Trong ngày cuối của Tết Chôl Chnăm Thmây, hàng trăm người cùng tắm Phật trong chánh điện chùa Pothiwong, chiều 16/4.
Chôl Chnăm Thmây theo tiếng Khmer nghĩa là “vào năm mới”, ngày Tết diễn ra trong thời điểm trời đất giao hòa, cỏ cây tươi tốt và tràn đầy sức sống. Theo lịch của người Khmer, năm mới 2026 diễn ra từ 13 đến 16/4.
Trong dịp năm mới, người dân đến chùa cầu bình an, dâng cơm chư tăng, phóng sinh, đắp núi cát. Ngày cuối là quan trọng nhất với nghi lễ tắm Phật, chư tăng và cha mẹ nhằm tích đức, báo hiếu và tưởng nhớ công ơn tổ tiên.
Trong ngày cuối của Tết Chôl Chnăm Thmây, hàng trăm người cùng tắm Phật trong chánh điện chùa Pothiwong, chiều 16/4.
Chôl Chnăm Thmây theo tiếng Khmer nghĩa là “vào năm mới”, ngày Tết diễn ra trong thời điểm trời đất giao hòa, cỏ cây tươi tốt và tràn đầy sức sống. Theo lịch của người Khmer, năm mới 2026 diễn ra từ 13 đến 16/4.
Trong dịp năm mới, người dân đến chùa cầu bình an, dâng cơm chư tăng, phóng sinh, đắp núi cát. Ngày cuối là quan trọng nhất với nghi lễ tắm Phật, chư tăng và cha mẹ nhằm tích đức, báo hiếu và tưởng nhớ công ơn tổ tiên.
Bên hông chánh điện chùa, chị Kim Lâm Nhật Tiền dùng những xô nước đã được ướp hoa thơm dâng cúng Phật để tắm cho cha mình là ông Lâm Kim Quang, 53 tuổi.
Phong tục này diễn ra trong ngày thứ ba của Tết Chôl Chnăm Thmây, được gia đình chị Tiền duy trì qua nhiều thế hệ. “Điều này nhằm bày tỏ sự hiếu thuận với bố mẹ, ông bà”, cô gái 24 tuổi nói, tay nhẹ nhàng múc từng gáo nước đổ chậm lên đầu ba.
Bên hông chánh điện chùa, chị Kim Lâm Nhật Tiền dùng những xô nước đã được ướp hoa thơm dâng cúng Phật để tắm cho cha mình là ông Lâm Kim Quang, 53 tuổi.
Phong tục này diễn ra trong ngày thứ ba của Tết Chôl Chnăm Thmây, được gia đình chị Tiền duy trì qua nhiều thế hệ. “Điều này nhằm bày tỏ sự hiếu thuận với bố mẹ, ông bà”, cô gái 24 tuổi nói, tay nhẹ nhàng múc từng gáo nước đổ chậm lên đầu ba.
Xô nước thiêng tiếp tục được cha con chị Nhật Tiền mang về nhà để những người con còn lại bày tỏ lòng hiếu kính. Với sự chứng kiến của nhà sư, anh Kim Lâm Nhật Quang, 29 tuổi quỳ gối lần lượt tắm cho cha mẹ.
Anh cho biết, tín ngưỡng này có thể thực hiện ở chùa hoặc tại nhà. Con cái dù bận rộn mấy cũng luôn cố gắng tề tựu đông đủ để thực hiện lễ tắm cho mẹ.
Xô nước thiêng tiếp tục được cha con chị Nhật Tiền mang về nhà để những người con còn lại bày tỏ lòng hiếu kính. Với sự chứng kiến của nhà sư, anh Kim Lâm Nhật Quang, 29 tuổi quỳ gối lần lượt tắm cho cha mẹ.
Anh cho biết, tín ngưỡng này có thể thực hiện ở chùa hoặc tại nhà. Con cái dù bận rộn mấy cũng luôn cố gắng tề tựu đông đủ để thực hiện lễ tắm cho mẹ.
Anh Quang múc từng gàu nước tưới lên chân, tay và thân mình mẹ. Trong lúc tắm, anh khẽ nói lời xin lỗi về những lần làm bà phật ý, buồn rầu trong năm qua và chúc mẹ được nhiều sức khỏe.
Anh Quang múc từng gàu nước tưới lên chân, tay và thân mình mẹ. Trong lúc tắm, anh khẽ nói lời xin lỗi về những lần làm bà phật ý, buồn rầu trong năm qua và chúc mẹ được nhiều sức khỏe.
