Chính sách miễn phí xe buýt cho người dân TP.HCM dự kiến sẽ triển khai trong thời gian tới. Đây là một bước đi táo bạo, đáng hoan nghênh và rất nên làm. Nhưng muốn người dân bỏ xe cá nhân để đi xe buýt thì cần làm nhiều giải pháp đồng bộ, chất lượng của cả hệ thống.
Bạn đọc Lê Huy Khoa gửi đến Tuổi Trẻ Online câu chuyện vận hành, tổ chức xe buýt ở thủ đô Seoul, Hàn Quốc.
Nhìn sang Seoul, Hàn Quốc sẽ thấy rõ một điều: xe buýt ở đó không còn là phương tiện công cộng theo nghĩa cũ nữa. Nó là một hệ sinh thái vận hành chính xác đến từng phút, trong một thành phố có mật độ giao thông thuộc hàng căng nhất châu Á.
Người nào từng đi Seoul rồi sẽ hiểu cảm giác này: không cần suy nghĩ nhiều, cứ bước ra đường là có cách đi.
Seoul hiện có hơn 400 tuyến xe buýt, phủ gần như toàn bộ thành phố và cả vùng lân cận. Không có chuyện khu này không có tuyến.
Quan trọng hơn, xe buýt ở đây không phải để “chữa cháy” cho metro, mà là một trục xương sống song song với tàu điện. Bạn bước xuống ga tàu, gần như chắc chắn sẽ có một tuyến buýt nối tiếp ngay. Hệ thống được thiết kế để dòng di chuyển của người dân không bị đứt đoạn, và đó mới là thứ giữ chân người dùng.
Một điểm rất đáng tham khảo là cách họ tổ chức tuyến. Ở Seoul, xe buýt được phân loại bằng màu sắc, nhìn là hiểu ngay chức năng. Tuyến xanh dương chạy trục chính xuyên thành phố, xanh lá gom khách từ khu dân cư ra trục lớn hoặc ga tàu, vàng chạy vòng trong trung tâm phục vụ mua sắm và du lịch, đỏ chạy liên vùng ra các tỉnh xung quanh, còn các tuyến mini thì hoạt động trong khu nhỏ như shuttle.
Nghe thì đơn giản, nhưng đây là kiểu thiết kế cực kỳ tư duy: giảm tối đa việc người dùng phải đọc – phải nghĩ – phải đoán.
Ngay cả cách đánh số tuyến cũng không làm cho có. Số xe buýt thể hiện logic di chuyển: số đầu là khu xuất phát, số tiếp theo là khu kết thúc. Dân địa phương chỉ cần nhìn số là hình dung được tuyến đi đâu. Đây là tư duy xây dựng hệ thống, chứ không phải đặt tên cho xong chuyện.
Cách vận hành cũng là thứ khiến nhiều người bất ngờ. Xe buýt Seoul không chạy theo giờ cố định kiểu 9h, 9h30 như nhiều nơi, mà chạy theo tần suất.
Giờ cao điểm thì 5-10 phút có một chuyến, giờ thấp điểm thì giãn ra. Người dân không cần nhớ giờ, chỉ cần ra trạm là kiểu gì cũng có xe trong vài phút. Toàn bộ xe đều được theo dõi bằng GPS, trung tâm điều phối sẽ can thiệp để giữ khoảng cách giữa các xe, tránh tình trạng dồn cục rồi mất hút.
Người dân có thể nhìn thấy xe mình cần đang ở đâu, bao lâu sẽ tới. Cảm giác không phải là chờ xe, mà là đang theo dõi một hệ thống chạy đúng như nó phải chạy.
Điểm đáng quan tâm nhất là làn đường riêng cho xe buýt nằm giữa đường. Không phải sát lề như thông thường, mà là nằm ở dải phân cách giữa. Xe buýt chạy tách khỏi dòng xe máy và ô tô, không bị cắt ngang, không bị kẹt xe, tốc độ ổn định, giờ đến gần như chính xác.
Mô hình này khá giống Bus Rapid Transit, nhưng được triển khai linh hoạt và hiệu quả hơn nhiều. Đây mới là thứ tạo ra khác biệt thật sự, chứ không phải khẩu hiệu hay chiến dịch ngắn hạn.
Về thanh toán, Seoul sử dụng thẻ T-money, chỉ cần một lần chạm là có thể đi xuyên toàn bộ hệ thống. Lên xe quẹt, xuống xe quẹt, trong một khoảng thời gian nhất định có thể chuyển tuyến giữa buýt và metro mà chi phí gần như không đáng kể. Họ không tính tiền theo từng chặng rời rạc, mà tính theo cả hành trình.
