Từ một người chơi vô danh với thiết bị rung giấu trong quần năm 1993, đến những nghi vấn gây bão mạng xoay quanh các kỳ thủ hàng đầu, lịch sử cờ vua hiện đại cho thấy gian lận ngày càng biến tướng theo sự phát triển của công nghệ.
Một câu chuyện kỳ lạ diễn ra tại giải World Open ở Philadelphia (Mỹ) năm 1993. Khi đó, một người tự xưng là John von Neumann, lấy theo tên nhà toán học nổi tiếng, xuất hiện với ngoại hình khác thường. Ông đội tóc giả, tai nghe và phong thái lập dị. Ông không có hệ số Elo, nhưng lại gây sốc khi cầm hòa Đại kiện tướng Helgi Olafsson ở vòng hai.
Những gì diễn ra trên bàn cờ càng khiến đối thủ nghi ngờ. “Tôi nghĩ mình đang gặp một người chơi rất yếu, thậm chí có thể đang dùng chất kích thích”, Olafsson kể lại. “Ông ta mất quá nhiều thời gian cho những nước đi hiển nhiên, hành xử rất kỳ quặc”.
Sự bất thường lên đến đỉnh khi “Von Neumann” thua do hết giờ chỉ sau 9 nước, dù mỗi bên có tới hai tiếng thi đấu.
Nghi ngờ gia tăng, ban tổ chức yêu cầu người này giải một bài cờ đơn giản. Tuy nhiên, ông lập tức bỏ chạy và biến mất. Phải hơn ba thập kỷ sau, sự thật mới được hé lộ trong cuốn sách Lucky Devils. “Von Neumann” thực chất là John Wayne, một cựu lính thủy đánh bộ Mỹ, phối hợp cùng nhà toán học Rob Reitzen để thử nghiệm gian lận bằng máy tính.
Cơ chế hoạt động của họ khá thô sơ nhưng táo bạo. Wayne sử dụng công tắc giấu trong giày để truyền nước đi của đối thủ. Reitzen, ở phòng khách sạn, nhập dữ liệu vào máy tính rồi gửi lại phương án tối ưu thông qua một thiết bị rung đặt trong quần của Wayne. Tuy nhiên, hạn chế công nghệ thời đó khiến tín hiệu chập chờn, còn máy tính mất nhiều thời gian để tính toán, dẫn đến phong cách thi đấu bất thường.
Dù chưa mang lại thành công lớn, vụ việc được xem là dấu mốc đầu tiên của gian lận cờ vua trong kỷ nguyên máy tính. Tạp chí Inside Chess khi đó đã cảnh báo rằng nếu máy tính đủ mạnh để hỗ trợ kỳ thủ, môn thể thao trí tuệ này sẽ đối mặt nguy cơ nghiêm trọng.
Gần 30 năm sau, nỗi lo đó trở thành hiện thực. Năm 2022, làng cờ chấn động khi Hans Niemann đánh bại số một thế giới Magnus Carlsen tại giải Sinquefield Cup. Ngay sau thất bại, Carlsen bất ngờ rút lui khỏi giải, động thái hiếm thấy ở cấp độ đỉnh cao.
Không đưa ra cáo buộc trực tiếp, nhưng phản ứng của Carlsen khiến dư luận bùng nổ suy đoán. Trên mạng xã hội, một giả thuyết kỳ quặc lan truyền. Niemann có thể nhận tín hiệu từ một thiết bị rung giấu kín trong cơ thể. Cụm từ “anal beads” (thiết bị rung trong hậu môn) nhanh chóng trở thành trò đùa phổ biến, dù không có bất kỳ bằng chứng nào.
Trước áp lực dư luận, Niemann thừa nhận từng gian lận trong các ván cờ trực tuyến khi còn nhỏ, nhưng phủ nhận hoàn toàn việc gian lận khi thi đấu trực tiếp. Các cuộc điều tra sau đó cũng không tìm thấy chứng cứ cho thấy anh sử dụng thiết bị hỗ trợ trước Carlsen. Tuy vậy, danh tiếng của kỳ thủ trẻ vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề.
Vụ việc cho thấy trong thời đại internet và mạng xã hội, nghi ngờ có thể lan rộng nhanh hơn cả sự thật. Những câu chuyện này trở thành tâm điểm toàn cầu, kéo theo áp lực tâm lý khổng lồ cho người trong cuộc. Hãng Netflix thậm chí vừa phát hình phim tài liệu Untold: Chess Mates, về nghi vấn gian lận của Niemann.
Sự phát triển của công nghệ cũng làm thay đổi hoàn toàn bản chất gian lận trong cờ vua. Nếu như năm 1993, máy tính còn yếu và cồng kềnh, ngày nay một chiếc điện thoại thông minh có thể chạy các phần mềm mạnh hơn bất cứ kỳ thủ nào. Điều này giúp một người chơi nghiệp dư hoàn toàn có thể đánh bại nhà vô địch thế giới nếu được hỗ trợ bởi phần mềm.
