“Bối cảnh già hóa dân số, đô thị hóa nhanh và thay đổi lối sống như hút thuốc, thừa cân béo phì, ít vận động được xem là những yếu tố góp phần làm tăng số ca mắc”, PGS.TS.BS. Bùi Diệu, Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam, nói tại Hội thảo khoa học về Ung thư (Oncology Summit) do AstraZeneca Việt Nam phối hợp Hội Ung Thư tổ chức, hôm 11/4.
Hiện, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 180.000 ca ung thư mới và hơn 120.000 ca tử vong do ung thư. Tỷ suất mắc – tử vong ở mức 150,8 và 99 trên 100.000 dân, phản ánh gánh nặng bệnh tật ngày càng gia tăng đối với hệ thống y tế cũng như toàn xã hội. Theo dự báo gánh nặng ung thư toàn cầu đăng trên tạp chí The Lancet, số ca ung thư tại Việt Nam có thể tăng 60-70% trong khoảng 25 năm tới.
Các loại ung thư phổ biến gồm vú, gan, phổi, đại trực tràng và dạ dày. Xu hướng trẻ hóa ở một số bệnh như ung thư vú và ung thư đại trực tràng, đặt ra thách thức mới về tầm soát sớm, chẩn đoán và điều trị.
Tỷ lệ tử vong do ung thư ở Việt Nam cao do bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn, dẫn đến hiệu quả điều trị hạn chế. Ngoài ra, những ung thư phổ biến nhất ở người Việt lại là loại có tiên lượng xấu như ung thư gan,phổi.
Dưới áp lực gánh nặng ung thư ngày càng gia tăng và xu hướng trẻ hóa bệnh nhân tại Việt Nam, PGS Diệu cho rằng ứng dụng các tiến bộ y học không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả điều trị.
“Thúc đẩy y học chính xác, với trọng tâm là cá thể hóa phác đồ điều trị, mở ra một kỷ nguyên chăm sóc y tế dựa trên bằng chứng và đặc điểm riêng của từng người bệnh”, PGS Diệu nói. Chìa khóa cho kỷ nguyên này nằm ở việc triển khai các kỹ thuật chẩn đoán tiên tiến. Ví dụ, sinh thiết lỏng trong xét nghiệm sinh học phân tử, kết hợp hạ tầng dữ liệu số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán, theo dõi.
Tại hội nghị, TS.BS Jomtana Siripaibun, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Chulabhorn (Thái Lan) cho hay thúc đẩy hội chẩn đa chuyên khoa (MDT) số hóa và sinh thiết lỏng là nền tảng cho cá thể hóa điều trị ung thư bằng y học chính xác. Các nghiên cứu quốc tế cho thấy bệnh nhân ung thư có thể cải thiện thời gian sống thêm hơn 15 tháng nếu áp dụng MDT vào chẩn đoán và điều trị so với không áp dụng.
Tuy nhiên, có nhiều nguyên nhân dẫn tới việc vận hành MDT chưa được thường quy, trong đó có thiếu hạ tầng số khiến dữ liệu bị phân tán. Giải pháp được các chuyên gia quốc tế chia sẻ nằm ở việc triển khai các nền tảng MDT số hóa, kết nối trực tiếp với hồ sơ bệnh án điện tử để theo dõi kết quả điều trị theo thời gian thực.
MDT là chiến lược sống còn trong điều trị ung thư, và chuyển đổi số là điều kiện bắt buộc để mô hình này vận hành bền vững. “Khi triển khai nền tảng MDT số hóa kết nối dữ liệu lâm sàng, chúng tôi ghi nhận quy trình chuẩn bị ca bệnh hiệu quả hơn và hồ sơ điều trị đầy đủ, nhất quán hơn”, bà nói. Điều quan trọng là bắt đầu từ một nhóm bệnh ưu tiên và một quy trình hội chẩn chuẩn, theo dõi đầy đủ, để từng bước xây dựng năng lực hệ thống cho chăm sóc ung thư hiện đại.
Còn TS.BS Chien-Feng Li, Trưởng khoa Giải phẫu bệnh lâm sàng và Xét nghiệm Trung tâm Y tế Chi Mei, Giáo sư Trường Y khoa, Đại học Quốc gia Sun Yat-sen, Đài Loan, đánh giá những tiến bộ trong sinh thiết lỏng và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo nên chuyển đổi mang tính bước ngoặt trong chẩn đoán và điều trị ung thư. Cách tiếp cận này giúp lựa chọn điều trị phù hợp hơn cho từng người bệnh và tối ưu hóa hiệu quả điều trị, chăm sóc.
Ngày 7/4, bác sĩ Hà Cẩm Thương, Phó khoa Sản khoa tự nguyện Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, cho biết thai kỳ của người phụ nữ lớn tuổi nhiều nguy cơ do tiền sử mổ đẻ cũ, đái tháo đường thai kỳ phải uống insulin hằng ngày.
