Các minh họa tuyên truyền tiết kiệm điện trên fanpage của Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) là một ví dụ như thế cho cách làm truyền thông thời kỷ nguyên số. Thay vì những thông tin khô khan hay khuyến cáo kỹ thuật khó nhớ, các thông điệp được thể hiện bằng tranh minh họa sinh động, nhân vật hoạt hình dễ thương, màu sắc tươi sáng và lời thoại gần gũi.
“Gia đình xanh – từ thói quen nhỏ đến thay đổi lớn” là một thông điệp rất đơn giản, nhưng lại chạm đúng vào bản chất của vấn đề. Bởi tiết kiệm điện, suy cho cùng, không phải là câu chuyện của các nhà máy điện hay ngành năng lượng mà bắt đầu từ từng hành vi rất nhỏ trong mỗi gia đình: tắt đèn khi ra khỏi phòng, không bật thiết bị điện khi không cần thiết, sử dụng điện hợp lý trong giờ cao điểm. Điều đáng nói là cách EVNHCMC kể câu chuyện ấy thật cảm xúc.
Trong các minh họa, những thiết bị quen thuộc như tủ lạnh, bóng đèn, tivi hay quạt điện được “nhân cách hóa”, trở thành các nhân vật đang trò chuyện với nhau. Bóng đèn than thở vì bị bật cả ngày dù không ai ở nhà. Tivi thì “muốn nghỉ ngơi chút thôi”. Và rồi các thiết bị cùng nhắc nhở gia đình: hãy tắt khi không dùng. Đó là cách truyền thông rất thông minh. Thông điệp không còn mang tính áp đặt, mà trở thành một câu chuyện nhẹ nhàng, dễ nhớ, dễ chia sẻ.
Trong bối cảnh hiện nay, mạng xã hội đã trở thành một kênh truyền thông quan trọng để lan tỏa những hành vi tích cực. Nếu trước đây các chiến dịch tuyên truyền thường diễn ra qua báo chí, tờ rơi hay các pano ngoài đường, thì ngày nay chỉ cần một bài đăng hấp dẫn trên Facebook, TikTok hay báo chí thì thông điệp có thể nhanh chóng đến với từng gia đình, từng người dùng điện.
Hình ảnh tuyên truyền cảm xúc trên fanpage EVNHCMC
Ảnh: EVNHCMC
Với một thành phố hơn 10 triệu dân như TP.HCM, lợi thế của truyền thông số càng rõ ràng. Chỉ cần một nội dung đủ “bắt mắt”, người dùng có thể chia sẻ lại cho bạn bè, người thân; từ đó thông điệp tiết kiệm điện được lan tỏa theo cấp số nhân. Nhưng để làm được điều đó, nội dung truyền thông phải thay đổi. Một thông điệp đúng chưa chắc đã được chú ý. Trong thời đại “bội thực thông tin”, điều quan trọng không chỉ là nói điều gì, mà còn là nói như thế nào.
Các minh họa của EVNHCMC cho thấy một hướng đi đáng khích lệ: chuyển từ truyền thông một chiều sang truyền thông mang tính trải nghiệm và cảm xúc. Khi người xem cảm thấy vui vẻ, dễ chịu, họ sẽ sẵn sàng tiếp nhận thông điệp hơn. Tuy vậy, nếu nhìn rộng hơn, thiết nghĩ truyền thông tiết kiệm điện vẫn còn nhiều dư địa để sáng tạo.
Theo đó, có thể đẩy mạnh hơn các định dạng video ngắn. Những clip hoạt hình 30 – 60 giây với câu chuyện đời thường – như một gia đình chuẩn bị bữa tối, một đứa trẻ nhắc bố mẹ tắt điện, hay một chiếc máy lạnh “than thở” vì bị bật cả ngày – có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa rất tốt trên các nền tảng như TikTok hay Reels.