Các nền tảng trực tuyến như Chess hay Lichess đã phát triển hệ thống phát hiện gian lận dựa trên phân tích dữ liệu. Tuy nhiên, các công cụ này không hoàn hảo và đôi khi gây tranh cãi, đặc biệt khi liên quan đến những tên tuổi lớn.
Ở các giải đấu trực tiếp, biện pháp kiểm soát cũng được siết chặt hơn. Sau vụ Niemann, nhiều giải áp dụng kiểm tra bằng máy dò kim loại, quét điện tử và hạn chế tối đa việc rời bàn cờ. Dù vậy, phần lớn trường hợp bị phát hiện lại đến từ những cách đơn giản hơn nhiều, như giấu điện thoại trong nhà vệ sinh để tra cứu nước đi.
Những câu chuyện từ “Von Neumann” đến Niemann cho thấy gian lận trong cờ vua là hệ quả tất yếu khi công nghệ phát triển. Trong một môn thể thao vốn dựa trên trí tuệ, sự suy giảm niềm tin có thể là hậu quả lớn nhất. Kỳ thủ số ba thế giới Fabiano Caruana thậm chí nói rằng có một bộ phận không nhỏ kỳ thủ hàng đầu gian lận khi thi đấu trực tuyến.
Vì thế, thách thức lớn nhất với cờ vua hiện đại là giữ được niềm tin rằng người ngồi đối diện đang thực sự chơi bằng chính bộ não của họ.
Màn so tài giữa M.U và Chelsea được xem là trận cầu mang tính chất “6 điểm” trong cuộc đua nằm trong tốp 5 của Ngoại hạng Anh năm nay. Trước khi trận đấu này diễn ra, M.U đang ở vị trí thứ 3 nhưng nếu mất điểm nhiều khả năng sẽ bị đội xếp sau là Aston Villa (cũng có 55 điểm như M.U, thi đấu muộn hơn) vượt mặt. Trong khi đó, Chelsea đang xếp thứ 6, kém vị trí thứ 5 của Liverpool 3 điểm. Nếu chiến thắng, Chelsea sẽ tiếp tục nuôi hy vọng vào tốp 5. Ngược lại, nếu bại trận, thầy trò HLV Liam Rosenior khả năng cao sẽ bị bỏ lại.
Với mục tiêu giành 3 điểm, Chelsea chơi đầy quyết tâm, liên tục đẩy cao đội hình, tấn công trước M.U ngay trong hiệp 1. Theo thống kê của Sky Sports, Chelsea áp đảo về mặt thế trận khi kiểm soát bóng đến 60%, làm chủ hoàn toàn khu vực trung tuyến. Trong 45 phút đầu tiên, đội chủ sân Stamford Bridge cũng có đến 6 cú sút - gấp 3 lần những gì M.U có được. Dù vậy, Cole Palmer cùng các đồng đội chỉ 1 lần sút bóng đi trúng đích và không thể xuyên thủng lưới M.U.
Cầm bóng nhiều nhưng không thể tận dụng, Chelsea đã phải trả giá đắt ở phút 43. Xuất phát từ pha phản công nhanh phía cánh phải, Bruno Fernandes trừng phạt sự thiếu tập trung của hàng thủ Chelsea với pha đi bóng và căng ngang vừa tầm để Matheus Cunha đệm lòng, đưa M.U dẫn trước 1-0. Đáng chú ý, đây cũng là pha dứt điểm trúng đích duy nhất mà “Quỷ đỏ” có ở hiệp đấu này.
M.U có bàn thắng từ pha sút trúng đích duy nhất trong hiệp 1
ẢNH: REUTERS
Sang hiệp 2, Chelsea vẫn là đội chơi ép sân. So với hiệp đấu trước đó, Chelsea dùng rất nhiều bóng bổng để tiếp cận khung thành M.U. Đồng thời, các tình huống dứt điểm cũng được Chelsea thực hiện rất tốt, có đến 6 lần bóng đi trúng đích. Đáng tiếc, Chelsea vẫn không lần nào ghi được bàn thắng. Hai tình huống để lại sự tiếc nuối nhất cho các CĐV có mặt tại Stamford Bridge đến ở phút 56 và 68, khi lần lượt Delap và Fofana đánh đầu, đưa bóng chạm xà ngang.
