Lebanon đã bị kéo vào xung đột Mỹ – Israel với Iran vào đầu tháng 3, sau khi lực lượng Hezbollah (đóng tại Lebanon, được Iran hậu thuẫn) tiến hành tấn công Israel để ủng hộ Tehran, dẫn đến các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon.
Hôm 16-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố Lebanon và Israel đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày. Đại sứ hai nước này cũng đã gặp nhau tại Washington vào tuần trước, đánh dấu cuộc gặp song phương đầu tiên giữa hai chính phủ trong hơn 40 năm.
Theo Đài CNN, ngày 20-4, Tổng thống Lebanon Joseph Aoun cho biết các cuộc đàm phán hòa bình giữa nước này và Israel nên tách biệt khỏi mọi cuộc thảo luận nhằm giải quyết xung đột Mỹ – Israel với Iran.
“Các cuộc đàm phán sắp tới tách biệt với bất kỳ cuộc đàm phán nào khác, bởi Lebanon chỉ có hai lựa chọn: hoặc tiếp tục chiến tranh và nhận lấy hậu quả về nhân đạo, xã hội, kinh tế và chủ quyền, hoặc đàm phán để chấm dứt cuộc chiến này và đạt được sự ổn định bền vững”, ông viết trên mạng xã hội X.
Ông nhấn mạnh mục tiêu của đàm phán là “chấm dứt các hành động thù địch, kết thúc sự chiếm đóng của Israel ở miền nam Lebanon, và triển khai quân đội tới biên giới phía nam được quốc tế công nhận”.
Chính phủ của ông Aoun cũng cam kết giải giáp lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn.
Tổng thống Joseph Aoun cũng cho biết ông đã bổ nhiệm ông Simon Karam – cựu đại sứ tại Mỹ – dẫn đầu các cuộc đàm phán song phương với Israel, theo tờ New York Times.
Theo ông, Tổng thống Trump đã “can thiệp với Israel để đạt được ngừng bắn và chuẩn bị khởi động tiến trình đàm phán”.
Các nguồn tin của Đài CNN cho biết đàm phán Lebanon – Israel có thể tiếp diễn trong tuần này, song chưa có thời gian cụ thể. Giai đoạn đầu sẽ diễn ra giữa các đại sứ hai nước, sau đó là phái đoàn do ông Simon Karam dẫn đầu.
Lời kêu gọi đàm phán trực tiếp với Israel của ông Aoun đã vấp phải chỉ trích từ lực lượng Hezbollah, nhưng ông bác bỏ những phản đối này.
“Tôi đã chọn con đường đàm phán và hy vọng chúng ta có thể cứu lấy Lebanon”, ông Aoun chia sẻ.
Iran đã gắn yêu cầu Israel ngừng tấn công vào Lebanon như điều kiện cho lệnh ngừng bắn hai tuần đã đạt được với Mỹ.
Tuần trước, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nói với các nhà trung gian Pakistan rằng Lebanon phải được đưa vào nếu muốn đàm phán một thỏa thuận ngừng bắn toàn diện giữa Tehran và Washington.
Trong khi đó Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định nước này sẽ không rút quân khỏi các vị trí ở miền nam Lebanon trong 10 ngày ngừng bắn.
Theo Hãng tin Reuters ngày 20-4, ông Ali Hassan Khalil – trợ lý cấp cao của Chủ tịch Quốc hội Lebanon – cáo buộc kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, Israel đã tàn phá ở 39 làng mạc ở miền nam Lebanon.
Về phần mình, quân đội Israel tuyên bố đang hành động nhắm vào hạ tầng của lực lượng Hezbollah ở Lebanon.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 9-4 (giờ địa phương), Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov đã tuyên bố Matxcơva sẽ không bỏ rơi Cuba, nhất là về mặt năng lượng.
Phát biểu tại La Habana trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Cuba, ông Ryabkov khẳng định Nga không có ý định từ bỏ các lợi ích của mình ở khu vực Tây bán cầu, bất chấp những cảnh báo từ Washington.
Ông đặc biệt nhấn mạnh sự hỗ trợ của Nga dành cho Cuba sẽ không chỉ dừng lại ở chuyến tàu chở đầy dầu vừa cập cảng hồi cuối tháng 3.