Đến tuần 37, sản phụ chuyển dạ, chỉ định mổ lấy thai. "Đây là ca mổ đầy nguy cơ, gây tê rất khó khăn", bác sĩ nói. May mắn hai bé chào đời đều khỏe mạnh, phản xạ tốt, sức khỏe sản phụ ổn định.
Bác sĩ cho biết mang thai ở tuổi trên 50, sức khỏe tổng thể và sức đề kháng của người mẹ kém hơn nên mệt mỏi nhiều hơn và dễ gặp các biến chứng như huyết áp cao, tiền sản giật, nhau tiền đạo, đái tháo đường thai kỳ, dọa đẻ non, đẻ non.
Ngoài ra, phụ nữ lớn tuổi thường có các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, tim mạch... Những bệnh lý này có thể trở nên trầm trọng hơn trong thai kỳ, gây nguy hiểm cho cả mẹ và thai nhi.
Bác sĩ khuyến cáo phụ nữ không nên mang thai khi tuổi cao, đặc biệt mang song thai càng nguy hiểm. Nếu thực hiện IVF thì nên chuyển một phôi, đồng thời phải theo dõi quản lý thai chặt chẽ tại cơ sở y tế chuyên khoa có đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm để đảm an toàn cho cả mẹ và con.
Tại Việt Nam, hầu hết phụ nữ mang thai ngoài 50 tuổi đều nhờ can thiệp hỗ trợ sinh sản. Trường hợp lớn tuổi nhất là sản phụ 61 tuổi, ở Hà Nội, mang thai nhờ thụ tinh trong ống nghiệm từ trứng của người hiến tặng và tinh trùng người chồng, bé gái chào đời năm 2018 nặng 2,6 kg. Một sản phụ khác, 60 tuổi, ở Bắc Giang, sinh con lần ba, cũng nhờ thụ tinh ống nghiệm. Một phụ nữ sinh con trai ở tuổi 58 sau khi mãn kinh được hai năm, phải xin noãn của người khác để thụ tinh trong ống nghiệm.
Ngày 6/4, Sở Y tế TPHCM đã công bố kết quả đợt tầm soát, khám sức khỏe miễn phí cho người dân tại 58 điểm trên toàn địa phương. Cụ thể, có tổng cộng gần 13.800 người tham gia khám và tầm soát sức khỏe miễn phí ngày 5/4.
Trong đó, 8.784 người (63,7%) được ghi nhận có vấn đề sức khỏe cần theo dõi hoặc can thiệp y tế (bao gồm hơn 4.200 trường hợp cần được tiếp tục theo dõi, quản lý tại trạm y tế và hơn 4.500 trường hợp cần được chuyển tuyến để tiếp tục chẩn đoán và điều trị chuyên sâu).
Về phân loại bệnh, nhóm bệnh mạn tính chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn 7.600 lượt khám, trong đó có 3.434 trường hợp cần theo dõi tại tuyến y tế cơ sở và 2.904 trường hợp cần chuyển tuyến.
Ở nhóm tầm soát ung thư, có 341 trường hợp (trong số 1.180 lượt tầm soát) cần chuyển tuyến để chẩn đoán và điều trị chuyên sâu.
Song song đó, có 464 trường hợp cần can thiệp chuyên biệt ở nhóm tầm soát bệnh lý mắt; 86 trường hợp ở nhóm bệnh lý tim mạch có chỉ định chuyển tuyến; 310 trường hợp tầm soát bệnh lý phụ khoa cần điều trị chuyên sâu.
Ngoài ra, nhiều chuyên khoa khác (như da liễu, tiêu hóa, hô hấp, tâm thần và răng hàm mặt) cũng phát hiện số ca có vấn đề sức khỏe đáng kể.
Theo Sở Y tế TPHCM, nhiều điểm khám ghi nhận người dân đến từ rất sớm để được đo huyết áp, lấy mẫu xét nghiệm, siêu âm, khám mắt, chăm sóc răng miệng và tư vấn chuyên khoa...
Người dân đến khám, tầm soát bệnh miễn phí trong trạng thái vui và phấn khởi, cho thấy việc tổ chức các điểm chăm sóc sức khỏe ngay tại các trạm y tế đang đáp ứng đúng nhu cầu thiết thực của họ.
Thậm chí, sau buổi khám tại khu vực ở Củ Chi, một bệnh nhân đã gửi bài thơ viết tay tặng các nhân viên y tế của Bệnh viện Da Liễu TPHCM.
Hình ảnh giàu cảm xúc ấy là minh chứng cho sự trân trọng của người dân đối với những nỗ lực đưa dịch vụ y tế chuyên sâu đến gần hơn với cộng đồng.