Chung cuộc, M.U đánh bại Chelsea 1-0. Kết quả này giúp thầy trò HLV Michael Carrick có 58 điểm, tiếp tục đứng vị trí thứ 3. Ở chiều ngược lại, Chelsea trải qua chuỗi 3 trận thua liên tiếp ở Ngoại hạng Anh. Chelsea hiện có 48 điểm, đứng thứ 6 và kém đội xếp trên là Liverpool 4 điểm nhưng đã thi đấu nhiều hơn 1 trận.
Dù mất nhiều trụ cột nhưng Tottenham thi đấu đầy cố gắng ở trận đấu này. Phút 39, Pedro Porro dứt điểm chính xác, mở tỷ số cho Tottenham. Tuy nhiên, thành quả đã không được các học trò của HLV Roberto De Zerbi giữ đến hiệp hiệp khi đến phút 45+3, Mitoma Kaoru giúp Brighton gỡ hòa 1-1.
Sang hiệp 2, Tottenham vẫn giữ được sự tập trung, nỗ lực tấn công. Thành quả cũng đến với đội chủ nhà khi Xavi Simons lập siêu phẩm cứa lòng ở phút 77, đưa Tottenham dẫn 2-1. Tưởng chừng như 3 điểm đã nắm chắc trong tay Tottenham thì đến phút 90+5, Georginio Rutter băng vào dứt điểm cực mạnh, ấn định trận hòa 2-2 cho Brighton.
Các cầu thủ Tottenham rơi lệ vì mất điểm đáng tiếc
Đánh rơi điểm số đáng tiếc, Tottenham chỉ có 31 điểm, tiếp tục xếp vị trí thứ 18. Tệ hơn, khoảng cách giữa họ và các đội xếp trên là West Ham (32 điểm, hạng 17) và Nottingham Forest (33 điểm, hạng 16) nhiều khả năng sẽ bị nới rộng. Dường như hiểu được tình cảnh khó khăn, ngay khi tiếng còi mãn cuộc vang lên, nhiều cầu thủ Tottenham đã không giấu được cảm xúc, rơi lệ ngay trên sân.
Marchuk Dzianis của đội đua Kenda Đồng Nai đã nắm giữ áo xanh cho "vua nước rút" từ chặng 4 của Cúp truyền hình TP.HCM năm nay. Sau đó, anh có nhiều chặng về trong nhóm đầu và giữ được chiếc áo này.
Dù vậy, vài chặng gần đây chứng kiến tay đua người Belarus có phần "hụt hơi". Vì vậy mà Zachary Patrick Patterson (620 Nông Nghiệp Vĩnh Long) rút ngắn khoảng cách đáng kể. Với phong độ cao của cua rơ người New Zealand, nhiều người kỳ vọng anh sẽ sớm giành được áo xanh.
Chặng 14 hôm 18-4 là hành trình từ Quy Nhơn (Gia Lai) về đến Tuy Hòa (Đắk Lắk), cự ly 94km. Với một cự ly không quá dài, chặng này rõ ràng là cơ hội để cho các tay đua mạnh nước rút. 2 đội Vĩnh Long (620 Nông Nghiệp Vĩnh Long, 620 Châu Thới Vĩnh Long) đã rất nỗ lực để giúp Patrick Patterson cán đích trong nhóm đầu, nuôi hy vọng chiếm lấy áo xanh.
Nhưng Marchuk Dzianis sau quãng thời gian không có được kết quả như mong đợi, đã thi đấu bùng nổ. Anh bắt đầu tái chiếm lợi thế của mình từ điểm nước rút tính điểm thứ 2 (sprint 2) khi giành chiến thắng, trong khi Patterson đứng thứ 2.
Kết quả này tạm giúp Dzianis tạo ra thêm khoảng cách với đối phương. Nhưng giai đoạn về đích mới là phần hấp dẫn nhất của chặng 14. Các tay đua Vĩnh Long tràn lên trên làm "máy kéo" cho Patterson trong khoảng 10km cuối.
Marchuk Dzianis không vội vã lao lên, mà chờ đợi sự hỗ trợ từ các đồng đội ở Kenda Đồng Nai, Võ Đắc Đồng Nai. Các đội của TP.HCM, An Giang hay cả Quân Khu 7, Quân Đội cũng thay nhau tấn công mạnh mẽ khiến đội hình của Vĩnh Long tan rã.
Lúc này Marchuk Dzianis lách ra đầy khôn ngoan để vượt mặt Patterson, cán đích trước đối phương khoảng một thân xe.
Việc về đích trước giúp Dzianis gia tăng vị trí trên bảng tổng sắp áo xanh với Patterson. Trong khi đó áo vàng tổng sắp vẫn đang nằm trong tay Yarash Uladzislau (TP.HCM New Group).
Phạm Lê Xuân Lộc (Quân Khu 7) bảo vệ áo cam cho tay đua Việt Nam xuất sắc nhất. Áo trắng cho tay đua trẻ xuất sắc nhất vẫn nằm trong tay Trần Trọng Phúc (Võ Đắc Đồng Nai).
