Giáo sư – tiến sĩ Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Bí thư Thành ủy TP.HCM bác bỏ quan điểm cho rằng phụ nữ TP.HCM nói riêng, phụ nữ Việt Nam nói chung “lười sinh con”. Ông cho rằng đây là cách nhìn lệch bản chất, quy trách nhiệm cho phụ nữ thay vì nhìn thẳng vào những rào cản kinh tế – xã hội đang chi phối quyết định sinh con.
Ông nhận định phụ nữ hôm nay không quay lưng với thiên chức làm mẹ. Họ chỉ đang cân nhắc rất thực tế giữa khát vọng có con với áp lực cơm áo, nhà ở, công việc và chi phí nuôi dạy con: “Họ làm như vậy là đúng quy luật của cuộc sống hiện nay: không nuôi con được tử tế thì đừng sinh con, khác với quan niệm hơn 100 năm trước: trời sinh voi, trời sinh cỏ”.
Ông Nhân nhấn mạnh mức sinh thấp không phải do phụ nữ “lười sinh con”, mà vì nhiều gia đình chưa có đủ điều kiện tối thiểu để sinh và nuôi con tử tế.
Khi người lao động chưa có mức lương đủ sống – tức mức lương thấp nhất cho phép một gia đình có 2 người đi làm có thể nuôi 2 vợ chồng và 2 con đàng hoàng, cho con đi học đến 18 tuổi và học được một nghề – thì việc họ không sinh con hoặc chỉ sinh 1 con là điều dễ hiểu.
Ông phân tích, ở nhiều nước, chỉ khoảng 55 – 65% lao động đạt mức lương bằng hoặc cao hơn lương đủ sống; còn lại 35 – 45% ở dưới ngưỡng này. Với nhóm thu nhập đó, chuyện sinh và nuôi đủ hai con đến 18 tuổi gần như vượt quá khả năng. Khi thu nhập không theo kịp chi phí nhà ở, giáo dục, y tế và sinh hoạt, lựa chọn trì hoãn sinh con hoặc không sinh thêm không phải là sự ích kỷ, mà là một tính toán hợp lý.
Theo ông Nhân, phụ nữ còn bị ràng buộc bởi bất bình đẳng giới: thời gian làm việc kéo dài, gánh nặng việc nhà và chăm con vẫn chủ yếu dồn lên vai phụ nữ. Cùng với đó là nỗi lo việc làm bấp bênh, thu nhập tăng chậm, kết hôn muộn, sinh con muộn và môi trường lao động ở nhiều nơi chưa thật sự thân thiện với phụ nữ sinh con, nuôi con.
Dẫn lại khảo sát tại Nhật Bản, ông Nhân cho biết khi hôn nhân và sinh con đi kèm gánh nặng việc nhà, chăm con, chăm sóc cha mẹ lớn tuổi và nguy cơ ảnh hưởng con đường nghề nghiệp, nhiều phụ nữ sẽ suy giảm động lực kết hôn, sinh con. Bản chất của hiện tượng ấy không phải là “lười sinh con”, mà là phản ứng trước những áp lực xã hội và bất bình đẳng giới tích tụ trong thời gian dài.
Từ những phân tích đó, ông Nhân nhấn mạnh, đừng hỏi vì sao phụ nữ “lười sinh con”, mà phải hỏi vì sao xã hội vẫn chưa tạo đủ điều kiện để họ yên tâm sinh con.
Giáo sư Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh, nếu không giải được bài toán thu nhập thì rất khó kỳ vọng người dân sinh đủ 2 con, dù có thêm nhiều biện pháp hỗ trợ khác.
Ông phân tích, năm 2023, lương tối thiểu ở TP.HCM khoảng 4,96 triệu đồng/tháng; lương đủ sống khoảng 10 triệu đồng/tháng – tức cao gấp 2,14 lần lương tối thiểu. Khoảng cách này cho thấy mức lương sàn hiện nay về cơ bản chỉ đủ để một người lao động tự nuôi bản thân, không thể nuôi con cái.
