Với những người mới ngồi sau vô-lăng chưa đủ lâu, việc di chuyển trên đường có nhiều làn xe thường đi kèm lo lắng bị thổi phạt lỗi vượt xe bên phải. Điều này xuất phát từ việc chưa nắm vững các khái niệm trong luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (TTATGTĐB 2024), dẫn đến lúng túng khi muốn vượt qua phương tiện đang di chuyển chậm ở làn trái.
Căn cứ khoản 1, điều 14, luật TTATGTĐB 2024, khái niệm "vượt xe" được định nghĩa là tình huống xe phía sau di chuyển sang bên trái để vượt lên xe phía trước. Đáng chú ý, quy định này chỉ áp dụng trên đoạn đường mà mỗi chiều xe chạy chỉ có 1 làn đường dành cho xe cơ giới. Như vậy, trên những cung đường chỉ có một làn xe mỗi bên, tài xế bắt buộc phải mượn làn đối diện, bên trái để vượt và phải quay về làn ngay khi đủ an toàn.
Tuy nhiên, luật cũng cho phép phương tiện được vượt về bên phải trong 2 trường hợp cụ thể tại khoản 2, điều 14, luật TTATGTĐB 2024, gồm: khi xe phía trước có tín hiệu rẽ trái hoặc đang thực hiện hành vi rẽ trái và đối với các loại xe chuyên dùng đang làm việc trên đường mà xe phía sau không thể thực hiện việc vượt bên trái. Ngoài hai trường hợp này, mọi hành vi cố tình vượt bên phải trên đường một làn xe cơ giới đều vi phạm quy định.
Điểm gây tranh cãi lâu nay đã được làm rõ tại điều 13 và điều 14 của bộ luật này, liên quan đến đường có nhiều làn xe chạy. Cụ thể đối với đường có 2 làn xe cơ giới cùng chiều, việc xe đi ở làn bên phải di chuyển nhanh hơn xe ở làn bên trái không được coi là hành vi "vượt phải". Khi đó, người lái xe đang thực hiện quy tắc "sử dụng làn đường". Tài xế chỉ cần tuân thủ việc đi đúng làn đường quy định, chạy đúng tốc độ cho phép và duy trì khoảng cách an toàn. Việc phân định rõ giữa vượt xe và sử dụng làn đường giúp tài xế yên tâm tham gia giao thông, tránh nỗi lo vi phạm.
Theo quy định tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP (Nghị định 168), hành vi vượt bên phải xe khác trong trường hợp không được phép sẽ bị xử lý theo điểm a, khoản 5, điều 6 với mức phạt 4 - 6 triệu đồng. Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe theo điểm a, khoản 16, điều 6.
Nhìn chung, mấu chốt để phân biệt nằm ở số lượng làn đường. Nếu đường chỉ có một làn, vượt phải là sai luật trừ các trường hợp ưu tiên. Nếu đường có nhiều làn, việc đi nhanh hơn ở làn bên phải là quyền sử dụng làn đường hợp pháp. Việc nắm vững các điều khoản này không chỉ giúp lái xe tự tin phản biện khi cần thiết mà còn góp phần đảm bảo an toàn khi tham gia giao thông.
Tin Gốc: Thanh Niên
