Hungary thôi phủ quyết, EU cho Ukraine vay 90 tỉ euro

"Họ sử dụng tên lửa phòng không vác vai với đầu dò tầm nhiệt và cần có may mắn để bắn được mục tiêu. Iran đã bắn trúng tiêm kích, quả đạn bị hút vào động cơ", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng ngày 6/4, đề cập vụ chiến đấu cơ hạng nặng F-15E bị bắn hạ ở Iran trước đó vài ngày.

Đây là lần đầu Washington lên tiếng về vũ khí được Tehran sử dụng trong sự việc, trong khi giới chức Iran chưa công bố mẫu tên lửa đã bắn hạ chiếc F-15E.

Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), có trụ sở tại Anh, hồi năm 2025 công bố báo cáo cho thấy quân đội Iran sở hữu nhiều loại tên lửa phòng không vác vai trong biên chế, dù không nêu rõ số lượng. Trong số này, những mẫu cũ nhất được trang bị là 9K32 Strela-2 và 9K34 Strela-3.

9K32 Strela-2 là tên lửa phòng không vác vai đầu tiên của Liên Xô, được đưa vào trang bị năm 1968 và sản xuất với số lượng lớn sau đó hai năm. Mẫu Strela-2 nguyên bản có tầm bắn 3,7 km và trần bay 1,5 km, sử dụng đầu dò hồng ngoại chì sulfua không được làm mát và hoạt động theo nguyên lý điều chế biên độ (AM), kèm đầu đạn nổ văng mảnh nặng gần 1,2 kg.

Những hạn chế về tính năng kỹ chiến thuật của Strela-2 thúc đẩy Liên Xô phát triển biến thể nâng cấp Strela-2M, với tầm bắn 4,2 km và trần bay 2,3 km, cùng đầu dò cải tiến để nâng cao khả năng đối phó mục tiêu bay nhanh.

9K34 Strela-3 là phiên bản nâng cấp sâu hơn, được đưa vào biên chế quân đội Liên Xô năm 1974. Tên lửa có tầm bắn 4,1 km, trần bắn 2,3 km, sử dụng đầu dò hồng ngoại kiểu mới, hoạt động dựa trên nguyên lý điều chế tần số (FM) và được làm mát bằng khí nitơ.

Phương pháp này giúp đầu dò Strela-3 ít chịu ảnh hưởng bởi mồi nhiệt và các hệ thống gây nhiễu hồng ngoại hơn nhiều so với đầu dò của Strela-2.

Theo IISS, Iran còn biên chế dòng 9K338 Igla-S, phiên bản hiện đại nhất của tên lửa phòng không vác vai Igla, được biên chế cho quân đội Nga từ năm 2004.

Biến thể này đạt tầm bắn 6 km và mang đầu đạn nổ định hướng văng mảnh nặng 2,5 kg, vượt trội hơn nhiều so với những phiên bản Igla trước đó. Đầu dò hồng ngoại hai phổ của Igla-S có độ nhạy cao, đạt hiệu quả với các mục tiêu phát ra ít nhiệt, đồng thời cải thiện đáng kể khả năng đối phó mồi bẫy và những hệ thống gây nhiễu hồng ngoại vào thời điểm nó ra mắt.

Giới chuyên gia phương Tây đánh giá Igla-S là mối đe dọa nghiêm trọng với các phi cơ bay thấp và tên lửa hành trình hiện đại.

Tờ Financial Times cho biết Iran hồi cuối năm 2025 bí mật ký thỏa thuận mua 500 ống phóng và 2.500 đạn 9M336 của tổ hợp tên lửa vác vai 9K333 Verba hiện đại nhất do Nga sản xuất, dự kiến tiếp nhận trong vòng 3 năm. Không rõ Iran đã tiếp nhận bao nhiêu ống phóng và đạn trước khi xung đột bùng phát hồi cuối tháng 2.

Tổ hợp Verba được quân đội Nga biên chế từ năm 2014, dần thay thế mẫu Igla. Tên lửa sử dụng đầu dò quang học đa phổ, với ba cảm biến riêng biệt để thu nhận tín hiệu tia tử ngoại, cận hồng ngoại và trung hồng ngoại, tăng thêm một cảm biến so với dòng Igla-S.

Điều này giúp tên lửa Verba phân biệt mục tiêu với mồi bẫy tốt hơn, đồng thời hạn chế hiệu quả của những biện pháp đối phó như đèn hồng ngoại và bộ phát laser.