Ở vòng 16 giải hạng nhất, Trường Tươi Đồng Nai sẽ có chuyến làm khách đến sân Quy Nhơn. Thầy trò HLV Trịnh Duy Quang đang sở hữu phong độ cực kỳ ấn tượng khi bất bại trong 5 trận gần nhất (thắng 4, hòa 1) để leo lên vị trí thứ 3 trên bảng xếp hạng với 27 điểm, kém CLB Bắc Ninh 2 điểm và kém Trường Tươi Đồng Nai 8 điểm. Nếu thắng Xuân Trường và các đồng đội, cánh cửa trở lại V-League với CLB Quy Nhơn sẽ rộng mở. Vì thế, Trường Tươi Đồng Nai được dự báo sẽ gặp khó khăn.
Đoàn quân của HLV Nguyễn Việt Thắng "dễ thở" hơn một chút ở vòng tiếp theo khi được trở về sân nhà Bình Phước, tiếp đón đối thủ yếu Thanh Niên TP.HCM, đội bóng đang đứng cuối bảng xếp hạng. Đến vòng 18, Trường Tươi Đồng Nai có trận đấu quan trọng nhất mùa giải khi làm khách trên sân Việt Yên của CLB Bắc Ninh.
Nếu giành chiến thắng ở cả 3 trận đấu này, CLB Trường Tươi Đồng Nai sẽ tạo khoảng cách ít nhất là 9 điểm với CLB Bắc Ninh và 11 điểm với đội Quy Nhơn. Trong trường hợp 2 đội bám đuổi này sẩy chân, đội bóng miền Đông Nam bộ càng an toàn. Sau đó, CLB Trường Tươi Đồng Nai cũng gần như chẳng còn đối thủ nào quá khó chịu trong 4 vòng đấu còn lại. Chỉ cần chơi đúng sức, đội bóng này nắm chắc chức vô địch trong tay bởi giải hạng nhất.
Dù không có sự phục vụ của Công Phượng trong phần còn lại của mùa giải, Trường Tươi Đồng Nai vẫn có thể yên tâm. Trong tay HLV Nguyễn Việt Thắng là đội hình có chiều sâu, các cầu thủ thay phiên nhau tỏa sáng. Nếu như ở giai đoạn đầu, Trần Minh Vương liên tục lập công với 5 bàn thắng thì trong khoảng thời gian gần đây, ngoại binh Alex Sandro lên tiếng. Chân sút người Brazil giờ đã có 7 bàn thắng, xếp thứ 2 trong danh sách Vua phá lưới của giải.
Ngoài ra, Trường Tươi Đồng Nai còn sở hữu nhiều "ngòi nổ" khác. Những cái tên nổi bật có thể kể đến là tiền đạo Hồ Thanh Minh (4 bàn), Lê Thanh Bình (3 bàn), tiền vệ Đoàn Hải Quân (3 bàn), Lưu Tự Nhân (2 bàn) và hậu vệ Dương Văn Khoa (3 bàn). Vì thế, sức mạnh tấn công của Trường Tươi Đồng Nai hoàn toàn vượt trội với 31 bàn thắng (nhiều nhất giải). Đồng thời, họ cũng sở hữu hàng thủ nhận ít bàn thua nhất với chỉ 10 lần vào lưới nhặt bóng.
Với lực lượng đồng đều, phong độ ổn định cùng lịch thi đấu có phần "dễ thở" hơn ở giai đoạn cuối, Trường Tươi Đồng Nai đang nắm trong tay cơ hội rất lớn để sớm đăng quang. Nếu vượt qua được 3 vòng đấu then chốt sắp tới, thầy trò HLV Nguyễn Việt Thắng không chỉ tiến gần chức vô địch mà còn có thể tạo ra cách biệt đủ an toàn để "về đích" trước nhiều vòng đấu.
Điều đáng nói, nếu kịch bản đó xảy ra, chiến lược gia sinh năm 1981 hoàn toàn có thể tự phá kỷ lục của chính mình. Trước đó, ông từng cùng CLB Ninh Bình vô địch sớm 3 vòng và kết thúc mùa giải thành tích bất bại (19 thắng, 1 hòa). Liệu Thắng "Bế" có tiếp tục lên ngôi vương mà không để thua trận nào để đi vào lịch sử bóng đá Việt Nam?
Câu trả lời sẽ có trong những vòng đấu quyết định phía trước, nơi bản lĩnh, sự toan tính và khả năng duy trì phong độ của cả tập thể sẽ được kiểm chứng. Nếu làm được, đó không chỉ là chức vô địch, mà còn là dấu ấn khẳng định vị thế của một trong những HLV nội đáng chú ý nhất bóng đá Việt Nam hiện tại.