Chính từ cách làm này mới khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng một cách tự nhiên, không bị cảm giác mỗi lần đổi xe là bị tính thêm tiền.
Mặc dù dân số đông, mật độ dân cao, nhưng Seoul làm rất tốt. Họ thiết kế hệ thống rõ ràng, ưu tiên trải nghiệm người dùng, quản lý bằng dữ liệu và giữ kỷ luật vận hành ở mức rất cao. Khi một hệ thống đủ tốt, người dân sẽ tự động thay đổi hành vi, không cần phải kêu gọi nhiều.
Còn với TP.HCM, miễn phí là một bước khởi đầu đáng ghi nhận. Nhưng nếu dừng ở đó thì chưa đủ. Nếu làm được như cách Seoul đã làm thì lúc đó xe buýt không chỉ là phương tiện, mà sẽ trở thành lựa chọn mặc định trong đời sống hằng ngày.
Chỉ sau vài tháng ra mắt tại Malaysia, Honda Dash 125 phiên bản 2026 đã được một đơn vị kinh doanh xe máy nhập khẩu tư nhân tại TP.HCM đưa về Việt Nam.
Xe gây chú ý khi được chào bán với giá 88 triệu đồng, cao hơn một số mẫu xe do Honda Việt Nam phân phối chính hãng như SH 125i (từ 76,47 triệu đồng), CT125 (85,8 triệu đồng) hay Cub C125 (từ 86,29 triệu đồng).
Theo đại diện đơn vị nhập khẩu, Honda Dash 125 hướng đến nhóm khách hàng tìm kiếm một mẫu xe khác biệt so với các dòng phổ biến trên thị trường, phục vụ nhu cầu sử dụng hằng ngày cũng như sưu tầm. Thị trường mục tiêu của mẫu xe số này được xác định là khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Một tư vấn bán hàng tại Hà Nội cho biết Mitsubishi Xforce bản Ultimate đang được chào bán với mức giảm lên tới 110 triệu đồng. Nhờ đó giá bán thực tế của phiên bản này xuống dưới 600 triệu đồng, chi phí lăn bánh chưa đến 700 triệu đồng, thấp hơn cả giá niêm yết ban đầu (705 - 710 triệu đồng tùy phiên bản một tông màu hoặc hai tông màu).
Đây không phải trường hợp cá biệt. Nhiều đại lý khác cũng áp dụng mức giảm sâu tương tự, dù con số cụ thể phụ thuộc vào chính sách từng nơi và từng phiên bản. Chẳng hạn, một đại lý khác giảm 100 triệu đồng cho bản cao nhất, đồng thời tặng thêm gói bảo dưỡng 5 năm cùng một số phụ kiện đi kèm.
Trong khi đó một đại lý khác tại Hà Nội giảm 70 triệu đồng cho các bản GLX và Ultimate, nhưng mức giảm dành cho bản giữa Premium lên tới 90 triệu đồng. Theo đó giá thực tế Xforce còn từ 529 triệu, xuống ngang các mẫu SUV hạng A như Hyundai Venue (499 - 539 triệu đồng) hay Kia Sonet (489 - 609 triệu đồng).
Thực tế mức giảm 70 - 100 triệu đồng khá phổ biến tại nhiều đại lý. Tuy nhiên đây không phải chính sách từ hãng. Trong tháng 4, Mitsubishi Motors Việt Nam chỉ triển khai chương trình ưu đãi dưới dạng phiếu nhiên liệu trị giá 30 - 35 triệu đồng.
Việc giảm giá mạnh được cho là nhằm dọn đường để đón lô Mitsubishi Xforce phiên bản mới sắp được đưa về Việt Nam.
Theo một tư vấn bán hàng khu vực phía Bắc, Mitsubishi Xforce có thể ra mắt phiên bản mới vào tháng 6 tới. Hiện chưa rõ đây là bản nâng cấp giữa vòng đời (facelift) hay chỉ là bản nâng cấp trang bị. Thông tin này vẫn chưa được Mitsubishi Việt Nam xác nhận.
Hiện tại, Mitsubishi Xforce phân phối tại Việt Nam được nhập khẩu nguyên chiếc từ Indonesia. Tại thị trường này, mẫu xe chưa có bản nâng cấp đáng kể, ngoại trừ phiên bản kỷ niệm 55 năm phát triển từ biến thể cao cấp Ultimate.
