Nội dung được nêu trong dự thảo tờ trình Nghị quyết của HĐND TP HCM về chính sách miễn vé xe buýt, vừa được Sở Xây dựng gửi các sở, ngành góp ý. Chính sách dự kiến áp dụng từ tháng 5 sau khi hoàn tất thủ tục và được thông qua.
Cơ quan chuyên môn đưa ra 4 phương án, trong đó 3 cách áp dụng cho hệ thống xe buýt trợ giá với khoảng 109 tuyến đang hoạt động.
Phương án một là thành phố mua lại doanh thu theo từng chuyến xe dựa trên thỏa thuận với đơn vị vận tải. Hành khách đi xe buýt không phải trả tiền, không cần quẹt thẻ hay định danh. Doanh nghiệp được thanh toán theo doanh thu mỗi chuyến, dự kiến tăng khoảng 30% so với 8 tháng cuối năm 2025 do lượng khách tăng.
Cách này đơn giản, thuận tiện cho hành khách, đặc biệt là người lớn tuổi, trẻ em hoặc khách vãng lai. Tuy nhiên, hạn chế là không hình thành thói quen thanh toán không tiền mặt, không có dữ liệu chuyến đi để phục vụ quản lý, đồng thời tiềm ẩn rủi ro về giám sát và dễ gây lãng phí ngân sách khi doanh thu được ấn định.
Phương án hai là thanh toán dựa trên sản lượng khách nhân với giá vé bình quân từng tuyến. Doanh nghiệp thống kê lượng khách qua hệ thống vé điện tử, thành phố căn cứ dữ liệu để chi trả. Hành khách vẫn được miễn phí nhưng việc ghi nhận phụ thuộc vào đơn vị vận tải, khó đảm bảo chính xác, việc kiểm tra, đối soát cũng làm tăng chi phí quản lý.
Phương án ba là thành phố chi trả toàn bộ tiền vé thay hành khách theo số lượt đi thực tế. Người dân đi xe buýt miễn phí nhưng phải quét thẻ hoặc định danh điện tử như căn cước, VNeID, thẻ ngân hàng, ví điện tử hoặc ứng dụng MultiGo để hệ thống ghi nhận.
Ưu điểm của phương án này là giúp quản lý chính xác sản lượng hành khách, doanh thu minh bạch, hạn chế gian lận, đồng thời hỗ trợ phân tích nhu cầu đi lại, giờ cao điểm, điều chỉnh mạng lưới vận tải. Tuy nhiên, hành khách phải thao tác quét thẻ, có thể bất tiện với một số nhóm, nhất là người lớn tuổi.
Trong các phương án, Sở Xây dựng đề xuất lựa chọn phương án ba do tính khả thi cao, phù hợp định hướng chuyển đổi số và thanh toán không tiền mặt trong giao thông công cộng.
Đối với 26 tuyến xe buýt không trợ giá, cơ quan này đề xuất ngân sách sẽ thanh toán cho doanh nghiệp theo chi phí mỗi chuyến nhân với số chuyến được nghiệm thu.
Chủ trương miễn vé xe buýt ở TP HCM nhằm giảm chi phí đi lại, khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng, qua đó góp phần giảm ùn tắc và ô nhiễm. Nếu được thông qua, đây sẽ là lần đầu toàn bộ hành khách tại TP HCM được đi xe buýt miễn phí. Hiện giá vé phổ thông trên các tuyến trợ giá khoảng 5.000-7.000 đồng mỗi lượt, học sinh, sinh viên 3.000 đồng.
Sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP HCM có khoảng 180 tuyến xe buýt nội tỉnh và liên tỉnh, với hơn 2.400 phương tiện, trong đó xe buýt điện chiếm gần một nửa.
Giang Anh
Tin Gốc: https://vnexpress.net/ba-phuong-an-mien-ve-xe-buyt-o-tp-hcm-5060900.html
