Ann Coulter, nhà phê bình người Mỹ, từng lên X phàn nàn việc bị đổi chỗ trên một chuyến bay của hãng hàng không Delta. Trường hợp của bà được coi là ví dụ điển hình về cách ứng xử không phù hợp do bà không nắm được quyền hạn của mình và hãng hàng không.
Điều này nhắc nhở hành khách cần hiểu rõ hơn quy định khi tham gia di chuyển đường hàng không.
Khi mua vé máy bay, hành khách sẽ có một chỗ ngồi trên chuyến bay xác định trước và bắt buộc phải đồng ý với hợp đồng chuyên chở (contract of carriage) của hãng hàng không. Đây là thỏa thuận có ràng buộc pháp lý giữa hành khách và hãng, được thực hiện bằng cách tích vào ô cạnh dòng chữ “Tôi đồng ý với các điều khoản và điều kiện của hợp đồng” hoặc các cụm từ tương tự.
Trong hợp đồng chuyên chở, Delta ghi rõ: “Hãng có quyền thay đổi các bên vận chuyển hoặc máy bay, thay đổi lịch trình, hoãn hoặc hủy chuyến, thay đổi vị trí ghế ngồi, hoặc bỏ qua các điểm dừng ghi trên vé, tùy thuộc hoạt động và dựa trên quyết định riêng của Delta”.
Thực tế, hành khách mua vé máy bay, hãng hàng không chỉ có nghĩa vụ đưa từ điểm A đến điểm B. Tất cả những phần đi kèm (chỗ ngồi đã đặt trước, không gian ngăn để hành lý xách tay, tiêu chuẩn hành lý, dịch vụ ăn uống) đều nằm trong thẩm quyền quyết định của hãng. Bạn không mua một chiếc ghế cụ thể, mà mua dịch vụ vận chuyển.
Số ghế in trên thẻ lên máy bay (boarding pass) là vị trí ngồi cuối cùng của hành khách trước khi khởi hành. Nhưng nếu nhân viên tại cửa khởi hành đưa một thẻ lên máy bay mới, đó chính là ghế hành khách bắt buộc phải ngồi, bất kể đã trả bao nhiêu tiền cho vé hay dịch vụ đã mua. Nhân viên cửa khởi hành có quyền hạn tối cao trong việc xếp chỗ ngồi mỗi chuyến bay và quyết định ai ngồi đâu. Nếu họ yêu cầu di chuyển, bạn phải tuân thủ.
Khi bạn được tiếp viên hoặc nhân viên tại cửa khởi hành yêu cầu đổi chỗ, mục đích thường để giúp một gia đình trên chuyến bay ngồi gần nhau, hoặc tạo điều kiện cho người chăm sóc bệnh nhân, ưu tiên cảnh sát hàng không và nhân viên hãng. Họ cũng có thể yêu cầu bạn di chuyển vì an toàn hoặc cân bằng trọng tâm của máy bay, đặc biệt các dòng máy bay nhỏ.
Khi đó, bạn cần trả lời một cách nhã nhặn và tử tế. Trên thực tế, nhiều người từng được yêu cầu đổi chỗ đều thực hiện không phàn nàn. Tiếp viên có thể sẽ cảm ơn bạn bằng một chai rượu vang miễn phí hoặc đồ ăn nhẹ.
Trong trường hợp phải đổi chỗ, hành khách có thể được hoàn tiền. Nếu bị hạ cấp từ một ghế có chỗ để chân rộng xuống ghế hạng phổ thông tiêu chuẩn, hãng hàng không sẽ hoàn phí chênh lệch. Với Coulter, bà đã được hãng Delta hoàn 30 USD phí của ghế Delta Comfort+ (ghế đã được giao cho hành khách khác).
Nếu hành khách bị đổi ghế và thấy xứng đáng được hoàn tiền, hãy chủ động liên hệ với bộ phận chăm sóc khách hàng của hãng hàng không để đưa ra yêu cầu. Đừng cố gắng tranh cãi tại sân bay hay trên máy bay vì nhân viên thường không có thẩm quyền xử lý các khoản hoàn tiền ngay lập tức.
