Hơn 130 triệu thuê bao di động trong và ngoài nước, 80 tỉ bản ghi dữ liệu được tạo ra mỗi ngày, kỹ sư Nguyễn Chí Đông cùng cộng sự tại Viettel đối mặt với bài toán cũng là mục tiêu hướng đến là phải xây dựng một hệ thống xử lý dữ liệu do người Việt làm chủ.
Chí Đông vừa được vinh danh là một trong 10 Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu, đồng thời cũng là Gương mặt trẻ tiêu biểu toàn quân năm 2025 trong Tháng thanh niên 2026 mới đây.
Là một kỹ sư trẻ trong lĩnh vực quản trị dữ liệu của Tập đoàn Viettel, Đông chia sẻ mỗi sản phẩm không chỉ là một nhiệm vụ mà còn là một thử thách, thậm chí vượt qua giới hạn năng lực của bản thân. Một trong những thách thức lớn nhất mà anh cùng đồng đội phải đối mặt là bài toán dữ liệu khổng lồ.
Thời điểm năm 2022 với tổng số hơn 130 triệu thuê bao di động tại cả thị trường trong nước và đầu tư ở nước ngoài, trung bình mỗi ngày Viettel có khoảng 80 tỉ bản ghi dữ liệu từ các hoạt động như cuộc gọi, tin nhắn hay vận hành mạng lưới.
Với tốc độ phát triển thuê bao ngày càng tăng, Viettel luôn phải đối mặt với bài toán về quản trị và làm sao khai thác hiệu quả kho dữ liệu ngày càng lớn ấy.
Thách thức càng lớn hơn khi lãnh đạo tập đoàn đặt mục tiêu cần xây dựng hệ thống xử lý dữ liệu do chính người của Viettel làm chủ để thay thế các sản phẩm mua của đối tác nước ngoài.
Và nhiệm vụ này đã được lập thành dự án và giao cho nhóm do Nguyễn Chí Đông chủ trì. “Được tin tưởng và giao nhiệm vụ này, với mình đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là sự trao quyền và kỳ vọng lớn từ các thủ trưởng”, Đông chia sẻ.
Ngay khi bắt tay triển khai, Đông kể anh cùng cộng sự đã vấp ngay với khá nhiều khó khăn. Đó là hệ thống dữ liệu khổng lồ với hơn 200 máy chủ, nhóm dự án đã có nhiều thử nghiệm kéo dài song vẫn chưa nhìn thấy đích đến rõ ràng.
Phải mất chừng bốn tháng làm liên tục, phiên bản đầu tiên của sản phẩm mới tạm hình thành. Không hài lòng với kết quả ấy, Đông muốn cùng đồng đội đặt ra mục tiêu cao hơn, chính là phải hoàn thiện sản phẩm và đưa ra thị trường. Mục tiêu ấy biến thành quyết tâm cao nhất cùng tinh thần dấn thân, sự sáng tạo, nhóm dự án đã hoàn thiện “Nền tảng dữ liệu lớn Viettel (VLP)” và làm chủ toàn bộ chuỗi công nghệ lõi.
Với Đông, đặt mục tiêu cao để chinh phục cũng chính là kim chỉ nam giúp anh hoàn thiện bản thân, chinh phục những đỉnh cao công nghệ khác lớn hơn.
Ngoài làm chủ chuỗi công nghệ lõi nền tảng dữ liệu lớn, Đông còn chủ trì phát triển nhiều sản phẩm khác như Nền tảng học máy Viettel (vMLP) với giá trị làm lợi khoảng 12 tỉ đồng mỗi năm hay hệ thống số liệu thông minh GenBI với giá trị làm lợi khoảng 9,8 tỉ đồng và giúp tiết kiệm khoảng 13,4 tỉ đồng mỗi năm do không phải mua sản phẩm của nước ngoài.
