Trong bài phát biểu nhậm chức trước Quốc hội ngày 7-4 vừa qua, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh Chính phủ xác định phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, động lực chính, động lực mới để đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10% trong giai đoạn 2026 – 2030.
Trao đổi với Tuổi Trẻ về vấn đề này, ông Võ Xuân Hoài – Phó giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia, Bộ Tài chính – cho rằng Việt Nam có nhiều thế mạnh nổi bật để phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và ưu tiên của Chính phủ hoàn toàn có cơ sở để thực hiện.
* Thưa ông, ông đánh giá thế nào về tiềm năng phát triển các ngành công nghệ mới như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), sản xuất UAV trong thời gian tới?
– Đây là 3 ngành mà chúng ta đã dành sự quan tâm lớn để thúc đẩy phát triển.
Thủ tướng đã ban hành quyết định 1131 xác định rõ danh mục các ngành công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, bao gồm 11 nhóm công nghệ, sản phẩm chiến lược như AI; công nghệ điện toán đám mây, lượng tử, dữ liệu lớn; công nghệ blockchain; công nghệ mạng di động thế hệ sau 5G, 6G; công nghệ robot và tự động hóa; công nghệ chip bán dẫn; công nghệ y – sinh học tiên tiến; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; công nghệ đất hiếm; an ninh mạng; và công nghệ hàng không vũ trụ.
Trong đó, ngành công nghệ chip bán dẫn hiện nay cả nước có khoảng 50 công ty thiết kế, 15 công ty hoạt động trong lĩnh vực đóng gói, kiểm thử, sản xuất vật liệu bán dẫn. Các doanh nghiệp trong nước có thế mạnh rất lớn về thiết kế chip bán dẫn, còn sản xuất chip bán dẫn hiện có Viettel đã khởi công xây dựng nhà máy đúc chip.
Các doanh nghiệp trong nước hoàn toàn có thể tham gia sâu vào khâu thiết kế của chuỗi sản xuất cung ứng chip toàn cầu. Đặc biệt là các dòng chip chuyên dụng về AI, Iot (Internet vạn vật). Điều này cho thấy sự tăng trưởng nhanh của ngành này trong thời gian qua.
Với lĩnh vực phát triển AI, Việt Nam có cộng đồng kỹ sư về công nghệ thông tin khá tốt, sản xuất ra các sản phẩm có chất lượng, chi phí cạnh tranh toàn cầu. Thời gian qua, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Tổng Bí thư, Thủ tướng, sự vào cuộc của các bộ, ngành, doanh nghiệp, chúng ta đang cùng nhau xây dựng hệ thống dữ liệu để phát triển AI.
Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia cũng đang phối hợp với các tập đoàn NVIDIA, Beta và các trường đại học, viện nghiên cứu để xây dựng bộ dữ liệu tiếng Việt mở, giúp mọi người có thể sử dụng được để phát triển AI.
Cũng trong lĩnh vực này, nhiều doanh nghiệp FDI lớn và một số doanh nghiệp trong nước đang tham gia phát triển hạ tầng công nghệ, hạ tầng tính toán phục vụ phát triển AI. Trên thực tế việc ứng dụng AI trong các lĩnh vực tài chính, y tế, giải quyết dịch vụ công ở nước ta thời gian qua khá phổ biến.
Còn trong sản xuất UAV, Việt Nam là quốc gia có thế mạnh lớn về nông nghiệp, thời gian qua nhiều doanh nghiệp đã đẩy mạnh việc ứng dụng UAV trong sản xuất nông nghiệp thông minh. Một số doanh nghiệp cũng bắt đầu sử dụng UAV trong hoạt động giao vận, logistics, giám sát rừng…
* Đóng góp của các ngành công nghệ chiến lược, công nghệ mới với tăng trưởng GDP trong thời gian tới sẽ thế nào, thưa ông?
– Chính phủ đặt mục tiêu giai đoạn 2024 – 2030 doanh thu ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam đạt 25 tỉ USD/năm, giai đoạn 2030 – 2040 đạt 50 tỉ USD/năm, giai đoạn 2040 – 2050 đạt trên 100 tỉ USD/năm. Tuy nhiên, tốc độ phát triển của ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu rất nhanh, doanh thu toàn ngành bán dẫn toàn cầu năm 2025 đạt khoảng 791 tỉ USD, tăng 25% so với năm 2024, vượt xa dự báo ban đầu.
Điều đáng lưu ý là phát triển công nghiệp bán dẫn trong nước là phát triển công nghệ lõi, tác động trực tiếp tới phát triển của các ngành công nghiệp điện tử, sản xuất ô tô, phát triển AI… nên sẽ có tác động rất lớn tới phát triển kinh tế đất nước.
