Thời gian ngắn sau khi tàu vũ trụ Orion của sứ mệnh Artemis II rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, hướng tới Mặt Trăng lúc 5h35 sáng 2/4 (giờ Hà Nội), nhà vệ sinh được báo cáo đã bị hỏng. Nói với Space, phát ngôn viên NASA Gary Jordan, cho biết quạt thông gió và ống dẫn nước tiểu của nhà vệ sinh trên tàu Orion bị kẹt, nhưng đã giải quyết nhanh sự cố ngay sau đó.
Với tên gọi Hệ thống Quản lý Chất thải Tầng thượng (Upper Waste Management System – UWMS), nhà vệ sinh “mong manh” này có chi phí chế tạo tới 23 tỷ USD. NASA cho biết đã mất 6 năm để tạo ra chiếc “ngai vàng” bằng titan in 3D cho các phi hành gia.
Theo NYPost, thế hệ đầu tiên của UWMS đã được lắp đặt trên Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS vào năm 2020 với chi phí 11,5 triệu USD. So với phiên bản cũ, nhà vệ sinh mới trên Artemis II có một số cải tiến, như thay thế túi ni lông bằng hệ thống hút chân không giúp giữ chất thải an toàn và sạch sẽ.
Tuy nhiên, chi phí xây dựng UWMS trên Artemis II vẫn thấp hơn so với nhà vệ sinh trên tàu con thoi Endeavour năm 1992. Theo Sách kỷ lục Guinness, hệ thống thu gom chất thải của tàu này có chi phí chế tạo và lắp đặt khoảng 30 triệu USD, tương đương giá trị 70 triệu USD năm 2026.
Theo Popular Science, hiện có 10 nhà vệ sinh tiên tiến trong không gian vũ trụ. Bên cạnh nhà vệ sinh của tàu Artemis II còn có bốn chiếc trên ISS, hai chiếc trên trạm vũ trụ Taingong của Trung Quốc. Ngoài ra, mỗi tàu Soyuz (Nga), Crew Dragon (Mỹ) và Shenzhou (Trung Quốc) đang hoạt động trên quỹ đạo đều có một chiếc.
Artemis II đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA). Họ có 10 ngày bay quanh Mặt Trăng, thực hiện các thí nghiệm nghiên cứu khoa học, thử nghiệm khả năng điều khiển tàu vũ trụ, kiểm tra y tế, huấn luyện sinh tồn và nhiều công việc khác.
Tính đến sáng 4/4, phi hành đoàn bốn người đã cách Trái Đất hơn 229.000 km, bắt đầu gửi về những hình ảnh chụp Trái Đất. Họ còn khoảng 190.000 km để tiếp cận Mặt Trăng. Họ dự kiến tiến vào “vùng ảnh hưởng của Mặt Trăng” vào tối 5/4.
Bảo Lâm (theo NYPost, Popular Science, Space)
Toàn cảnh Trái Đất nhìn từ Artemis II
Phi hành đoàn Artemis II vượt mốc ‘nửa đường tới Mặt Trăng’
Theo báo cáo, có 108 tiện ích mở rộng độc hại trên Chrome đã ngụy trang thành các ứng dụng hữu ích như trò chơi, tiện ích và thanh bên mạng xã hội. Mặc dù được thiết kế để trông giống như các ứng dụng hợp pháp, những tiện ích này thực chất lại chèn mã độc vào nền tảng trình duyệt của người dùng, dẫn đến việc tin tặc có thể đánh cắp thông tin cá nhân và chèn quảng cáo cũng như mã JavaScript độc hại vào các trang web mà người dùng truy cập.
Danh sách các tiện ích mở rộng độc hại tiêu biểu bao gồm Web Client for TikTok, Web Client for Telegram - Teleside, YouSide - Youtube Sidebar, Web Client for Youtube - SideYou , Formula Rush Racing Game, Page Auto Refresh, Page Locker, Text Translation, Web Client for Rugby Rush - SideGame, Telegram Multi-account, Black Beard Slot Machine, Clear Cache Plus và Speed Test for Chrome - WiFi SpeedTest.
Các chuyên gia khuyến cáo người dùng nên gỡ bỏ ngay lập tức bất kỳ tiện ích nào trong số này khỏi trình duyệt Chrome của mình. Để thực hiện, người dùng chỉ cần nhấp vào biểu tượng ba dấu chấm ở góc trên bên phải, chọn "Tiện ích mở rộng" trước khi xóa các tiện ích không cần thiết.