Ngoài ra, nên gắn các thông điệp tiết kiệm điện với những thử thách cộng đồng. Ví dụ như “7 ngày tiết kiệm điện”, “10 ngày sống xanh”, “Gia đình tiết kiệm điện”, đặc biệt là cuộc thi Tiết kiệm điện thành thói quen trên Báo Thanh Niên, người tham gia có thể chia sẻ hình ảnh, câu chuyện của gia đình mình đến với cộng đồng. Những hoạt động mang tính tương tác như vậy sẽ giúp thông điệp không chỉ dừng lại ở việc xem – mà trở thành hành động.
Bên cạnh đó, cần đưa yếu tố dữ liệu vào truyền thông một cách trực quan hơn. Chẳng hạn, nếu mỗi gia đình tắt bớt một bóng đèn trong một giờ, thành phố có thể tiết kiệm bao nhiêu điện? Nếu toàn bộ hộ dân sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng, lượng phát thải CO₂ giảm bao nhiêu? Những con số được minh họa bằng đồ họa sinh động sẽ giúp người dân thấy rõ tác động của hành động nhỏ.
Thêm nữa, EVNHCMC cũng có thể hợp tác với các nhà sáng tạo nội dung, những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội. Khi các thông điệp tiết kiệm điện được lồng ghép vào các vlog đời sống, video gia đình hay nội dung giáo dục cho trẻ em, khả năng lan tỏa sẽ mạnh mẽ hơn rất nhiều.
Điều quan trọng nhất là giữ được tinh thần gần gũi. Tiết kiệm điện không nên được truyền tải như một nghĩa vụ, mà nên được kể như một câu chuyện về lối sống văn minh và trách nhiệm với môi trường. Khi mỗi gia đình hiểu rằng việc tắt một thiết bị điện không chỉ giúp giảm hóa đơn tiền điện mà còn góp phần bảo vệ môi trường, hành vi ấy sẽ trở thành thói quen. Truyền thông, vì thế, không chỉ là cung cấp thông tin mà là cách gieo mầm những hạt giống nhận thức. Và đôi khi, một bức tranh minh họa dễ thương trên mạng xã hội hay một bài viết cảm động trên báo chí của EVNHCMC lại có thể làm được điều mà những văn bản dài dòng không làm được: khiến người ta mỉm cười, nhớ lâu và bắt đầu thay đổi.
Thật sự, từ những thói quen rất nhỏ trong mỗi nếp nhà, một “gia đình xanh” có thể hình thành. Và từ hàng triệu gia đình xanh như vậy, một thành phố xanh hơn, bền vững hơn cũng dần được xây dựng dễ dàng như vậy từ truyền thông cảm xúc.
Đó là chia sẻ của anh Vũ Huỳnh, đại diện hệ thống đại lý vé số Đại Phát ở TP.HCM sau khi đổi thưởng 5 tờ vé số trúng độc đắc xổ số miền Nam cho người đàn ông may mắn.
Cụ thể, những tờ vé có dãy số 050354 trúng xổ số Cà Mau ngày 20 tháng 4, tổng trị giá 10 tỉ đồng (chưa trừ thuế). Đại lý cho biết đã đổi thưởng cho người đàn ông ngoài 30 tuổi.
"Khách trúng mua vé số tại chi nhánh trên đường Phạm Thế Hiển, Q.8 cũ. Sau khi phát hiện trúng số, khách tìm tới đại lý đã bán trúng để đổi thưởng, nhận toàn bộ số tiền trúng số bằng hình thức chuyển khoản", anh Vũ Huỳnh tiết lộ.
Hình ảnh những tờ vé số trúng độc đắc sau khi đăng tải lên mạng xã hội thu hút sự quan tâm của mọi người. Dân mạng để lại bình luận gửi lời chúc mừng đến chủ nhân, không quên "xin vía" để bản thân gặp may mắn.
Trước đó, đại lý vé số Tùng Hiếu 2 ở Đồng Tháp cho biết vị khách có tờ vé số trúng độc đắc đã mang đến đại lý đổi thưởng. Cụ thể, tờ vé có dãy số 480644 thuộc đài Tiền Giang mở thưởng xổ số miền Nam ngày 19 tháng 4 trúng 2 tỉ đồng (chưa trừ thuế).
