Trong hệ thống tư pháp, luật sư đóng vai trò là “lá chắn” bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị can, bị cáo. Song việc bảo mật thông tin cho thân chủ và trách nhiệm tố giác tội phạm vì an toàn xã hội luôn có ranh giới.
Dự án sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2026 đabg được Bộ Công an xây dựng và lấy ý kiến đến 7/5, nêu đề xuất siết chặt “đặc quyền” miễn truy cứu hình sự của luật sư.
Được im lặng với hành vi đã xảy ra, nhưng phải lên tiếng với tội sắp thực hiện
Theo Bộ luật Hình sự hiện hành, luật sư không phải chịu trách nhiệm hình sự nếu không tố giác tội phạm mà thân chủ “đang chuẩn bị, đang thực hiện hoặc đã thực hiện” mà luật sư biết rõ trong quá trình thực hiện việc bào chữa.
Nghĩa là biết thân chủ sắp, đang phạm tội mà không tố giác thì luật sư vẫn không bị truy cứu hình sự (trừ khi đó là các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc các tội phạm đặc biệt nghiêm trọng).
Quy định này là nhằm bảo đảm sự tin cậy tuyệt đối giữa luật sư và thân chủ, tạo điều kiện cho quyền bào chữa, một quyền hiến định, được thực thi trọn vẹn.
Song theo Bộ Công an, quy định như trên là không phù hợp. Cụ thể, với những hành vi thân chủ chuẩn bị thực hiện hoặc đang thực hiện (phạm một tội mới hoặc tiếp diễn hành vi phạm tội đã thực hiện trước đó) không thuộc phạm vi nhiệm vụ của người bào chữa.
Do đó, nếu luật sư không tố giác các hành vi này sẽ vi phạm nguyên tắc của pháp luật hình sự: “Mọi hành vi phạm tội do người thực hiện phải được phát hiện kịp thời”.
Trên quan điểm này, Dự thảo đề xuất sửa đổi quy định miễn trừ trên với luật sư, người bào chữa, nhằm cân bằng giữa đạo đức nghề nghiệp, nghĩa vụ bảo mật thông tin của luật sư với trách nhiệm bảo vệ an toàn xã hội và ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa theo đúng tinh thần “lấy phòng ngừa là chính”.
Thêm con dâu, con rể, bố mẹ chồng, bố mẹ vợ… vào nhóm không buộc phải tố giác
Vẫn trong chính sách điều chỉnh nhóm được miễn chịu trách nhiệm hình sự do không tố giác tội phạm, Bộ Công an cũng đề xuất mở rộng hơn với người nhà của người phạm tội.
Điều 18 và 19 Bộ luật Hình sự hiện chỉ loại trừ trách nhiệm hình sự cho ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người phạm tội.
Theo Bộ Công an, quy định này chưa bao quát hết các mối quan hệ “thân thích” của một cá nhân, chưa bảo đảm tính nhân văn, nhân đạo. Do đó, dự thảo đã đề xuất mở rộng thêm với bố mẹ nuôi, bố mẹ vợ/chồng, cha dượng, mẹ kế, con nuôi, con rể, con dâu, con riêng của vợ/chồng.
Sự bổ sung này sẽ phản ánh đầy đủ hơn cấu trúc gia đình thực tế, tăng tính nhân đạo và phù hợp hơn với truyền thống ứng xử gia đình; phù hợp với quy định về hàng thừa kế của Bộ luật Dân sự cũng như Luật Hôn nhân và gia đình.
Điều này đồng nghĩa, nếu một người phạm tội thì những người thuộc diện đã nêu ở trên, không bị bắt buộc phải tố giác.
Bộ Công an đánh giá chính sách này sẽ làm hẹp phạm vi bị truy cứu trách nhiệm hình sự của những người không tố giác, che giấu tội phạm, nhưng là cần thiết để bảo vệ các giá trị cốt lõi trong văn hóa dân tộc.
Đối với doanh nghiệp, nghĩa vụ của những người thân của người phạm tội giảm đi, đồng nghĩa với quyền lợi của người bị xâm hại cũng sẽ có thể bị ảnh hưởng, đặc biệt là trong các vụ án kinh tế, tham ô, gian lận, rửa tiền có yếu tố gia đình. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng phải có trách nhiệm để bảo đảm quyền lợi cho họ.
