Đáng chú ý, khác với các giai đoạn sàng lọc công nghệ thông thường, dòng tiền lần này không đổ dồn về một vài “kẻ thắng cuộc”. Vốn đầu tư đang tỏa ra khắp hệ sinh thái, nâng đỡ cả những cách tiếp cận lượng tử mới mẻ vẫn còn ở giai đoạn đầu chu kỳ phát triển.
Ngày 17-2, công ty nghiên cứu vi tính lượng tử Infleqtion (Mỹ) chính thức giao dịch trên sàn chứng khoán New York thông qua một thương vụ mua lại với mục đích đặc biệt (SPAC) trị giá khoảng 1,8 tỉ USD, huy động thêm hơn 540 triệu USD. Một tháng sau, Horizon Quantum (Singapore) lên sàn Nasdaq qua thương vụ SPAC tương tự, thu về khoảng 120 triệu USD.
Đến cuối tháng 3, đến lượt Xanadu Quantum Technologies (Canada) – công ty từng công bố thương vụ SPAC trị giá 3,6 tỉ USD hồi tháng 11-2025 – chính thức giao dịch trên sàn Nasdaq.
Theo Reuters, cùng thời điểm, IQM Quantum Computers (Phần Lan) công bố nhận khoản tài trợ vốn 50 triệu euro (57,6 triệu USD) từ các quỹ do Tập đoàn BlackRock quản lý, ngay trước thềm thương vụ niêm yết kép tại Mỹ và Helsinki với định giá khởi điểm 1,8 tỉ USD.
Làn sóng đầu tư trên cho thấy khi cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) còn chưa hết nóng, giới đầu tư đã bắt đầu tìm đến những công nghệ “tương lai” hơn nữa.
Ông Velu Sinha – chuyên gia tại công ty tư vấn Bain & Company (Mỹ) – nhận định với CNBC ngày 30-3: “Câu chuyện đã chuyển từ một dự án khoa học sang vấn đề thương mại, và các công ty đang tận dụng đúng cửa sổ thời cơ này”.
Theo ước tính của Bain, quy mô thị trường máy tính lượng tử khi trưởng thành hoàn toàn có thể đạt 100 – 250 tỉ USD – đủ lớn để thuyết phục dòng vốn “kiên nhẫn” bỏ qua những biến động ngắn hạn.
Cơn sốt trên thị trường vốn không phải vô cớ. Trong 18 tháng qua, công nghệ máy tính lượng tử đã chứng kiến hàng loạt đột phá kỹ thuật, đặc biệt ở mảng sửa lỗi lượng tử – rào cản vốn được xem là gai góc nhất của ngành.
Tháng 4-2024, Microsoft và Quantinuum (Mỹ) công bố chạy thành công hơn 14.000 thí nghiệm liên tiếp không lỗi, tạo ra 4 qubit logic đáng tin cậy từ chỉ 30 qubit vật lý. Thành tựu này được giới chuyên môn mô tả là “những qubit logic đáng tin cậy nhất từng được ghi nhận”. Ông Ilyas Khan, Giám đốc sản phẩm Quantinuum, khẳng định kỹ thuật này “đã rút ngắn lộ trình ít nhất hai năm”.
Cuối năm 2024, chip Willow của Google trở thành hệ thống đầu tiên chứng minh nguyên lý “sửa lỗi dưới ngưỡng”: càng tăng số qubit vật lý thì tỉ lệ lỗi của qubit logic càng giảm thay vì tăng lên như trước. Đến tháng 11-2025, IBM công bố chip Loon, khẳng định thiết kế này đã vạch ra con đường để có máy tính lượng tử đưa vào thực tiễn vào năm 2029.
Những tiến bộ kỹ thuật đó đang bắt đầu thẩm thấu vào ứng dụng thực tế. Tháng 9-2025, Ngân hàng HSBC công bố kết quả thử nghiệm dùng máy tính lượng tử IBM Heron để dự đoán xác suất khớp lệnh trong giao dịch trái phiếu doanh nghiệp châu Âu. Kết quả cho thấy cho độ chính xác cải thiện đến 34% so với phương pháp cổ điển.