Một số hãng hàng không khác, chẳng hạn American Airlines, có quy định hoàn tiền trong trường hợp hành khách phải đặt lại vé cho một chuyến bay bị lỡ nối chuyến; Bị chuyển từ ghế ưu tiên sang ghế không ưu tiên; Bị chuyển từ ghế ưu tiên sát lối đi/cửa sổ sang ghế ưu tiên ở giữa.
Lưu ý, những “ghế ưu tiên” thường ở phía đầu khoang phổ thông hoặc hàng ghế thoát hiểm khẩn cấp, hành khách thường phải trả thêm phí.
Bản tin của cơ quan hàng không Liên Hợp Quốc hôm 9/4 chỉ ra rủi ro về sức khỏe tâm lý của nhân viên hàng không tại các khu vực xung đột đã được nâng mức báo động "nguy hại đến an toàn bay". Nhân viên hàng không làm việc gần các vùng xung đột thường xuyên gặp phải tình trạng căng thẳng, lo âu và mệt mỏi ở mức độ cao, cả dưới mặt đất lẫn trên không.
Ông Ron Hay, Chủ tịch Liên đoàn Hiệp hội Phi công Hàng không Quốc tế (IFALPA), dẫn chứng trường hợp các thành viên phi đoàn tại Beirut, Lebanon. "Đường từ sân bay về nhà họ đã bị trúng bom hoàn toàn, họ thậm chí không biết làm cách nào để có thể về nhà an toàn sau chuyến bay".
Theo ông Ron Hay, các phi công trên toàn cầu đang đối mặt với áp lực tâm lý nặng nề. Nhiều người lo ngại sẽ phải chịu các hình thức kỷ luật nghiêm khắc nếu từ chối nhiệm vụ do lo ngại về an toàn. Một số người sợ bị sa thải, số khác đối mặt với việc bị cắt thu nhập. Hãng bay có thể không đuổi việc phi công, nhưng quản lý cảnh cáo nếu không bay, sẽ không được trả lương.
"Nỗi sợ bị trừng phạt đang ngầm tồn tại", ông Hay chia sẻ trong cuộc phỏng vấn với Reuters. Các phi công từ Lebanon đến Ấn Độ đều bày tỏ sự bất an trước các điều kiện bay khó lường, nơi không phận có thể đóng cửa bất cứ lúc nào do các cuộc tấn công bằng tên lửa hoặc máy bay không người lái (UAV).
Dù từ chối nêu đích danh các hãng bay liên quan, ông Hay khẳng định đây là minh chứng cho sự thiếu hụt "văn hóa an toàn tích cực", nơi phi công vốn được khuyến khích lên tiếng về các rủi ro. Tình trạng này được cho là đã tồn tại từ lâu tại khu vực Trung Đông và càng trở nên tồi tệ hơn do cuộc xung đột hiện tại.
Ngay cả khi có lệnh ngừng bắn, Cơ quan An toàn hàng không liên minh châu Âu (EASA) vẫn gia hạn lệnh cấm các hãng hàng không châu Âu bay qua không phận một số quốc gia vùng Vịnh, bao gồm UAE và Qatar, cho đến ngày 24/4. Trái lại, các hãng bay từ Dubai, Doha và Ấn Độ vẫn tiếp tục hoạt động.
Nhiều hãng hàng không lớn tại vùng Vịnh khẳng định luôn ưu tiên an toàn và vận hành qua các hành lang bay chuyên dụng đã được thỏa thuận với các cơ quan quản lý. Trái lại, hầu hết phi công tại vùng Vịnh đều né tránh các câu hỏi liên quan đến điều kiện làm việc, trong bối cảnh xuất hiện nhiều lo ngại về các hình thức kỷ luật từ phía hãng bay.
