Hôm nay (13.4), ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học “Dạy và học toán trong kỷ nguyên công nghệ”, quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước. Tại đây, GS Vũ Hà Văn, khoa Toán ĐH Hồng Kông, Viện Nghiên cứu dữ liệu lớn Trường ĐH VinUni, đã có chia sẻ về việc dạy và học toán trong kỷ nguyên công nghệ.
Ngay phần đầu chia sẻ, ông đặt vấn đề bằng câu hỏi: “Học toán (gì) để làm gì? Dạy toán như thế nào?”. Từ những câu chuyện từ cuộc sống, ông cho biết từng nghe nhiều người than phiền học tích phân, đạo hàm nhưng không thấy ứng dụng trong cuộc sống. Tuy nhiên, ít ai hỏi rằng cần học cụ thể nội dung gì ở môn này.
GS Văn nhìn nhận đây là thiếu sót bởi toán là lĩnh vực rộng, gồm nhiều chuyên ngành nhỏ, tương tự thể thao. Ai cũng biết chơi thể thao có lợi cho sức khỏe, nâng cao tinh thần, tuổi thọ, nhưng quan trọng là phải chọn môn phù hợp và có lợi nhất. “Nếu ở làng chài thì rõ ràng nên học bơi lội để phục vụ cho công việc, cuộc sống”, ông ví dụ.
Theo GS Văn, tầm quan trọng của toán học đã được khẳng định trong thực tế phát triển khoa học công nghệ toàn cầu. “Toán học là nền tảng của nhiều ngành khoa học và công nghệ. Toán học cũng là cơ sở kiến tạo nguồn nhân lực chất lượng cao – yếu tố then chốt để Việt Nam bắt kịp xu thế toàn cầu và thúc đẩy đổi mới sáng tạo”, GS Văn nhấn mạnh.
Chia sẻ theo góc nhìn cá nhân, GS Văn cho rằng: “Toán học không chỉ là tập hợp các công thức tính toán, mà là cách ta nhìn nhận thế giới”.
Trong bài nói chuyện, GS Văn giải đáp câu hỏi “toán học có quan trọng trong thời của AI và dữ liệu lớn?” bằng cách dẫn lời khuyên của các CEO công nghệ hàng đầu thế giới với sinh viên. Trong đó, Elon Musk (CEO Tesla) và Jensen Huang (CEO NVIDIA) cho rằng: “Trong kỷ nguyên AI, sinh viên nên tập trung vào việc học toán và vật lý thay vì học lập trình. AI rồi sẽ lập trình tốt, con người phải hiểu khoa học”…
Gần 30 năm làm việc, trao đổi ở những ngôi trường hàng đầu trên thế giới, ông chỉ ra vấn đề trong thực tế dạy và học toán trong ĐH hiện nay, không chỉ ở Việt Nam. Ông nói: “Đa phần vẫn học toán để qua môn, đối phó là chính. Ngay cả trong các trường ĐH ở Mỹ, phần lớn sinh viên vẫn học toán với tư duy này”.
Theo ông, bất cập này do nội dung đào tạo dàn trải, giáo trình cũ kỹ, phương pháp giảng dạy nặng về truyền thụ lý thuyết. Chương trình toán ở phổ thông và ĐH hiện nay có nhiều nội dung không cần thiết, không cập nhật nhu cầu thực tế công nghệ, công nghiệp.
“Có một số lý thuyết phải dạy vài tháng sinh viên mới hiểu, thông thạo. Nhưng công bằng mà nói, nếu không đi làm cho NASA thì chắc không bao giờ chúng ta dùng”, ông nói. “Ngược lại, trong đời sống hàng ngày có những nhu cầu liên quan đến toán học cơ bản như đầu tư tài chính, cần hiểu lý thuyết phương sai nhưng đa số lại lơ mơ”, GS Văn chia sẻ.
Nghịch lý này cũng xảy ra ở một số ngành nghề đòi hỏi toán học đỉnh cao. Ông kể câu chuyện tuyển chọn ứng viên cho chương trình kỹ sư AI của VinIF. Hầu hết sinh viên chuyên ngành liên quan đến toán, tốt nghiệp các ĐH danh tiếng, điểm trung bình toán rất cao nhưng vẫn cần khoảng 4 tháng đầu để học lại một số môn cơ sở.