Anh Quang múc từng gàu nước tưới lên chân, tay và thân mình mẹ. Trong lúc tắm, anh khẽ nói lời xin lỗi về những lần làm bà phật ý, buồn rầu trong năm qua và chúc mẹ được nhiều sức khỏe.
Cuối nghi lễ, các con quỳ gối cúi đầu xuống sát chân cha mẹ để tạ lỗi. Đáp lại là đôi bàn tay đấng sinh thành xoa lên lưng con như dấu chỉ của sự thứ tha.
Cuối nghi lễ, các con quỳ gối cúi đầu xuống sát chân cha mẹ để tạ lỗi. Đáp lại là đôi bàn tay đấng sinh thành xoa lên lưng con như dấu chỉ của sự thứ tha.
Cách đó 100 m, bà Điền Thị Cải, 69 tuổi, ngồi trên chiếc ghế đặt trước nhà lần lượt để con cháu tắm cho mình.
Gia đình bà Cải quê Sóc Trăng đến sống cùng cộng đồng người Khmer ở đường Bùi Thế Mỹ đã 38 năm. Chồng bà Cải mất 16 năm trước, gia đình có 14 thành viên cùng chung sống. Sau khi bà đi chùa về, các con pha sẵn thau nước, rải thêm cánh hoa cúc để tắm cho mẹ.
Cách đó 100 m, bà Điền Thị Cải, 69 tuổi, ngồi trên chiếc ghế đặt trước nhà lần lượt để con cháu tắm cho mình.
Gia đình bà Cải quê Sóc Trăng đến sống cùng cộng đồng người Khmer ở đường Bùi Thế Mỹ đã 38 năm. Chồng bà Cải mất 16 năm trước, gia đình có 14 thành viên cùng chung sống. Sau khi bà đi chùa về, các con pha sẵn thau nước, rải thêm cánh hoa cúc để tắm cho mẹ.
Tắm phật là lễ được trông chờ nhất dịp tết Chôl Chnăm Thmây. Nhiều người Khmer đứng chờ hàng giờ trong chùa để được thực hiện nghi thức thiêng liêng này.
Các tượng Phật của chùa và người dân mang đến được xếp thành hàng, rót nước thơm từ trên đầu xuống rồi lau sạch. Tín ngưỡng này tượng trưng cho sự thanh lọc, gột rửa những “bụi bặm” trong tâm thức của mỗi người.
Tắm phật là lễ được trông chờ nhất dịp tết Chôl Chnăm Thmây. Nhiều người Khmer đứng chờ hàng giờ trong chùa để được thực hiện nghi thức thiêng liêng này.
Các tượng Phật của chùa và người dân mang đến được xếp thành hàng, rót nước thơm từ trên đầu xuống rồi lau sạch. Tín ngưỡng này tượng trưng cho sự thanh lọc, gột rửa những “bụi bặm” trong tâm thức của mỗi người.
Tắm phật là lễ được trông chờ nhất dịp tết Chôl Chnăm Thmây. Nhiều người Khmer đứng chờ hàng giờ trong chùa để được thực hiện nghi thức thiêng liêng này.
Các tượng Phật của chùa và người dân mang đến được xếp thành hàng, rót nước thơm từ trên đầu xuống rồi lau sạch. Tín ngưỡng này tượng trưng cho sự thanh lọc, gột rửa những “bụi bặm” trong tâm thức của mỗi người.
Tắm phật là lễ được trông chờ nhất dịp tết Chôl Chnăm Thmây. Nhiều người Khmer đứng chờ hàng giờ trong chùa để được thực hiện nghi thức thiêng liêng này.
Các tượng Phật của chùa và người dân mang đến được xếp thành hàng, rót nước thơm từ trên đầu xuống rồi lau sạch. Tín ngưỡng này tượng trưng cho sự thanh lọc, gột rửa những “bụi bặm” trong tâm thức của mỗi người.
Sau khi tắm cho tượng, Phật tử dùng những cánh hoa vẩy nước lên để tắm cho các nhà sư cao niên. Trong văn hóa Khmer, lễ tắm tượng trưng cho sự chúc phúc thọ cho các vị sư lớn tuổi trong năm mới.
“Ý nghĩa lễ nghi để giúp con người an vui, khỏe mạnh và hướng đến đời sống tốt đẹp hơn”, Thượng tọa Nguyên Trí, trụ trì chùa Pothiwong chia sẻ.
Sau khi tắm cho tượng, Phật tử dùng những cánh hoa vẩy nước lên để tắm cho các nhà sư cao niên. Trong văn hóa Khmer, lễ tắm tượng trưng cho sự chúc phúc thọ cho các vị sư lớn tuổi trong năm mới.