Báo cáo cũng cho biết 54 trong số 108 tiện ích mở rộng này nhắm đến danh tính tài khoản Google của người dùng, thu thập thông tin như địa chỉ Gmail, tên và ảnh đại diện. Đặc biệt, một số tiện ích đã thêm các cửa hậu vào trình duyệt, cho phép tin tặc dễ dàng truy cập vào thông tin cá nhân. Một trong những tiện ích đáng chú ý là Telegram Multi-account đã đánh cắp các phiên web Telegram của người dùng cứ sau 15 giây.
Socket cảnh báo kế hoạch này có thể hoạt động như một nền tảng "Phần mềm độc hại dưới dạng dịch vụ" (Malware-as-a-Service), cho phép kẻ tấn công bán thông tin đã đánh cắp cho những người khác. Mặc dù Socket đã thông báo cho Google về những nguy hiểm này, nhiều tiện ích vẫn tiếp tục hoạt động trên Chrome Web Store.
Bên cạnh việc gỡ bỏ các tiện ích không cần thiết, người dùng được khuyến cáo chọn các nhà phát triển uy tín và kiểm tra quyền bảo mật trước khi tải xuống. Các biện pháp phòng ngừa như sử dụng phần mềm chống virus mạnh mẽ và bật chế độ duyệt web an toàn cũng rất quan trọng để tăng cường bảo mật.
Khi nhiệt độ tăng cao, máy điều hòa phải hoạt động mạnh hơn để loại bỏ nhiệt từ môi trường, dẫn đến việc gây áp lực lên thiết bị. Để đảm bảo điều hòa hoạt động hiệu quả ngay cả trong những đợt nắng nóng, người dùng cần đảm bảo một số lưu ý.
Kiểm tra và bảo trì điều hòa hằng tháng là rất quan trọng, đặc biệt là các bộ phận bộ lọc, dàn lạnh và máy nén để phát hiện bụi bẩn hoặc các vấn đề khác. Khắc phục kịp thời sẽ giúp tránh những sự cố lớn hơn.
Việc vệ sinh và thay thế bộ lọc định kỳ là cần thiết để đảm bảo điều hòa hoạt động hiệu quả. Bộ lọc giúp giữ lại bụi bẩn và các hạt siêu nhỏ trong không khí. Theo khuyến cáo của Bộ Năng lượng Mỹ, người dùng nên vệ sinh hoặc thay thế bộ lọc mỗi tháng hoặc hai tháng một lần, đặc biệt trong những tháng nắng nóng.
Lưu ý, trong khi nhiều người lo ngại rằng việc bật điều hòa cả ngày sẽ làm tăng hóa đơn tiền điện, một nghiên cứu của tờ New York Times cho thấy để điều hòa hoạt động liên tục tiêu thụ ít năng lượng hơn so với việc bật tắt thường xuyên. Công việc của người dùng chỉ đơn giản là điều chỉnh nhiệt độ cao hơn khi ra ngoài.
Để giảm nhiệt độ trong nhà, người dùng hãy lắp đặt rèm cản sáng hoặc phim cách nhiệt cho cửa sổ. Những biện pháp này sẽ giúp ngăn chặn tia UV và sức nóng từ mặt trời, giữ cho không gian sống của người dùng mát mẻ hơn.
Người dùng cũng cần nhớ giảm thiểu việc sử dụng các thiết bị tỏa nhiệt như lò nướng và bếp vào ban ngày vì điều này sẽ giúp duy trì nhiệt độ trong nhà ổn định hơn, từ đó điều hòa có thể hoạt động hiệu quả hơn.
Dàn ngưng tụ ngoài trời là bộ phận quan trọng của hệ thống điều hòa giúp giải phóng nhiệt ra môi trường. Hãy đảm bảo có ít nhất vài centimet không gian trống ở cả bốn phía và tránh đặt thiết bị dưới ánh nắng trực tiếp hoặc gần các vật cản như cành cây. Lắp đặt dàn ngưng tụ trên bề mặt phẳng và ổn định để ngăn ngừa tình trạng đọng nước.
Một quan niệm sai lầm phổ biến là quạt trần làm giảm hiệu quả làm mát của điều hòa. Tuy nhiên, theo Bộ Năng lượng Mỹ, quạt trần có thể giúp tăng cường hiệu quả làm mát. Hãy đặt quạt cách sàn nhà ít nhất 2,4 mét để tối ưu hóa lưu thông không khí. Việc kết hợp quạt trần với điều hòa có thể cho phép người dùng tăng nhiệt độ điều hòa lên 1,2 độ C, giảm tải cho máy nén và tiết kiệm điện.