Trước những diễn biến phức tạp, Chủ tịch Liên đoàn phi công quốc tế nhấn mạnh các hãng bay phải tôn trọng quyền quyết định tuyệt đối của phi công đối với an toàn chuyến bay.
Tại Ấn Độ, nhóm phi công thành viên của IFALPA đã gửi thư lên cơ quan quản lý hàng không dân dụng nước này, gọi việc Air India tiếp tục khai thác các chuyến bay đến khu vực vùng Vịnh là "mối lo ngại nghiêm trọng". Họ kêu gọi đình chỉ các hoạt động này cho đến khi một báo cáo đánh giá rủi ro tập trung được thực hiện.
Phía Air India cho biết đã thuê các chuyên gia tư vấn rủi ro để giám sát độ an toàn hàng ngày, trong khi cơ quan quản lý hàng không Ấn Độ vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức.
Nếu như hoa anh đào vẫn là ngôi sao thu hút du khách quốc tế vào đầu năm, thì nhiều điểm đến trong khu vực Bắc Á cũng đang đẩy mạnh du lịch theo mùa hoa để hút khách quốc tế.
Trong đó, điểm đến Đài Loan (Trung Quốc) đã nhanh chóng đa dạng hóa sản phẩm du lịch mùa hoa để kéo dài sức hút quanh năm. Tại đây, du khách không chỉ có cơ hội ngắm anh đào mà còn có thể trải nghiệm nhiều mùa hoa đặc sắc khác.
Hoa chuông vàng (tabebuia): Vào khoảng tháng 3-4, nhiều tuyến đường và công viên tại các đô thị như Đài Trung rực rỡ sắc vàng. Những hàng cây nở hoa đồng loạt tạo nên "đường hoa" ấn tượng, thu hút đông đảo du khách và nhiếp ảnh gia. Tại thành phố Gia Nghĩa, du khách có thể chiêm ngưỡng cung đường sắc hoa kết hợp những hoạt động khám phá các điểm đến trong khu vực như làng Nhật Bản Hokino, và thưởng thực
Hoa lavender (oải hương): Những cánh đồng tím mộng mơ tại các trang trại ở vùng cao mang đến cảm giác không thua kém các điểm đến nổi tiếng ở châu Âu.
"Rừng hoa oải hương" là một điểm tham quan nổi tiếng khi du lịch Đài Trung. Cánh đồng hoa này được thành lập bởi hai cô gái người Đài Loan có tình yêu lớn với hoa oải hương. Mục đích của các cô gái là tạo ra một nơi để mọi người có thể thư giãn và tận hưởng vẻ đẹp của thiên nhiên.
Ban đầu các cô gái thuê một ngọn đồi ở một vùng hoang sơ, và bắt đầu thiết kế một khu vườn thu nhỏ, từ cảm hứng một ngôi nhà gỗ theo kiến trúc Nhật Bản và trồng oải hương. Mọi không gian trên đại tích 10ha ở đều được xây dựng từ nguyên liệu thân thiện, có tầm nhìn đẹp, nên thơ nên thu hút rất đông du khách trong và nước.
Không gian được quy hoạch bài bản, kết hợp quán cà phê, điểm đến còn rất phù hợp với du lịch nghỉ dưỡng và check-in.
Không chỉ đơn thuần là ngắm hoa, những cung đường hoa ở Đài Trung còn mang đến hành trình cảm xúc, nơi du khách có thể sống chậm, hòa mình vào thiên nhiên và lưu giữ những khoảnh khắc đẹp theo từng mùa trong năm.
Điểm khác biệt du lịch theo mùa hoa, nằm ở cách ngành du lịch nước này biến hoạt động ngắm hoa thành một hành trình đa giác quan. Du khách không chỉ chụp ảnh tạo dáng với hoa mà còn có thể, mà có tể trải nghiệm ở homestay giữa vùng hoa, thức dậy giữa hương thơm tự nhiên hay đạp xe xuyên cánh đồng, tận hưởng không khí trong lành.