“Ý nghĩa lễ nghi để giúp con người an vui, khỏe mạnh và hướng đến đời sống tốt đẹp hơn”, Thượng tọa Nguyên Trí, trụ trì chùa Pothiwong chia sẻ.
Mọi người cũng tự tắm cho nhau để gột rửa điều xấu, cầu mong may mắn, sức khỏe.
Mọi người cũng tự tắm cho nhau để gột rửa điều xấu, cầu mong may mắn, sức khỏe.
Sau phần lễ trang nghiêm, không khí trở nên rộn ràng hơn khi người dân quanh chùa tràn hẻm, hào hứng té nước, vui với trò chơi dân gian.
Tính đến đầu năm 2025, TP HCM có hơn 50.000 người dân tộc Khmer sinh sống. Đây là một trong những dân tộc có số dân đông nhất tại thành phố, bên cạnh người Hoa và người Chăm, góp phần tạo nên sự đa dạng văn hóa.
Sau phần lễ trang nghiêm, không khí trở nên rộn ràng hơn khi người dân quanh chùa tràn hẻm, hào hứng té nước, vui với trò chơi dân gian.
Tính đến đầu năm 2025, TP HCM có hơn 50.000 người dân tộc Khmer sinh sống. Đây là một trong những dân tộc có số dân đông nhất tại thành phố, bên cạnh người Hoa và người Chăm, góp phần tạo nên sự đa dạng văn hóa.
Sau phần lễ trang nghiêm, không khí trở nên rộn ràng hơn khi người dân quanh chùa tràn hẻm, hào hứng té nước, vui với trò chơi dân gian.
Tính đến đầu năm 2025, TP HCM có hơn 50.000 người dân tộc Khmer sinh sống. Đây là một trong những dân tộc có số dân đông nhất tại thành phố, bên cạnh người Hoa và người Chăm, góp phần tạo nên sự đa dạng văn hóa.
Việt Nam sau khi phê chuẩn Công ước về Quyền của người khuyết tật (CRPD) đã từng bước hoàn thiện pháp luật tiệm cận chuẩn mực quốc tế, với nền tảng là Luật Người khuyết tật 2010 và Hiến pháp 2013, qua đó xác lập nguyên tắc bình đẳng, không phân biệt đối xử và bảo đảm quyền tiếp cận trong các lĩnh vực cơ bản.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa luật và thực thi vẫn còn lớn, đòi hỏi tiếp tục cải cách.
Pháp luật Việt Nam đã thiết lập nguyên tắc bình đẳng và không phân biệt đối xử, tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ người khuyết tật trước các hành vi xâm phạm. Hệ thống trợ giúp xã hội được mở rộng đáng kể, bao gồm trợ cấp hằng tháng, cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí và hỗ trợ giáo dục thông qua miễn giảm học phí, học bổng.
Bên cạnh đó, giáo dục hòa nhập được thúc đẩy mạnh mẽ, giúp ngày càng nhiều trẻ khuyết tật có cơ hội học tập trong môi trường phổ thông. Ngoài ra các quy định về tiếp cận hạ tầng và dịch vụ công, đặc biệt trong môi trường số, đã bắt đầu được triển khai.
Những thành tựu này là bước tiến quan trọng trong việc thiết lập khung chính sách và thể chế. Tuy nhiên phần lớn các kết quả vẫn dừng ở mức định hình chính sách, trong khi việc triển khai trên thực tế chưa đồng bộ. Nhiều công trình công cộng chưa bảo đảm tiêu chuẩn tiếp cận, nguồn lực dành cho giáo dục hòa nhập còn hạn chế.
Bên cạnh các thành tựu, hệ thống pháp luật hiện hành vẫn bộc lộ nhiều hạn chế đáng kể.
Trước hết, cơ chế giám sát và chế tài còn yếu dẫn đến tình trạng nhiều quy định về tiếp cận công trình công cộng không được thực hiện đầy đủ, những tòa nhà thiếu đường dốc, thang máy hoặc hệ thống chỉ dẫn phù hợp. Điều này làm cho pháp luật có nguy cơ trở thành "luật trên giấy".
Thứ hai, các cơ quan và doanh nghiệp chưa có nghĩa vụ rõ ràng trong việc điều chỉnh môi trường làm việc, học tập hoặc dịch vụ để phù hợp với người khuyết tật. Thứ ba, chính sách hiện nay vẫn thiên về trợ cấp hơn là phát triển năng lực; các hỗ trợ về đào tạo nghề, khởi nghiệp và tiếp cận tín dụng còn hạn chế, làm gia tăng nguy cơ phụ thuộc.