Bộ điều nhiệt thông minh cho phép người dùng điều khiển nhiệt độ từ xa qua smartphone. Theo tạp chí Scientific American, người dùng nên tăng nhiệt độ lên từ 7 đến 8 độ khi ra khỏi nhà và điều chỉnh lại cài đặt trước khi về nhà khoảng 15 đến 20 phút. Phương pháp này không chỉ giúp tiết kiệm năng lượng mà còn giảm tải cho máy điều hòa.
Một số bộ điều nhiệt thông minh, như Google Nest Thermostat, thậm chí còn gửi cảnh báo về hoạt động và bảo trì hệ thống HVAC, giúp người dùng bảo vệ tuổi thọ của thiết bị.
Nhà Trắng đăng ảnh "Trái Đất lặn'" (Earthset) trên X, kèm theo chú thích: "Nhân loại nhìn từ phía bên kia. Bức ảnh đầu tiên từ phía xa của Mặt Trăng, chụp từ tàu Orion khi Trái Đất khuất sau đường chân trời Mặt Trăng".
NASA sau đó đăng lại bài viết và giải thích, phi hành đoàn Artemis II chụp cảnh tượng Trái Đất lặn vào ngày 6/4/2026, trong lúc bay vòng qua Mặt Trăng. Cơ quan này nhận xét, bức ảnh gợi nhớ đến ảnh Trái Đất mọc (Earthrise) mang tính biểu tượng mà phi hành gia Bill Anders chụp 58 năm trước, khi phi hành đoàn Apollo 8 bay quanh Mặt Trăng.
Ngoài ảnh Trái Đất lặn, NASA cũng công bố ảnh nhật thực chụp từ góc nhìn của phi hành đoàn Artemis II. Nhà Trắng chia sẻ bức ảnh trên X và viết: "Nhật thực toàn phần ngoài Trái Đất. Nhìn từ quỹ đạo Mặt Trăng, Mặt Trăng che khuất Mặt Trời, tạo nên cảnh tượng mà hiếm ai trong lịch sử nhân loại được chứng kiến".
Tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II bay vòng qua Mặt Trăng vào rạng sáng nay theo giờ Hà Nội, tới cách thiên thể này gần nhất 6.545 km.
Lúc bay qua phía sau Mặt Trăng, các phi hành gia chứng kiến "Trái Đất lặn" - khi hành tinh xanh khuất sau Mặt Trăng theo tầm nhìn từ tàu Orion - khoảng 18h41 ngày 6/4 (5h44 ngày 7/4 giờ Hà Nội). Vài phút sau, tín hiệu vô tuyến và laser - vốn cho phép trao đổi thông tin hai chiều giữa tàu Orion và Trái Đất - cũng bị Mặt Trăng chặn lại, dẫn đến gián đoạn liên lạc. Phi hành đoàn trải qua khoảng 40 phút mất kết nối với Trái Đất.
Sau thời gian này, tàu Orion ra khỏi phía sau Mặt Trăng, cho phép phi hành đoàn tiếp tục chứng kiến cảnh tượng "Trái Đất mọc" - hành tinh xanh xuất hiện trở lại từ rìa Mặt Trăng. Điều này cũng kèm theo liên lạc được khôi phục.
Ngoài ra, khoảng 20h35 ngày 6/4 (7h35 giờ Hà Nội), Mặt Trời đi qua phía sau Mặt Trăng theo góc nhìn của phi hành đoàn. Lúc này, tàu Orion đã đi vào vùng tối, có thể quan sát nhật thực toàn phần. Thời gian quan sát nhật thực trên tàu Orion kết thúc vào 8h32 (giờ Hà Nội).
Trong chuyến bay qua phía sau Mặt Trăng, phi hành đoàn Artemis II cũng phá vỡ kỷ lục của Apollo 13 về khoảng cách xa Trái Đất nhất mà con người từng bay, thiết lập năm 1970. Cụ thể, Artemis II đã bay cách Trái Đất khoảng 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với Apollo 13.
Trước đó, tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) tàu Orion rời bệ phóng đưa bốn phi hành gia Artemis II bay tới Mặt Trăng, trở thành sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA). Phi hành đoàn được ví "đại diện cho thế giới", khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ lên Mặt Trăng.
