Từ ngày 1-7, Việt Nam sẽ bắt đầu kiểm định khí thải đối với xe máy đang lưu hành tại Hà Nội và TP.HCM theo Quyết định số 13/2026. Lộ trình tiếp tục mở rộng ra các đô thị lớn từ năm 2028 và dự kiến áp dụng tại 28 tỉnh, thành vào năm 2030.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia có cách tiếp cận linh hoạt hơn, đặc biệt với xe máy – phương tiện chiếm tỉ trọng lớn tại các nước đang phát triển.
Thay vì kiểm định ngay từ đầu, không ít quốc gia lựa chọn miễn kiểm tra trong những năm đầu sử dụng, thậm chí không áp dụng kiểm định định kỳ đối với một số nhóm xe.
Tại Thái Lan, xe máy được miễn kiểm định trong 5 năm đầu kể từ khi đăng ký. Sau thời gian này, chủ xe phải kiểm tra định kỳ hằng năm khi gia hạn đăng ký. Nội dung kiểm tra bao gồm mức phát thải khí thải, tình trạng động cơ và các yếu tố an toàn cơ bản.
Indonesia cũng là một ví dụ đáng chú ý. Trên phạm vi toàn quốc, quốc gia này chưa áp dụng kiểm định khí thải định kỳ bắt buộc đối với xe máy cá nhân. Thay vào đó, xe được kiểm tra theo chu kỳ 5 năm khi gia hạn đăng ký, chủ yếu để xác nhận tính hợp pháp của xe.
Tuy nhiên, tại thủ đô Jakarta – nơi thường xuyên đối mặt với ô nhiễm không khí, chính quyền địa phương đã triển khai kiểm tra khí thải bắt buộc. Các xe trên 3 năm tuổi phải kiểm tra định kỳ, kèm theo chế tài xử phạt đối với xe không đạt tiêu chuẩn.
Không chỉ miễn trong vài năm đầu, một số quốc gia còn không yêu cầu kiểm định định kỳ đối với xe máy.
Tại châu Âu, quy định chung của Liên minh châu Âu (EU) không bắt buộc các nước thành viên phải kiểm định xe máy. Một số quốc gia như Phần Lan, Ireland hay Hà Lan hiện không áp dụng kiểm định định kỳ với loại phương tiện này.
Thay vì kiểm tra định kỳ, các nước này tập trung kiểm soát ngay từ khâu sản xuất thông qua các tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt, kết hợp với kiểm tra ngẫu nhiên hoặc kiểm tra bên đường.
Nước Mỹ cũng áp dụng chính sách tương tự khi cho các bang các quyền tự quyết về vấn đề kiểm định. Nhiều bang không áp dụng kiểm định với xe máy như Alaska, Michigan, Minnesota, Mississippi, Texas…
Ở Nhật Bản, chính sách kiểm định được thiết kế theo dung tích động cơ. Xe máy trên 250cc phải tham gia hệ thống kiểm định “Shaken” với lần đầu sau 3 năm và sau đó định kỳ 2 năm/lần.
Trong khi đó, xe dưới 250cc – chiếm phần lớn thị trường – không phải kiểm định định kỳ. Tương tự châu Âu, chính phủ nước này kiểm soát khí thải chủ yếu thông qua tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt áp dụng cho nhà sản xuất.
Theo các chuyên gia, trong 3 – 5 năm đầu sử dụng, xe máy vẫn vận hành gần với trạng thái ban đầu do nhà sản xuất thiết kế. Các hệ thống như phun nhiên liệu, cảm biến oxy hay bộ chuyển đổi xúc tác vẫn hoạt động ổn định, giúp giảm thiểu phát thải.
Ngoài ra, xe mới ra thị trường thường phải đáp ứng các tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt như Euro 3, Euro 4 hoặc tương đương. Vì thế, việc kiểm định trong giai đoạn này được cho là ít mang lại hiệu quả môi trường, trong khi lại làm phát sinh chi phí và thủ tục hành chính.
Tuy nhiên, sau khoảng 3 – 5 năm, các bộ phận bắt đầu hao mòn, hiệu suất giảm dần, mức phát thải tăng lên đáng kể. Đây cũng là lý do nhiều quốc gia lựa chọn mốc thời gian này để bắt đầu kiểm định.
Thực tế, thời gian gần đây các quốc gia châu Âu cũng xem xét việc kiểm định xe máy hằng năm, nhưng cuối cùng đã không được thông qua. Một trong những lý do khiến đề xuất này bị gác lại nằm ở thói quen sử dụng xe máy trong khu vực.
Người dân châu Âu hiểu rằng họ đang cầm lái một chiếc xe không có túi khí hay có cấu trúc bên ngoài đủ tốt để hấp thụ lực một khi có va chạm, do đó họ đặc biệt coi trọng vấn đề bảo dưỡng. Vô hình trung, điều này cũng giúp những chiếc xe máy giữ được mức độ phát thải gần tương đương khi mới ra mắt.
Thực tế quốc tế cho thấy không có một mô hình chung cho tất cả các quốc gia. Một số nước miễn kiểm định trong thời gian đầu, số khác miễn hoàn toàn, trong khi nhiều nơi áp dụng linh hoạt theo khu vực hoặc mức độ ô nhiễm. Điểm chung là các chính sách đều hướng tới việc cân bằng giữa mục tiêu bảo vệ môi trường, chi phí xã hội và năng lực hệ thống kiểm định.