Trở thành Gương mặt trẻ tiêu biểu toàn quân năm 2025, Đông đã nhận được bằng khen của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Anh cũng được lãnh đạo tập đoàn khen thưởng cùng một số giải thưởng danh giá trong nước và quốc tế…
Ông Trần Đăng Hòa – Phó giám đốc Trung tâm Viettel – đánh giá Đông luôn sẵn sàng đảm nhận các nhiệm vụ thách thức. Chẳng hạn như chuyển hóa các thuật toán dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) phức tạp thành những giải pháp thực tiễn có khả năng ứng dụng và mở rộng quy mô cực lớn. “Anh ấy còn là chuyên gia dẫn dắt trong việc xây dựng đội ngũ kỹ sư big data và AI, góp phần đào tạo nhân lực công nghệ trẻ và truyền cảm hứng cho lớp kỹ sư kế cận”, ông Hòa thông tin.
Họ mang theo không chỉ quà, những bộ đèn, bữa ăn cho trẻ mà còn mang theo cả một mùa hè của sự sẻ chia.
Ngày miền Trung đứng gió, con dốc dẫn vào thôn Sông Y (xã Trà Tân, thành phố Đà Nẵng) như dài thêm dưới cái nắng gắt đầu hè. Những chiếc ba lô, thùng đồ, cuộn dây… được chuyền tay nhau, có đoạn phải "cõng" qua con dốc dựng đứng.
Trước đây khi trời vừa sụp tối, đám trẻ thường dọn sách sớm vì không đủ ánh sáng. Một người mẹ Ca Dong ở Sông Y kể có lần kéo điện tua bin, chị nhường cho nhà ở nóc sâu hơn.
Hôm đoàn đến, nhà của chị mới được lắp một bộ đèn năng lượng mặt trời. Công tắc bật lên, ánh sáng lan ra. "Giờ tụi nhỏ có thể ngồi học lâu hơn", chị nói trong niềm vui sướng.
Hàng chục sinh viên của nhóm Hand In Hand, Trường đại học Công nghệ thông tin và truyền thông Việt Hàn (Đại học Đà Nẵng), có mặt ở đây trong những ngày nắng gắt nhất. Có bạn loay hoay trên mái nhà để lắp tấm pin.
Có bạn cúi gập lưng giữa sân cắt tóc cho đám trẻ. Có người phụ bếp, nấu từng suất ăn nóng. Đám trẻ thì tụ lại quanh góc lớp, hí hoáy tô tượng, cắt dán, vẽ những bức tranh nhiều màu hơn ngày thường.
Nhiều người lớn tuổi dẫn theo cháu đến sớm rồi xem cháu mình vui. Những chiếc cặp mới, bút chì, sáp màu… được trao tay.
Chuyến đi này có những con số đáng nhớ, 30 bộ đèn năng lượng mặt trời, hàng trăm phần quà nhu yếu phẩm và quà cho trẻ em, hàng trăm suất ăn, những bức tường được sơn lại, một góc sân bóng mới, tủ sách, tủ thuốc đặt vào lớp học.
Nhưng Sông Y không nhớ bằng con số. Người ta nhớ một buổi tối có nhạc vang lên giữa núi. Nhớ ánh đèn mới bật, sáng hơn thường ngày.
Ông Phạm Xuân Bình, Trưởng thôn Sông Y, kể cả thôn có 176 hộ dân, chủ yếu là người đồng bào Ca Dong. Còn khoảng 70 hộ chưa có điện. Lần này nhóm lắp được 30 bộ đèn năng lượng mặt trời cho các hộ khó khăn vì kinh phí có hạn, vẫn còn khoảng 40 hộ tiếp tục sống trong cảnh thiếu ánh sáng.
"Ở đây còn thiếu nhiều thứ. Đường sá, sóng điện thoại… cái gì cũng khó. Nhóm lên, bà con mừng lắm. Không chỉ vì quà, mà vì có người sẻ chia với mình", ông Bình chia sẻ.
Lê Thiên Ái, phó nhóm Hand In Hand, nói: "Chuyến đi mang theo nhiều phần việc, cả nhóm ai cũng làm suốt ngày đến tối, người mệt nhưng tinh thần không mệt. Nhìn bà con vui, chúng tôi quên hết.