Ông nhận định, muốn một gia đình đạt mức sinh thay thế (tức sinh đủ 2 con) thì mỗi người đi làm phải đạt mức lương đủ sống, nghĩa là một cặp vợ chồng cần tổng thu nhập khoảng 20 triệu đồng/tháng mới có cơ sở nuôi 2 con đến tuổi trưởng thành.
Để làm rõ vai trò của tiền lương, giáo sư dẫn số liệu tuyển dụng tại TP.HCM giai đoạn 2021 – 2024. Phần lớn việc làm vẫn tập trung ở nhóm thu nhập thấp, trong khi số vị trí có thu nhập cao chiếm tỷ lệ không nhiều. Từ mặt bằng lương đó, ông ước tính số con bình quân mà lực lượng lao động này có thể sinh và nuôi chỉ khoảng 1,4 – 1,45 con.
Đáng chú ý, mức sinh thực tế của TP.HCM từ 2021 – 2024 cũng chỉ quanh ngưỡng 1,4 con/phụ nữ. Theo ông Nhân, sự trùng khớp này cho thấy rất rõ: khi thu nhập chưa đạt mức lương đủ sống cho một gia đình 4 người, thì mức sinh của địa phương rất khó tăng.
Bên cạnh đó, giáo sư cho biết TP.HCM đang nỗ lực giải quyết tình trạng mức sinh thấp. Theo đó, thành phố đã triển khai chính sách hỗ trợ 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi; đồng thời hỗ trợ 2 triệu đồng cho phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội, người sống tại xã đảo khi thực hiện tầm soát trước sinh và sơ sinh.
Theo ông, đây là sự khích lệ cần thiết. Tuy vậy, để cải thiện mức sinh một cách bền vững, cần đồng thời tiếp tục hoàn thiện các giải pháp nền tảng, nhất là những vấn đề đang tác động trực tiếp đến quyết định sinh con của người dân.
Từ kinh nghiệm của những nước có mức sinh thấp kéo dài như Nhật Bản, Hàn Quốc, ông chỉ ra nhiều quốc gia đã chi rất lớn để khuyến khích kết hôn, sinh con nhưng mức sinh vẫn tiếp tục giảm. Theo ông, nguyên nhân là người trẻ vẫn phải đối mặt với hàng loạt rào cản: thu nhập không đủ nuôi 2 con, giá nhà quá cao, thiếu trường mầm non công lập, bất bình đẳng giới trong việc nhà và môi trường lao động chưa thân thiện với phụ nữ có con.
Ở chiều ngược lại, tại Indonesia, khi lo ngại mức sinh ở các đô thị lớn như Jakarta đã xuống 1,8 và có nguy cơ giảm sâu thì Indonesia bắt đầu triển khai hàng loạt chính sách thân thiện với gia đình.
Indonesia đã phát triển 3.700 trung tâm gia đình bền vững để tư vấn làm cha mẹ, khuyến khích người cha chia sẻ chăm con và việc nhà, hỗ trợ bữa ăn miễn phí cho trẻ nhỏ và học sinh, đơn giản hóa thủ tục tiếp cận chính sách gia đình… Đồng thời, thúc đẩy chương trình xây 3 triệu căn nhà mỗi năm để giảm áp lực nhà ở cho người trẻ.
Từ những kinh nghiệm đó, giáo sư Nhân cho rằng muốn thay đổi mức sinh một cách bền vững thì không thể chỉ dừng ở hỗ trợ ngắn hạn, mà phải tạo được nền tảng sống đủ vững cho người trẻ: thu nhập đủ sống, nhà ở phù hợp, dịch vụ giữ trẻ, an sinh y tế – xã hội và môi trường làm việc thân thiện với phụ nữ sinh con, nuôi con.
Ông Đỗ Thành Trung 50 tuổi, kế nhiệm ông Lê Ngọc Châu vừa được bầu làm Bí thư Thành ủy. Ông quê Gia Lai, trình độ thạc sĩ Kinh tế. Ông có nhiều năm công tác tại Bộ Kế hoạch và Đầu tư, từng là Trưởng phòng Tổng hợp Vụ Kinh tế địa phương và lãnh thổ, sau đó giữ chức Phó vụ trưởng rồi Vụ trưởng Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân.