Ngày 10-4, Công an tỉnh Bắc Ninh cho hay Cơ quan an ninh điều tra Công an tỉnh Bắc Ninh đã có quyết định khởi tố vụ án vi phạm quy định về khai thác tài nguyên theo điều 227 Bộ luật Hình sự xảy ra tại xã Lục Sơn (Bắc Ninh) liên quan Công ty TNHH bất động sản Thành Nam.
Trước đó đầu tháng 3-2026, Phòng An ninh kinh tế Công an tỉnh Bắc Ninh phát hiện dấu hiệu vi phạm trong khai thác tài nguyên của doanh nghiệp này tại xã Lục Sơn. Công ty do ông Ngô Đức Khải, 52 tuổi, trú xã Hà Bắc, TP Hải Phòng (khu vực huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương trước đây) làm giám đốc.
Qua xác minh, cơ quan công an xác định ngày 3-6-2025, Công ty TNHH bất động sản Thành Nam được UBND tỉnh Bắc Giang cũ cấp phép khai thác khoáng sản trên diện tích 10ha, với trữ lượng hơn 2,6 triệu m³, gồm đất san lấp và đất làm gạch.
Tuy nhiên đến nay doanh nghiệp mới được giao 3,51ha đủ điều kiện khai thác. Phần diện tích còn lại chưa hoàn tất thủ tục thuê đất và chuyển mục đích sử dụng nên chưa được phép sử dụng.
Ngoài ra, dự án khai thác tại khu vực đồi Năm Hoàng (xã Lục Sơn) của Công ty TNHH bất động sản Thành Nam không thuộc trường hợp đấu giá quyền khai thác khoáng sản.
Song khi hoạt động, công ty đã khai thác vượt ngoài phạm vi được cấp phép khoảng 0,8ha, với khối lượng khoáng sản trái phép ước khoảng 30.000m³ đất.
Từ 9h30 sáng 23-4, đại tá Võ Duy Tuấn - Phó giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk, Thủ trưởng Cơ quan cảnh sát điều tra - chủ trì buổi họp báo vụ tai nạn giao thông khiến nam sinh lớp 12 tử vong gây xôn xao dư luận, đồng thời thông tin việc nguyên cán bộ cảnh sát giao thông đã bị khởi tố.
Đại tá Tuấn cho biết khoảng trưa 15-4, trên quốc lộ 29 đoạn qua xã Cư Pơng, Đắk Lắk, trong lúc tuần tra, kiểm soát giao thông, thiếu tá Nguyễn Quang Hoàng - cán bộ Trạm cảnh sát giao thông Công an tỉnh Đắk Lắk - phát hiện V.Đ.Q. (18 tuổi, trú xã Cư Pơng, học sinh lớp 12) lái xe máy có dấu hiệu vi phạm an toàn giao thông đường bộ.
Thời điểm này, tổ tuần tra đang xử lý một trường hợp vi phạm nồng độ cồn.
Theo đại tá Tuấn, khi phát hiện, thiếu tá Hoàng đã không thực hiện đúng quy trình xử lý mà truy đuổi khiến Q. lo lắng chạy tốc độ cao và bị tai nạn.
Khi đến km198+200, Q. không làm chủ tay lái, đâm vào mương thoát nước bên trái đường và ngã xuống đường. Sau đó, thiếu tá Hoàng quay đầu xe rời khỏi hiện trường theo hướng ra quốc lộ 14.
Nạn nhân được đưa vào Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình cấp cứu nhưng không qua khỏi.
Ngày 18-4, Công an tỉnh Đắk Lắk đã tạm đình chỉ công tác đối với thiếu tá Hoàng để phục vụ điều tra. Đến ngày 23-4, cơ quan này quyết định tước danh hiệu Công an nhân dân đối với cán bộ trên, đồng thời khởi tố vụ án, khởi tố bị can về tội "không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng" theo khoản 2, điều 132 Bộ luật Hình sự.
"Hành vi của ông Hoàng vi phạm quy định của lực lượng Công an nhân dân, không thực hiện việc cứu giúp người gặp nạn. Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk đã có quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với ông Hoàng về tội "không cứu giúp người đang trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng"", đại tá Tuấn thông tin.
