Năm 43 tuổi, tôi quyết định xin nghỉ hưu sớm sau nhiều năm làm trong môi trường áp lực cao, khi sức khỏe bắt đầu lên tiếng rõ ràng. Tôi khi đó đang giữ vị trí Giám đốc pháp chế tại một doanh nghiệp, với mức lương khoảng 120 triệu đồng mỗi tháng, chưa kể thưởng cuối năm.
Với nhiều người, đó là một công việc đáng mơ ước. Nhưng với tôi, nó đi kèm sự mệt mỏi kéo dài cả về thể chất lẫn tinh thần. Sức khỏe suy giảm, nhiều bệnh mãn tính xuất hiện sau thời gian dài làm việc căng thẳng khiến tôi phải nhìn lại. Tôi chọn nghỉ, ban đầu chỉ nghĩ tạm dừng để trị liệu, thư giãn rồi tìm một công việc nhẹ nhàng hơn.
Thực tế, việc tìm một công việc mới ở tuổi ngoài tuổi 40 không hề dễ dàng. Tôi đã ở nhà gần hai năm. Nhưng quãng thời gian đó không hề áp lực hay u ám như nhiều người nghĩ. Ngược lại, tôi thấy mình sống chậm lại và nhẹ nhõm hơn rất nhiều.
Một ngày của tôi trôi qua khá đơn giản: sáng đưa con đi học, ăn sáng, uống cà phê thong thả, rồi đi chợ, nấu ăn. Trưa đợi các con về nhà cùng ăn cơm. Chiều tôi đi tập thể dục, tối về nấu ăn, dọn dẹp. Những việc tưởng như lặp lại ấy lại mang đến cảm giác bình yên mà trước đây tôi hiếm khi có được.
>> Tôi ‘sợ’ nghỉ hưu sớm dù có nhà, đất và 2,7 tỷ đồng tiết kiệm
Tôi vẫn duy trì thói quen đọc tin tức, nghiên cứu và đầu tư, đồng thời làm thêm một số công việc freelancer. Trong gần hai năm đó, tôi vẫn tạo ra thu nhập đáng kể. Tôi cũng có nhiều thời gian hơn để chăm sóc sức khỏe, về quê thăm bố mẹ, gặp gỡ bạn bè, và thỉnh thoảng đi du lịch.
Sau đó, tôi quyết định nghỉ hẳn khi vừa tròn 45 tuổi. Quyết định này khiến người thân, bạn bè, đồng nghiệp khá ngạc nhiên. Với họ, tôi đang ở đỉnh sự nghiệp, thu nhập cao, không lý do gì để dừng lại. Có người nghĩ tôi thất nghiệp, rồi nhiệt tình rủ đi làm sale bất động sản hay bán bảo hiểm. Tôi chỉ biết mỉm cười và cảm ơn. Mỗi người có một lựa chọn và một ngưỡng chịu đựng khác nhau, không phải ai cũng hiểu được. Họ không ở trong tình trạng của tôi để hiểu vì sao tôi chọn như vậy?
May mắn là từ khi còn trẻ, tôi đã sống tiết kiệm, không chạy theo lối sống hào nhoáng, nên tích lũy đủ tốt. Thế nên, khi nghỉ làm, tôi có một khoản tiết kiệm đủ để đầu tư và tạo ra thu nhập ổn định cho bản thân, thậm chí không thua kém nhiều so với lúc còn đi làm công ty.
Những trải nghiệm này giúp tôi nhận ra đôi khi, dừng lại đúng lúc là một cách để giữ mình không rơi quá xa. Nếu có sự chuẩn bị và hiểu rõ điều mình cần, thì “nghỉ hưu sớm” không phải là thất bại, mà có thể là một lựa chọn chủ động và đáng giá.
Khi tôi đi câu cá biển về và tổ chức nướng mọi, không nêm nếm bất cứ thứ gì, mời đứa em qua nhà, trong sân vườn chúng tôi vừa nướng cá vừa ăn. Mùi cá biển tươi trên than hồng bốc lên, đứa em bảo sao ngon quá. Một cảm giác tươi ngon như nghe mùi gió biển đâu đây.
Nhưng khi ăn, đứa em này lại chê nhạt nhẽo. Lẽ ra trước khi nướng phải ướp gia vị và cần làm một bát nước chấm thật đậm đà.
Chuyện này làm tôi thắc mắc rằng phải chăng nhiều người đã bị hỏng khẩu vị vì ngày thường ăn phải những món ăn nêm nếm đậm đà, sử dụng gia vị một cách vô tội vạ?
