Giám đốc Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) Kash Patel ngày 8/4 cho biết nghi phạm rò rỉ thông tin cho báo chí là một cựu nhân viên Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc nhiệm Mỹ (SOCOM), từng hỗ trợ các lực lượng chiến đấu cấp cao nhất của quân đội. Tuy nhiên, FBI không công bố danh tính nghi phạm.
Tiêm kích đa năng F-15E của Mỹ bị bắn rơi ở Iran hôm 3/4, nhưng Bộ Quốc phòng Mỹ khi đó không công bố thông tin. NY Times và hàng loạt hãng tin khác ngay sau đó dẫn lời “quan chức Mỹ giấu tên” đăng tải thông tin này, cho biết một phi công đã được giải cứu, nhưng người còn lại đang mất tích trên lãnh thổ Iran.
Trong hơn hai ngày, chính phủ Mỹ liên tục từ chối xác nhận vụ tiêm kích F-15E bị bắn rơi, cũng như thông tin về một phi công mất tích, bất chấp hàng loạt bản tin từ truyền thông Mỹ cũng như Iran.
Trong họp báo ở Nhà Trắng hôm 6/4, Tổng thống Trump cho biết chính phủ đang ráo riết truy tìm nghi phạm làm lộ tin F-15 bị bắn rơi, đồng thời gây sức ép lên cơ quan báo chí được cho là bên đầu tiên đăng thông tin, cảnh báo khả năng phạt tù phóng viên với lý do đe dọa đến an ninh quốc gia.
Ông Trump cho rằng vụ rò rỉ đã đẩy phi công và lực lượng ứng cứu vào tình thế nguy hiểm. “Khi thông tin bị lộ, lập tức cả Iran đều biết có một phi công đang ở đâu đó trên lãnh thổ của họ. Chiến dịch trở nên phức tạp hơn nhiều”, ông Trump nói, cho biết Iran đã “treo thưởng rất lớn” cho người bắt được phi công gặp nạn.
Chiến dịch giải cứu phi công F-15 là một trong những chiến dịch tìm kiếm cứu nạn táo bạo và tốn kém nhất lịch sử quân đội Mỹ, với hàng trăm binh sĩ, lính đặc nhiệm cùng hàng chục máy bay tham gia. Khi tiến hành, quân đội Mỹ đã ném bom dữ dội vào khu vực để ngăn lực lượng Iran tiếp cận dãy núi ở Isfahan, nơi phi công đang ẩn nấp.
Sau khi giải cứu được phi công, họ rút về sân bay dã chiến để rời Iran. Tuy nhiên, hai vận tải cơ đặc nhiệm MC-130J gặp sự cố không thể cất cánh, khiến Mỹ phải điều máy bay dự bị tới sơ tán quân nhân theo từng đợt và phá hủy những chiếc máy bay gặp sự cố.
Lầu Năm Góc cho biết không có trường hợp thiệt mạng trong chiến dịch giải cứu, nhưng lực lượng hứng chịu nhiều tổn thất về khí tài.
Reuters dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết các đơn vị đặc nhiệm đã phá hủy 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J và 4 trực thăng, trước khi rời đi để ngăn chúng rơi vào tay Iran. Trong khi đó, quân đội Iran tuyên bố lực lượng nước này đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.
Hai trực thăng cứu nạn chiến đấu HH-60W Jolly Green II cũng trúng hỏa lực Iran, khiến ít nhất một quân nhân bị thương, nhưng đã hạ cánh an toàn ở lãnh thổ đồng minh của Mỹ. Chưa rõ mức độ hư hại của chúng.
Giám đốc FBI cũng đăng thông điệp cảnh báo những hành động rò rỉ thông tin trong tương lai. “Hãy coi đây như một thông điệp tới những người có thể làm lộ thông tin: Chúng tôi đang điều tra, và sẽ bắt các người. FBI sẽ không dung thứ cho những kẻ tìm cách phản bội đất nước và đẩy người Mỹ vào hiểm cảnh”, ông Patel viết trên X.
New York Times ngày 13/4 dẫn lời hai quan chức cấp cao Iran và một quan chức Mỹ cho biết trong các cuộc đàm phán ở thủ đô Islamabad của Pakistan cuối tuần trước, Washington đã yêu cầu Tehran ngừng làm giàu uranium trong vòng 20 năm.
