Giáo sư – tiến sĩ Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Bí thư Thành ủy TP.HCM bác bỏ quan điểm cho rằng phụ nữ TP.HCM nói riêng, phụ nữ Việt Nam nói chung “lười sinh con”. Ông cho rằng đây là cách nhìn lệch bản chất, quy trách nhiệm cho phụ nữ thay vì nhìn thẳng vào những rào cản kinh tế – xã hội đang chi phối quyết định sinh con.
Ông nhận định phụ nữ hôm nay không quay lưng với thiên chức làm mẹ. Họ chỉ đang cân nhắc rất thực tế giữa khát vọng có con với áp lực cơm áo, nhà ở, công việc và chi phí nuôi dạy con: “Họ làm như vậy là đúng quy luật của cuộc sống hiện nay: không nuôi con được tử tế thì đừng sinh con, khác với quan niệm hơn 100 năm trước: trời sinh voi, trời sinh cỏ”.
Ông Nhân nhấn mạnh mức sinh thấp không phải do phụ nữ “lười sinh con”, mà vì nhiều gia đình chưa có đủ điều kiện tối thiểu để sinh và nuôi con tử tế.
Khi người lao động chưa có mức lương đủ sống – tức mức lương thấp nhất cho phép một gia đình có 2 người đi làm có thể nuôi 2 vợ chồng và 2 con đàng hoàng, cho con đi học đến 18 tuổi và học được một nghề – thì việc họ không sinh con hoặc chỉ sinh 1 con là điều dễ hiểu.
Ông phân tích, ở nhiều nước, chỉ khoảng 55 – 65% lao động đạt mức lương bằng hoặc cao hơn lương đủ sống; còn lại 35 – 45% ở dưới ngưỡng này. Với nhóm thu nhập đó, chuyện sinh và nuôi đủ hai con đến 18 tuổi gần như vượt quá khả năng. Khi thu nhập không theo kịp chi phí nhà ở, giáo dục, y tế và sinh hoạt, lựa chọn trì hoãn sinh con hoặc không sinh thêm không phải là sự ích kỷ, mà là một tính toán hợp lý.
Theo ông Nhân, phụ nữ còn bị ràng buộc bởi bất bình đẳng giới: thời gian làm việc kéo dài, gánh nặng việc nhà và chăm con vẫn chủ yếu dồn lên vai phụ nữ. Cùng với đó là nỗi lo việc làm bấp bênh, thu nhập tăng chậm, kết hôn muộn, sinh con muộn và môi trường lao động ở nhiều nơi chưa thật sự thân thiện với phụ nữ sinh con, nuôi con.
Dẫn lại khảo sát tại Nhật Bản, ông Nhân cho biết khi hôn nhân và sinh con đi kèm gánh nặng việc nhà, chăm con, chăm sóc cha mẹ lớn tuổi và nguy cơ ảnh hưởng con đường nghề nghiệp, nhiều phụ nữ sẽ suy giảm động lực kết hôn, sinh con. Bản chất của hiện tượng ấy không phải là “lười sinh con”, mà là phản ứng trước những áp lực xã hội và bất bình đẳng giới tích tụ trong thời gian dài.
Từ những phân tích đó, ông Nhân nhấn mạnh, đừng hỏi vì sao phụ nữ “lười sinh con”, mà phải hỏi vì sao xã hội vẫn chưa tạo đủ điều kiện để họ yên tâm sinh con.
Giáo sư Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh, nếu không giải được bài toán thu nhập thì rất khó kỳ vọng người dân sinh đủ 2 con, dù có thêm nhiều biện pháp hỗ trợ khác.
Ông phân tích, năm 2023, lương tối thiểu ở TP.HCM khoảng 4,96 triệu đồng/tháng; lương đủ sống khoảng 10 triệu đồng/tháng – tức cao gấp 2,14 lần lương tối thiểu. Khoảng cách này cho thấy mức lương sàn hiện nay về cơ bản chỉ đủ để một người lao động tự nuôi bản thân, không thể nuôi con cái.