Đến lúc về thấy bà con đứng tiễn, tụi nhỏ cười rất tươi và có phần nuối tiếc. Tôi nghĩ đó là món quà rất lớn mà chúng tôi nhận được".
Giáo sư Lisa Cuchara, chuyên gia miễn dịch học và bệnh truyền nhiễm tại Đại học Quinnipiac (Mỹ), cho biết nhiều người lầm tưởng clo có thể tiêu diệt mọi mầm bệnh ngay lập tức. Thực tế, clo cần thời gian để phát huy tác dụng và không thể loại bỏ hoàn toàn các loại ký sinh trùng.
Báo cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) giai đoạn 2015-2019 ghi nhận hơn 200 vụ dịch liên quan đến bể bơi, ảnh hưởng hơn 3.600 người. Các triệu chứng phổ biến gồm nhiễm trùng da, viêm tai, bệnh hô hấp và rối loạn tiêu hóa.
Giáo sư Cuchara cho biết trong những hồ bơi được xử lý đúng quy chuẩn, một số mầm bệnh vẫn tồn tại từ vài phút đến vài ngày.
Điển hình là Cryptosporidium, loại ký sinh trùng gây tiêu chảy có vỏ bọc rất cứng, giúp chúng sống sót trong nước clo tới 10 ngày. Người bơi có thể mắc bệnh nếu vô tình nuốt lượng nhỏ nước chứa loại ký sinh trùng này. Hồ bơi cũng là môi trường lây nhiễm Pseudomonas aeruginosa - nguyên nhân gây phát ban và viêm tai.
Bên cạnh mầm bệnh, mùi nồng hắc ở hồ bơi thường xuất phát từ Chloramine. Đây là sản phẩm phụ hóa học sinh ra khi clo phản ứng với mồ hôi, nước tiểu và tế bào da của người bơi. Hóa chất này là nguyên nhân chính gây đỏ mắt.
"Một hồ bơi sạch không có mùi clo nồng nặc. Nếu mùi quá mạnh, nước đang bị ô nhiễm và người dân nên tránh sử dụng", bà Cuchara nói.
Nguyên tắc bơi lội an toàn
Để phòng tránh rủi ro mắc bệnh, chuyên gia khuyến cáo người dân tuân thủ các quy tắc vệ sinh chung:
Tắm tráng trước khi bơi: Một phút tắm tráng giúp loại bỏ bụi bẩn và dầu trên da, giúp hóa chất làm sạch trong hồ hoạt động hiệu quả.
Không bơi khi ốm: Tránh xuống nước khi đang có vết thương hở hoặc bị tiêu chảy. Người vừa điều trị ký sinh trùng đường ruột cần đợi ít nhất hai tuần sau khi hết triệu chứng mới quay lại hồ bơi.
Tránh nuốt nước: Không để nước lọt vào miệng nhằm giảm nguy cơ nhiễm khuẩn đường tiêu hóa.
Vệ sinh định kỳ: Đi vệ sinh thường xuyên. Với trẻ nhỏ, phụ huynh cần thay tã tại khu vực riêng biệt, cách xa hồ bơi.
Vệ sinh cá nhân sau khi bơi: Lau khô tai kỹ lưỡng để ngăn đọng nước gây viêm. Tắm lại bằng nước sạch để loại bỏ hóa chất trên da.
Người bơi nên rời khỏi hồ ngay lập tức nếu thấy nước có mùi lạ hoặc mắt bị kích ứng.
Randy Shilling tốt nghiệp kỹ sư dầu khí tại Texas. Trong 10 năm đầu sự nghiệp, ông sống trong một căn hộ thuê. Bước ngoặt đến vào năm 30 tuổi khi ông chuyển sang làm việc tại nhà máy hóa chất với mức lương tăng 15%. Qua nhiều lần thăng chức, người đàn ông 58 tuổi hiện sở hữu nhà riêng và quỹ hưu trí hơn 3 triệu USD.