Thứ tư, sự thiếu liên kết liên ngành giữa giáo dục, y tế và lao động khiến quá trình hỗ trợ bị gián đoạn. Ví dụ, người khuyết tật có thể được học hòa nhập nhưng sau khi tốt nghiệp lại gặp khó khăn trong tìm kiếm việc làm.
Cuối cùng, định kiến xã hội vẫn là rào cản lớn khi nhiều người khuyết tật bị đánh giá thấp năng lực và bị hạn chế cơ hội tham gia thị trường lao động. Những hạn chế này cho thấy pháp luật Việt Nam hướng tới đảm bảo và tạo cơ hội bình đẳng cho người khuyết tật song sự công bằng thực chất vẫn chưa đạt được.
Cần luật hóa rõ ràng yêu cầu các cơ quan và doanh nghiệp chủ động điều chỉnh môi trường làm việc, học tập và dịch vụ (ví dụ: phần mềm đọc màn hình, bàn ghế chuyên dụng). Đồng thời bảo đảm các công trình và sản phẩm được thiết kế để tất cả mọi người đều có thể sử dụng ngay từ đầu.
Bên cạnh đó, cần quy định rõ trách nhiệm pháp lý của các chủ thể, đồng thời thiết lập cơ chế giám sát độc lập và chế tài đủ mạnh nhằm xử lý hiệu quả các vi phạm. Đây là điều kiện then chốt để chuyển từ "có quyền trên giấy" sang "có khả năng thực hiện quyền".
Phát triển hạ tầng và khả năng tiếp cận, luật hóa tiêu chuẩn bắt buộc, tăng cường kiểm tra và áp dụng chế tài nghiêm minh. Đồng thời cần mở rộng khả năng tiếp cận trong môi trường số, bảo đảm các nền tảng như dịch vụ công trực tuyến, ngân hàng và giáo dục trực tuyến đều thân thiện với người khuyết tật.
Về công nghệ hỗ trợ, Nhà nước cần có chính sách trợ giá thiết bị hỗ trợ như xe lăn điện, máy trợ thính, phần mềm đọc màn hình. Cần khuyến khích phát triển công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, để hỗ trợ tiếp cận thông tin.
Việc tích hợp công nghệ vào giáo dục và việc làm cũng giúp người khuyết tật nâng cao khả năng tự chủ, giảm phụ thuộc vào trợ cấp.
Về hoàn thiện an sinh xã hội, cần điều chỉnh mức trợ cấp phù hợp với chi phí sống và "chi phí khuyết tật", mở rộng phạm vi bảo hiểm y tế sang phục hồi chức năng và thiết bị hỗ trợ, cả phát triển nhà ở xã hội theo hướng tiếp cận. Điều này giúp chuyển từ bảo đảm tối thiểu sang tạo nền tảng phát triển năng lực.
Cần có chính sách ưu đãi thuế cho doanh nghiệp tuyển dụng người khuyết tật, xây dựng quỹ hỗ trợ khởi nghiệp và đổi mới đào tạo nghề theo hướng gắn với nhu cầu thị trường, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và dịch vụ số. Những giải pháp này còn nâng cao phẩm giá và vị thế xã hội của người khuyết tật.
Cuối cùng, cần hoàn thiện cơ chế chống phân biệt đối xử thông qua việc bổ sung các chế tài cụ thể đối với hành vi kỳ thị. Tập trung đẩy mạnh truyền thông nhằm thay đổi nhận thức xã hội theo hướng tôn trọng và ghi nhận năng lực của người khuyết tật. Tăng cường sự tham gia của người khuyết tật trong quá trình xây dựng và giám sát chính sách, phát triển công tác xã hội chuyên nghiệp...
Ngày 17-4, trao đổi với Tuổi Trẻ Online, bà Trần Thị Hường - Chủ tịch Hội liên hiệp Phụ nữ xã Cổ Đạm (Hà Tĩnh) - cho biết những ngày vừa qua rất nhiều chị em ở địa phương đã chung tay hỗ trợ chị Phan Thị Mong (43 tuổi, ngụ thôn Vân Thanh Bắc) thu hoạch ruộng dưa và kêu gọi người dân cùng chung tay mua nông sản này để chia sẻ với gia đình chị.
Cách đây hơn 1 tháng, trong lúc đi làm đồng chị Mong không may gặp tai nạn dẫn đến gãy chân. Sự việc không mong muốn xảy ra khiến chị Mong hết sức lo lắng khi mùa thu hoạch dưa bở đã đến. Bởi loài dưa này đến kỳ không kịp thu hoạch sẽ rất nhanh bị hư hỏng, công sức chăm sóc và vốn lớn bỏ ra có nguy cơ bị mất trắng.