Các món ăn của gia đình tôi khi nấu chỉ cho thêm một chút muối, ngoài ra không nêm nếm những gia vị nào khác.
Trên thực tế, từ tô phở cho tới nấu ăn bếp nhà, nhiều người nấu ăn cứ phải nêm nếm cho thật đậm đà... Nhưng chính cái thói quen nêm nếm vô tội vạ ấy lại đang âm thầm làm hỏng khẩu vị và cả cách chúng ta cảm nhận món ăn.
Chúng ta vẫn thường nhầm lẫn giữa ngon và đậm. Một món ăn nhiều gia vị chưa chắc đã ngon, nhưng một món ăn giữ được vị tự nhiên thì gần như chắc chắn là dễ ăn.
Con cá tươi nướng chỉ cần chút muối vẫn khiến người ta xuýt xoa. Bát canh rau đơn giản, nếu nguyên liệu đủ tốt, khi húp một thìa nước canh thấy vị khoan khoái, người cũng nhẹ nhõm.
Nhưng trong nhịp sống hiện đại, nhiều người dường như không còn đủ kiên nhẫn để cảm nhận những điều đơn giản ấy. Gia vị trở thành lối tắt cho vị giác. Thiếu một chút mặn thì thêm nước mắm, thêm muối, thiếu ngọt thì cho đường, chưa đã miệng thì thêm bột nêm, mì chính..
Và cứ thế, món ăn dần bị phủ kín bởi các lớp vị nhân tạo, đến mức không còn nhận ra nguyên liệu ban đầu có vị gì.
Đáng nói hơn, việc nêm nếm quá tay không chỉ dừng lại ở thói quen cá nhân, mà còn tạo ra một vòng lặp khẩu vị. Ăn mặn quen thì sẽ thấy nhạt là dở. Ăn nhiều gia vị quen thì món tự nhiên lại bị cho là thiếu hấp dẫn.
Một hệ quả khác ít được nhắc đến là sự lãng phí. Như câu chuyện những chén nước mắm pha đầy ắp, thêm đủ thứ tỏi, ớt, sa tế... nhưng chỉ chấm vài lần rồi bỏ lại. Hay những bát phở bị vắt quá nhiều chanh, chan quá nhiều tương, để rồi chính người ăn cũng không thể ăn hết. Đó không chỉ là lãng phí vật chất, mà còn là sự thiếu tôn trọng công sức của người nấu.
Nấu ăn không phải là cuộc thi xem ai cho nhiều gia vị hơn, mà là cách để tôn trọng nguyên liệu và giữ gìn khẩu vị tự nhiên. Ăn uống cũng không chỉ để no hay đã miệng, mà còn là cách rèn luyện sự tiết chế.
Tôi đã rơi vào tình huống bất đắc dĩ như vậy, trên một chuyến xe.
Tôi đi xe giường nằm từ TP HCM lên Gia Lai. Xe xuất bến lúc 18h40. Xe chạy được một quãng thì rước một vị khác, là nữ, khoảng 40-50 tuổi, giường của bà ấy kế bên giường tôi.
Sau khi ổn định vị trí xong xuôi, người phụ nữ này lấy điện thoại ra và gọi Zalo cho một người thân nào đó, thực hiện qua video call và dĩ nhiên là bật loa ngoài. Người bên kia đầu dây, đang ăn cơm với gia đình nhưng vẫn bắt máy với giọng miễn cưỡng và phải nghe hết câu chuyện của người này.
Ngày hôm nay như thế nào? Làm sao? Vợ chồng nhà bà A như thế nào, nhà bà B có đứa con gái... Bà ấy nói oang oang cả xe nghe thấy chứ không riêng gì tôi.
>> Bài học nhớ đời vì tôi quên mang tai nghe ra sân bay
Sau khi người bên kia "thấm mệt", không còn muốn tiếp chuyện nữa thì người phụ nữ này tắt máy. Ơn trời - tôi nghĩ thầm cuối cùng sự im lặng cũng được trả về, nhưng không. Người phụ nữ ấy lại vào danh bạ và tiếp tục gọi video cho một người khác, vẫn lặp lại câu chuyện như lúc nãy (có lẽ những người này cùng chung một vòng tròn quan hệ).
Câu chuyện lần lượt như vậy, cho đến khoảng ba tiếng sau thì bà ấy mới chịu ngưng.