Thứ trưởng Nga tuyên bố: "Tôi tin chắc rằng những bước tiến trong quan hệ song phương vài tuần qua sẽ tạo đà để chúng ta cùng nhau tìm ra giải pháp cho những bài toán cam go nhất, vốn xuất phát từ cuộc phong tỏa phi pháp và hoàn toàn không thể chấp nhận được của Mỹ nhằm vào Cuba".
Ông cũng khẳng định đanh thép: "Chúng tôi không thể phản bội Cuba. Đó là điều chắc chắn. Chúng tôi sẽ không để họ phải đơn độc chống chọi".
Theo ông Ryabkov, Nga xem việc giải quyết nhu cầu năng lượng của Cuba là ưu tiên hàng đầu. Dù còn sớm để nói chi tiết về các bước đi tiếp theo, nhưng ông cam kết nguồn cung từ Nga sẽ không dừng lại ở chuyến tàu Anatoly Kolodkin hồi tháng 3.
Bình luận về thái độ của Mỹ, nhà ngoại giao Nga thẳng thắn: "Nga không có kế hoạch rút khỏi Tây bán cầu, mặc kệ Washington nói gì đi chăng nữa. Họ đang bị ám ảnh với việc phải đẩy Nga và Trung Quốc ra khỏi khu vực này".
Ông cũng viện dẫn các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran gần đây như một minh chứng rõ ràng cho thấy "việc lạm dụng vũ lực, các đòn trừng phạt và sự áp đặt chính trị sẽ không mang lại kết quả như mong muốn".
Trước đó, hồi tháng 3, tàu chở dầu Anatoly Kolodkin mang cờ Nga đã cập cảng Cuba, mang theo khoảng 700.000 thùng dầu. Đây là đợt giao dầu thô quy mô lớn đầu tiên kể từ khi Washington siết chặt các biện pháp nhằm cắt đứt nguồn cung nhiên liệu của quốc đảo này.
"Hải quân Mỹ, lực lượng hải quân tinh nhuệ nhất thế giới, sẽ bắt đầu quá trình phong tỏa và ngăn chặn tất cả tàu cố gắng đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz. Quyết định có hiệu lực ngay lập tức", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên trên mạng xã hội hôm nay.
Lãnh đạo Mỹ khẳng định eo biển Hormuz sẽ hoàn toàn mở cửa với tất cả tàu thuyền vào thời điểm nào đó. Ông chỉ trích Iran hứa mở cửa lại eo biển Hormuz nhưng lại "cố tình" không thực hiện.
"Họ tuyên bố đã rải thủy lôi dù toàn bộ hải quân, cũng như hầu hết phương tiện triển khai thủy lôi của họ, đã bị phá hủy hoàn toàn. Có thể họ đã làm vậy hoặc không, nhưng chủ tàu nào muốn mạo hiểm chứ? Họ nên bắt đầu quá trình mở lại tuyến đường thủy quốc tế này một cách nhanh chóng như đã hứa", ông viết.
Tổng thống Trump cảnh báo rằng hải quân Mỹ sẽ truy tìm và chặn bắt mọi tàu hàng trả phí đi lại cho Iran, cũng như bắt đầu rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz. "Bất kỳ lực lượng Iran nào nhắm bắn vào chúng tôi hoặc các tàu hòa bình đều sẽ bị hủy diệt", ông tuyên bố.
Lãnh đạo Mỹ tiết lộ "các nước khác" cũng sẽ tham gia phong tỏa eo biển Hormuz, song không nêu tên quốc gia cụ thể. Ông cũng tuyên bố lực lượng Mỹ sẽ xử lý nốt "những gì ít ỏi còn sót lại của Iran" nếu cần thiết. "Chúng tôi hoàn toàn sẵn sàng chiến đấu’, ông cho hay.
Về cuộc đàm phán giữa phái đoàn Mỹ và Iran tại Pakistan, ông Trump nhận định cuộc đối thoại đã "diễn ra tốt đẹp" khi hai bên đạt được đồng thuận trong phần lớn vấn đề, nhưng cáo buộc Iran không nhất trí với "nội dung thật sự quan trọng duy nhất là hạt nhân".