Trong lĩnh vực y dược, theo phân tích của McKinsey, máy tính lượng tử có thể mô phỏng cấu trúc phân tử ở cấp độ mà siêu máy tính cổ điển chỉ có thể tính gần đúng, hứa hẹn rút ngắn quy trình sàng lọc thuốc từ nhiều năm xuống còn vài tháng.
Các hãng dược lớn như Roche, Boehringer Ingelheim và Moderna đã hợp tác với các công ty lượng tử như IBM hoặc PsiQuantum để thăm dò mô phỏng phân tử, phản ứng hóa học và các bài toán liên quan đến phát triển thuốc, bao gồm cả các ứng dụng cho bệnh Alzheimer và mRNA.
Dù mới ở giai đoạn nghiên cứu, McKinsey cho rằng các bước thử nghiệm này đang định hình “điểm khởi đầu” của ngành dược lượng tử trong thập niên tới.
Tuy vậy máy tính lượng tử vẫn còn một chặng đường dài phía trước. Ông Sinha cảnh báo ngưỡng để chứng minh “lợi thế lượng tử thương mại” đầu tiên là khoảng 100 qubit logic – mức mà toàn ngành dự kiến chỉ đạt được trong giai đoạn 2028 – 2029.
“Để có tác động quy mô lớn như khám phá thuốc mới hay tối ưu logistics toàn cầu, chúng ta cần 1.000 đến 10.000 qubit logic, nhiều khả năng phải đến giữa thập niên 2030”, ông Sinha chỉ ra.
Phản ứng thị trường cũng cho thấy tiềm năng ngành vẫn còn phải “chứng minh bản thân”. Hầu hết cổ phiếu các công ty lượng tử đều biến động mạnh sau khi mới niêm yết, có mã giảm hai con số chỉ vài tuần sau ngày lên sàn.
Ông Marc Einstein, Giám đốc nghiên cứu tại Counterpoint Research, cho rằng viễn cảnh mỗi gia đình sở hữu một máy tính lượng tử trên bàn làm việc “có lẽ còn cách xa nhiều thập niên”. Trong bối cảnh đó, mô hình lượng tử dưới dạng dịch vụ (Quantum-as-a-Service) có thể là bước đầu tiên để người dùng “chạm” đến công nghệ này.
Mô hình này tương tự cách hầu hết người dùng AI hiện nay không tự vận hành các trung tâm dữ liệu tại nhà. Thay vào đó, các tập đoàn lớn sở hữu hạ tầng lượng tử và cho doanh nghiệp, nhà nghiên cứu khác truy cập từ xa.
Cuộc đua máy tính lượng tử, vì thế, chưa phải là cuộc đua tốc độ, mà là cuộc đua bền bỉ. Những diễn biến nóng đầu năm 2026 chỉ là vạch khởi đầu của một hành trình rất dài phía trước.
Hiện nay, cá nhân có thu nhập dưới 1 triệu đồng một tháng được xác định là người phụ thuộc để tính giảm trừ gia cảnh. Tại dự thảo Thông tư hướng dẫn một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Bộ Tài chính đề xuất nâng ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc lên 3 triệu đồng, gấp ba lần hiện tại.
Người phụ thuộc là những cá nhân mà người nộp thuế phải nuôi dưỡng, như con cái, cha mẹ không có thu nhập, không có khả năng lao động hoặc thu nhập thấp. Khi tính thuế, người nộp sẽ được giảm trừ một khoản cố định cho mỗi cá nhân phụ thuộc.
Thực tế, mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc duy trì 1 triệu đồng mỗi tháng từ 2013. Sau hơn một thập kỷ, mặt bằng giá cả, chi tiêu và thu nhập của người dân đã thay đổi đáng kể, khiến ngưỡng thu nhập này không còn phù hợp với thực tế. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cho rằng cần thiết phải điều chỉnh mức này nhằm phản ánh đúng điều kiện sống, mặt bằng thu nhập của nền kinh tế.