Tương tự, việc phát triển AI sẽ đem lại thay đổi lớn trong sản xuất, cải thiện năng suất lao động thông qua việc giảm sử dụng lao động, tiết kiệm chi phí sản xuất. Còn phát triển UAV sẽ vừa phục vụ phát triển kinh tế, xuất khẩu thu về ngoại tệ, vừa góp phần bảo đảm quốc phòng an ninh.
Doanh thu từ ngành sản xuất UAV là rất lớn, NIC vừa thăm một doanh nghiệp người Việt chuyên sản xuất thiết bị phát hiện UAV, doanh thu đạt hàng năm nay của doanh nghiệp tại Mỹ lên tới 1 tỉ USD.
* Phát triển các ngành công nghệ mới, có hàm lượng công nghệ cao thường gắn với các doanh nghiệp khởi nghiệp, chúng ta cần làm gì để hỗ trợ lực lượng này?
– Tôi cho rằng thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hỗ trợ khởi nghiệp sẽ là nhiệm vụ quan trọng của Chính phủ nhiệm kỳ mới. Để hiện thực hóa điều này cần có sự đột phá về thể chế hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp vươn lên.
Hiện chúng ta đã có nghị quyết 57, Chính phủ cũng ban hành nghị quyết 86 là những định hướng rất tốt. Tuy nhiên, điều này cần được cụ thể bằng những cơ chế đột phá.
Chủ trương, định hướng của chúng ta rất cạnh tranh so với các quốc gia trong khu vực nhưng chúng ta thiếu những chính sách cụ thể nên vẫn còn những vướng mắc, dẫn tới chưa có được nhiều sản phẩm khởi nghiệp.
Cần tạo lập những cơ chế, chính sách cụ thể theo hướng giúp nhà khoa học dám bước ra khỏi vùng an toàn để tham gia vào câu chuyện đổi mới sáng tạo sản phẩm, lập ra các doanh nghiệp khởi nghiệp. Không gian thể chế với khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số phải là không gian mở.
Ví dụ tại Mỹ có những bang chuyên biệt như Nevada, California có cơ chế mở, chấp nhận cho doanh nghiệp được tự sáng tạo sản phẩm, miễn là không vi phạm pháp luật chung, sau 5 – 10 năm họ mới đưa ra các hành lang pháp lý để kiểm soát.
Chẳng hạn trong lĩnh vực phát triển AI, chúng ta có rất nhiều người trẻ tài năng nhưng họ chuyển ra nước ngoài lập doanh nghiệp khởi nghiệp vì sang đó họ thuận lợi hơn trong việc gọi vốn, cơ chế chính sách ở nước ngoài cũng không quá ràng buộc nên họ phát triển được sản phẩm. Trong khi, phát triển AI được ứng dụng toàn cầu nên doanh nghiệp ở đâu cũng làm được.
Vì thế, để giữ chân người trẻ, hỗ trợ họ khởi nghiệp trong nước, chúng ta cần có chính sách hỗ trợ họ kêu gọi vốn, đồng thời lựa chọn các lĩnh vực trọng yếu để ưu tiên phát triển. Theo đó, các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo cần được ưu tiên giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân để hỗ trợ họ trong giai đoạn đầu khởi nghiệp.
Ngoài ra, cần xây dựng hành lang pháp lý riêng để hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo theo hướng tối giản các thủ tục pháp lý. Xây dựng chương trình quốc gia để thúc đẩy phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo.
Sứ mệnh Artemis II hiện bước sang ngày thứ ba trên vũ trụ. Bốn phi hành gia gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA) đang tích cực thực hiện một loạt nhiệm vụ được giao. Trong thời gian 10 ngày trên quỹ đạo, họ cũng ăn uống theo cách riêng.
Theo NASA, thực phẩm trên tàu Artemis II dựa trên tiêu chí hỗ trợ sức khỏe và hiệu suất làm việc tối đa của phi hành đoàn trong suốt sứ mệnh bay quanh Mặt Trăng. Do không có khả năng tiếp tế, làm lạnh hoặc nạp đồ muộn, tất cả bữa ăn phải được lựa chọn cẩn thận để đảm bảo an toàn, bảo quản được lâu và dễ chế biến.
"Việc lựa chọn đồ ăn được phát triển, phối hợp với các chuyên gia về thực phẩm vũ trụ và phi hành đoàn để cân bằng nhu cầu calo, lượng nước và chất dinh dưỡng, đồng thời đáp ứng sở thích cá nhân của từng thành viên phi hành đoàn, cũng như khả năng tương thích với khối lượng, thể tích và yêu cầu năng lượng của tàu Orion", NASA giải thích trên website.
