Người khuyết tật ở Việt Nam vẫn thường bị nhìn nhận theo những khuôn mẫu quen thuộc như đối tượng đáng thương, gánh nặng của gia đình, và cả được xem là hình mẫu “vượt khó”… Tuy nhiên, một xã hội văn minh không thể chỉ dừng ở lòng thương hại hay động viên mang tính cảm xúc, mà cần chuyển sang cách tiếp cận dựa trên sự tôn trọng, bình đẳng của quyền con người.
Một trong những nhận thức chưa đúng phổ biến nhất là xem khuyết tật như một bi kịch. Nhiều bối cảnh vẫn gắn người khiếm khuyết với số phận, nghiệp chướng hoặc điều gì đó cần che giấu. Cách nhìn này không chỉ tạo ra áp lực tâm lý mà còn khiến gia đình họ dễ rơi vào mặc cảm, né tránh giao tiếp.
Từ sự thương hại đó, người khuyết tật thường bị đồng nhất với “đối tượng từ thiện”. Xã hội có thể sẵn sàng quyên góp, tặng quà, hỗ trợ ngắn hạn, nhưng lại chưa thật sự thay đổi môi trường sống để họ có thể tiếp cận giáo dục, việc làm, giao thông, thông tin hay các dịch vụ công như người thường.
Từ thiện có thể cần thiết trong một số trường hợp, nhưng nếu xã hội chỉ dừng ở cho đi bằng lòng thương mà không thay đổi cấu trúc xã hội, chính sách và môi trường tiếp cận, thì chưa phải là hòa nhập thực chất.
Khi còn bị hạn chế cùng lúc ở nơi công cộng, trong trường học hay việc làm, họ có nguy cơ nghèo đói cao hơn, chi phí sống lớn hơn và cơ hội phát triển thấp hơn. Như vậy, kỳ thị xã hội không chỉ gây tổn thương tinh thần mà còn tái sản xuất bất bình đẳng trong đời sống của người khuyết tật.
Một xã hội tiến bộ không nên chỉ hỏi “đã giúp được gì”, mà phải hỏi “đã tạo ra điều kiện công bằng đến đâu”.
Định kiến xã hội cho rằng người khuyết tật không thể học hành đầy đủ, không thể làm việc hiệu quả, không thể kết hôn, nuôi con hay sống độc lập – là kiểu định kiến nguy hiểm vì âm thầm tạo ra rào cản trong giáo dục, tuyển dụng và các mối quan hệ xã hội.
Nhiều người sử dụng lao động từ chối tuyển người khuyết tật không phải vì họ thiếu năng lực, mà vì đã mang sẵn một niềm tin sai lầm về giới hạn của họ. Trong khi đó, thực tế cho thấy khi có công nghệ hỗ trợ phù hợp, sự điều chỉnh hợp lý và một môi trường bao trùm, người khuyết tật hoàn toàn có thể lao động hiệu quả, tự chủ kinh tế và xây dựng cuộc sống có phẩm giá như mọi công dân khác.
Một nhận thức sai khác là cộng đồng thường chỉ thừa nhận khuyết tật khi nó biểu hiện rõ ra bên ngoài.
Thực tế có nhiều dạng khuyết tật không dễ nhận thấy bằng mắt thường nhưng vẫn ảnh hưởng nghiêm trọng đến giao tiếp, học tập, trí nhớ, tự chăm sóc hoặc khả năng tham gia xã hội. Khi xã hội chỉ công nhận những dạng khuyết tật “nhìn thấy được”, nhiều người sẽ bị phủ nhận nhu cầu hỗ trợ chính đáng và phải liên tục chứng minh khó khăn của mình.
Thay đổi nhận thức xã hội không thể chỉ dừng ở các khẩu hiệu chung chung.
Trước hết, cần bắt đầu từ ngôn ngữ. Những cụm từ như “người bất hạnh”, “gánh nặng gia đình” hay các cách diễn đạt mang màu sắc thương hại tưởng như tích cực nhưng thực chất lại hạ thấp vị thế của người khuyết tật. Ngôn ngữ không chỉ phản ánh nhận thức mà còn góp phần tạo ra nhận thức. Vì vậy, báo chí, nhà trường, doanh nghiệp và cơ quan công quyền cần sử dụng ngôn ngữ tôn trọng, chính xác và bình đẳng hơn khi nói về người khuyết tật.