Theo Bộ Tài chính, ngưỡng thu nhập tăng lên 3 triệu đồng với người phụ thuộc hiện cao hơn mức tăng chi tiêu - thu nhập bình quân trong 12 năm qua và dự báo những năm tới. Mức này cũng vượt ngưỡng thu nhập xác định hộ nghèo tại khu vực đô thị theo quy định mới.
Số liệu thống kê cho thấy mức sống của người dân đã cải thiện rõ rệt. Cụ thể, chi tiêu bình quân đầu người năm 2024 đạt khoảng 2,98 triệu đồng một tháng, tăng khoảng 1,6 lần so với 2014.
Thu nhập bình quân đầu người đạt 5,15 triệu đồng mỗi tháng, tăng khoảng 2 lần so với mức 2,64 triệu của 2014. Ngưỡng xác định hộ nghèo và cận nghèo ở mức 2,2 triệu đồng một người mỗi tháng với khu vực nông thôn và 2,8 triệu với người ở đô thị.
Từ 1/1/2026, mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế là 15,5 triệu và người phụ thuộc 6,2 triệu đồng. Cá nhân được trừ các khoản bảo hiểm, giảm trừ gia cảnh, phụ cấp, trợ cấp... số còn lại là thu nhập tính thuế cá nhân.
Vài ngày sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz, hai cửa hàng bán xe máy điện ở Pakistan cách đó 1.400 km, bất ngờ đắt khách. Haseeb Bhatti, người chuyên độ chế xe máy chạy xăng thành xe chạy bằng pin ở thành phố Rawalpindi, cho biết doanh số bán hàng tháng trước tăng vọt 70%.
Tương tự, Ali Gohar Khan, chủ cửa hàng xe máy điện đã hoạt động được 7 năm, chứng kiến doanh số tăng kỷ lục. "Mọi người lo có thể không thể mua được xăng trong tương lai gần", ông nói.
Nguyên nhân do xung đột Trung Đông đẩy giá nhiên liệu toàn cầu tăng vọt, làm trầm trọng thêm tình hình lạm phát và suy thoái kinh tế hậu đại dịch ở Pakistan. Nước này nhập khẩu gần như toàn bộ dầu mỏ qua eo biển Hormuz và có 30 triệu xe 2-3 bánh chạy xăng, loại phương tiện giao thông đang chiếm ưu thế.
Tin đồn thiếu xăng lan rộng, bất chấp chính phủ tuyên bố đảm bảo nguồn cung. Sau đợt tăng giá 18% tuần trước, hộ gia đình Pakistan trung bình hiện phải trả 31% thu nhập hàng ngày cho một lít xăng, theo nền tảng dữ liệu Global Petrol Prices và Our World in Data.
"Lương tháng của tôi là 30.000 rupee (khoảng 107 USD), hầu như không đủ trang trải chi phí cho gia đình 6 người. Làm sao tôi có thể đổ đầy bình?, Zahoor Ahmed, nhân viên bảo vệ ở thành phố Karachi, cho biết.
Từ những người đi làm đến sinh viên đại học, ngày càng nhiều người chuyển sang xe điện. "Với tình hình lạm phát và giá nhiên liệu hiện nay, tôi đã tự mình mua chiếc xe điện", cô Mehvish Qureshi, một luật sư ở Hyderabad, cho biết.
Trước đó, vào năm ngoái, giá xăng tăng đã đẩy doanh số bán xe điện ở Pakistan lên gần 3 lần, đạt 90.000 chiếc, chiếm 5% tổng số xe hai bánh bán ra, theo dữ liệu từ công ty tư vấn Renewables First.
Năm nay, xe điện lần đầu tiên chiếm hơn 10% doanh số xe hai bánh hàng tháng, theo Talha Khan, Giám đốc điều hành Orko. Ông dự đoán doanh số sẽ còn tăng tốc vì việc đổ xăng có thể tốn kém gấp 10 lần so với sạc điện.
Một chiếc xe máy điện điển hình ở nước này giá khoảng 250.000 rupee (895 USD) - hơn một nửa thu nhập bình quân đầu người Pakistan hàng năm và cao hơn 56% mẫu Honda CD 70 chạy xăng phổ biến, giá khoảng 160.000 rupee (570 USD).