Cũng theo NASA, thực phẩm trên tàu Orion và các tàu vũ trụ có người lái nói chung phải dễ chế biến và tiêu thụ trong môi trường không trọng lực, hạn chế tối đa vụn thức ăn, đồng thời phải đảm bảo an toàn và ổn định trong suốt sứ mệnh. Phi hành đoàn đã đóng góp ý kiến từ rất sớm trước khi các bữa ăn được đóng gói cho chuyến bay thử nghiệm.
Với một ngày làm nhiệm vụ điển hình, ngoại trừ lúc phóng và quay trở lại Trái Đất, các phi hành gia có lịch trình ăn sáng, ăn trưa và ăn tối cùng nhau. Mỗi phi hành gia được phân bổ hai loại đồ uống có hương vị mỗi ngày, có thể gồm cà phê. Thực phẩm tươi sống sẽ không được vận chuyển trên tàu Artemis II vì tàu Orion không có hệ thống làm lạnh hay rã đông.
Các sứ mệnh Apollo trước đây dựa trên công nghệ thực phẩm sơ khai với ít sự đa dạng, trong khi các sứ mệnh tàu con thoi mở rộng hơn. Tuy nhiên, thực đơn của Artemis II đa dạng nhất từ trước đến nay, phản ánh sự tiến bộ qua nhiều thập kỷ trong hệ thống thực phẩm vũ trụ.
Phi hành đoàn Artemis II có quyền trực tiếp tham gia vào việc lựa chọn thực đơn. Trước khi phóng, các thành viên sẽ dùng thử, đánh giá và xếp hạng tất cả các món ăn. Lượng thức ăn sẽ đóng gói đủ dùng cho một người trong 2-3 ngày, sau đó đổi món, tạo sự linh hoạt trong việc lựa chọn bữa ăn trong suốt nhiệm vụ. Do là đồ chế biến sẵn, phi hành đoàn sử dụng thiết bị nhỏ gọn dạng vali để làm nóng bữa ăn.
Artemis II đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn có 10 ngày bay quanh Mặt Trăng, thực hiện các thí nghiệm nghiên cứu khoa học, thử nghiệm khả năng điều khiển tàu vũ trụ, kiểm tra y tế, huấn luyện sinh tồn và nhiều công việc khác.
Bảo Lâm (theo NASA)
Ảnh cận cảnh Mặt Trăng đầu tiên chụp từ Artemis II
Tranh luận về ảnh chụp Trái Đất cách đây 54 năm 'sáng đẹp' hơn 2026
Toàn cảnh Trái Đất nhìn từ Artemis II
Phi hành đoàn Artemis II vượt mốc 'nửa đường tới Mặt Trăng'
Mua sắm thiết bị điện tử hiện nay giống như một cuộc chiến không ngừng nghỉ chống lại sự lỗi thời và hỏng hóc. Để tránh bị cuốn vào vòng xoáy của việc mua mới hằng năm, người dùng nên lựa chọn những sản phẩm "dùng trọn đời" nhờ khả năng tự sửa chữa, nâng cấp và kéo dài tuổi thọ. Mặc dù các linh kiện điện tử thường dễ bị hao mòn hơn so với linh kiện vật lý, việc chọn lựa thiết bị bền chắc và đơn giản vẫn có thể giúp kiểm soát tình hình.
Máy in thường đứng đầu danh sách những thiết bị gây khó chịu khi nhiều sản phẩm từ các thương hiệu lớn gặp phải vấn đề với kết nối độc quyền và ứng dụng điện thoại khó sử dụng, dẫn đến tình trạng lỗi thời chỉ sau vài năm. Đặc biệt, máy in phun với hộp mực dùng một lần thường gây ra nhiều phiền toái. Do đó, máy in laser đơn sắc là lựa chọn thông minh hơn.
Máy in laser sử dụng công nghệ laser kết hợp với mực in có thể nạp lại cho phép in ấn nhanh chóng và chính xác. Nếu chỉ cần in tài liệu hoặc tờ rơi đơn giản, máy in laser đơn sắc sẽ là sự lựa chọn đáng tin cậy hơn so với máy in phun. Nếu không ngại chi thêm một chút, người dùng có thể chọn máy in laser màu.
Nếu cần một chiếc micro, hãy chọn một sản phẩm chuyên dụng thay vì micro đeo tai nghe. Các micro đeo tai nghe thường thu âm cả tiếng ồn xung quanh và dễ bị hỏng. Trong khi đó, micro chuyên dụng thường bền hơn so với các thiết bị điện tử khác, miễn là người dùng không làm rơi chúng.