Thay đổi trong thiết kế xã hội. Tăng sự hiện diện của người khuyết tật trong đời sống công cộng. Họ cần được nhìn nhận như những con người bình thường với nghề nghiệp, chuyên môn, vai trò xã hội và tiếng nói riêng, chứ không phải chỉ như nhân vật truyền cảm hứng hoặc biểu tượng vượt khó.
Khi người khuyết tật xuất hiện nhiều hơn với tư cách là giáo viên, chuyên gia, nhân viên, phụ huynh, nhà quản lý hay người sáng tạo nội dung, xã hội sẽ dần thay đổi cách nhìn: bớt tò mò, bớt thương hại và bình thường hóa sự khác biệt.
Cuối cùng, thay đổi nhận thức không phải là việc riêng của ngành lao động – xã hội hay các tổ chức thiện nguyện. Đây phải là trách nhiệm của toàn xã hội.
Trường học cần giáo dục về sự đa dạng và hòa nhập. Báo chí cần tránh lối kể chuyện chỉ xoáy vào nước mắt hoặc sự phi thường hóa người khuyết tật.
Doanh nghiệp cần giảm thiên kiến trong tuyển dụng và xây dựng môi trường làm việc bao trùm. Các cơ quan nhà nước, hệ thống y tế, giao thông và dịch vụ công cần coi khả năng tiếp cận là tiêu chuẩn bình thường chứ không phải đặc ân.
Nhiều người có thói quen chỉ súc bình nước bằng nước lọc rồi tái sử dụng. Tuy nhiên, các chuyên gia dịch tễ cảnh báo thói quen này tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe.
Giáo sư Chuck Gerba tại Đại học Arizona (Mỹ) cho biết nước bọt là tác nhân chính gây ô nhiễm bình nước. Qua kiểm tra các mẫu bình của sinh viên, ông ghi nhận lượng vi khuẩn tăng vọt chỉ sau ba, bốn ngày sử dụng liên tục. Khu vực miệng bình là nơi bẩn nhất do tiếp xúc trực tiếp với miệng người dùng.
Ngoài ra, thao tác chạm tay vào nắp hoặc vòi hút cũng có thể đưa các loại khuẩn như Salmonella, E. coli và Norovirus vào bên trong.
Vi khuẩn có cơ chế tạo ra những màng sinh học (biofilm) khó quan sát bằng mắt thường. Bác sĩ tiêu hóa Supriya Rao (Mỹ) giải thích, mỗi lần uống, vi khuẩn từ miệng sẽ xâm nhập và sinh sôi nhanh chóng trong môi trường ẩm ướt. Do đó, bà khuyến nghị người dùng nên rửa bình bằng xà phòng mỗi ngày. Riêng với các loại bình đựng nước có đường hoặc hương liệu, cần vệ sinh ngay lập tức sau khi dùng vì môi trường ngọt đẩy nhanh tốc độ tích tụ vi khuẩn.
Nếu không có điều kiện rửa xà phòng hàng ngày, nhà vi sinh vật học Jason Tetro thuộc Đại học Ottawa (Canada) cho rằng ba ngày là giới hạn an toàn tối đa nếu chỉ tráng bình bằng nước lọc. Vượt qua mốc này, bình bắt buộc phải được làm sạch bằng hóa chất. Dấu hiệu dễ nhận biết nhất của một chiếc bình tích tụ nhiều vi khuẩn là mùi hôi lạ.
Về quy trình làm sạch sâu, ông Tetro khuyên người dùng sử dụng bàn chải chuyên dụng và xà phòng để cọ rửa kỹ lưỡng sau mỗi 5-7 ngày. Độc giả cũng có thể dùng máy rửa bát để tận dụng mức nhiệt cao tiêu diệt vi sinh vật. Việc súc bình bằng nước nóng 70 độ C mỗi ngày có thể giúp giảm bớt lượng khuẩn nhưng chỉ là giải pháp tình thế.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo không nên dùng chung bình nước. Việc này làm tăng nguy cơ lây nhiễm chéo các loại khuẩn lạ, như liên cầu khuẩn nhóm A hoặc các tác nhân gây viêm màng não.
Ngày 18-4, tại Trường đại học Thủ Dầu Một (trường công lập thuộc UBND tỉnh Bình Dương cũ, nay là UBND TP.HCM), phường Phú Lợi, TP.HCM diễn ra "Ngày hội việc làm", mang đến hàng ngàn cơ hội làm việc, thực tập cho sinh viên.