"Chủ nhân của tờ vé số may mắn này là người đàn ông cũng ở Đồng Tháp. Vì không có nhiều tiền nên ông ấy chỉ mua tờ vé số cầu may không ngờ trúng độc đắc sau khi có kết quả xổ số ngày 19 tháng 4. Người này đến đại lý đổi thưởng và nhận toàn bộ tiền trúng số bằng tiền mặt. Ông ấy nói sẽ gửi số tiền đó vào ngân hàng để tiết kiệm", đại lý vé số Tùng Hiếu 2 chia sẻ.
Ngày 21.4, Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6 (Phòng 6, Cục CSGT) cho biết đã lập biên bản xử phạt một tài xế xe đầu kéo có hành vi quay đầu xe trên cao tốc, sau khi tiếp nhận clip phản ánh của người dân qua ứng dụng VNeTraffic.
Theo hình ảnh từ clip, khoảng 10 giờ 59 phút cùng ngày, xe đầu kéo biển số 60H - 303.xx kéo theo rơ moóc 50RM - 091.xx lưu thông trên cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (hướng Đồng Nai đi TP.HCM) bất ngờ dừng lại, rồi quay đầu ngay trên làn xe tốc độ cao.
Đáng nói, trong lúc thực hiện thao tác nguy hiểm này, phương tiện gần như choán hết mặt đường. Phía sau, nhiều ô tô đang chạy với tốc độ khoảng 120 km/giờ buộc phải thắng gấp, đánh lái né tránh, tạo nên tình huống cực kỳ nguy hiểm, chỉ cần chậm một nhịp có thể dẫn đến tai nạn liên hoàn.
Sự việc khiến nhiều người không khỏi thót tim, đồng thời bày tỏ bức xúc trước hành vi xem thường an toàn của tài xế.
Ngay khi tiếp nhận thông tin, lực lượng CSGT đã khẩn trương vào cuộc xác minh. Đến khoảng 21 giờ cùng ngày, tổ công tác đã dừng được phương tiện tại khu vực trạm thu phí quốc lộ 51 trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
Làm việc với CSGT, tài xế T.X.C (44 tuổi, ở Đồng Nai) thừa nhận là người điều khiển phương tiện và đã thực hiện hành vi quay đầu xe trên cao tốc vào thời điểm trên do... đi nhầm đường. Sau khi được lực lượng chức năng phân tích mức độ nguy hiểm, tài xế đã nhận thức rõ vi phạm và chấp hành ký biên bản.
Theo quy định tại Nghị định 168/2024, hành vi quay đầu xe trên cao tốc bị xử phạt từ 30 - 40 triệu đồng (mức trung bình khoảng 35 triệu đồng), đồng thời bị trừ 10 điểm giấy phép lái xe. Đây là một trong những lỗi vi phạm nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn đặc biệt lớn.
Thực tế, thời gian qua, lực lượng CSGT liên tục ghi nhận các trường hợp dừng xe, lùi xe, quay đầu hoặc đi ngược chiều trên cao tốc. Dù đã được tuyên truyền, xử phạt nhiều lần, nhưng một số tài xế vẫn chủ quan, xử lý tình huống theo thói quen, dẫn đến những hành vi vi phạm nguy hiểm.
CSGT khuyến cáo, cao tốc là tuyến đường dành cho phương tiện di chuyển với tốc độ cao, do đó mọi hành vi dừng xe, lùi xe hay quay đầu xe đều bị nghiêm cấm. Khi lỡ đi quá lối ra, tài xế cần bình tĩnh tiếp tục di chuyển đến nút giao kế tiếp để quay đầu đúng quy định, tuyệt đối không xử lý tùy tiện giữa đường.
Ngoài ra, người lái xe cần chú ý quan sát biển báo từ sớm, giữ khoảng cách an toàn, không thắng gấp đột ngột và luôn đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu, bởi trên cao tốc, chỉ một quyết định sai lầm có thể phải trả giá rất đắt.
Trên đường Ngô Tất Tố (phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM), sức nóng bốc lên khiến người dân thấy oi bức, nóng nực. Nằm nép mình bên vỉa hè, sạp trái cây của chị Phạm Diệu (50 tuổi, quê ở Đắk Lắk) đang rơi vào cảnh buôn bán khá hẩm hiu.