Một vài nơi còn có hoạt động tham gia thu hoạch, làm nông cho du khách, đặc biệt tại các trang trại lavender hay hoa mùa hè Trải nghiệm lễ hội hoa ban đêm.
Theo một số doanh nghiệp, nhiều điểm đến ở Đài Loan đang muốn xây dựng mùa hoa thành thương hiệu du lịch và có chiến lược trồng hoa theo khu vực. Các điểm đến cũng cung cấp nhiều dịch vụ khác ngoài trải nghiệm ngắm hoa, chụp ảnh. Điều nay tránh được nhược điểm tính thời sự của tour du lịch theo mùa hoa.
Cục Du lịch Đài Loan cho biết sẽ tiếp tục đẩy mạnh xu hướng du lịch sinh thái, tham gia các hoạt động ngoài trời và tận hưởng không gian yên bình, tránh xa sự ồn ào của đô thị. Trong đó các mùa hoa se, mùa hoa ổi....
Tuy vậy khác với cảnh "nóng sốt" vé trên diện rộng từng xảy ra ở nhiều mùa lễ trước, thị trường năm nay cho thấy trạng thái bớt căng hơn khi nhu cầu đi lại được phân bổ đều hơn trong suốt kỳ nghỉ.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, trong giai đoạn từ ngày 25 đến 29-4, giá vé một chiều hạng phổ thông chặng TP.HCM - Hà Nội dao động khoảng 3,6 - 4,2 triệu đồng/vé, tùy hãng, tương đương giá vé ghi nhận trong dịp Tết Nguyên đán 2026 và cao hơn khoảng 8 - 10% so với cùng kỳ năm trước.
Không chỉ trục bay chính, nhiều đường bay du lịch cũng neo ở vùng giá cao. Với chặng TP.HCM - Đà Nẵng ngày 29-4, giá vé dao động 1,8 - 3,2 triệu đồng một chiều; chặng Hà Nội - Đà Nẵng từ 2,1 - 3,8 triệu đồng.
Riêng Phú Quốc tiếp tục là điểm đến "nóng" nhất trong mùa lễ năm nay. Nhiều chuyến bay thẳng vào ngày cao điểm đã hết vé phổ thông, buộc hành khách muốn đi đúng lịch phải chấp nhận bay nối chặng với chi phí lên tới khoảng 5 triệu đồng/chiều.
Theo các hãng bay, giá vé có điều chỉnh tăng do biến động chi phí nhưng nhu cầu đặt vé của khách vẫn tăng cao. Tuy vậy thay vì dồn mạnh vào một vài ngày đầu và cuối kỳ nghỉ, nhu cầu đang có xu hướng trải đều hơn, giúp áp lực lên hệ thống khai thác không tăng đột biến như trước.
Chẳng hạn trong các ngày đầu kỳ nghỉ như 25, 26, 29 và 30-4, tỉ lệ đặt chỗ trên nhiều đường bay từ TP.HCM và Hà Nội vẫn ở mức thấp, lượng ghế trống còn khá nhiều.
Ngay cả trục bay TP.HCM - Hà Nội, vốn luôn nằm trong nhóm sôi động nhất thị trường nội địa, cũng chỉ ghi nhận tỉ lệ lấp đầy khoảng 20 - 40%, thấp hơn đáng kể so với các dịp lễ lớn trước đây.
Dù vậy một số đường bay đặc thù như TP.HCM - Côn Đảo, Hà Nội - Tuy Hòa, Đồng Hới... vẫn ghi nhận tỉ lệ lấp đầy trên 90% do năng lực cung ứng hạn chế, giá vé tăng mạnh.
Ở chiều ngược lại, áp lực đang dồn dần vào giai đoạn cuối kỳ nghỉ. Các chuyến bay từ địa phương trở lại TP.HCM và Hà Nội trong ngày 2 và 3-5 bắt đầu khan vé ở các khung giờ đẹp. Một số chuyến đã hết vé phổ thông, chỉ còn hạng giá cao.
