Mặc dù trên thị trường không thiếu hệ thống các cửa hàng, siêu thị chuyên bán thực phẩm trẻ em, nhưng mặt hàng “xách tay” vẫn được quảng cáo trên các chợ online, hội nhóm bỉm sữa.
Không khó để bắt gặp những lời quảng cáo hấp dẫn trên mạng xã hội như: sữa “nội địa Đức”, “chuẩn organic châu Âu”, “không đường tinh luyện”, “tốt cho tiêu hóa”. Tuy nhiên, điều đáng nói là cùng một thương hiệu nhưng mỗi người bán lại đưa ra thông tin khác nhau, khiến người mua như lạc vào ma trận không biết hàng nào mới là hàng tốt.
Một người bán hàng online quảng cáo sữa Pediasure của Nga “chuẩn xịn”, có hàm lượng DHA và vitamin cao hơn sản phẩm cùng loại của Úc. Vị nhạt không ngọt như hàng của Mỹ, Úc, sữa năng lượng cao phù hợp với trẻ biếng ăn từ 1 – 10 tuổi.
Một shop bán online khẳng định sản phẩm sữa “nội địa” từ Đức là tốt nhất, đạt tiêu chuẩn organic châu Âu, mát dễ hấp thu, không gây táo bón cho trẻ. Nhưng một shop online khác lại cho rằng phiên bản sữa của Anh “ưu việt hơn”, tiêu hóa tốt hơn sản phẩm nội địa Đức, mà lại thơm ngon hơn.
Những lời mời chào như “deal hời”, “giá sốc”, “cam kết chính hãng” xuất hiện dày đặc, nhưng lại thiếu các căn cứ kiểm chứng rõ ràng. Trong môi trường mua bán online, người tiêu dùng gần như không có công cụ xác thực ngoài… niềm tin.
Chị Thu Trang ở P.Thanh Xuân (Hà Nội) chia sẻ: “Bản thân tôi khi mua các sản phẩm sữa cho con thường không chọn các hệ thống, cửa hàng lớn. Không hiểu sao tôi lại có tâm lý tin tưởng vào các mối giới thiệu từ quan hệ cá nhân. Bạn bè tôi ở Úc nói cho con uống sữa Úc tốt, tôi mua sữa xách tay cho con. Cửa hàng tôi mua cũng là do bạn bè giới thiệu có người quên gửi trực tiếp từ Úc về nên nhà cảm thấy yên, dù giá có thể cao hơn ngoài thị trường”.
Cũng có niềm tin như chị Trang, chị K.P ở P.Hà Đông (Hà Nội) cho hay: “Tôi chọn mua hàng xách tay vì tin tưởng mua của người quen. Còn ở các cửa hàng, tôi không tin tưởng lắm, rất nhiều vụ hàng giả, hàng lậu cơ quan quản lý phát hiện từ các cửa hàng bán trên thị trường. Ai mà biết, họ có trà trộn hàng kém chất lượng vào không”.
Không chỉ người mua mà ngay cả người bán cũng thừa nhận, sở dĩ các shop bán hàng xách tay vẫn tồn tại được là bởi các mối quan hệ quen biết mua hàng bằng “niềm tin”.
Chị L.H, một người bán hàng online có thâm niên ở P.Long Biên (Hà Nội), chia sẻ: “Tôi bán hàng online đời đầu khi chợ “xách tay” Nguyễn Sơn mới mở. Bây giờ tôi không nhập hàng từ đó, mà nhập từ các kho hàng qua người quen, bạn hàng giới thiệu. Hàng xách tay dành cho trẻ em chuộng nhất vẫn là từ Đức, Nhật, Úc… Khách mua cũng là khách quen, tin tưởng nhau là chính”.
Theo chị H., do nhu cầu sử dụng sản phẩm ngoại, đặc biệt là các dòng “organic”, “lành tính”, “tiện lợi” vẫn tiếp tục tăng mạnh, khiến thị trường xách tay càng có đất sống.
Một trong những đặc điểm dễ nhận thấy của thị trường hàng xách tay cho trẻ em là giá bán không đồng nhất. Cùng một sản phẩm nhưng có thể được bán với mức giá chênh lệch hàng chục nghìn đến hàng trăm nghìn đồng.
Đơn cử như sữa dê 1 loại 400gr của HiPP trên mạng xã hội đang có nhiều mức giá khác nhau. Có người bán rao bán sữa xách tay từ Đức giảm 65%, nếu mua trên 2 hộp, giá 524.000 đồng/hộp, trong khi giá gốc 1,5 triệu đồng/hộp.