Trong phản hồi được gửi đi ngày 13/4, Iran cho biết sẽ đồng ý ngừng làm giàu uranium trong tối đa 5 năm. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ đề nghị này.
Các nguồn tin cũng nói rằng Mỹ đã yêu cầu Iran đưa uranium làm giàu ở mức cao ra khỏi lãnh thổ, trong khi Tehran tuyên bố nhiên liệu này phải được giữ lại trong nước. Dù vậy, Iran đã đề xuất pha loãng đáng kể lượng uranium trên, để chúng không thể được dùng nhằm chế tạo vũ khí hạt nhân.
Mỹ và Iran chưa lên tiếng về thông tin này.
Phái đoàn Mỹ và Iran ngày 11/4 bắt đầu đàm phán trực tiếp tại thủ đô Islamabad của Pakistan, lần đầu tiên kể từ năm 1979, nhằm chấm dứt xung đột bùng phát từ cuối tháng 2. Sự kiện kết thúc rạng sáng 12/4, nhưng các bên không đạt được thỏa thuận nào sau 21 giờ thương lượng.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 13/4 nói với người đồng cấp Pháp Jean-Noel Barrot rằng "những yêu cầu quá đáng và liên tục thay đổi" của Mỹ đã cản trở đạt được thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến sự. Tuy nhiên, ông lưu ý đã có "tiến bộ trong nhiều vấn đề được thảo luận".
Trả lời phỏng vấn cùng ngày, Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho hay đã có tiến triển và "một số cuộc đối thoại tích cực" với Iran ở Islamabad. Theo ông, quyền quyết định hiện nằm trong tay Iran và "câu hỏi lớn từ giờ trở đi là liệu họ có đủ linh hoạt hay không".
Phó tổng thống Mỹ cho rằng Iran đã thể hiện mức độ linh hoạt nhất định, nhưng "nhượng bộ chưa đủ". Về khả năng có thêm các cuộc đàm phán hay không, ông nói vấn đề này "tốt nhất nên hỏi phía Iran".
Lệnh ngừng bắn giữ Mỹ và Iran đến nay vẫn được duy trì, song Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố thỏa thuận có thể chấm dứt bất cứ lúc nào. Mỹ và Iran cũng có thể trở lại bàn đàm phán, vì hai bên vẫn có động lực mạnh để nối lại thương lượng.
Bộ trưởng Môi trường Colombia Irene Velez ngày 13/4 cho hay các biện pháp kiểm soát số lượng đàn hà mã tại miền trung nước này trước đây như triệt sản hoặc đưa vào vườn thú, đều tốn kém và không hiệu quả. Bà xác nhận khoảng 80 con hà mã sẽ nằm trong diện bị tiêu hủy đợt này nhưng chưa công bố thời điểm bắt đầu.
"Nếu không hành động, chúng ta sẽ không thể kiểm soát được quần thể này. Đây là bước đi cần thiết để bảo vệ hệ sinh thái của chúng ta", bà Velez khẳng định.
Colombia hiện là quốc gia duy nhất ngoài châu Phi có quần thể hà mã hoang dã. Đàn thú này là hậu duệ của 4 con hà mã được trùm ma túy khét tiếng Pablo Escobar đưa về từ thập niên 1980 để xây dựng sở thú riêng tại siêu trang trại Hacienda Napoles. Escobar đã bị cảnh sát tiêu diệt năm 1993.
Theo nghiên cứu từ Đại học Quốc gia Colombia, tính đến năm 2022, có khoảng 170 con hà mã đang lang thang ngoài tự nhiên. Gần đây, chúng được phát hiện ở những khu vực cách xa trang trại cũ hơn 100 km.
Giới chức môi trường cảnh báo loài động vật có vú này gây nguy hiểm cho dân cư địa phương và cạnh tranh nguồn thức ăn, không gian sống với các loài bản địa như lợn biển. Tuy nhiên, hà mã cũng trở thành "mỏ vàng" du lịch khi người dân địa phương tổ chức các tour tham quan và bán đồ lưu niệm liên quan đến chúng.
Kế hoạch tiêu hủy đang vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ các nhà hoạt động vì quyền động vật. Nghị sĩ Andrea Padilla chỉ trích đây là quyết định "tàn bạo" và là cách giải quyết lười biếng của chính phủ.
"Giết chóc không phải là giải pháp. Những sinh vật khỏe mạnh này chỉ là nạn nhân từ sự tắc trách của các cơ quan quản lý", bà viết.