Khẳng định nhân lực ngành toán sẽ là điểm tựa để quốc gia thực hiện các mục tiêu phát triển trong kỷ nguyên mới, GS Văn cho rằng đổi mới giáo trình và phương pháp giảng dạy là nhu cầu bức thiết. “Không chỉ Việt Nam, nhiều nước trên thế giới cũng đang chạy đua cách tân chương trình toán”, ông nói.
Kết thúc bài nói chuyện, GS Vũ Hà Văn khẳng định: “Trong kỷ nguyên số, sự phát triển của AI, Data Science, học máy dựa trên nền tảng một số ngành toán học. Đổi mới cách dạy và học toán đang trở thành bài toán tầm quốc gia”. Câu hỏi của ông kết thúc bài nói chuyện nhưng gợi mở nhiều chia sẻ từ hội thảo: “Vậy chúng ta cần thay đổi những gì?”.
GS-TS Đặng Đức Trọng, Khoa Toán-Tin học Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM, cho rằng việc đổi mới phương pháp giảng dạy toán cần bắt đầu từ việc thay đổi vai trò của người học trong lớp học. “Thay vì truyền thụ kiến thức một chiều, giảng viên cần ‘ủy nhiệm’ quá trình học cho sinh viên thông qua các phương pháp kích thích tư duy độc lập và khả năng tự khám phá. Chúng ta cần tạo ra những tình huống mà ở đó sinh viên buộc phải suy nghĩ, phải tự chứng minh, thậm chí đối diện với những bài toán chưa có lời giải rõ ràng. Chính quá trình đó mới hình thành năng lực nghiên cứu thực sự”, GS-TS Đặng Đức Trọng nói.
Vụ việc liên quan đến sách tin học 3 phát hành bởi Nhà xuất bản Đại học Huế và Đại Trường Phát Education Solutions đang gây chú ý khi phát hiện link website không phù hợp. Vào chiều 9.4, PGS-TS Nguyễn Xuân Huy, Chánh văn phòng Đại học Huế, đã xác nhận sự việc đang được Phòng PA03 của Công an thành phố Huế tiến hành xác minh, điều tra.
Theo PGS-TS Nguyễn Xuân Huy, công an đã làm việc với người đứng đầu Nhà xuất bản Đại học Huế và đang tiếp tục điều tra, làm rõ, bước đầu cơ quan chức năng nghi rằng đường link đó có thể bị hack vì link ban đầu là địa chỉ rất tốt.
Như Thanh Niên đã thông tin, vừa qua một số phụ huynh vô cùng bức xúc khi cùng con sử dụng cuốn "Vở bài tập Tin học 3" và phát hiện đường link in bên trong chứa toàn nội dung đồi trụy.
Cụ thể, ở trang 59 cuốn "Vở bài tập Tin học 3" chủ biên là ông Nguyễn Tương Tri, do Nhà xuất bản Đại học Huế xuất bản, có nội dung "trang web video thiếu nhi có địa chỉ: "thieunhixxxx.xxx" hướng dẫn các em truy cập vào đây để tiếp cận thông tin và trả lời câu hỏi. Trên sách có in rõ Giám đốc – Tổng biên tập: TS Trần Bình Tuyên. Tuy nhiên, trang web này lại là trang web "đen", có nội dung đồi truỵ.
Liên quan vụ việc này, trên fanpage và website chính thức của Đại Trường Phát Education Solutions (DTP Group), doanh nghiệp này phát đi thông báo khẩn, gửi tới các ban giám hiệu, thầy cô, phụ huynh, học sinh.
Thông báo khẩn viết: "Để bảo vệ an toàn cho học sinh trên không gian mạng và tránh những tác động tiêu cực về tâm lý, khuyến cáo khẩn cấp tuyệt đối không truy cập vào các liên kết (link) hoặc quét mã QR liên quan đến tài liệu bổ trợ trong các quyển sách giáo khoa nêu trên dưới bất kỳ hình thức nào. Kính mong quý thầy cô và phụ huynh phối hợp nhắc nhở các em học sinh không tò mò nhấn vào các liên kết này để đảm bảo an toàn thông tin cá nhân và tránh tiếp cận các nội dung độc hại", DTP Group khuyến cáo.