Thật lạ là tài xế, phụ xe vẫn không nhắc nhở gì người phụ nữ này. Một điều nữa là trong khi thanh niên, người trẻ bây giờ chủ động đeo tai nghe hoặc không nghe điện thoại chỗ đông người, thì những người trung niên lại làm điều ngược lại.
Trên mạng bây giờ có câu "ở tuổi ấy bây giờ khó bảo lắm", tôi thấy đúng thật. Vì trước khi dừng video call thì bà khách trên đã cãi nhau với một người phụ nữ bán trái cây dạo, khi xe dừng ở một trạm xăng để rước khách.
Những ngày gần đây, tôi đọc nhiều bài viết của các phụ huynh chia sẻ của phụ huynh về việc học các môn liên kết trong trường công lập. Bản thân tôi cũng là một người có con đang đi học và có cùng trải nghiệm tương tự, đặc biệt là với môn tin học IC3 (chứng chỉ tin học quốc tế), nên muốn kể lại câu chuyện của chính mình, với mong muốn góp thêm một góc nhìn thực tế.
Tôi có ba con, hiện đang học ở ba cấp khác nhau. Con lớn của tôi học lớp 10, trước đây đã từng học môn IC3 từ cấp hai. Con thứ hai của tôi đang học lớp 7, hiện vẫn theo chương trình này. Còn con út lớp 3 cũng bắt đầu làm quen với IC3. Ban đầu, tôi cũng nghĩ việc con được tiếp cận sớm với tin học theo chuẩn quốc tế là điều tích cực. Nhưng khi tìm hiểu kỹ hơn, tôi bắt đầu có nhiều nghi ngại.
Tôi xem qua tài liệu học của các con thì thấy phần lớn là lý thuyết và các bộ câu hỏi trắc nghiệm. Cách học chủ yếu là ghi nhớ đáp án để đi thi. Khi tôi hỏi kỹ hơn về phương pháp giảng dạy, các con cho biết gần như không có hoặc rất ít thực hành, chủ yếu là nghe giảng và học thuộc. Điều này khiến tôi liên tưởng đến kiểu học "mẹo" để vượt qua các kỳ thi, giống như cách nhiều người từng học để thi bằng lái xe trước đây.
Tôi thử hỏi lại các con một số kiến thức đã học. Tùy từng đứa, khả năng tiếp thu khác nhau, nhưng nhìn chung, tôi không thấy hiệu quả rõ rệt. Theo đánh giá cá nhân, việc học IC3 ở độ tuổi này chưa mang lại giá trị tương xứng. Trong khi đó, chương trình tin học chính khóa theo sách giáo khoa, nếu được học bài bản, đã đủ để các con nắm vững nền tảng cần thiết.
>> Cắn răng chi tiền triệu cho con học môn liên kết vì xen giờ học chính khóa
Bản thân tôi làm lập trình viên, nên phần nào hiểu rõ những kiến thức tin học nào thực sự quan trọng và phù hợp với lứa tuổi. Chính vì vậy, tôi khá chắc chắn rằng việc dạy và học IC3 theo cách hiện tại là chưa cần thiết đối với các con mình.
Nhưng vấn đề khiến tôi trăn trở là tính "tự nguyện" của chương trình dạy học liên kết. Tôi được biết, nếu không đăng ký học, các con vẫn phải ở lại lớp, không được về, do lịch học được tổ chức vào giữa buổi chính khóa. Điều đó đặt phụ huynh vào tình thế khó xử: nếu chỉ riêng con mình không học, bé sẽ làm gì trong khi cả lớp tiếp tục chương trình? Việc này vô hình trung tạo ra áp lực phải tham gia, dù phụ huynh có thể chưa thấy thực sự cần thiết.
Chi phí cho các môn học như vậy cũng không hề nhỏ. Khi cân nhắc giữa số tiền bỏ ra và lợi ích thực tế mà các con nhận được, tôi thấy sự chênh lệch khá lớn. Là phụ huynh, ai cũng mong con được học những gì thiết thực, hiệu quả, thay vì chạy theo các chứng chỉ mà giá trị thực tế còn nhiều tranh cãi.
Tôi chia sẻ câu chuyện này không nhằm phủ nhận hoàn toàn ý nghĩa của các chương trình liên kết, mà chỉ mong việc tổ chức và triển khai cần phù hợp hơn với nhu cầu thực tế của học sinh. Quan trọng nhất, việc học nên giúp các con hiểu và làm được, chứ không chỉ dừng lại ở việc nhớ để vượt qua một kỳ thi.