Ông nhận định, muốn một gia đình đạt mức sinh thay thế (tức sinh đủ 2 con) thì mỗi người đi làm phải đạt mức lương đủ sống, nghĩa là một cặp vợ chồng cần tổng thu nhập khoảng 20 triệu đồng/tháng mới có cơ sở nuôi 2 con đến tuổi trưởng thành.
Để làm rõ vai trò của tiền lương, giáo sư dẫn số liệu tuyển dụng tại TP.HCM giai đoạn 2021 – 2024. Phần lớn việc làm vẫn tập trung ở nhóm thu nhập thấp, trong khi số vị trí có thu nhập cao chiếm tỷ lệ không nhiều. Từ mặt bằng lương đó, ông ước tính số con bình quân mà lực lượng lao động này có thể sinh và nuôi chỉ khoảng 1,4 – 1,45 con.
Đáng chú ý, mức sinh thực tế của TP.HCM từ 2021 – 2024 cũng chỉ quanh ngưỡng 1,4 con/phụ nữ. Theo ông Nhân, sự trùng khớp này cho thấy rất rõ: khi thu nhập chưa đạt mức lương đủ sống cho một gia đình 4 người, thì mức sinh của địa phương rất khó tăng.
Bên cạnh đó, giáo sư cho biết TP.HCM đang nỗ lực giải quyết tình trạng mức sinh thấp. Theo đó, thành phố đã triển khai chính sách hỗ trợ 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi; đồng thời hỗ trợ 2 triệu đồng cho phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội, người sống tại xã đảo khi thực hiện tầm soát trước sinh và sơ sinh.
Theo ông, đây là sự khích lệ cần thiết. Tuy vậy, để cải thiện mức sinh một cách bền vững, cần đồng thời tiếp tục hoàn thiện các giải pháp nền tảng, nhất là những vấn đề đang tác động trực tiếp đến quyết định sinh con của người dân.
Từ kinh nghiệm của những nước có mức sinh thấp kéo dài như Nhật Bản, Hàn Quốc, ông chỉ ra nhiều quốc gia đã chi rất lớn để khuyến khích kết hôn, sinh con nhưng mức sinh vẫn tiếp tục giảm. Theo ông, nguyên nhân là người trẻ vẫn phải đối mặt với hàng loạt rào cản: thu nhập không đủ nuôi 2 con, giá nhà quá cao, thiếu trường mầm non công lập, bất bình đẳng giới trong việc nhà và môi trường lao động chưa thân thiện với phụ nữ có con.
Ở chiều ngược lại, tại Indonesia, khi lo ngại mức sinh ở các đô thị lớn như Jakarta đã xuống 1,8 và có nguy cơ giảm sâu thì Indonesia bắt đầu triển khai hàng loạt chính sách thân thiện với gia đình.
Indonesia đã phát triển 3.700 trung tâm gia đình bền vững để tư vấn làm cha mẹ, khuyến khích người cha chia sẻ chăm con và việc nhà, hỗ trợ bữa ăn miễn phí cho trẻ nhỏ và học sinh, đơn giản hóa thủ tục tiếp cận chính sách gia đình… Đồng thời, thúc đẩy chương trình xây 3 triệu căn nhà mỗi năm để giảm áp lực nhà ở cho người trẻ.
Từ những kinh nghiệm đó, giáo sư Nhân cho rằng muốn thay đổi mức sinh một cách bền vững thì không thể chỉ dừng ở hỗ trợ ngắn hạn, mà phải tạo được nền tảng sống đủ vững cho người trẻ: thu nhập đủ sống, nhà ở phù hợp, dịch vụ giữ trẻ, an sinh y tế – xã hội và môi trường làm việc thân thiện với phụ nữ sinh con, nuôi con.
Tuyển dụng lao động tại Khánh Hòa tăng mạnh, hơn 8.000 việc chờ người
Ngày 8.4, Trung tâm Dịch vụ việc làm Khánh Hòa cho biết nhu cầu tuyển dụng lao động tháng 4.2026 tập trung vào 3 nhóm ngành chủ lực. Trong đó, lĩnh vực sản xuất - chế biến dẫn đầu với 3.710 vị trí, tiếp đến là xây dựng với 2.038 vị trí và du lịch - nhà hàng - khách sạn với 599 vị trí. Diễn biến này phản ánh rõ đà phục hồi của ngành du lịch Khánh Hòa trước mùa hè.