Để kích cầu, chính phủ triển khai kế hoạch Điện khí hóa phương tiện giao thông Pakistan (PAVE), hiệu lực từ tháng 2, cung cấp trợ cấp cho 20% giá xe điện 2-3 bánh và trả góp không lãi suất phần còn lại.
Cố vấn Bộ Tài chính Adnan Pasha cho biết đã có khoảng 270.000 đơn đăng ký, gần gấp 7 lần mục tiêu giai đoạn đầu của PAVE, dự kiến kết thúc vào tháng 6. Tổng cộng, chính phủ đặt mục tiêu trợ giá cho 2 triệu xe điện trong vòng 5 năm. "Việc điện khí hóa chỉ 2 triệu xe có thể giúp tiết kiệm gần nửa tỷ USD mỗi năm tiền nhập khẩu lượng nhiên liệu", ông Pasha, chỉ ra.
Nguồn năng lượng mặt trời dồi dào cũng là yếu tố thuận lợi. Nhiều gia đình ồ ạt lắp các tấm pin mặt trời Trung Quốc tại nhà, sau khi giá điện tăng năm 2023. Giờ đây, chính phủ muốn tận dụng sự bùng nổ này để thúc đẩy xe điện. "Dùng năng lượng mặt trời có thể giảm chi phí điện tại trạm sạc và sạc tại nhà trở nên tiết kiệm hơn", ông Pasha nói.
Ammar Habib, cố vấn của Bộ trưởng Năng lượng Pakistan, cho rằng xe điện cũng "rất tốt cho lưới điện", vì nhu cầu cắm sạc giúp góp phần giải quyết lượng điện mặt trời dư thừa ban ngày.
Các hãng xe máy điện Trung Quốc như Yadea, Jinpeng, cùng xe đạp điện lắp ráp nội địa từ pin và linh kiện của AIMA và Sunra, đang tranh thủ đáp ứng nhu cầu. Với ôtô, BYD đã hợp tác HUBCO Green của Pakistan xây dựng trạm sạc. Ông Pasha nói chính phủ dự kiến duy trì chính sách giảm 45% giá điện cho hạ tầng này.
Ông Ahtasam Ahmad, Trưởng bộ phận tài chính năng lượng tại Renewables First, lưu ý thiếu hụt hạ tầng trạm sạc và trình độ chuyên môn kỹ thuật tại chỗ có thể cản trở quá trình chuyển đổi xe điện của Pakistan.
Chuyên gia này cho rằng các thương hiệu bán xe điện ở Pakistan cần củng cố mạng lưới hậu mãi, bảo trì, vì đường sá nước này nhiều ổ gà. Ở láng giềng Ấn Độ, xe máy điện hư hỏng vì di chuyển trên đường xuống cấp đang thiếu chỗ sửa chữa.
Đặt ra câu hỏi chúng ta đang tăng trưởng nhưng trên nền tảng nào, đại biểu đoàn Gia Lai Lê Hoàng Anh, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, nêu vấn đề là liệu nền tảng hiện nay có đủ vững chắc cho thực hiện mục tiêu hai con số hay không?
Nhìn vào thực trạng dòng vốn tín dụng đang chảy sai chỗ kéo dài, đầu tư tư nhân phụ thuộc 80% vào tín dụng ngân hàng, lãi suất cho vay cao, đại biểu Hoàng Anh cho rằng thực trạng này khiến cho chỉ những ngành lợi nhuận cao hoặc đầu cơ tài sản mới chịu được, mang tới nhiều hệ lụy.
Thực tế, phần lớn tín dụng chảy vào bất động sản đầu tư, giá nhà tại Hà Nội và TP.HCM đạt 25-30 lần thu nhập bình quân năm, trong khi thông lệ quốc tế chỉ 4-6 lần. Dẫn tới người trẻ 30 năm lao động cật lực không mua nổi căn nhà, khiến cho niềm tin của sự công bằng bắt đầu lung lay. Đây không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề chính trị, xã hội dài hạn, theo đại biểu.
