Trong bài phát biểu nhậm chức trước Quốc hội ngày 7-4 vừa qua, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh Chính phủ xác định phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, động lực chính, động lực mới để đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10% trong giai đoạn 2026 – 2030.
Trao đổi với Tuổi Trẻ về vấn đề này, ông Võ Xuân Hoài – Phó giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia, Bộ Tài chính – cho rằng Việt Nam có nhiều thế mạnh nổi bật để phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và ưu tiên của Chính phủ hoàn toàn có cơ sở để thực hiện.
* Thưa ông, ông đánh giá thế nào về tiềm năng phát triển các ngành công nghệ mới như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), sản xuất UAV trong thời gian tới?
– Đây là 3 ngành mà chúng ta đã dành sự quan tâm lớn để thúc đẩy phát triển.
Thủ tướng đã ban hành quyết định 1131 xác định rõ danh mục các ngành công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, bao gồm 11 nhóm công nghệ, sản phẩm chiến lược như AI; công nghệ điện toán đám mây, lượng tử, dữ liệu lớn; công nghệ blockchain; công nghệ mạng di động thế hệ sau 5G, 6G; công nghệ robot và tự động hóa; công nghệ chip bán dẫn; công nghệ y – sinh học tiên tiến; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; công nghệ đất hiếm; an ninh mạng; và công nghệ hàng không vũ trụ.
Trong đó, ngành công nghệ chip bán dẫn hiện nay cả nước có khoảng 50 công ty thiết kế, 15 công ty hoạt động trong lĩnh vực đóng gói, kiểm thử, sản xuất vật liệu bán dẫn. Các doanh nghiệp trong nước có thế mạnh rất lớn về thiết kế chip bán dẫn, còn sản xuất chip bán dẫn hiện có Viettel đã khởi công xây dựng nhà máy đúc chip.
Các doanh nghiệp trong nước hoàn toàn có thể tham gia sâu vào khâu thiết kế của chuỗi sản xuất cung ứng chip toàn cầu. Đặc biệt là các dòng chip chuyên dụng về AI, Iot (Internet vạn vật). Điều này cho thấy sự tăng trưởng nhanh của ngành này trong thời gian qua.
Với lĩnh vực phát triển AI, Việt Nam có cộng đồng kỹ sư về công nghệ thông tin khá tốt, sản xuất ra các sản phẩm có chất lượng, chi phí cạnh tranh toàn cầu. Thời gian qua, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Tổng Bí thư, Thủ tướng, sự vào cuộc của các bộ, ngành, doanh nghiệp, chúng ta đang cùng nhau xây dựng hệ thống dữ liệu để phát triển AI.
Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia cũng đang phối hợp với các tập đoàn NVIDIA, Beta và các trường đại học, viện nghiên cứu để xây dựng bộ dữ liệu tiếng Việt mở, giúp mọi người có thể sử dụng được để phát triển AI.
Cũng trong lĩnh vực này, nhiều doanh nghiệp FDI lớn và một số doanh nghiệp trong nước đang tham gia phát triển hạ tầng công nghệ, hạ tầng tính toán phục vụ phát triển AI. Trên thực tế việc ứng dụng AI trong các lĩnh vực tài chính, y tế, giải quyết dịch vụ công ở nước ta thời gian qua khá phổ biến.
Còn trong sản xuất UAV, Việt Nam là quốc gia có thế mạnh lớn về nông nghiệp, thời gian qua nhiều doanh nghiệp đã đẩy mạnh việc ứng dụng UAV trong sản xuất nông nghiệp thông minh. Một số doanh nghiệp cũng bắt đầu sử dụng UAV trong hoạt động giao vận, logistics, giám sát rừng…
* Đóng góp của các ngành công nghệ chiến lược, công nghệ mới với tăng trưởng GDP trong thời gian tới sẽ thế nào, thưa ông?
– Chính phủ đặt mục tiêu giai đoạn 2024 – 2030 doanh thu ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam đạt 25 tỉ USD/năm, giai đoạn 2030 – 2040 đạt 50 tỉ USD/năm, giai đoạn 2040 – 2050 đạt trên 100 tỉ USD/năm. Tuy nhiên, tốc độ phát triển của ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu rất nhanh, doanh thu toàn ngành bán dẫn toàn cầu năm 2025 đạt khoảng 791 tỉ USD, tăng 25% so với năm 2024, vượt xa dự báo ban đầu.