Trên phiên bản đặc biệt này, một số nâng cấp đáng chú ý gồm hệ thống gương điện tử E-Mirror, bổ sung thanh giá nóc và logo màu đen trên nắp ca pô.
Nếu theo xu hướng tại Thái Lan, Mitsubishi Xforce trong tương lai có thể có nhiều thay đổi đáng kể. Tại đây, mẫu xe chỉ được phân phối với phiên bản hybrid.
Cụ thể xe sử dụng động cơ xăng 1.6L cho công suất 95 mã lực và mô men xoắn 134Nm, kết hợp mô tơ điện mạnh 116 mã lực và 255Nm, đi kèm bộ pin dung lượng 1,1kWh. Nhờ đó, mức tiêu hao nhiên liệu đạt khoảng 4,1 lít/100km theo công bố của nhà sản xuất.
Bên cạnh hệ truyền động, phiên bản Xforce HEV tại Thái Lan còn có một số khác biệt về thiết kế ngoại thất, như lưới tản nhiệt nhấn mạnh với các chi tiết màu sáng, bộ mâm khí động học mới, đèn hậu màu khói và hệ thống camera 360 độ. Không gian nội thất cũng được nâng cấp với cần số điện tử hiện đại.
Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư về trình tự, thủ tục kiểm định và miễn kiểm định lần đầu đối với xe cơ giới, xe máy chuyên dùng; chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với phương tiện cải tạo; cũng như kiểm định khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy, thay thế Thông tư 47/2024.
Dự thảo mới quy định về các trường hợp ôtô có sự thay đổi về trang, thiết bị nội thất, ngoại thất nhưng không được coi là cải tạo. Với những trường hợp này, nếu các hạng mục còn lại đều đạt, ôtô sẽ được cấp chứng nhận đăng kiểm điện tử và tem kiểm định.
Đối với trang thiết bị nội thất gồm bọc nội thất, thay đổi cơ cấu điều chỉnh ghế, màn hình giải trí, thiết bị âm thanh, camera quan sát, camera hành trình, điều khiển điều hòa, đèn trang trí trong xe.
Đối với trang bị ngoại thất gồm thay đổi cản trước, cản sau, lưới tản nhiệt, ốp sườn, ốp viền chắn bùn, cánh gió đuôi, ốp vành bánh xe theo tùy chọn của nhà sản xuất. Các trang bị ngoại thất thay thế phải do nhà sản xuất cung cấp, đảm bảo sau khi lắp đặt, kích thước bao (dài x rộng x cao) của xe thực tế không vượt quá 100 mm so với thông số ban đầu; đồng thời khối lượng cơ bản không vượt quá sai số cho phép theo quy định tại quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Dự thảo cũng quy định các trường hợp xe cơ giới thay đổi một số kết cấu thùng hàng như bịt kín hoặc thay đổi kết cấu cánh cửa thùng hàng, thay thế tôn bọc dạng phẳng thành dạng sóng hoặc ngược lại; bọc thêm tôn phần khung mui của xe mui phủ; lắp thêm hoặc tháo bỏ nắp chắn bụi cho thùng chở hàng của ôtô tải tự đổ, rơ-moóc tải tự đổ, sơ mi rơ-moóc tải tự đổ; lắp thay thế hoặc tháo bỏ nắp che khoang chở hàng, hành lý của ôtô pickup, lắp đặt thêm bậc bước chân lên xuống, trang trí ống xả, đai trang trí bảo hiểm đèn chiếu sáng, đèn tín hiệu, cánh lướt gió, mui gió, cũng không được coi là cải tạo.
Tuy nhiên, dự thảo Thông tư yêu cầu những thay đổi vẫn phải đảm bảo kích thước cơ bản của xe, kích thước thùng hàng, khối lượng cơ bản của xe thực tế chênh lệch so với thông số tương ứng trong giấy chứng nhận kiểm định không vượt quá sai số cho phép theo quy định tại quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Theo Ban soạn thảo, mở rộng danh mục trang thiết bị của xe cơ giới không bị coi là cải tạo hoặc không phải lập hồ sơ thiết kế cải tạo nhằm tháo gỡ điểm nghẽn trong thủ tục chứng nhận cải tạo. Chủ xe có thể cắt giảm chi phí thuê đơn vị thiết kế, chi phí thẩm định bản vẽ và thời gian chờ đợi cho chủ phương tiện khi thực hiện những nâng cấp cơ bản, hợp lý trên xe. Việc bổ sung, chỉnh sửa kỹ thuật nhằm làm rõ quy định và thuận lợi cho quá trình thực hiện của chủ xe khi nâng cấp phương tiện.