Các mẫu micro condenser (tụ điện) cũ có thể phục vụ tốt trong thời gian dài. Theo đánh giá từ BGR, các mẫu micro độc lập, như Shure SM58, nổi tiếng về độ bền và dễ sửa chữa ngay cả khi gặp sự cố.
Trong thời đại smartphone, việc đeo đồng hồ có vẻ không cần thiết. Tuy nhiên, trong những tình huống khẩn cấp, như khi điện thoại hết pin, một chiếc đồng hồ đeo tay sẽ là lựa chọn thay thế hữu ích.
Dòng đồng hồ thạch anh là lựa chọn tốt nhất cho những ai muốn sử dụng lâu dài. Với pin bền bỉ, thường hoạt động liên tục từ 7 - 10 năm. Ngay cả khi pin hết, việc thay pin cũng dễ dàng giúp người dùng tiếp tục sử dụng trong nhiều năm tới.
Bàn phím tốt là điều không thể thiếu cho người dùng máy tính, dù làm việc văn phòng hay chơi game. Nhiều bàn phím giá rẻ sử dụng công nghệ màng (lớp màng cao su), nhưng chúng không bền và cần thay thế thường xuyên. Đối với nhu cầu gõ phím và chơi game cường độ cao, bàn phím cơ, đặc biệt loại có thể thay thế phím nóng, là lựa chọn lý tưởng.
Bàn phím cơ sử dụng các switch vật lý mang lại cảm giác gõ phím tốt và độ bền cao. Nhiều mẫu bàn phím cơ hiện nay cho phép người dùng dễ dàng thay thế các phím mà không làm hỏng thiết bị. Nếu một switch bị hỏng, người dùng có thể thay thế nó dễ dàng như thay nắp phím, đồng thời cũng có thể dễ dàng vệ sinh hay cá nhân hóa máy tính của mình với các phím trang trí.
Nhìn chung, việc lựa chọn sản phẩm điện tử bền bỉ không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn mang lại sự an tâm cho người dùng trong thời đại công nghệ phát triển nhanh chóng.
Nếu bạn đang có ý định nâng cấp dung lượng lưu trữ cho chiếc máy ảnh, smartphone hay mua một chiếc USB để sao lưu dữ liệu, hãy cân nhắc kỹ lưỡng. Vì một kịch bản không tưởng đã xảy ra, khi những thiết bị lưu trữ nhỏ bé vốn ngày càng rẻ theo thời gian, nay lại trở thành món hàng 'đắt như tôm tươi' với mức giá tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba chỉ sau một năm.
Thông thường, đồ điện tử sẽ giảm giá khi công nghệ sản xuất cải tiến. Tuy nhiên, chúng ta đang sống tại thời điểm mọi quy luật kinh tế bị bẻ gãy. Một cuộc điều tra mới nhất từ PCWorld và Tom's Hardware đã bóc trần sự thật phũ phàng về việc giá thẻ nhớ và USB đã tăng trung bình 123% so với cùng kỳ năm ngoái.
Đơn cử như mẫu thẻ nhớ Lexar Blue microSDXC 256 GB đã ghi nhận mức tăng kỷ lục 261%. Không có một sản phẩm nào trên thị trường giữ nguyên giá hay giảm giá; tất cả đều bị cuốn vào cơn bão giá chưa từng có tiền lệ.
Nguyên nhân của sự hỗn loạn này không nằm ở đâu xa mà chính là cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI). Các trung tâm dữ liệu AI khổng lồ đang sẵn sàng trả những khoản tiền lớn để sở hữu chip nhớ NAND chất lượng cao cho ổ cứng SSD.
Hệ quả là các nhà sản xuất đã ưu tiên toàn bộ dây chuyền cho những 'gã khổng lồ' này, đẩy các sản phẩm phổ thông như thẻ nhớ và USB vào tình thế thiếu hụt nguồn cung trầm trọng. Thậm chí, thương hiệu SanDisk vừa gây choáng váng khi tung ra mẫu thẻ SD 2 TB với mức giá lên tới 2.000 USD (hơn 50 triệu đồng) - một con số không tưởng cho một thiết bị lưu trữ cầm tay.
Mặc dù đã có một số tín hiệu lạc quan từ việc giá RAM DDR5 bắt đầu hạ nhiệt, nhưng nhiều chuyên gia vẫn bi quan cho rằng tình trạng khan hiếm bộ nhớ flash có thể kéo dài đến tận năm 2027.
Lời khuyên dành cho người tiêu dùng lúc này là hãy 'thắt lưng buộc bụng'. Trừ khi công việc của bạn ở mức độ khẩn cấp, hãy trì hoãn việc mua sắm và bảo quản thật tốt các thiết bị lưu trữ giữa cơn bão giá.