Điều đáng lưu ý là phát triển công nghiệp bán dẫn trong nước là phát triển công nghệ lõi, tác động trực tiếp tới phát triển của các ngành công nghiệp điện tử, sản xuất ô tô, phát triển AI… nên sẽ có tác động rất lớn tới phát triển kinh tế đất nước.
Tương tự, việc phát triển AI sẽ đem lại thay đổi lớn trong sản xuất, cải thiện năng suất lao động thông qua việc giảm sử dụng lao động, tiết kiệm chi phí sản xuất. Còn phát triển UAV sẽ vừa phục vụ phát triển kinh tế, xuất khẩu thu về ngoại tệ, vừa góp phần bảo đảm quốc phòng an ninh.
Doanh thu từ ngành sản xuất UAV là rất lớn, NIC vừa thăm một doanh nghiệp người Việt chuyên sản xuất thiết bị phát hiện UAV, doanh thu đạt hàng năm nay của doanh nghiệp tại Mỹ lên tới 1 tỉ USD.
* Phát triển các ngành công nghệ mới, có hàm lượng công nghệ cao thường gắn với các doanh nghiệp khởi nghiệp, chúng ta cần làm gì để hỗ trợ lực lượng này?
– Tôi cho rằng thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hỗ trợ khởi nghiệp sẽ là nhiệm vụ quan trọng của Chính phủ nhiệm kỳ mới. Để hiện thực hóa điều này cần có sự đột phá về thể chế hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp vươn lên.
Hiện chúng ta đã có nghị quyết 57, Chính phủ cũng ban hành nghị quyết 86 là những định hướng rất tốt. Tuy nhiên, điều này cần được cụ thể bằng những cơ chế đột phá.
Chủ trương, định hướng của chúng ta rất cạnh tranh so với các quốc gia trong khu vực nhưng chúng ta thiếu những chính sách cụ thể nên vẫn còn những vướng mắc, dẫn tới chưa có được nhiều sản phẩm khởi nghiệp.
Cần tạo lập những cơ chế, chính sách cụ thể theo hướng giúp nhà khoa học dám bước ra khỏi vùng an toàn để tham gia vào câu chuyện đổi mới sáng tạo sản phẩm, lập ra các doanh nghiệp khởi nghiệp. Không gian thể chế với khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số phải là không gian mở.
Ví dụ tại Mỹ có những bang chuyên biệt như Nevada, California có cơ chế mở, chấp nhận cho doanh nghiệp được tự sáng tạo sản phẩm, miễn là không vi phạm pháp luật chung, sau 5 – 10 năm họ mới đưa ra các hành lang pháp lý để kiểm soát.
Chẳng hạn trong lĩnh vực phát triển AI, chúng ta có rất nhiều người trẻ tài năng nhưng họ chuyển ra nước ngoài lập doanh nghiệp khởi nghiệp vì sang đó họ thuận lợi hơn trong việc gọi vốn, cơ chế chính sách ở nước ngoài cũng không quá ràng buộc nên họ phát triển được sản phẩm. Trong khi, phát triển AI được ứng dụng toàn cầu nên doanh nghiệp ở đâu cũng làm được.
Vì thế, để giữ chân người trẻ, hỗ trợ họ khởi nghiệp trong nước, chúng ta cần có chính sách hỗ trợ họ kêu gọi vốn, đồng thời lựa chọn các lĩnh vực trọng yếu để ưu tiên phát triển. Theo đó, các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo cần được ưu tiên giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân để hỗ trợ họ trong giai đoạn đầu khởi nghiệp.
Ngoài ra, cần xây dựng hành lang pháp lý riêng để hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo theo hướng tối giản các thủ tục pháp lý. Xây dựng chương trình quốc gia để thúc đẩy phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo.
Ngày 16-4, Hãng bảo mật Kaspersky công bố đã phát hiện và ngăn chặn hơn 18 triệu cuộc tấn công mạng độc hại nhắm vào các tổ chức, doanh nghiệp tại khu vực Đông Nam Á (SEA) trong năm 2025.
Trong đó Việt Nam là quốc gia ghi nhận số vụ đe dọa qua web của các doanh nghiệp cao nhất khu vực với hơn 8,43 triệu lượt phát hiện, tiếp theo là Malaysia với hơn 3,36 triệu sự cố và Indonesia với hơn 3 triệu sự cố.