Vẫn cùng loại tương tự, một shop online khác lại đang bán giá 576.000 đồng/hộp, giảm 35% so với giá gốc là 885.000 đồng/hộp. Một shop khác bán giá 505.000 đồng/hộp khi mua từ 2 hộp trở lên.
Trong khi đó, tại một cửa hàng chuyên bán đồ trẻ em trên phố Minh Khai, P.Vĩnh Tuy (Hà Nội) lại bán sữa HiPP dê 1 nhập khẩu niêm yết giá 576.000 đồng/hộp. Một cửa hàng cách đó không xa bán giá bán 615.000 đồng/hộp.
Tương tự, sản phẩm sữa Pediasure xách tay từ Nga được rao bán trên mạng giá 720.000 đồng/hộp 850 gram. Trong khi Pediasure Việt Nam giá tại cửa hàng ở Minh Khai là 675.000 đồng/hộp. Trên shopee, một shop đang bán Pediasure của Úc giá 875.000 đồng/hộp.
Không chỉ sản phẩm sữa, bánh ăn dặm trẻ em có xuất xứ từ Nhật, Hàn có nhiều mức giá khác nhau phổ biến từ 50.000 – 90.000 đồng/gói.
Giải thích về mức giá chênh nhau, chị Thu Trang cho biết: “Có những lúc hàng xách tay khan hiếm, tôi còn phải mua giá chênh 200.000 đồng/hộp so với giá hàng nhập khẩu chính ngạch. Nhưng tôi chấp nhận vì tin rằng hàng xách tay là hàng tươi mới, hôm qua còn ở Úc hôm nay đã về đến tay mình. Còn hàng bán trên thị trường đi đường tàu biển có khi nửa năm mới về đến Việt Nam”.
Trong khi đó, chị Đ.H, một người bán online cho biết: “Không phải hàng xách tay lúc nào giá cũng cao hơn giá thị trường. Có những lúc mình bán rẻ hơn, vì hàng bên mình rẻ vì săn được sale ở nước ngoài nên giá mềm hơn”.
Đáng chú ý, phần lớn sản phẩm xách tay không có nhãn phụ tiếng Việt, không hóa đơn chứng từ, không chịu sự giám sát như hàng nhập khẩu chính ngạch, khiến việc truy xuất nguồn gốc gần như không thể. Người bán thường tư vấn cách sử dụng dựa trên bao bì tiếng nước ngoài hoặc công cụ dịch, tiềm ẩn nguy cơ sử dụng sai liều lượng đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ nhỏ. Người mua thường tự tra cứu bằng google dịch.
Chị Đ.H, chuyên hàng xách tay, thẳng thắn: “Khách hàng họ cũng biết rõ mình bán hàng xách tay rồi nên không đòi hỏi hóa đơn. Thuận mua, vừa bán, ai tin tưởng thì mua, còn không thì thôi”. Theo chị, niềm tin của khách hàng chủ yếu đến từ việc người bán “cho xem hình đóng hàng từ nước ngoài”, hoặc mối quan hệ quen biết.
Việc mua bán thực phẩm xách tay cho trẻ em hiện nay đang nằm trong một “vùng xám” – nơi ranh giới giữa hàng thật và hàng kém chất lượng rất mong manh. Không hóa đơn, không kiểm chứng, không cơ chế bảo vệ rõ ràng, mọi rủi ro cuối cùng đều dồn về phía người tiêu dùng.
Những phản ánh như trẻ bị nôn, rối loạn tiêu hóa sau khi dùng sữa không phải hiếm. Tuy nhiên, các ý kiến thường trái chiều, thiếu cơ sở khoa học, khiến người tiêu dùng càng hoang mang. Đáng lo ngại, mỗi khi xuất hiện thông tin tiêu cực, dù chỉ liên quan một lô hàng ở nước ngoài, tâm lý lo lắng vẫn lan rộng. Thông tin trên mạng xã hội thường bị giật tít, thổi phồng, trong khi người đọc chỉ tiếp cận một phần sự thật.
Chị K.P cho biết: “Vừa rồi có vụ sữa HiPP bị thu hồi, trước đó là sữa NAN. Làm mẹ ai cũng lo vì con uống trực tiếp. Những người làm mẹ như chúng tôi cảm thấy rất lo lắng vì sữa là sản phẩm trẻ con uống trực tiếp, ảnh hưởng ngay đến sức khỏe của các cháu. Vì lo sợ nên tôi đã phải đổi loại sữa khác, nhưng khổ nỗi là cứ đổi từ loại sữa này sang loại sữa kia thì lại nghe thông tin thu hồi”.