Theo DTP Group, ngay sau khi phát hiện sự việc, công ty chủ động trình báo hành vi xâm phạm và chiếm dụng hạ tầng giáo dục lên Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) để điều tra và xử lý theo quy định của pháp luật; khẩn trương phối hợp với các đơn vị viễn thông để chặn các truy cập độc hại và xây dựng lại hệ thống học liệu trên nền tảng mới với tiêu chuẩn bảo mật cao nhất.
Theo thống kê của Sở GD-ĐT, dự kiến số HS tốt nghiệp THCS năm học 2025 - 2026 là 169.080 em, tăng 42.734 HS so với năm học trước. Trong đó khu vực 1 (TP.HCM cũ) tăng 27.106 HS, khu vực 2 (Bình Dương) tăng 8.419 HS và khu vực 3 (Bà Rịa-Vũng Tàu) tăng 7.209 HS.
Hiện nay khoảng 170 trường THPT công lập đã đăng ký chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 - 2027 dự kiến với Sở GD-ĐT xấp xỉ 103.739 HS. Như vậy, nếu toàn bộ số HS lớp 9 đăng ký dự thi lớp 10 công lập, tỷ lệ HS trúng tuyển lớp 10 sẽ chiếm khoảng 61%. Cụ thể, các trường THPT ở khu vực TP.HCM và Bà Rịa-Vũng Tàu cũ có thể tuyển khoảng 66% số HS lớp 9, còn các trường ở khu vực Bình Dương cũ chỉ đạt khoảng 44%...
Một lãnh đạo Sở GD-ĐT chia sẻ: "Nhằm tạo điều kiện ưu tiên chỗ học cho con em trên địa bàn, đảm bảo an sinh xã hội, Sở mong muốn tăng tỷ lệ chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 công lập năm học 2026 - 2027 so với số HS lớp 9 tốt nghiệp lên ít nhất là 70% (tăng thêm khoảng 14.000 HS) để giảm số lượng HS không trúng tuyển từ 65.000 xuống còn 51.000. Những HS này sẽ theo học các trường THPT tư thục, trường trung cấp hoặc hệ GDTX, tùy năng lực, định hướng và điều kiện của HS".
Do đó, Sở GD-ĐT đã chỉ đạo khẩn các cơ sở giáo dục trực thuộc tiếp tục rà soát tiêu chuẩn, tiêu chí về điều kiện cơ sở vật chất, đề xuất nhu cầu mua sắm, sửa chữa, đánh giá lại khả năng tiếp nhận, dựa vào số HS lớp 9 theo khu vực; từ đó đánh giá và giao chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 công lập đạt 118.356 chỉ tiêu (chiếm tỷ lệ 70% so với HS lớp 9).
Trên cơ sở đề xuất của Sở GD-ĐT, Sở Tài chính TP.HCM đã có văn bản gửi UBND TP.HCM liên quan đến 2 cơ sở nhà đất tại số 1 Lê Thị Riêng (P.Thới An) và số 70A Thoại Ngọc Hầu (P.Tân Phú), là trụ sở UBND Q.12 và UBND Q.Tân Phú cũ, chuyển công năng thành trường học.
Theo Sở Tài chính, cơ sở tại số 1 Lê Thị Riêng đã được giao UBND P.Thới An quản lý từ cuối năm 2025, có diện tích hơn 36.600 m². Hiện chỉ còn một số đơn vị sử dụng khoảng 946 m² làm nơi làm việc, phần diện tích còn lại đang để trống.
Còn cơ sở tại số 70A Thoại Ngọc Hầu được giao UBND P.Tân Phú quản lý với diện tích hơn 13.000 m² đất, hơn 13.600 m² sàn. Nơi này đang bố trí trụ sở làm việc của Đảng ủy, HĐND, các đoàn thể và trung tâm hành chính công phường.