Các tổ chức tại Thái Lan và Singapore cũng phải đối mặt với hơn 1 triệu cuộc tấn công an ninh mạng qua web trong năm 2025.
Các mối đe dọa qua web, bao gồm các website bị xâm nhập, tệp tải xuống độc hại và các phương thức tấn công trực tuyến khác có thể dẫn đến việc hệ thống bị truy cập trái phép và rò rỉ dữ liệu nhạy cảm.
Những hình thức tấn công này đã được ghi nhận trên toàn khu vực Đông Nam Á trong suốt năm qua.
Ông Adrian Hia, Giám đốc điều hành Kaspersky khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nhận định: “Chúng tôi ghi nhận sự gia tăng đột biến của loại hình đe dọa này tại Singapore và Việt Nam. Hai quốc gia này có một điểm chung: Trong những năm qua, các chính sách bảo mật và thói quen tuân thủ an ninh mạng trong vận hành doanh nghiệp đã được nâng cao rõ rệt. Điều này đồng nghĩa với việc ngày càng nhiều tổ chức chủ động củng cố hệ thống phòng thủ trước các cuộc tấn công an ninh mạng”.
Những con số về lượt phát hiện mã độc này phản ánh mức độ thâm nhập rộng rãi của các hoạt động trực tuyến vào đời sống kinh tế và xã hội trong khu vực. Theo Diễn đàn Kinh tế thế giới, nền kinh tế số khu vực Đông Nam Á hiện được định giá khoảng 300 tỉ USD và dự kiến chạm ngưỡng 1.000 tỉ USD vào năm 2030.
Nhiều người dùng thường phải thử đi thử lại nhiều lần mới có thể kết nối thành công. Được gọi là "nghịch lý USB", tình trạng này gây ra không ít bực bội, đặc biệt khi sử dụng các thiết bị như chuột, bàn phím, ổ cứng lưu trữ hay webcam. Tuy nhiên, có một cách đơn giản để giúp người dùng xác định mặt nào của cổng USB-A là mặt trên.
Mặc dù cả hai mặt của đầu nối trông giống nhau, nhưng nếu nhìn kỹ, người dùng sẽ thấy một mặt có đường nối hình zigzag nhẹ ở bên ngoài và một tấm nhựa ở bên trong. Mặt có đường nối là mặt dưới, trong khi mặt hoàn toàn nhẵn mịn là mặt trên. Khi cắm vào, hãy giữ thiết bị sao cho mặt trên hướng lên. Đối với các cổng dọc trên máy tính, mặt có đường nối nên hướng sang trái.
Trong thực tế, nhiều nhà sản xuất cũng đã in logo USB ở mặt trên của đầu nối để giúp người dùng dễ nhận diện hơn. Mặc dù không phải tất cả thiết bị đều có ký hiệu này, nếu có, người dùng sẽ dễ dàng biết được mặt nào cần hướng lên.
Dẫu vậy, người dùng không còn phải lo lắng về vấn đề này nữa khi mà cổng USB Type-C (hay USB-C) đang dần trở thành tiêu chuẩn mới nhờ vào tốc độ nhanh hơn và khả năng cắm đảo chiều, nghĩa là người dùng có thể cắm theo bất kỳ chiều nào mà không cần quan tâm đến mặt trên hay dưới.
Hiện nay, các nhà sản xuất máy tính và điện thoại thông minh đã bắt đầu áp dụng tiêu chuẩn USB-C trên các sản phẩm của mình, với nhiều mẫu máy tính xách tay và thậm chí là iPhone đã chuyển sang sử dụng cổng này thay cho Lightning kể từ thế hệ iPhone 15. Mặc dù sẽ mất một thời gian trước khi USB-C hoàn toàn thay thế USB-A, nhưng ít nhất người dùng sẽ không còn phải bối rối về việc cắm thiết bị đúng cách.
Theo các chuyên gia công nghệ, phần lớn người dùng hiện nay mới chỉ sử dụng khoảng 20% công năng của Google Maps. Số còn lại chính là những tính năng bí mật ít người nhưng giúp mọi người làm chủ mọi tình huống, từ việc né cầu thang bộ khi kéo vali nặng cho đến việc thoát khỏi những thảm họa thiên nhiên bất ngờ.
Thay vì phải tải hàng chục ứng dụng trung gian gây ngốn pin và tốn phí, người dùng thông thái đang tận dụng triệt để những tính năng 'ẩn' hữu ích ngay trên Google Maps để biến những chuyến hành trình từ ác mộng lạc lối thành những trải nghiệm nghỉ dưỡng đích thực.