Tháng 3/2023, ông được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Tháng 2/2025, sau khi Bộ Tài chính sáp nhập với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, ông giữ cương vị Thứ trưởng Bộ Tài chính.
Hơn một tháng trước, ông được điều động, chỉ định tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ và giữ chức Phó bí thư Thành ủy Hải Phòng nhiệm kỳ 2025-2030.
6 Phó chủ tịch UBND thành phố tiếp tục được bầu giữ chức nhiệm kỳ 2026-2031 gồm các ông Lê Anh Quân, Vũ Tiến Phụng, Trần Văn Quân, Lê Trung Kiên, Hoàng Trung Cường, Nguyễn Minh Hùng.
Tại kỳ họp, ông Lê Văn Hiệu tái đắc cử Chủ tịch HĐND TP Hải Phòng nhiệm kỳ 2026-2031. Ông Hiệu 59 tuổi, quê Nam Sách, Hải Dương, là cử nhân Luật, thạc sĩ Kinh tế. Ông từng đảm nhiệm vị trí Chủ tịch HĐND tỉnh Hải Dương và Chủ tịch HĐND TP Hải Phòng sau sáp nhập.
Ba ông Đào Trọng Đức, Bùi Đức Quang và Nguyễn Hữu Toản tiếp tục được bầu làm Phó chủ tịch HĐND thành phố.
Sau khi sáp nhập với Hải Dương, TP Hải Phòng mới có diện tích hơn 3.190 km2, dân số hơn 4,6 triệu, đứng thứ 4 cả nước. Năm 2025, GRDP của thành phố ước tăng 11,81%, đứng thứ 2 toàn quốc và là năm thứ 11 liên tiếp tăng trưởng hai con số. Quy mô GRDP đạt 734.420 tỷ đồng, thu ngân sách đạt 190.379 tỷ đồng.
Năm 2026, thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP khoảng 13%, thu ngân sách hơn 194.000 tỷ đồng.
Tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về các luật thuế sáng 20.4, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho rằng, chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt với mức ưu đãi cao đối với xe điện chạy bằng pin áp dụng từ ngày 1.3.2022 đã phát huy tác dụng, dần thay đổi thói quen của người tiêu dùng từ sử dụng xe xăng sang sử dụng xe điện.
Theo ông, để đảm bảo tính nhất quán của chính sách thuế với các mục tiêu về bảo vệ môi trường, dự thảo luật Thuế sửa đổi quy định thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin theo hướng kéo dài thời gian áp dụng chính sách hiện hành đến hết năm 2030.
Nêu ý kiến thảo luận, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu tán thành với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số luật về thuế. Song ông cho rằng lập luận của tờ trình nhấn mạnh mục tiêu tiếp tục áp dụng mức thuế ưu đãi để hình thành thói quen tiêu dùng xe điện, "chưa thật sự phù hợp".
Lý do, từ khi chính sách được áp dụng đến nay, số lượng người sử dụng xe điện đã tăng mạnh, gấp nhiều lần so với trước. "Mục tiêu cần nhấn mạnh hơn hiện nay phải là bảo vệ môi trường, giảm phát thải và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, thay vì chỉ dừng ở việc hình thành thói quen tiêu dùng", ông Hiếu nói.
Đặc biệt, ông đề nghị ban soạn thảo cần đánh giá kỹ hơn tác động từ góc độ cạnh tranh thị trường, nhất là ứng phó nguy cơ xe điện giá rẻ từ nước ngoài thâm nhập mạnh vào Việt Nam khi chính sách thuế tiếp tục được ưu đãi. Điều này đòi hỏi giải pháp đồng bộ để vừa khuyến khích chuyển đổi xanh, vừa bảo đảm sự phát triển lành mạnh của ngành công nghiệp ô tô trong nước.
Giải trình thêm sau đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính khẳng định việc kéo dài thời gian áp dụng mức thuế ưu đãi là cần thiết để thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển ngành công nghiệp sạch. Theo đánh giá, hầu hết các quốc gia lớn đều có chính sách hỗ trợ mạnh mẽ cho xe điện, từ hỗ trợ nghiên cứu phát triển, đầu tư hạ tầng đến hỗ trợ trực tiếp cho người mua.