Ông Tuấn khẳng định việc khởi tố đã được Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp phê chuẩn, thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật, không có vùng cấm, không bao che.
"Mọi người dân, cán bộ có vi phạm đều bị xử lý đúng quy định, đúng quy trình thủ tục chứ không có sự bao che, bỏ qua như một số thông tin trên mạng xã hội xuyên tạc", đại tá Tuấn khẳng định.
Đại tá Tuấn cũng khẳng định đã yêu cầu lực lượng Công an nhân dân xem đây là bài học và sẽ cùng nhà trường, lực lượng chức năng tiếp tục tuyên truyền để học sinh chấp hành đúng quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ.
Liên quan vụ thảm sát 3 người gia đình bên vợ, ngày 21-4, TAND tỉnh Đắk Lắk mở phiên tòa sơ thẩm, tuyên phạt bị cáo Nguyễn Nam Đại Thuận (38 tuổi, ngụ phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk) mức án tử hình về tội giết người, 9 năm tù về tội cướp tài sản, 6 năm tù về tội sử dụng trái phép vũ khí quân dụng. Tổng hợp hình phạt, Nguyễn Nam Đại Thuận bị tuyên phạt tử hình.
Hội đồng xét xử nhận định hành vi của bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng, mang tính côn đồ, thực hiện liên tiếp đối với nhiều nạn nhân trong cùng một gia đình, trong đó có người chưa thành niên. Sau khi gây án, bị cáo còn có hành vi cướp tài sản để bỏ trốn, thể hiện sự liều lĩnh, coi thường pháp luật nên cần áp dụng mức án cao nhất.
Theo cáo trạng, năm 2022, Thuận kết hôn với chị Nguyễn Thị Kim H.. Quá trình chung sống phát sinh mâu thuẫn do Thuận nghiện ma túy, không lo làm ăn. Lo ngại ảnh hưởng đến con, bà Trần Thị D. (mẹ chị H.) đã đưa con gái và hai cháu về nhà mình tại phường Thành Nhất (Đắk Lắk) sinh sống.
Tối 12-9-2025, sau khi sử dụng ma túy, Thuận nảy sinh ý định sát hại cả gia đình bên vợ vì cho rằng bị ngăn cản, đối xử tệ bạc. Bị cáo chuẩn bị sẵn một búa và một dao bầu, cho vào ba lô rồi đón xe đến khu vực nhà bà D., chờ thời cơ gây án.
Khoảng rạng sáng 13-9, khi anh Bùi Hữu N. (em trai chị H.) vừa mở cổng, Thuận lập tức xông vào, dùng búa tấn công liên tiếp nhiều nhát vào vùng đầu khiến nạn nhân tử vong tại chỗ. Nghe tiếng kêu, chị H. và bà D. chạy ra thì tiếp tục bị Thuận dùng dao tấn công, sát hại.
Sau đó Thuận vào phòng ngủ, dùng dao đâm nhiều nhát vào cháu T.T.P. (13 tuổi, con riêng của chị H.). Dù bị thương nặng, cháu P. vẫn kịp leo tường, chạy sang nhà hàng xóm kêu cứu và được đưa đi cấp cứu, thoát chết. Đối với cháu M. (3 tuổi, con chung), Thuận không ra tay.
Gây án xong, Thuận tỏ ra bình tĩnh, dùng nước xịt rửa vết máu, kéo thi thể các nạn nhân vào phòng khách, phủ chăn. Sau đó bị cáo lục lấy khoảng 6 triệu đồng và một điện thoại của bà D. rồi rời khỏi hiện trường.
Trong quá trình bỏ trốn, Thuận tiếp tục dùng dao khống chế một phụ nữ đi đường, cướp xe máy cùng tài sản để di chuyển. Đến khoảng 10h cùng ngày, Công an tỉnh Đắk Lắk đã bắt giữ bị cáo tại khu vực đường 19 Tháng 5 (phường Ea Kao, Đắk Lắk).
Kết luận giám định pháp y xác định các nạn nhân gồm chị H., bà D. và anh N. tử vong do đa vết thương, mất máu cấp và suy tuần hoàn.