Có 64 doanh nghiệp với 66 gian hàng tuyển dụng, với khoảng 1.600 vị trí việc làm, thực tập và cơ hội cộng tác tại ngày hội dành cho sinh viên.
Các lĩnh vực, ngành nghề được nhiều doanh nghiệp quan tâm tuyển dụng nhân sự như: ngân hàng, giáo dục, công nghệ thông tin, thương mại dịch vụ, logistics, xây dựng, kiến trúc, tự động hóa, cơ khí, marketing, kế toán...
Tại nhiều gian hàng, sinh viên có thể nộp hồ sơ và phỏng vấn trực tiếp. Nhiều doanh nghiệp triển khai phỏng vấn nhanh, đánh giá tại chỗ, tạo cơ hội để ứng viên nhận kết quả ngay trong ngày nếu đáp ứng yêu cầu.
Cùng với hoạt động tuyển dụng, các doanh nghiệp cũng tổ chức tư vấn nghề nghiệp, chia sẻ kỹ năng cho sinh viên.
Đại diện một doanh nghiệp tham gia tuyển dụng tại ngày hội cho biết hiện nhiều lĩnh vực tại TP.HCM khó tuyển đủ nhân sự, nên việc doanh nghiệp chủ động tìm đến trường học tuyển dụng sẽ giúp "săn" được các nhân sự phù hợp.
Ngày hội việc làm là hoạt động được Trường đại học Thủ Dầu Một, TP.HCM tổ chức thường niên nhằm góp phần hỗ trợ sinh viên, tạo "nhịp cầu" giữa nhà trường, sinh viên và doanh nghiệp, qua đó kết nối đào tạo với nhu cầu thực tiễn.
Trường đại học Thủ Dầu Một có quy mô đào tạo hơn 20.000 sinh viên, học viên. Sau khi hợp nhất Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu và TP.HCM, Trường đại học Thủ Dầu Một là một trong các trường đại học công lập được thành phố xác định giữ nguyên, không phải sáp nhập.
Theo bác sĩ phẫu thuật đại trực tràng David Rivadeneira, Bệnh viện Huntington, Mỹ, người dùng cần tuân thủ các nguyên tắc sau để bảo vệ sức khỏe.
Rửa từ trước ra sau
Người dùng nên điều chỉnh tư thế để dòng nước xịt từ trước ra sau. Nguyên tắc này giúp phụ nữ ngăn chặn vi khuẩn từ hậu môn lây lan sang niệu đạo, giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng.
Chỉnh áp lực nước nhẹ
Nghiên cứu năm 2010 đăng trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ cho thấy người dùng vòi xịt thường xuyên bị mất đáng kể vi khuẩn có lợi Lactobacillus (chỉ còn 57% so với 91% ở người không dùng). Các bác sĩ khuyên nên bắt đầu với áp lực nước thấp, dùng nước ấm và xịt trong 10-20 giây để không làm tổn thương vùng nhạy cảm.
Không thụt rửa sâu
Bác sĩ Rivadeneira cho biết vòi xịt được thiết kế chỉ để làm sạch bề mặt ngoài da. Người dùng tuyệt đối không dùng vòi xịt để bơm nước vào bên trong hậu môn hay thụt rửa đại tràng.
Lau khô sau khi rửa
Sau khi xịt rửa, cần dùng giấy vệ sinh hoặc khăn bông sạch để lau khô. Thao tác này giúp loại bỏ chất bẩn còn sót lại và triệt tiêu môi trường ẩm ướt – điều kiện thuận lợi cho nấm men phát triển.
Vệ sinh thiết bị định kỳ
Bác sĩ Neal H. Patel ở California khuyên người dùng nên lau sạch đầu vòi phun bằng khăn khử trùng 1-2 tuần một lần để loại bỏ vi khuẩn tích tụ.
Trường hợp cần thận trọng
Bác sĩ Danielle Antosh cho biết việc xịt rửa quá nhiều lần trong ngày có thể dẫn đến kích ứng da.
Phụ nữ mới sinh con, người đang bị chàm, vảy nến hoặc loét sinh dục nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng, vì dòng nước mạnh có thể gây đau rát. Nếu gặp hiện tượng chảy máu kéo dài do trĩ hoặc nứt kẽ hậu môn, bệnh nhân cần đi khám chuyên khoa thay vì tự xử lý bằng vòi xịt.