Ngoài ra, các doanh nghiệp còn đăng ký tuyển dụng 420 vị trí các ngành nghề khác và 31 vị trí thuộc lĩnh vực thông tin truyền thông. Mức lương phổ biến dao động từ 5 - 38 triệu đồng/tháng, tùy theo vị trí và năng lực ứng viên.
Đối với xuất khẩu lao động, toàn tỉnh có nhu cầu tuyển 1.290 người đi làm việc tại các thị trường trọng điểm. Trong đó, thị trường Nhật Bản cần 530 lao động, Algeria 500 lao động, Romania 150 lao động và các thị trường khác 110 lao động. Các ngành nghề tuyển dụng khá đa dạng như chế biến thực phẩm, gia công cơ khí, bảo dưỡng ô tô, trồng nấm, gia công sắt thép, may, hộ lý...
Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Khánh Hòa, thu nhập của người lao động tại các thị trường nước ngoài này có thể đạt từ 21 - 40 triệu đồng/tháng.
Đây là cơ hội không nhỏ cho người lao động Khánh Hòa, đặc biệt trong bối cảnh nhiều khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh đang được đẩy nhanh tiến độ đầu tư, kéo theo nhu cầu nhân lực ngày càng tăng.
Tuy nhiên, cơ quan chức năng khuyến nghị người lao động cần chủ động tìm hiểu kỹ nhu cầu tuyển dụng lao động của các đơn vị, yêu cầu từng vị trí, tránh lựa chọn công việc theo cảm tính dẫn đến bỏ việc giữa chừng.
9 lãnh đạo các ủy ban của Quốc hội khóa mới
Theo nghị quyết, Quốc hội đã bầu Chủ tịch Hội đồng Dân tộc và Chủ nhiệm các ủy ban: Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại; Pháp luật và Tư pháp; Kinh tế và Tài chính; Văn hóa và Xã hội; Khoa học, Công nghệ và Môi trường; Công tác đại biểu; Ủy ban Dân nguyện và Giám sát và Tổng thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội.
Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn 56 tuổi, quê Cần Thơ, người dân tộc Khmer. Ông là tiến sĩ Kinh tế, cử nhân Luật, Ủy viên dự khuyết hai khóa 11, 12, Ủy viên Trung ương hai khóa 13, 14; đại biểu Quốc hội khóa 15, 16.
Ông từng làm Phó chủ tịch UBND tỉnh Sóc Trăng, Chủ tịch HĐND tỉnh Sóc Trăng, Bí thư Tỉnh ủy Sóc Trăng (cũ). Ông được Quốc hội bầu làm Chủ tịch Hội đồng dân tộc khóa 15 hồi giữa năm 2025.
Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới 57 tuổi, Tiến sĩ Luật; Đại học Cảnh sát nhân dân, quê Cà Mau. Ông là Ủy viên Trung ương Đảng Khóa 13, 14; Thượng tướng, Thứ trưởng Công an (biệt phái), đại biểu Quốc hội Khóa 14-16.
Ông từng giữ nhiều cương vị trong ngành công an như Giám đốc Công an tỉnh Bạc Liêu; Cục trưởng Cục Tổ chức cán bộ Bộ Công an; Thứ trưởng Công an. Tháng 7/2021, ông làm Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội. Sau sắp xếp đơn vị, ông tiếp tục làm Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu 57 tuổi, Tiến sĩ Luật học, quê Ninh Bình, Ủy viên Trung ương Đảng Khóa 14, Đại biểu Quốc hội Khóa 16.
Ông từng kinh qua nhiều vị trí tại Bộ Tư pháp như Phó chánh Văn phòng Bộ; Giám đốc Học viện Tư pháp. Sau đó, ông đảm nhận cương vị Hiệu trưởng trường Đại học Luật Hà Nội; Phó chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam nhiệm kỳ 2014-2019. Ông làm Thứ trưởng Tư pháp từ năm 2014, sau đó là Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Ông quay lại Bộ Tư pháp với vai trò Thứ trưởng từ tháng 9/2025.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi 53 tuổi, quê Vĩnh Long. Ông là Ủy viên Trung ương Đảng Khóa 12, 13, 14; đại biểu Quốc hội Khóa 15, 16.