Qua những vụ thu hồi sữa vừa rồi, chị Thu Trang nhìn nhận, với các sản phẩm liên quan đến trẻ em, việc mua hàng không có hóa đơn chứng từ như vậy thực sự là một vấn đề rất nguy hiểm mà người mua cần phải cân nhắc kỹ lưỡng.
“Mình chưa rơi vào hoàn cảnh đó, nhưng đúng thật nếu có xảy ra các rủi ro pháp lý hay cần khiếu nại thì người tiêu dùng sẽ không biết bám víu vào đâu”, chị Trang bày tỏ.
Theo kết quả xổ số miền Nam ngày 20 tháng 4, anh Vũ Huỳnh, chủ hệ thống đại lý vé số Đại Phát ở TP.HCM thông báo đã bán trúng 16 tờ vé giải an ủi đài Cà Mau cho nhiều khách may mắn.
Cụ thể, những tờ vé này có dãy số 850354 trúng an ủi xổ số Cà Mau ngày 20 tháng 4, tổng trị giá 800 triệu đồng. Đại lý cho biết vé được bán ra tại quầy ở phường Tân Thuận, TP.HCM (khu vực Q.7 cũ) cho nhiều khách. "Chúng tôi đang chờ khách mua trúng tới đại lý đổi thưởng", anh Vũ Huỳnh chia sẻ.
Đại lý vé số Hải Diệu I ở Đồng Nai thông báo bán nguyên cây số 160 tờ trúng xổ số TP.HCM ngày 20 tháng 4 cho khách. Cụ thể, những vé có dãy số cuối là 280 trúng giải tám, tổng trị giá 32 triệu đồng. Đại lý này cũng bán trúng 160 tờ vé giải tám xổ số Cà Mau ngày 20 tháng 4, khi cây vé có dãy số cuối là 53.
Xổ số ngày 20 tháng 4 mở thưởng 3 đài gồm đài TP.HCM với dãy số trúng độc đắc là 327706, đài Đồng Tháp với dãy số trúng độc đắc là 789922 và đài Cà Mau với dãy số trúng độc đắc là 050354.
Kết quả xổ số ngày 20 tháng 4 cũng như hình ảnh những tờ vé trúng số lộ diện sớm được dân mạng chia sẻ kèm theo lời chúc mừng chủ nhân may mắn. Bên cạnh đó, một số người cũng để lại bình luận hy vọng bản thân có cơ hội trúng số.
Trước đó, đại lý vé số Thúy Hòa ở TP.HCM (Bình Dương cũ) cho biết đã đổi thưởng cho khách có cọc vé gồm 160 tờ trúng số. Cụ thể, 160 tờ có dãy số cuối 3524 thuộc đài Tiền Giang mở thưởng xổ số miền Nam ngày 19 tháng 4 trúng giải sáu, trị giá 64 triệu đồng.
"Chủ nhân của 160 tờ vé số may mắn là khách quen của đại lý, mỗi ngày đều mua 1 - 2 cọc vé số (mỗi cọc gồm 160 tờ). Sau khi có kết quả xổ số miền Nam, vị khách liền liên hệ đổi thưởng và nhận toàn bộ tiền trúng số qua hình thức chuyển khoản. Vị khách thường xuyên mua số lượng lớn vé số và cuối cùng may mắn đã đến", đại lý vé số Thúy Hòa chia sẻ.
Hơn 7 giờ sáng, dọc bãi biển xã Hải Châu (Nghệ An) bè mảng tấp nập cập bờ. Từng tốp ngư dân xếp hàng trên bãi biển để kéo lưới. Lưới được các ngư dân thả cách bờ chừng 6 - 7 hải lý, vào lúc 4 - 5 giờ sáng bằng chiếc bè mảng kết từ tre nứa có gắn máy, sau đó kéo vào bờ.
"Hôm nay chúng tôi thu được hơn 1 tạ cá trích. Lượng cá này cũng ở mức trung bình, hôm nào trúng phải được hơn 2 tạ, nhưng có hôm chỉ được mấy yến", ông Trần Văn Long, một ngư dân, cho biết.
Cá trích bị lưới gom lại, kéo tuột lên bờ, giãy đành đạch. Vợ ông Long lấy mấy cái rổ để xúc cá. Cá được gom lại thành nhiều rổ rồi bán cho các thương lái đang chờ sẵn. Giá cá trích không cố định mà dao động từ 15.000 - 25.000 đồng/kg, tùy theo ngày.
"Hôm trúng thì sau khi trừ tiền dầu cũng được mỗi người 1 triệu đồng, còn ngày bình thường ra biển cũng dăm bảy trăm ngàn, có ngày thì ít hơn", một ngư dân nói.