Tên lửa có thể tiêu diệt mục tiêu ở khoảng cách 6,5 km và độ cao 4,5 km. Đầu đạn nổ mảnh nặng 1,5 kg đủ sức tiêu diệt nhiều loại trực thăng, máy bay hạng nhẹ và phi cơ không người lái. Nhà sản xuất cho biết Verba còn có thể tích hợp với hệ thống nhận diện địch - ta bên ngoài để hạn chế nguy cơ bắn nhầm đồng đội, vốn là một trong những nhược điểm của tên lửa dùng đầu dò hồng ngoại.

Ngoài vũ khí nhập khẩu, lực lượng vũ trang Iran còn được trang bị các mẫu tên lửa vác vai nội địa thuộc dòng Misagh, được cho là sao chép từ dòng QW-1/1M và QW-18 do Trung Quốc sản xuất.

Phiên bản mới nhất là Misagh-3 được ra mắt năm 2017, có tầm bay 5 km, trần bắn 4 km và mang đầu đạn nổ mạnh nặng 1,4 kg. Thông tin về đầu dò của Misagh-3 không được tiết lộ, nhưng tên lửa QW-18 Trung Quốc sử dụng đầu dò hồng ngoại hai phổ tương tự dòng Igla-S.

Quả đạn cũng được lắp ngòi nổ cận đích laser với tầm quan sát 360 độ, giúp kích nổ ngay khi đến gần mục tiêu. Cơ chế này có độ chính xác và khả năng kháng nhiễu vượt trội so với ngòi nổ cận đích dùng sóng vô tuyến, phù hợp khi đối phó những mục tiêu tốc độ cao và thời gian tiếp cận rất ngắn.

Nhờ dễ vận hành, tính cơ động cao và khó bị phát hiện, tên lửa vác vai vẫn là vũ khí phòng không nguy hiểm trong chiến tranh hiện đại. Chúng đặc biệt hiệu quả khi đối phó mục tiêu bay thấp, như chiến đấu cơ phải hạ độ cao để yểm trợ lực lượng mặt đất hoặc sử dụng vũ khí dẫn đường bằng laser.

Behnam Ben Taleblu, giám đốc cấp cao về chương trình Iran tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, cho biết vào thời điểm tiêm kích F-15E bị hạ, không quân Mỹ đang hoạt động thấp hơn bình thường.

Tiêm kích đa năng F-15E Mỹ bị bắn rơi trong lúc làm nhiệm vụ chiến đấu ở Iran hôm 3/4, tổ lái hai người nhảy dù xuống khu vực miền nam Iran. Một cường kích A-10 cũng bị Iran bắn hạ sau đó vài giờ, khi đang yểm trợ lực lượng tìm kiếm cứu hộ.

Reuters dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết các đơn vị đặc nhiệm đã phá hủy 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J và 4 trực thăng, trước khi rời đi để ngăn chúng rơi vào tay Iran. Trong khi đó, quân đội Iran tuyên bố lực lượng nước này đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.

Theo CNN, nếu tính cả chiếc F-15E bị bắn rơi, quân đội Mỹ đã chịu thiệt hại hàng trăm triệu USD chỉ vì một tên lửa phòng không vác vai trị giá vài nghìn USD.

Phạm Giang (Theo CNN, National Interest, Financial Times)

Tin Gốc: https://vnexpress.net/nhung-mau-ten-lua-co-the-giup-iran-ban-roi-tiem-kich-f-15e-my-5059629.html

Kết quả kiểm 98,15% tổng số phiếu trong cuộc bầu cử ngày 12/4 tại Hungary cho thấy đảng Tisza của ông Peter Magyar sẽ nắm 138 trong tổng số 199 ghế tại quốc hội, vượt mức đa số 2/3 cần thiết để tự thành lập chính phủ mà không cần xây dựng liên minh cầm quyền, cũng như có thể thông qua các thay đổi lớn về luật và hiến pháp. Đảng Fidesz của Thủ tướng Viktor Orban giành khoảng 55 ghế.

Thủ tướng Orban, 62 tuổi, cùng ngày thừa nhận thất bại, mô tả đây là "kết quả đau đớn", cho thấy đảng Fidesz "không còn được người dân tin tưởng giao phó trách nhiệm và cơ hội lãnh đạo". Kết quả này khép lại 16 năm cầm quyền của ông Orban, và ông Magyar, 45 tuổi, dự kiến là Thủ tướng tiếp theo của Hungary.

Magyar sinh năm 1981 trong một gia đình luật sư truyền thống bảo thủ. Ông quan tâm đến chính trường khi mới 9 tuổi, từng dán ảnh các chính trị gia Hungary kín tường trong nhà ở Budapest. Trong số này có ông Orban, một luật sư trẻ tuổi nổi bật trong phong trào dân chủ tại Hungary lúc đó.

"Ngay từ khi còn nhỏ, tôi đã bị cuốn theo bầu không khí náo nhiệt quanh sự thay đổi chính quyền", ông Magyar chia sẻ trên podcast Fokuszcsoport năm 2025.