Trước đó, ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết thời gian qua sở này đã chủ động trao đổi với các phường, xã, đặc khu về việc sử dụng những trụ sở dôi dư làm trường lớp. Hiện có 20 địa phương đề xuất các trụ sở dôi dư làm các điểm trường, góp phần giảm áp lực gia tăng HS tại các địa bàn.
Ông Hiếu thông tin P.Thới An sau sắp xếp có dân cư rất đông, có 4 trường THCS nhưng lại không có trường THPT nên áp lực rất lớn. Do đó Sở đã gửi văn bản tới Sở Tài chính và UBND TP.HCM xin tiếp nhận trụ sở tại số 1 Lê Thị Riêng dự kiến làm trường liên cấp (tiểu học - THCS - THPT), còn cơ sở tại số 70A Thoại Ngọc Hầu làm trường THPT.
Đây là lời nhắn nhủ của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn với các học sinh, sinh viên tại lễ khai mạc Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ 8, diễn ra sáng 18-4.
Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và khả năng thích ứng trước những biến động nhanh chóng của thế giới.
Ngày nay, sự khác biệt giữa các quốc gia không còn nằm ở tài nguyên thiên nhiên hay chi phí lao động, mà ở năng lực tạo ra tri thức mới và chuyển hóa tri thức đó thành giá trị kinh tế.
Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên năm nay có sự tham gia của 135 dự án cùng hàng trăm thí sinh, chuyên gia, doanh nghiệp và hàng nghìn học sinh, sinh viên.
Ông Sơn cho biết sau khi xem qua danh sách 135 dự án đã rất ấn tượng với sự đa dạng và tính thực tiễn của các em, từ công nghệ xanh, trí tuệ nhân tạo đến các giải pháp vì cộng đồng.
"Ngày hội hôm nay là một dấu mốc, nhưng không phải là đích đến cuối cùng. Thầy mong các em hãy thay đổi định vị bản thân: Đừng chỉ học để cầm tấm bằng đi tìm việc. Hãy học để có năng lực làm chủ, năng lực nhận diện cơ hội và bản lĩnh để khởi nghiệp", ông Sơn nói.
Ông khuyên các bạn học sinh, sinh viên đừng sợ thất bại. Trong khởi nghiệp, thất bại không phải là dấu chấm hết, mà là một học phần bắt buộc của sự thành công. Điều quan trọng hơn giải thưởng ngày hôm nay chính là tư duy đổi mới, khả năng giải quyết vấn đề phức hợp và khát vọng cống hiến mà các em tích lũy được qua hành trình này.
Ông tin tưởng rằng từ những hạt giống ý tưởng tại ngày hội khởi nghiệp hôm nay sẽ sớm hình thành nên các doanh nghiệp khởi nghiệp, các doanh nghiệp khoa học công nghệ thực thụ, góp phần đưa Việt Nam vươn cao trên bản đồ kinh tế tri thức thế giới.
Với các thầy cô giáo, lãnh đạo sở giáo dục và đào tạo, ông Sơn nhấn mạnh việc thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp không phải là tổ chức thêm một vài cuộc thi, mà là tái cấu trúc triết lý giáo dục và đào tạo.
Cần chuyển từ tư duy quản lý giáo dục, quản lý đào tạo sang quản trị hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nhà trường phải là một nền tảng kết nối chặt chẽ giữa nhà trường - doanh nghiệp - nhà nước.
Các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải là những mắt xích trung tâm, là "hạ tầng chiến lược" nơi tri thức được tạo ra, thử nghiệm và thương mại hóa ngay trong lòng hệ thống.
Theo ông Sơn, mỗi nhà giáo không chỉ là người truyền thụ kiến thức mà phải là những "tác nhân kinh tế tri thức". Các thầy cô phải là người đồng hành, hướng dẫn học sinh, sinh viên biến các kết quả nghiên cứu thành các sản phẩm, dịch vụ thực tế.
"Đã đến lúc chúng ta phải thay đổi thước đo thành công. Thành công của một trường đại học, trường cao đẳng không chỉ là tỉ lệ sinh viên có việc làm đúng chuyên môn, mà là bao nhiêu sinh viên có khả năng trở thành những người "tạo việc làm" - những cá nhân có thể tự tạo ra giá trị mới và cơ hội cho người khác", ông Sơn nhấn mạnh.