Rời Đắk Lắk vào TP.HCM lập nghiệp tròn 10 năm, chị Diệu nói cứ đến tháng 4 hằng năm, nắng nóng kéo dài khiến công việc buôn bán của chị gặp nhiều khó khăn. Ngồi bám trụ từ 7 giờ sáng đến 21 giờ, chị dùng đủ mọi loại bạt và có một cái dù to để che chắn, nhưng cái nắng hắt trực diện vẫn khiến chị mệt mỏi.
"Ngồi không quen là xỉu như chơi, nắng nó dội vào người bức bối lắm", chị Diệu nói. Nắng gắt làm trái cây hư hao nhiều mà chị không kịp bán. Xoài, mít, thơm là những loại quả dễ nhất dưới nhiệt độ cao. Trong khi giá nhập đầu vào lại tăng, thêm việc khách ngại ra đường khiến thu nhập của chị sụt giảm nghiêm trọng. Hôm nay có mây đen kéo đến rồi lại tan đi, chị chỉ thở dài: "Giờ chỉ mong một trận mưa thật lớn cho mát đất, để buôn bán dễ dàng hơn".
Hơn hai 20 năm bán cơm tấm trên đường Ngô Tất Tố, chú Nguyễn Trung Hòa (59 tuổi) nói chưa năm nào thấy nắng nóng hành người như hiện tại.
Cái nóng từ mặt đường nhựa thêm hơi nóng từ lò than nướng thịt khiến chú Hòa cảm thấy khá ngột ngạt. "Có bữa nắng gắt quá, người tôi nóng phát sốt luôn. Nhà không có máy lạnh nên phải xối nước liên tục cho đỡ nóng", chú Hòa kể.
Là trụ cột kinh tế nuôi hai con đang học đại học, ông Hòa bắt đầu công việc từ 4 giờ sáng và chỉ nghỉ tay khi trời đã xế chiều. Tuy nhiên, thời tiết khắc nghiệt khiến doanh thu của tiệm sụt giảm hơn 30%. Nhìn đám mây đen trên bầu trời chiều, chú tặc lưỡi: "Giờ không chỉ mình tôi, mà cả thành phố này ai cũng đang ngóng một cơn "mưa vàng" giải nhiệt, chứ oi bức quá".
Dù có mây đen xuất hiện, các chuyên gia khí tượng nhận định đây chỉ là giai đoạn chuyển tiếp. Dự báo phải đến nửa cuối tháng 4, các cơn mưa chuyển mùa mới xuất hiện rõ rệt hơn tại Nam Bộ.
Trong lúc chờ đợi "mưa vàng", người dân TP.HCM vẫn phải tiếp tục tìm đủ mọi cách để thích nghi với nắng nóng. Trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, anh Huỳnh Văn Tiến (45 tuổi) làm công việc bảo vệ. Chỉ mới vào nghề được 2 tháng, anh Tiến thừa nhận mình chưa kịp thích nghi thì đã gặp ngay đợt nắng nóng cao điểm.
Để bám trụ ngoài trời, anh Tiến phải trang bị chiếc nón lá và đôi kính mát hai màu thường trực trên mắt. Dù không bị cận thị nhưng đôi kính trở thành vật bất ly thân giúp anh giảm bớt sự chói chang từ mặt đường nhựa hắt lên, tránh tình trạng hoa mắt khi làm việc liên tục.
Cái nắng "như đổ lửa" còn trở thành nỗi ám ảnh với những người phải di chuyển trên đường. Ghi nhận trên đường Võ Nguyên Giáp (phường An Khánh), nhiều người tìm bóng râm để dừng chờ đèn đỏ.
Chiều qua 13.4, bầu trời TP.HCM bất ngờ có những dải mây đen sau nhiều ngày nắng nóng khiến người dân hy vọng về một cơn "mưa vàng" giải nhiệt.
TP.HCM đang trong giai đoạn cao điểm của nắng nóng, nhiệt độ dao động từ 35 - 37oC. Tuy nhiên, nhiệt độ thực tế trên mặt đường nhựa có thể lên tới 40oC, đặc biệt là trong khung giờ từ 12 - 16 giờ.