Magyar học trung học tại một trường nam sinh Công giáo danh tiếng gần trung tâm Budapest, rồi học ngành luật tại Đại học Công giáo Pazmany Peter, tốt nghiệp năm 2004. Trong thời gian học đại học, Magyar gặp Judit Varga, một ngôi sao đang lên của Fidesz, đảng mà ông gia nhập năm 2002.

Magyar kết hôn với Varga năm 2006 và có ba con trai. Cả gia đình đến Brussels, Bỉ sinh sống khi bà Varga được chọn làm cố vấn chính sách cho các nghị sĩ Hungary tại Nghị viện châu Âu giai đoạn 2009-2018.

Ông Magyar mô tả bản thân là người có đức tin, thích nấu ăn và chơi bóng đá cùng bạn bè và các con. Những người quen biết Magyar cho rằng ông là người cầu toàn, dễ nóng nảy, nhưng cũng sẵn sàng xin lỗi khi nhận ra thiếu sót của mình.

Bà Varga trở về Hungary năm 2018 và được Thủ tướng Orban bổ nhiệm làm Bộ trưởng Tư pháp một năm sau đó, trong khi ông Magyar làm việc cho một ngân hàng quốc doanh, rồi lãnh đạo một cơ quan cho sinh viên vay vốn.

Ông Magyar ly hôn với bà Varga năm 2023. Cùng năm, bà Varga rời cương vị Bộ trưởng Tư pháp để đại diện Fidesz tham gia tranh cử vào Nghị viện châu Âu diễn ra vào tháng 6/2024. Tuy nhiên, kế hoạch này đã sụp đổ khi Fidesz vướng bê bối làm rung chuyển đảng cầm quyền ngay đầu năm 2024.

Tổng thống Hungary khi đó là bà Katalin Novak đã ân xá một cựu quan chức bị kết án vì giúp che đậy hành vi lạm dụng trẻ em tại một trại trẻ mồ côi. Diễn biến khiến hình ảnh mà ông Orban xây dựng rằng chính phủ là lực lượng bảo vệ các giá trị gia đình bị ảnh hưởng. Những người có liên quan đến lệnh ân xá, trong đó có bà Varga, từ chức.

"Đây chính là lúc Hungary có nhu cầu tìm kiếm một người có thể thách thức ông Orban", Peter Kreko, nhà khoa học chính trị tại viện chính sách Political Capital, trụ sở Budapest, nói với CNN. "Và ông Magyar đã tiến ra chính trường".

Tháng 2/2024, Magyar có cuộc phỏng vấn gây chú ý với hãng tin Partizan, trong đó ông cáo buộc Thủ tướng Orban cùng các đồng minh "trốn sau váy phụ nữ" trong bê bối ân xá. Magyar còn tiết lộ những thông tin mà ông nói là "có được nhờ thời gian làm việc thân cận với giới cầm quyền".

"Vài gia đình đang kiểm soát một nửa đất nước", ông Magyar nói. Video cuộc phỏng vấn thu hút gần 3 triệu lượt xem tại một quốc gia chưa đến 10 triệu người.

Tháng 3/2024, Magyar cho biết ông muốn tham gia cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu, nhưng không kịp lập đảng mới. Ông chọn gia nhập Tisza, đảng được thành lập từ năm 2020 nhưng không mấy nổi bật, và nhanh chóng thăng tiến, trở thành lãnh đạo đảng này. Tisza sau đó giành gần 30% số phiếu trong cuộc bầu cử, giúp đảng có 7 ghế tại Nghị viện châu Âu.

Magyar ngày càng nổi bật với cam kết chống tham nhũng và cải thiện dịch vụ công. Ông thu hút sự ủng hộ trong bối cảnh kinh tế trì trệ, tìm cách kết nối với cử tri khi liên tục đến thăm các thị trấn và thành phố, đồng thời thường ở lại hàng giờ sau bài phát biểu để gặp gỡ người dân địa phương.

Trong chiến dịch tranh cử, Magyar tập trung vào các vấn đề trong nước như kinh tế và tham nhũng, còn ông Orban lại chủ yếu tập trung vào chính sách đối ngoại và quan hệ với các lãnh đạo thế giới.

Theo chuyên gia Kreko, ông Orban đã không tìm được một chiến lược hiệu quả để đối phó với Magyar. Hiểu rõ cách hệ thống vận hành, Magyar có thể "đi trước một bước" và ngăn chặn các đòn công kích trước khi chúng phát huy tác dụng.

Hồi tháng 2, Magyar cáo buộc Fidesz muốn hạ bệ ông bằng cách dọa công bố một video quay lén ông trong "một khoảnh khắc riêng tư với bạn gái" năm 2024.