Cá trích chỉ bằng hai ngón tay, có nhiều xương nhỏ, nhưng theo các nhà chuyên môn, loài cá này chứa nhiều đạm, nổi bật nhất là hàm lượng Omega 3 dồi dào giúp hỗ trợ tim mạch, giảm cholesterol và collagen tự nhiên hỗ trợ chống lão hóa da. Các trích khá rẻ, thịt bùi, thơm ngon nên từ lâu đã trở thành món ăn được nhiều người lựa chọn.
Mùa đánh bắt cá trích của ngư dân bắt đầu từ tháng giêng đến tháng 4 âm lịch hàng năm. Đây là thời điểm cá từ ngoài khơi kéo vào gần bờ. Ngư dân gọi đây là "lộc" của biển.
Lượng cá quá nhiều, không thể tiêu thụ hết ở các chợ để người dân mua về chế biến thành các món ăn như kho, gỏi, nướng… nên cá trích còn được thu mua để ủ, chế biến thành nước mắm hoặc chế biến thành thức ăn để nuôi tôm hùm, nuôi cá.
Ở Nghệ An, ngư dân từ lâu đã có sáng kiến nướng cá bằng than củi để giữ cho cá biển ngon thay cho ướp lạnh.
"Tôi đã làm nghề nướng cá này gần 50 năm. Cá nướng không phải dùng hóa chất, chỉ cần dùng nhiệt của than củi vẫn giữ được độ tươi ngon lâu dài cho cá", bà Bùi Thị Châu (ngụ ở xã Hải Châu) nói.
Gây "sốt" mạng xã hội
Trên bãi cát dài dằng dặc, hàng trăm chiếc bè mảng đã được kéo lên bờ. Cá trích được ngư dân hốt lên từ lưới, cho vào các sọt rồi phân loại to, nhỏ. Cá to được khách mua để nướng ngay tại chỗ hoặc thương lái thu mua để đưa đến bán tại các chợ, cá nhỏ bán làm nước mắm hoặc thức ăn cho tôm hùm và các loài cá nuôi khác.
Khác với những năm trước, mùa cá trích năm nay, tuyến đường ven biển vừa mới hoàn thành chạy qua xã Hải Châu luôn nhộn nhịp xe cộ và người từ các nơi khác tìm đến để thưởng thức cá trích nướng.
Từ sáng sớm, khi những mẻ cá trích đầu tiên được kéo lên bờ, những người phụ nữ chuyên nướng cá đã nổi lửa, quạt than. Hàng chục chiếc bếp than dã chiến được lập dọc hai bên lối đi xuống bãi biển. Nhiều hàng quán cũng mọc lên để phục vụ những người phương xa tìm đến thưởng thức "lộc biển".
"Phải nướng ngay khi cá còn tươi sống mới giữ được độ ngon của cá", bà Châu chia sẻ, rồi nhanh tay nhóm lửa, quạt than. Khi than củi đã đỏ rực, bà Châu lấy đũa gắp từng con cá trích to bằng hai ngón tay bỏ lên cái vỉ nướng, tay kia phe phẩy cái quạt giấy để than liên tục đỏ.
Cá trích khá dẹt nên nướng nhanh chín, chỉ độ vài ba phút là chín tới. Mùi cá nướng bốc lên thơm phức cả một vùng.
"Nướng cũng phải biết cách cá mới thơm, ngon, không bị cháy hoặc chín không đều. Cá vừa độ chín thì thịt của nó giữ được độ ngọt, béo và mùi thơm đặc trưng. Cá trích có nhiều vảy và nhiều xương nhỏ nhưng thịt trắng, dày, nhiều chất dinh dưỡng nên nhiều người ưa chuộng", bà Châu giải thích.
Bà Lưu Thị Tương cũng có nhiều năm gắn bó với nghề nướng cá biển này. "Trước đây, chúng tôi chỉ nướng ở nhà rồi mang đi chợ bán, gần tháng nay, cá trích được đưa lên mạng xã hội, nhiều người đã tìm đến đây để trải nghiệm, mua và ăn tại chỗ nên bán rất chạy", bà Tương nói.
Mỗi ngày, một phụ nữ ở đây nướng 3 - 4 yến cá, có người nướng bán cả tạ cá. Mỗi kg cá trích sau khi nướng được bán với giá 60.000 đồng. Cá có thể ăn tại chỗ hoặc mua về, chỉ cần bỏ vào nồi chiên không dầu hoặc lò vi sóng làm nóng lên là có thể thưởng thức. Cá trích nướng đem kho tiêu cũng rất "tốn"cơm.