Các nhà hoạt động cho rằng việc dùng bạo lực để giải quyết vấn đề là tiền lệ xấu cho một quốc gia vốn đã trải qua nhiều thập kỷ xung đột nội bộ.
Trong 12 năm và qua ba đời tổng thống, Colombia đã nỗ lực triệt sản đàn hà mã nhưng chi phí quá cao và mức độ nguy hiểm khi vây bắt đã khiến kế hoạch này thất bại.
Bên cạnh đó, các chuyên gia nhận định việc đưa chúng trở lại môi trường tự nhiên ở châu Phi là bất khả thi, do đàn hà mã này có nguồn gene hạn chế và tiềm ẩn nguy cơ mang theo các mầm bệnh lạ gây hại cho quần thể bản địa tại đó.
Thiếu tướng Ali Abdollahi Aliabadi, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya phụ trách hoạt động tác chiến của lực lượng vũ trang Iran, ngày 4/4 cảnh báo "cánh cổng địa ngục sẽ mở ra" đối với Mỹ và Israel nếu hạ tầng của Iran tiếp tục bị tấn công.
"Đừng quên rằng nếu xung đột leo thang, toàn bộ khu vực sẽ trở thành địa ngục đối với các người. Ảo tưởng đánh bại Iran đã biến thành một đầm lầy và nó sẽ nhấn chìm các người", phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya Ebrahim Zolfaghari sau đó ra tuyên bố.
Bình luận được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump dọa "giáng địa ngục" xuống Iran, trừ khi Tehran đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz trước ngày 6/4.
Một quan chức quốc phòng Israel cấp cao ngày 4/4 cho biết nước này đang chuẩn bị tấn công hạ tầng năng lượng của Iran, song đang chờ Mỹ bật đèn xanh.
Theo tờ Wall Street Journal của Mỹ, nhiều cố vấn cấp cao những ngày qua trình bày với ông Trump rằng nhà máy điện cùng các cây cầu tại Iran là "mục tiêu quân sự chính đáng", việc phá hủy chúng có thể làm tê liệt chương trình hạt nhân và tên lửa của nước này. Ông Trump đã đồng ý với lập luận đó.
Mỹ ngày 2/4 tấn công cây cầu nối thành phố Karaj với thủ đô Tehran, khiến ít nhất 13 người thiệt mạng. Các quan chức Mỹ khẳng định công trình này có thể được dùng để chuyển tên lửa, máy bay không người lái (UAV) và những vật tư quân sự khác.
Ông Trump sau đó một ngày cảnh báo Mỹ có thể mở thêm những đòn tấn công nghiêm trọng hơn, có thể ảnh hưởng đến cuộc sống của hơn 90 triệu người dân Iran. "Quân đội Mỹ thậm chí chưa bắt đầu phá hủy những gì còn lại tại Iran, tiếp theo sẽ là các cây cầu rồi đến nhà máy điện", ông cho biết.
Tuy nhiên, một số quan chức quốc phòng và cựu quan chức Mỹ nhận định với WSJ rằng việc tập kích hạ tầng của đối phương để gây áp lực buộc họ phải đàm phán, hay gửi tín hiệu chính trị là không hợp pháp. Họ nhấn mạnh hoạt động này chỉ được diễn ra nếu chúng cần thiết để mang lại lợi thế quân sự cụ thể, không có phương pháp nào khả thi hơn và đảm bảo không gây ra thiệt hại quá mức cho dân thường.
Khi được hỏi về thông tin này, phát ngôn viên Lầu Năm Góc Sean Parnell khẳng định nhiệm vụ của cơ quan là đảm bảo rằng ông Trump có mọi lựa chọn quân sự trong khả năng.
Cuộc chiến bắt đầu từ 28/2 đã khiến hơn 3.000 người thiệt mạng, chủ yếu ở Iran và Lebanon. Trước khi xung đột nổ ra, eo biển Hormuz là huyết mạch lưu thông của khoảng 20% nguồn cung dầu thô và khí đốt thế giới, cùng với 1/3 nguyên liệu sản xuất phân bón cho ngành nông nghiệp toàn cầu. Theo dữ liệu của Kpler, khoảng 240 tàu đã đi qua eo biển Hormuz trong giai đoạn ngày 1/3-3/4, giảm 94% so với trước xung đột.