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngay sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Các thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Mở lại tuyến đường này là một trong những chủ đề quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa Mỹ và Iran, dù số tàu thuyền qua lại vẫn còn hạn chế.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, chủ yếu do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
Quân đội Mỹ gần như không còn lực lượng rà phá thủy lôi ở Trung Đông, do các tàu chuyên dụng đã bị loại biên và 2 trong 3 tàu chiến đấu ven biển được lắp thiết bị quét mìn đã di chuyển tới Singapore hồi đầu xung đột. Khó khăn trong theo dõi xuồng nhỏ rải thủy lôi khiến Mỹ cũng không thể xác định Iran đã cài bao nhiêu thủy lôi trong eo biển Hormuz, cũng như vị trí của chúng.
"Khả năng rất cao là chúng tôi sẽ đạt được thỏa thuận với Iran. Họ đã đồng ý bàn giao 'bụi hạt nhân' cho chúng tôi", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với phóng viên bên ngoài Nhà Trắng ngày 16/4, sử dụng cách gọi riêng của ông để chỉ kho uranium đã làm giàu của Tehran.
Tuy nhiên, ông Trump không nêu chi tiết hay đưa ra bằng chứng về thông tin này. Giới chức Iran chưa lên tiếng về thông tin, Tehran trước đây cũng chưa phát bất kỳ tín hiệu công khai nào cho thấy họ sẽ từ bỏ kho uranium làm giàu.
Tổng thống Trump khẳng định mọi thỏa thuận với Iran đều phải vĩnh viễn ngăn nước này sở hữu vũ khí hạt nhân. Lãnh đạo Mỹ cũng bày tỏ lạc quan về vấn đề Iran, để ngỏ khả năng gia hạn thỏa thuận ngừng bắn dự kiến hết hạn vào tuần tới, nhưng cho rằng có thể không cần thiết phải làm vậy.
"Nếu thỏa thuận được ký ở Islamabad, tôi có thể sẽ đến. Họ muốn tôi có mặt", ông cho hay.
Mỹ và Iran vẫn còn bất đồng về nhiều vấn đề trong quá trình đàm phán, mấu chốt là chương trình hạt nhân của Tehran. Mỹ được cho là đề xuất đình chỉ chương trình làm giàu uranium của Iran 20 năm, trong khi Tehran đưa ra mốc 5 năm và bị Washington bác bỏ.
Iran nhiều lần khẳng định chương trình hạt nhân của họ mang mục đích hòa bình. Tehran hôm 15/4 tuyên bố quyền làm giàu uranium là "không thể tranh cãi", dù mức độ làm giàu có thể "đàm phán".
Theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, Iran đang nắm giữ khoảng 400 kg uranium làm giàu ở mức 60%, gần với cấp độ vũ khí là 90%. Tuy nhiên, chưa rõ số uranium này đang được cất giữ ở đâu kể từ sau các cuộc không kích của Mỹ hồi tháng 6/2025.
Phó tổng thống JD Vance cho hay Mỹ không chỉ muốn đảm bảo Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân, mà còn muốn thiết lập các cơ chế để ngăn chặn khả năng này, trong đó có loại bỏ năng lực làm giàu uranium của Tehran. Ông Vance cho rằng số uranium trên nên được đưa ra khỏi lãnh thổ Iran nhằm đảm bảo minh bạch và tăng khả năng giám sát.
Cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran cuối tuần trước tại Pakistan đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào. Hải quân Mỹ sau đó tuyên bố thực thi lệnh phong tỏa các cảng của Iran, động thái bị Tehran lên án.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết những cuộc đàm phán tiếp theo giữa Mỹ và Iran "rất có khả năng" sẽ diễn ra tại Islamabad. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pakistan Tahir Andrabi nói rằng chưa có ngày cụ thể cho sự kiện này.
Tư lệnh lục quân Pakistan Asim Munir hôm 16/4 gặp Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người dẫn đầu phái đoàn Iran trong vòng đàm phán đầu tiên. Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc sau đó cho biết Tehran "lạc quan một cách thận trọng" về các cuộc đàm phán hòa bình với Washington và bày tỏ hy vọng về "kết quả có ý nghĩa".