Trước đó, 58 bệnh viện đa khoa, chuyên khoa và trung tâm y tế tại TPHCM đã khám sàng lọc, tầm soát bệnh lý chuyên khoa miễn phí tại 64 phường, xã trên địa bàn. Đợt khám này, TPHCM ưu tiên các khu vực xa trung tâm, tạo điều kiện để người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu ngay tại tuyến y tế cơ sở.
Sở Y tế TPHCM nhấn mạnh, việc triển khai đồng loạt hoạt động khám tầm soát bệnh chuyên khoa tại cộng đồng là một trong những nội dung trọng tâm hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân (7/4), góp phần cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước về tăng cường chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Ngày 7-4, Liên minh Du lịch y tế Việt Nam chính thức được ra mắt, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành điểm đến du lịch y tế trong khu vực.
Phát biểu tại sự kiện, ông Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) - cho biết thế mạnh lớn của ngành y tế Việt Nam là trình độ chuyên môn. Hiện Việt Nam đã làm chủ nhiều kỹ thuật cao như ghép tim, ghép phổi, ghép gan… với năng lực không thua kém các nước phát triển.
Không chỉ vậy, hệ thống cơ sở vật chất cũng ngày càng được nâng cấp, nhiều bệnh viện đạt tiêu chuẩn chất lượng cao.
"Nếu du lịch có khách sạn 5 sao thì ngành y tế cũng đã hình thành các "bệnh viện 5 sao", với chất lượng dịch vụ và trình độ chuyên môn tiệm cận quốc tế", ông Đức nói.
Một lợi thế nữa của ngành y tế trong nước là chi phí. Giá dịch vụ y tế tại Việt Nam được đánh giá cạnh tranh. Đơn cử dịch vụ nha khoa có chất lượng tương đương nhưng chi phí chỉ bằng khoảng 1/5 so với nhiều nước.
Thêm nữa, thời gian chờ đợi điều trị cũng ngắn hơn đáng kể. Như thời gian chờ để phẫu thuật nội soi thay khớp, bệnh nhân có thể được mổ trong vòng một tuần, thay vì phải chờ hàng tháng, thậm chí cả năm như ở một số quốc gia.
Theo ông Đức, hiện người Việt mỗi năm chi hàng tỉ USD ra nước ngoài để khám, chữa bệnh tại các thị trường như Thái Lan, Nhật Bản…
Vì vậy, chủ trương phát triển dịch vụ du lịch y tế không chỉ nhằm thu hút khách quốc tế mà còn để "giữ chân" người bệnh trong nước.
Ông Nguyễn Trùng Khánh - Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) - cho biết du lịch y tế không chỉ dừng lại ở chăm sóc sức khỏe, khám chữa bệnh mà còn là trải nghiệm văn hóa, du lịch. Đây là nhu cầu thiết yếu, xu hướng tiêu dùng của người dân.
Trên thế giới, ngành du lịch y tế tạo nên hàng tỉ USD mỗi năm. Nên với nguồn tài nguyên thiên nhiên cùng với thế mạnh về kinh nghiệm và chuyên môn y tế, dịch vụ du lịch - y tế Việt Nam sẽ phát triển mạnh trong thời gian tới.
Về du lịch, Việt Nam là điểm đến an toàn, thân thiện. Đây là thế mạnh của chúng ta. Năm 2025, hơn 20 triệu lượt du khách quốc tế đến Việt Nam.
Ông Đúc cũng cho hay Bộ Y tế đang xây dựng đề án phát triển du lịch y tế, dự kiến trình Thủ tướng trong thời gian tới. Song song đó là kế hoạch chuẩn hóa hệ thống khám, chữa bệnh thông qua việc ban hành bộ tiêu chuẩn chất lượng nâng cao, giúp các cơ sở y tế từng bước tiệm cận chuẩn quốc tế.
"Định hướng phát triển dịch vụ này không chỉ dừng ở khám, chữa bệnh mà còn mở rộng sang chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng, dưỡng lão cho cả du khách nước ngoài nữa.
Tuy nhiên để hiện thực hóa mục tiêu này, cần sự phối hợp liên ngành từ y tế, du lịch, công an đến tài chính - ngân hàng. Cụ thể là từ chính sách visa, xuất - nhập cảnh đến dịch vụ lưu trú và thanh toán…", ông Đức nói.
Đại diện Liên minh Du lịch y tế Việt Nam cho biết mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam sẽ thu hút thêm 1-2 triệu lượt khách du lịch y tế, tăng thời gian lưu trú lên 15-30 đêm và đạt doanh thu 3-5 tỉ USD mỗi năm.
Với vai trò thành viên sáng lập và đối tác tài chính, đại diện cho Ngân hàng SHB, bà Ngô Thu Hà - Tổng giám đốc - cho biết sẽ cung cấp các giải pháp thanh toán số, bảo lãnh viện phí và nền tảng tài chính tích hợp nhằm nâng cao trải nghiệm cho người bệnh và du khách.