Ông từng giữ các cương vị Phó bí thư, Bí thư Tỉnh Đoàn Bến Tre; Phó bí thư Thường trực Tỉnh ủy Bến Tre rồi Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre. Tháng 6/2021, ông Mãi được điều động, chỉ định giữ chức Phó bí thư Thường trực Thành ủy TP HCM. Hai tháng sau, ông được bầu giữ chức Chủ tịch UBND TP HCM. Ông giữ chức Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính từ tháng 2/2025.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh 54 tuổi, quê Nghệ An. Ông là Ủy viên Trung ương Đảng Khóa 11 (dự khuyết) và 12-14; Đại biểu Quốc hội khóa 13-16.
Ông có thời gian dài công tác tại Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, trải qua các vị trí Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đoàn; Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam. Tháng 4/2016, ông làm Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An, tháng 12/2019 là Phó chánh Văn phòng Trung ương Đảng. Ông giữ cương vị Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng (cũ) từ tháng 4/2021.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải 56 tuổi, quê Hà Nội; Phó giáo sư, Tiến sĩ Vật lý; Ủy viên Trung ương Đảng khóa 12-14; Đại biểu Quốc hội khóa 13-16.
Tháng 12/2015, bà giữ cương vị Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội. Sau đó nửa năm, bà làm Trưởng ban Dân nguyện thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội và giữ cương vị này đến khi được chỉ định giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên vào tháng 5/2020. Tháng 6/2024, bà làm Trưởng ban Công tác đại biểu.
Tổng Thư ký - Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh 52 tuổi, quê Hà Nội, tiến sĩ kinh tế, Ủy viên Trung ương Đảng khóa 13, 14; đại biểu Quốc hội khóa 15, 16.
Thời kỳ ở Bộ Kế hoạch và Đầu tư (cũ), ông từng giữ các vị trí Vụ trưởng Kinh tế đối ngoại; Vụ trưởng Kinh tế địa phương và lãnh thổ, Thứ trưởng Kế hoạch và Đầu tư. Sau đó, ông làm Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ. Tháng 9/2020, ông giữ chức Bí thư Thành ủy Cần Thơ.
Từ tháng 5/2023, ông làm Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách. Khi Quốc hội sắp xếp lại tổ chức, ông đảm nhiệm cương vị Phó chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính.
Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông 54 tuổi, quê ở Phú Thọ, Ủy viên Trung ương Đảng khóa 12 (dự khuyết), 13, 14; đại biểu Quốc hội khóa 15, 16.
Ông từng làm Trưởng ban Nội chính Tỉnh ủy Phú Thọ; Phó bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ, sau đó được điều động làm Phó bí thư Tỉnh ủy Sơn La. Từ tháng 9/2020, ông giữ cương vị Bí thư Tỉnh ủy Sơn La. Tháng 6/2024, ông được Bộ Chính trị điều động, giữ chức Phó ban Nội chính Trung ương.
Tháng 9/2025, Thường vụ Quốc hội quyết nghị phê chuẩn ông giữ chức Phó chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Công tác đại biểu và giữ cương vị Chủ nhiệm từ tháng 10/2025.
Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga 62 tuổi, Thạc sĩ Luật, quê Hà Tĩnh. Bà là Ủy viên Trung ương Đảng Khóa 12-14; Đại biểu Quốc hội 7 khóa 10-16.
Bà từng làm Thẩm phán, Phó chánh án Tòa án nhân dân thành phố Thanh Hóa (cũ); Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật, Văn phòng Chủ tịch nước. Năm 2007, bà làm Phó chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp và sau đó giữ chức Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp. Sau sắp xếp, bà giữ cương vị Phó chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội.
Có 2 người đứng đầu các Ủy ban của khóa 15 không tái cử là ông Hoàng Thanh Tùng, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và ông Dương Thanh Bình, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát.
Sơn Hà
Tin Gốc: https://vnexpress.net/9-lanh-dao-cac-uy-ban-cua-quoc-hoi-khoa-moi-5059207.html