Nỗi ám ảnh mang tên "Tối nay ăn gì?" trong các chuyến đi tập thể chính thức được giải quyết bằng tính năng chia sẻ danh sách vị trí đã lưu. Thay vì tranh cãi nảy lửa trong nhóm chat, mọi thành viên giờ đây có thể cùng đóng góp các địa điểm yêu thích vào một bản đồ chung và bình chọn bằng emoji. Kết hợp với trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ đặt chỗ, việc chốt địa điểm ăn uống trở nên nhanh chóng hơn bao giờ hết.
Để làm điều này, hãy mở Google Maps và tìm kiếm một địa điểm. Sau đó nhấn Lưu, chọn Danh sách mới, đặt tên tùy ý và thiết lập chia sẻ. Sau khi hoàn tất, hãy chia sẻ liên kết với nhóm của bạn để mọi người có thể tham gia và bình chọn.
Việc lạc lối trong những sân bay khổng lồ hay các ga tàu điện ngầm đa tầng sẽ không còn là nỗi lo nhờ tính năng Directory. Đây được ví như một bản đồ xuyên thấu, hiển thị chi tiết sơ đồ từng tầng, vị trí phòng chờ thương gia, nhà vệ sinh hay thậm chí là trạm sạc điện thoại gần nhất. Bạn sẽ ung dung đi thẳng đến cửa khởi hành trong khi những người khác vẫn đang loay hoay trước các bảng chỉ dẫn lỗi thời.
Điều bạn cần làm là lấy điện thoại ra khỏi túi quần, mở Google Maps và tìm kiếm sân bay, sau đó vào tab Bản đồ. Chỉ trong vài giây, sơ đồ các tầng sẽ nhanh chóng được xác định chính xác. Bằng cách này, bạn sẽ có được tuyến đường đi bộ nhanh nhất đến các phòng chờ của hãng hàng không, nhà vệ sinh hoặc quán cà phê.
Sự an toàn được đặt lên hàng đầu với sự tích hợp của AI hội thoại Gemini. Người lái xe không còn cần phải chạm tay vào màn hình khi đang lưu thông. Chỉ bằng một câu lệnh tự nhiên như: "Tìm cho tôi một quán cà phê có không gian yên tĩnh và chỗ đậu xe rộng rãi", hệ thống sẽ tự động phân tích đánh giá từ cộng đồng và thiết lập lộ trình tối ưu nhất. Thậm chí, bạn có thể đưa ra những yêu cầu mơ hồ như "Đưa tôi đến nơi nào đó có đồ nướng được mọi người đánh giá cao", AI vẫn đủ thông minh để hiểu và đáp ứng.
Một trong những rào cản lớn nhất của du lịch khám phá là mất sóng di động. Tuy nhiên, với tính năng bản đồ ngoại tuyến (Offline Maps), bạn hoàn toàn có thể điều hướng chính xác giữa rừng sâu hay vùng cao nguyên hẻo lánh. Kết hợp với chế độ Wheelchair accessible, người dùng có thể chủ động tìm kiếm các lộ trình ưu tiên thang máy và đường dốc, một giải pháp hữu ích thực sự khi bạn đang phải vật lộn với những chiếc vali hành lý ký gửi siêu nặng.
Không chỉ dừng lại ở chỉ đường, Google Maps còn đóng vai trò như một 'vệ sĩ số' với tính năng cảnh báo khủng hoảng (Crisis alert). Hệ thống sẽ liên tục cập nhật dữ liệu về lũ lụt, cháy rừng hay bão lớn trên toàn cầu để đưa ra các thông báo khẩn cấp và tự động tìm đường vòng tránh xa vùng nguy hiểm. Trong những trường hợp khẩn cấp nhất, tính năng Plus Codes (mã tọa độ ngắn gọn) sẽ giúp lực lượng cứu hộ xác định vị trí của bạn chính xác đến từng mét ngay cả khi không có địa chỉ nhà hay tên đường.
Tận dụng tốt loạt tính năng này, chiếc điện thoại trong túi bạn không còn đơn thuần là thiết bị liên lạc, mà đã thực sự trở thành một 'la bàn thông minh' giúp mọi chuyến đi trở nên an toàn, tiện nghi và trọn vẹn hơn.