Nắm bắt được hoàn cảnh của chị Mong, Hội liên hiệp Phụ nữ xã Cổ Đạm phối hợp với Chi hội Phụ nữ thôn Vân Thanh Bắc kêu gọi các hội viên chung tay giúp đỡ gia đình chị Mong thu hoạch và bán dưa nhằm giảm thiểu thiệt hại cho gia đình.
Ngay khi phát đi lời kêu gọi, rất đông chị em phụ nữ xã Cổ Đạm nhiệt tình hưởng ứng, cùng chung tay giúp đỡ gia đình thu hoạch dưa. Đồng thời lan tỏa sự việc rộng rãi trên mạng xã hội để người dân cùng chung tay mua hỗ trợ.
Theo bà Hường, số dưa đến kỳ thu hoạch của gia đình chị Mong rất lớn, ước chừng khoảng 10 tấn, nếu không thu hoạch và bán kịp thời thì rất dễ hư hỏng. Do đó, Hội liên hiệp Phụ nữ xã Cổ Đạm rất mong người dân cùng chung tay giải cứu giúp gia đình.
"Mỗi quả dưa được tiêu thụ không chỉ là giá trị kinh tế, mà còn là sự sẻ chia, là tấm lòng của mỗi người dân. Những ngày qua, hình ảnh đông đảo mọi người chung tay giúp gia đình thu hoạch dưa đã thể hiện rõ tinh thần đoàn kết, nghĩa tình và trách nhiệm của tổ chức hội ở địa phương" - bà Hường nói.
Osoji (tổng vệ sinh) là nghi thức truyền thống trong văn hóa Nhật Bản. Trọng tâm của phương pháp này là làm sạch không gian có chủ đích để thiết lập lại môi trường sống.
Trong truyền thống, Osoji thường được thực hiện vào cuối năm để đón chào năm mới, nhưng hiện nay nhiều gia đình áp dụng như một phương pháp dọn dẹp thường xuyên.
Dưới đây là bốn quy tắc cốt lõi của phương pháp Osoji.
Dọn dẹp theo chiều kim đồng hồ
Người dọn dẹp bắt đầu từ cửa ra vào và di chuyển theo chiều kim đồng hồ dọc theo căn phòng cho đến khi quay lại điểm xuất phát. Bill Parkinson, chuyên gia tại thương hiệu đồ dùng phòng ngủ Sleepy Piglet (Anh) nói quy trình này mang ý nghĩa "đóng lại một vòng tròn". Việc chia nhỏ không gian theo hướng cố định giúp người thực hiện kiểm soát công việc, không bỏ sót các khu vực và tránh tình trạng làm việc quá sức do khối lượng lớn.
Làm sạch từ trên xuống dưới
Quy tắc tiếp theo là xử lý bụi bẩn ở các vị trí cao như trần nhà, đèn chùm, nóc tủ trước khi lau chùi đồ nội thất và sàn nhà. Chuyên gia cho biết cách làm này dựa trên nguyên lý trọng lực. Nó ngăn bụi bẩn từ trên cao rơi ngược xuống các bề mặt đã được làm sạch trước đó, giúp căn phòng duy trì trạng thái vệ sinh lâu hơn.
Thiết lập lại năng lượng không gian
Người thực hiện Osoji cần loại bỏ hoặc sắp xếp lại các vật dụng gây mất tập trung thị giác. Trong không gian phòng ngủ, những thay đổi vật lý như thay ga trải giường hoặc làm sạch vết bẩn trên nệm sẽ mang lại hiệu quả trực quan. Ông Parkinson nói thêm, việc lật hoặc xoay nệm sau một thời gian dài sử dụng cũng là thao tác cơ bản để đánh dấu sự làm mới không gian nghỉ ngơi.
Loại bỏ "điểm mù bừa bộn"
"Điểm mù bừa bộn" (clutter blindness) là thuật ngữ chỉ trạng thái con người quen thuộc với sự lộn xộn trong nhà như một đống quần áo cũ trên ghế hoặc mớ dây cáp rối.
Để giải quyết vấn đề này, Osoji khuyến khích việc dọn dẹp cùng một người khác. Sự tham gia của người nhà hoặc bạn bè cung cấp góc nhìn thứ hai khách quan hơn, giúp phát hiện những khu vực lộn xộn mà gia chủ vô tình bỏ qua trong thói quen sinh hoạt hàng ngày.