Để phục vụ nhu cầu thưởng thức các trích ngay tại nơi nó vừa được kéo lên, nhiều hàng quán đã mọc lên dọc hai bên tuyến đường ven biển ở xã Hải Châu. Những con cá trích tươi rói được nướng trên than hoa, thơm và béo, ăn kèm bánh ướt, bún, rau, dưa chuột cùng với nước mắm truyền thống tạo ra hương vị rất độc đáo.
Những người tìm đến đây để trải nghiệm, thấy món ăn thú vị, dân dã và rẻ tiền sau đó đã quảng bá cá trích nướng lên mạng xã hội, khiến nhiều người tìm đến, mua và thưởng thức món cá này. "Hôm trước, có nhóm người ở Hà Nội ghé thăm, ăn xong thấy ngon đã mua luôn 1 tạ cá trích mang về làm quà", một ngư dân kể.
"Tôi xem mạng xã hội mới món cá trích nướng này, thấy hấp dẫn nên rủ mấy người bạn nữa ra đây trải nghiệm. Nhìn cá vừa kéo lên, nướng trên than đã thấy hấp dẫn rồi. Cá ăn rất ngon, giá rẻ, phục vụ chu đáo nên rất thú vị", chị Lê Hồng Nga, ngụ P.Thành Vinh (Nghệ An), nói. Nhiều gia đình ở cách xa hàng chục cây số cũng chạy xe ô tô đến đây để trải nghiệm.
Hải Châu hiện có hơn 300 bè mảng đánh lưới gần bờ. Ông Nguyễn Trọng Huyên, Chủ tịch UBND xã Hải Châu, cho hay mùa đánh bắt cá trích năm nay được nhiều người biết đến đã tạo không khí sôi động, làm tăng giá trị cá trích nướng. Đây cũng là cơ hội để quảng bá các sản phẩm đặc trưng của địa phương, du lịch trải nghiệm, tạo thêm việc làm, thu nhập cho người dân.
Trưa 8.4, trên đường Phạm Văn Đồng (phường Pleiku, tỉnh Gia Lai), ông Phạm Minh Tâm (60 tuổi) - một người bán vé số đang rảo bước mưu sinh như bao ngày thì chợt sững lại. Chiếc túi xách ông mang theo đã không cánh mà bay. Bên trong có hơn 6 triệu đồng, số tiền ông dành dụm để trả cho đại lý và phòng khi ốm đau.
Không kêu than, không biết bấu víu vào đâu, ông lặng lẽ ngồi thất thần trước một tiệm vàng trên đường Trần Phú, phường Pleiku. Giữa dòng người qua lại hối hả, hình ảnh người bán vé số tóc bạc, ánh mắt trống rỗng khiến nhiều người không khỏi chạnh lòng.
Khoảnh khắc ấy được một người đi đường ghi lại và đăng lên mạng xã hội Facebook. Chỉ trong vài giờ, tấm ảnh được cộng đồng chia sẻ, chạm đến trái tim nhiều người.
Trong số đó có chị Kim Oanh, ở phường Pleiku. Không dừng lại ở việc chia sẻ, chị thận trọng nhờ bạn bè xác minh thông tin, rồi trực tiếp tìm gặp ông Tâm để nghe tường tận câu chuyện. Khi tận mắt chứng kiến hoàn cảnh của người bán vé số sống một mình, chị không giấu được xúc động.
Sau khi kiểm chứng, chị Oanh đăng bài kêu gọi hỗ trợ với thông tin rõ ràng, minh bạch. Chỉ sau hơn 24 giờ, cộng đồng mạng đã quyên góp được hơn 7 triệu đồng. Song song đó, một người dùng mạng xã hội khác cũng độc lập vận động, nhận được hơn 14 triệu đồng.
Tổng số tiền ông Tâm nhận được lên tới hơn 21 triệu đồng, gấp hơn ba lần khoản tiền ông đánh mất.
"Hiện tôi sống một mình, mưu sinh bằng nghề bán vé số hằng ngày. Khi mất số tiền, tôi rất lo lắng. Tôi vô cùng xúc động và xin gửi lời cảm ơn đến những ân nhân đã hỗ trợ, động viên", ông Tâm nghẹn ngào.
Câu chuyện của người bán vé số ở Gia Lai không chỉ là một mất mát được bù đắp, mà còn là minh chứng cho sự tử tế vẫn âm thầm lan tỏa trong đời sống, nơi những sẻ chia nhỏ bé có thể sưởi ấm một phận người.