Ông Shilling gần như không nhận ra mình đã vươn lên tầng lớp trung lưu bậc cao. "Tôi vẫn là người bình thường, không có ôtô hay tivi đắt tiền nhưng khi cần mua gì, tôi có thể mua ngay lập tức", ông nói. Vợ chồng ông hiện có thu nhập khoảng 220.000 USD một năm.
Theo báo cáo năm 2024 của Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI), khoảng 31% người Mỹ thuộc nhóm trung lưu bậc cao, tăng mạnh so với 10% của năm 1979. AEI phân loại thu nhập thành 5 nhóm, trong đó hộ gia đình ba người thu nhập 133.000-400.000 USD thuộc nhóm trung lưu bậc cao. Thu nhập vượt mức này được xem là giàu có.
Hiện tại, quy mô hai nhóm cao nhất đang phình to. Ngược lại, nhóm "nghèo hoặc cận nghèo" (thu nhập dưới 40.000 USD) giảm từ 30% xuống còn 19% trong cùng giai đoạn.
Nhiều gia đình ngạc nhiên khi thấy mình bước sang nấc thang kinh tế mới. Họ tự nhận cuộc sống chỉ dễ chịu hơn chứ không giàu có. Những người này thường làm văn phòng phổ thông thay vì chủ doanh nghiệp. Chuyên gia kinh tế Scott Winship của AEI giải thích: "Các nhóm thu nhập cao mở rộng vì tiền lương tăng nhanh hơn vật giá, đặc biệt đối với nhóm lao động trí thức có bằng cấp".
Hôn nhân cũng là đòn bẩy tài chính. Phân tích của Viện Đô thị chỉ ra, hơn 80% người thuộc nhóm trung lưu bậc cao và giàu có đang sống cùng bạn đời, giúp họ gộp chung thu nhập và chia sẻ sinh hoạt phí.
Gabriel Martinez, 34 tuổi, là một ví dụ. Khởi đầu với mức lương 50.000 USD năm 2015, hiện anh kiếm được 180.000 USD mỗi năm tại một tập đoàn công nghệ. Nhờ vợ chồng cùng đi làm và kiểm soát tài chính, họ đã trả hết khoản nợ học phí đại học 100.000 USD và mua được căn nhà 160 m2 ở Texas. "Cha tôi từng làm việc với mức lương chưa đến 40.000 USD. Tôi biết ơn vì không giậm chân tại chỗ như thế hệ trước", Martinez chia sẻ.
Không còn nỗi lo cơm áo, trăn trở lớn nhất của anh hiện tại là dạy con không ỷ lại, nhất là khi thanh thiếu niên trong vùng thường lái ôtô sang đi học.
Dữ liệu từ Trung tâm Nghiên cứu Pew cũng cho thấy xu hướng này. Năm 2023, 19% người Mỹ nằm trong nhóm thu nhập trên 200.000 USD, tăng từ mức 11% năm 1971. Ngoài lương, tài sản của họ tăng vọt nhờ sự bùng nổ của thị trường chứng khoán và bất động sản.
Với ông Chris Wogan, 76 tuổi, ở bang Pennsylvania, tuổi hưu diễn ra êm đềm hơn kỳ vọng. Lớn lên trong gia đình nghèo, cựu thẩm phán này có thu nhập 175.000 USD từ lương hưu và cổ tức. Vợ chồng ông vừa mua một ngôi nhà trong cộng đồng hưu trí cao cấp và thường xuyên du lịch nước ngoài. "Tôi nghĩ mình chỉ là tầng lớp trung lưu bình thường, nhưng có lẽ tôi đã làm tốt hơn mình tưởng", ông nói.
Dù tài chính dư dả, nhiều người vẫn mang tâm lý phòng thủ. Bà Laura Shields, 46 tuổi, ở bang New Jersey có thu nhập gia đình 240.000 USD. Bà đủ tiền cho con đi ngoại khóa ở nước ngoài những vẫn áp lực khi nghĩ đến học phí đại học đắt đỏ sắp tới và xác định sẽ phải vay mượn thêm.