Dẫn ra thực tế các nước như Nhật Bản, Trung Quốc, tình trạng đầu cơ bất động sản xuất phát từ việc “nuôi béo” bằng tín dụng ngân hàng. Vì thế khi nhìn vào dư nợ tín dụng ngân hàng vừa qua, đại biểu “đặc biệt lo lắng”, khi tín dụng bất động sản tăng 132% trong 4 năm, từ 1,9 triệu tỉ đồng năm 2021 lên hơn 4,5 triệu tỉ đồng năm 2025, gấp 2,4 lần tốc độ tăng công nghiệp.
Cùng đó, tín dụng bất động sản năm 2025 lớn gấp 1,81 lần tín dụng công nghiệp và gấp 5,3 lần tín dụng nông, lâm, thủy sản trong khi bất động sản không tạo ra việc làm bền vững, giá trị sản xuất, xuất khẩu. Đáng lo ngại, năm 2024-2025 tín dụng bất động sản tăng đột biến với 37,6% trong khi tín dụng công nghiệp chỉ tăng 9,4%.
“Như vậy Việt Nam chúng ta đang chạy marathon với đôi chân bị trói, vốn bị giam trong tài sản đầu cơ thay vì chảy vào nơi tạo ra giá trị thực. Tôi đề nghị Chính phủ kiểm soát tín dụng bất động sản đầu cơ bằng công cụ thị trường, tránh dùng mệnh lệnh hành chính" - đại biểu Hoàng Anh nói.
Từ thực tiễn, đại biểu cho rằng nên bắt buộc phân bổ tín dụng theo lĩnh vực, để tín dụng chuyển sang sản xuất và công nghệ. Thực hiện ngay việc thu phí sử dụng đất theo hiệu quả kinh tế và thời gian đưa đất vào sử dụng. Trước mắt đưa vào Luật Thủ đô thí điểm và sau đó quy định tại Luật Đô thị đặc biệt.
Trong đó, đại biểu đề nghị đối với đất tại dự án chậm triển khai quá 24 tháng phải chịu phí tăng dần, nhà đất thứ hai trở lên không đưa vào sử dụng hoặc cho thuê phải áp thuế lũy tiến phù hợp.
Toàn bộ nguồn thu này cần đưa vào quỹ nhà ở xã hội, tái thiết chung cư cũ và hạ tầng đô thị thiết yếu để đánh vào động cơ đầu cơ, buộc đất quay vào giá trị sử dụng thật, tạo không gian cho tăng trưởng thực tế.
Đại biểu Nguyễn Như So (Bắc Ninh) cũng cho rằng cần tái cấu trúc cơ chế dẫn vốn của nền kinh tế, dòng vốn đi đúng địa chỉ và nhu cầu thực sự cần thiết, tạo ra động lực tăng trưởng. Thực tế không phải thiếu vốn, mà là cách phân bổ và sử dụng vốn.
"Hệ thống tài chính đang đối mặt với nghịch lý kép là tỉ lệ tín dụng/GDP lên tới 146% nhưng nền kinh tế vẫn thiếu vốn trung và dài hạn. Nguyên nhân cốt lõi là sự lệch pha kỳ hạn khi phụ thuộc quá lớn vào nguồn vốn ngắn hạn của ngân hàng để tài trợ cho nhu cầu dài hạn" - ông So nói.
Theo đại biểu, việc lấy ngắn nuôi dài không chỉ tạo áp lực thanh khoản mà còn khiến dòng vốn không chảy vào khu vực tạo giá trị gia tăng cao, mà còn hút vào lĩnh vực an toàn hình thức nhưng hiệu quả thấp. Đây là căn nguyên khiến hệ số ICOR duy trì mức cao, khiến ta phải bỏ vốn cao hơn để đạt mức tăng trưởng.
Vì thế, đại biểu cho rằng chính sách tiền tệ cần nới lỏng tổng lượng sang dẫn dòng vốn có mục tiêu, ưu tiên dòng vốn cho sản xuất tạo ra giá trị thực. Giảm phụ thuộc tín dụng ngân hàng, phát triển thực chất thị trường vốn, cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp, hình thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn, phát triển thị trường mua bán nợ minh bạch...