Doanh số bán hầu hết các mẫu mã đều tăng trưởng, cuộc đua vào danh sách 10 ô tô động cơ xăng, dầu bán chạy nhất Việt Nam tháng 3.2026 có nhiều sự xáo trộn khi Toyota Yaris Cross chiếm vị trí số 1 từ tay Mazda CX-5. Bộ đôi Mitsubishi Xpander, Destinator trở lại mạnh mẽ và góp mặt ở nhóm dẫn đầu.
Xét theo thương hiệu, lần đầu tiên cả Toyota, Ford và Mitsubishi đều có ít nhất 3 mẫu xe góp mặt trong danh sách 10 ô tô động cơ xăng, dầu bán chạy nhất Việt Nam tháng 3.2026.
Tình huống giao thông: Tại ngã tư, một thanh niên từ làn bên phải tạt qua đầu ôtô cũng chiều ở làn trái để chuyển hướng. Đến giữa ngã tư, người này rẽ trái nhưng lao thẳng vào đầu một xe tải ở hướng ngược chiều và bị hất văng ngã ra đường. May mắn lái xe tải kịp thời xử lý tình huống nên xe không chèn lên người. Nạn nhân chỉ bị xây xước nhẹ.
Kỹ năng lái xe: Khi tới nút giao, người điều khiển các phương tiện phải giảm tốc độ, khi chuyển hướng cần quan sát và chỉ di chuyển khi đảm bảo an toàn. Người đi xe máy, nhất là thanh niên, vốn vội vàng, chủ quan, không được tạt qua đầu ôtô vượt nhanh ở ngã tư, tiềm ẩn nhiều nguy hiểm bất ngờ.
Thời gian gần đây, thị trường ô tô trong nước xuất hiện nhiều thông tin xoay quanh việc Ford Việt Nam đang lên kế hoạch bổ sung phiên bản máy xăng cho mẫu SUV 7 chỗ - Ford Everest.
Những đồn đoán nói trên phần nào có cơ sở, khi dữ liệu từ Cục Đăng kiểm Việt Nam công bố mới đây cho thấy, Everest đã xuất hiện biến thể sử dụng động cơ xăng trong danh sách đăng ký nhãn năng lượng. Thông tin này nhanh chóng thu hút sự quan tâm, bởi từ trước tới nay, Ford chưa từng phân phối phiên bản máy xăng của dòng xe này tại thị trường Việt Nam.
Đáng chú ý, dù phía hãng chưa chính thức lên tiếng xác nhận kế hoạch bổ sung tùy chọn máy xăng cho Everest, tuy nhiên trao đổi với PV Thanh Niên, đại diện một số đại lý Ford chính hãng tại TP.HCM xác nhận, hãng xe Mỹ đang chuẩn bị đưa Everest máy xăng về nước trong thời gian tới. Theo đó, phiên bản này dự kiến mở bán chính thức từ khoảng cuối tháng 6.2026. Giá bán hiện chưa tiết lộ. Mặc dù vậy, hiện tại một số đại lý đã bắt đầu nhận đặt cọc cho phiên bản mới và dự kiến giao xe cho khách hàng từ khoảng tháng 7.2026.
Cũng theo nguồn tin từ đại lý, cấu hình động cơ xăng sẽ không áp dụng trên toàn bộ dải sản phẩm mà chỉ giới hạn ở biến thể cao cấp nhất Ford Everest Platinum. Theo đó, bản này sẽ "khai tử" hẳn động cơ dầu diesel và chuyển sang sử dụng động cơ xăng tăng áp 2.3 lít EcoBoost, tương tự loại đang trang bị trên Ford Explorer.
Hiện chưa rõ thông số kỹ thuật chi tiết của khối động cơ này tại Việt Nam. Tuy nhiên tại một số thị trường quốc tế, động cơ xăng tăng áp 2.3 lít EcoBoost áp dụng trên một số mẫu xe Ford sản sinh công suất khoảng 280 mã lực và mô-men xoắn cực đại 420 Nm. Đây là cấu hình thiên về hiệu năng và sự êm ái, hướng đến nhóm khách hàng ưu tiên trải nghiệm vận hành mượt mà trong điều kiện đô thị.
Tuy nhiên, phiên bản máy xăng mới của Ford Everest nhiều khả năng sẽ đi kèm hộp số tự động 6 cấp, thay vì hộp số tự động 10 cấp đang trang bị trên phiên bản máy dầu cao cấp hiện hành.
Đại diện đại lý cũng nhấn mạnh, song song với việc bổ sung phiên bản máy xăng, Ford Everest vẫn duy trì các phiên bản thấp sử dụng động cơ diesel như trước đây. Mặc dù vậy, những phiên bản này sẽ được nâng cấp đồng bộ về thiết kế ngoại thất cũng như bổ sung thêm trang bị tiện nghi và an toàn, nhằm tăng sức cạnh tranh.
Theo một số chuyên gia trong ngành ô tô, việc bổ sung phiên bản máy xăng cho Everest được xem là bước đi mang tính điều chỉnh danh mục sản phẩm của Ford tại Việt Nam. Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng xe tại đô thị ngày càng tăng, động cơ xăng với đặc tính vận hành êm ái, ít rung ồn có thể giúp Everest tiếp cận thêm nhóm khách hàng mới, thay vì chỉ tập trung vào thế mạnh truyền thống là động cơ dầu diesel.
Bên cạnh đó, các yêu cầu liên quan đến tiêu chuẩn khí thải cũng đang trở thành yếu tố buộc các hãng xe phải đa dạng hóa lựa chọn động cơ. Đối thủ trực tiếp của Ford Everest trong phân khúc SUV 7 chỗ tại Việt Nam có Toyota Fortuner đã duy trì phân phối song song hai cấu hình vận hành từ trước, gồm máy xăng dung tích 2.7 lít và máy dầu dung tích 2.8 lít.