"Vâng, tôi là một người đàn ông 45 tuổi, tôi cũng có đời sống tình dục. Với một bạn gái đã trưởng thành. Những người hèn nhát ở Fidesz, hãy cứ việc tung hết ra", ông Magyar viết trên Facebook, giúp dập tắt bê bối.

Đồng thời, Magyar khiến Fidesz khó có thể gán cho ông hình ảnh một chính trị gia theo khuynh hướng tự do. Trong khi Thủ tướng Orban liên tục công kích Ukraine, Magyar cũng có cách tiếp cận tương tự, nhưng tránh thảo luận sâu về chính sách đối ngoại.

Sự im lặng này khiến một số người lo ngại Hungary dưới thời Magyar có thể sẽ cản trở các nỗ lực của Liên minh châu Âu trong việc hỗ trợ Ukraine. Tuy nhiên, ông Mujtaba Rahman, giám đốc phụ trách châu Âu của Eurasia Group, cho rằng nhiều người ở Brussels hiểu ông Magyar đơn giản đang tìm cách tránh tạo ra "điểm yếu" để Fidesz khai thác.

Chiến thắng của đảng Tisza có thể tác động đến quan hệ giữa Hungary và EU, trong đó có khả năng thúc đẩy những tiến trình hợp tác và giải quyết bất đồng tồn tại trước đây.

Tuy nhiên, nhiều người dân Hungary, thậm chí cả phe phản đối ông Orban, vẫn tỏ ra thận trọng với ông Magyar.

"Ông Magyar đã tập hợp được một liên minh rất rộng, từ cánh hữu bảo thủ cho đến những người theo chủ nghĩa tự do cấp tiến và cánh tả cứng rắn", ông Kreko nói. "Liệu Magyar có thể duy trì được liên minh này hay không vẫn còn là điều chưa thể biết trước".

Tin Gốc: https://vnexpress.net/peter-magyar-nguoi-khep-lai-16-nam-cam-quyen-cua-thu-tuong-hungary-5061582.html

Reuters hôm 20.4 dẫn kết quả kiểm phiếu chính thức cho thấy đảng Bulgaria Tiến bộ của cựu Tổng thống Rumen Radev đã giành được 44,6% số phiếu sau khi toàn bộ số phiếu được kiểm.

Tỷ lệ phiếu trên cho phép đảng này giành được khoảng 130/240 ghế tại quốc hội, theo tính toán của DW.

Như vậy, đảng Bulgaria Tiến bộ đã bỏ xa đảng GERB, vốn là lực lượng từng thống trị chính trường, do cựu Thủ tướng Boyko Borissov lãnh đạo, với 13,4%. Còn liên minh thân châu Âu có tên Chúng tôi Tiếp tục Thay đổi – Dân chủ Bulgaria (PP-DB) chỉ nhận được 12,8% số phiếu.

Kết quả kiểm phiếu cho thấy đảng của cựu Tổng thống Bulgaria hoàn toàn có thể đơn độc thành lập chính phủ mà không cần liên minh với đảng khác. Tuy nhiên, ông vẫn để ngỏ khả năng bắt tay với một nhóm thân châu Âu hoặc một đảng nhỏ hơn để thành lập chính quyền.

Những gì vừa diễn ra ở Bulgaria vượt xa dự báo của các cuộc thăm dò dư luận, đánh dấu một trong những chiến thắng mạnh mẽ nhất của một đảng đơn lẻ trong nhiều thập niên ở nước này.

Theo giới quan sát, việc đảng ông Radev giành chiến thắng giòn giã có thể tạm thời chấm dứt tình trạng bất ổn chính trị kéo dài khiến Bulgaria phải tổ chức đến 8 cuộc bầu cử trong vòng 5 năm qua.

Để tham gia bầu cử quốc hội, ông Radev đã từ chức tổng thống từ tháng 1. Cuộc tổng tuyển cư đã được tổ chức sau khi các cuộc biểu tình quy mô lớn diễn ra khắp nước, buộc chính phủ tiền nhiệm phải từ chức vào tháng 12.2025.

Cựu tổng thống là người theo chủ nghĩa hoài nghi châu Âu và từng phục vụ trong không quân trên vai trò phi công chiến đấu. Ông giữ lập trường phản đối việc hỗ trợ quân sự cho Ukraine trong cuộc xung đột với Nga.

Cả EU lẫn Nga đều hoan nghênh chiến thắng của ông Radev.

Điện Kremlin đánh giá cao việc ông Radev mong muốn giải quyết các vấn đề với Nga thông qua đối thoại mang tính thực dụng.

Tin Gốc: Thanh Niên