Dẫn kinh nghiệm quốc tế, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Trung Quốc đã hỗ trợ tới 903 tỉ USD trong vòng 3 năm để phát triển ngành công nghiệp xe điện. Tại Bắc Kinh, xe điện được ưu tiên đăng ký lưu hành và được phép hoạt động 7 ngày/tuần, trong khi xe chạy xăng bị hạn chế.
Mỹ hỗ trợ khoảng 5.000 USD/xe, còn Liên minh châu Âu cũng có nhiều chính sách tương tự. Trong khi đó, tại Việt Nam, các cơ chế hỗ trợ xe điện vẫn còn rất hạn chế, gần như chưa có chính sách đủ mạnh để hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất trong nước.
Bộ Tài chính cũng cảnh báo năng lực sản xuất xe điện của Trung Quốc hiện đã vượt hơn 50% nhu cầu trong nước, đồng nghĩa với áp lực xuất khẩu và cạnh tranh đối với thị trường Việt Nam sẽ ngày càng lớn.
Vì vậy, theo ông Tuấn, việc kéo dài ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt đến năm 2031 không chỉ nhằm khuyến khích tiêu dùng xanh mà còn là giải pháp hỗ trợ ngành công nghiệp ô tô điện trong nước phát triển, tăng sức cạnh tranh trước làn sóng xe nhập khẩu giá rẻ. Tuy nhiên, Bộ Tài chính cũng thừa nhận nếu so với chính sách hỗ trợ của nhiều quốc gia trên thế giới thì mức hỗ trợ hiện nay của Việt Nam vẫn còn khá khiêm tốn.
Kết luận phiên họp, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị Chính phủ tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ quan thẩm tra để hoàn thiện hồ sơ dự án luật, trình Quốc hội theo đúng quy định.
Ngày 22.4, thông tin từ Công an tỉnh Quảng Ninh cho biết, đơn vị vừa ra quyết định khởi tố 2 đối tượng để điều tra về hành vi sản xuất dấm giả.
Trước đó, qua công tác trinh sát, Phòng Cảnh sát kinh tế phát hiện Công ty TNHH MTV Tuấn Hằng (P.Quang Hanh) có dấu hiệu sản xuất dấm giả với quy mô lớn. Sản phẩm "Dấm nếp ủ men từ gạo" được đưa ra thị trường với số lượng lớn nhưng không đúng quy trình sản xuất truyền thống.
Kiểm tra đột xuất tại doanh nghiệp, cơ quan công an bắt quả tang Phạm Thanh Tuấn (41 tuổi) đang sử dụng a xít acetic pha loãng với nước máy theo tỷ lệ 6 lít a xít/200 lít nước để sản xuất dấm giả, thay vì phương pháp lên men tự nhiên.
Tại hiện trường, lực lượng chức năng thu giữ 1.794 chai dấm (loại 450 ml), tương đương hơn 807 lít, cùng 2 can a xít acetic và nhiều thiết bị, tem nhãn phục vụ sản xuất.
Mở rộng điều tra, cơ quan công an xác định bà Vũ Thị Dung (66 tuổi - mẹ của Tuấn), là người thành lập công ty và trực tiếp tham gia sản xuất dấm giả từ năm 2018.
Dù đã dừng hoạt động một thời gian, bà Dung vẫn tiếp tay cho con trai tiếp tục sử dụng hóa chất để sản xuất và tiêu thụ dấm giả nhằm thu lợi.
Theo cơ quan chức năng, việc sản xuất dấm giả bằng a xít acetic tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe, có thể gây ngộ độc, rối loạn thần kinh, thậm chí tăng nguy cơ ung thư nếu sử dụng lâu dài.
Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Quảng Ninh đã ra lệnh bắt người trong trường hợp khẩn cấp, khởi tố vụ án "sản xuất hàng giả là lương thực, thực phẩm", đồng thời khởi tố bị can đối với Phạm Thanh Tuấn và Vũ Thị Dung.
