Cựu kỹ sư Samsung ‘bán đứng’ bí mật chip sang Trung Quốc

19h ngày 6/4 (6h ngày 7/4 theo giờ Hà Nội), tàu Orion đưa phi hành đoàn Artemis II tới gần Mặt Trăng nhất khi chỉ cách 6.545 km. Tại thời điểm này, tàu di chuyển với tốc độ khoảng 97.950 km/h so với Trái Đất, nhưng chỉ 5.052 km/h so với Mặt Trăng.

Hai phút sau, tàu tiếp tục bay xa Trái Đất nhất, cách 406.771 km, lập kỷ lục mới cho chuyến bay vũ trụ có người lái. Cột mốc đưa phi hành đoàn đến vị trí cách hành tinh xanh xa hơn 6.616 km so với nhiệm vụ Apollo 13 năm 1970.

Ở khoảng cách này, Mặt Trăng xuất hiện trước mắt phi hành đoàn Artemis II với kích thước tương đương quả bóng rổ đặt cách một cánh tay. Họ cũng là những người đầu tiên nhìn thấy một số khu vực ở phía xa Mặt Trăng (phía luôn bị khuất khi nhìn từ Trái Đất) bằng mắt thường.

Trước đó, 13h56 ngày 6/4 (0h56 ngày 7/4 giờ Hà Nội), Artemis II cũng phá kỷ lục về quãng đường xa nhất mà con người từng bay khỏi Trái Đất, với 400.171 km, do Apollo 13 thiết lập năm 1970. "Khi vượt qua khoảng cách xa nhất mà con người từng rời khỏi Trái Đất, chúng tôi muốn tôn vinh kỳ tích và nỗ lực phi thường của người tiền nhiệm trong lĩnh vực thám hiểm không gian", Jeremy Hansen từ Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA), thành viên phi hành đoàn Artemis II, chia sẻ.

"Chúng tôi sẽ tiếp tục hành trình tiến xa hơn nữa vào không gian trước khi được Mẹ Trái Đất kéo trở lại với tất cả những gì thân yêu. Nhưng điều quan trọng nhất là chúng tôi chọn khoảnh khắc này để thách thức thế hệ hiện tại và thế hệ tiếp theo, đảm bảo kỷ lục mới sẽ không tồn tại lâu", ông nói thêm.

Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa bốn phi hành gia bay tới Mặt Trăng, trở thành sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).

Nhiệm vụ Artemis II đánh dấu hàng loạt cột mốc trong ngành hàng không vũ trụ. Ví dụ, phi hành gia da màu, người phụ nữ, người không phải công dân Mỹ đầu tiên, phi hành gia lớn tuổi nhất đến Mặt Trăng. Bên cạnh đó, đây là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion. Rất nhiều công nghệ trên tàu cũng lần đầu được thử nghiệm ngoài không gian như Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis II, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.

Thu Thảo

Tin Gốc: https://vnexpress.net/artemis-ii-lap-ky-luc-ve-khoang-cach-5059292.html

Ngày 22/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì buổi làm việc với Bộ Khoa học và Công nghệ về thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ông đánh giá cao nỗ lực của bộ trong tham mưu, triển khai Nghị quyết 57, hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách; thúc đẩy phát triển hạ tầng, công nghệ; đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số lan tỏa rộng khắp các ngành, lĩnh vực và đời sống.

Tuy nhiên, Thủ tướng lưu ý về cơ chế huy động nguồn lực xã hội, hợp tác công tư, đặt hàng, giao nhiệm vụ, khoán chi, sử dụng quỹ còn vướng mắc. Ông cho rằng liên kết giữa nghiên cứu, ứng dụng, đào tạo và thị trường còn yếu; thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và thị trường khoa học công nghệ chưa đạt yêu cầu.

Bên cạnh đó, hạ tầng số, dữ liệu số, nền tảng số, công nghệ chiến lược và nhân lực chất lượng cao còn là điểm nghẽn. Việc hình thành hệ sinh thái dữ liệu, chia sẻ và khai thác dữ liệu phục vụ quản trị, điều hành và phát triển kinh tế - xã hội chưa đồng bộ.

Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh thời gian tới cần ưu tiên nguồn lực, tăng tỷ trọng chi cho công nghệ chiến lược, công nghệ cao, công nghệ lõi trong tổng chi ngân sách dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Điều này nhằm thực hiện yêu cầu của Nghị quyết 57 là bố trí ít nhất 3% tổng chi ngân sách nhà nước cho lĩnh vực này.

Thủ tướng yêu cầu đổi mới tư duy quản lý, chuyển trọng tâm chính sách hỗ trợ doanh nghiệp từ đầu vào sang hỗ trợ theo kết quả đầu ra; tháo gỡ dứt điểm các rào cản, chấp nhận rủi ro có kiểm soát, tập trung vào cơ chế quản lý, tài chính, đầu tư và tăng tính tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp khoa học và công nghệ.

Ông nhấn mạnh cần làm chủ công nghệ lõi, ưu tiên tiếp thu, chuyển giao và làm chủ các công nghệ nền tảng, công nghệ tiên tiến, công nghệ chiến lược và công nghệ số; đồng thời quản lý, thúc đẩy phát triển tài sản số, tiền kỹ thuật số theo hướng lành mạnh, hiệu quả.

Các mục tiêu được đặt ra gồm tỷ trọng kinh tế số đạt 30% GDP, tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo đạt 40%, tăng trưởng doanh số thương mại điện tử bình quân 23-25%.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ trình ban hành 3 nghị định và 2 quyết định của Thủ tướng hướng dẫn Luật Chuyển đổi số và Luật Trí tuệ nhân tạo trong tháng 4. Bộ đồng thời phải rà soát, hoàn thiện danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo hướng tinh gọn, tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa quyết định đối với phát triển đất nước trước mắt và lâu dài.

Lãnh đạo Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành phối hợp lựa chọn ngay một số nhiệm vụ công nghệ chiến lược trọng tâm gắn với các bài toán lớn của quốc gia, triển khai theo lộ trình cụ thể và có thể đo lường kết quả. Đồng thời, việc thành lập tổ công tác điều phối liên ngành và thiết lập cơ chế chỉ đạo thống nhất là cần thiết để triển khai hiệu quả các chương trình phát triển công nghệ chiến lược, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, nhà trường và cơ sở nghiên cứu, tránh lãng phí nguồn lực.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao phối hợp với Bộ Tài chính hoàn thiện, trình ban hành quy định về tiêu chí, trình tự, thủ tục và nội dung sử dụng ngân sách nhà nước cho các dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Trong đó, cơ chế cấp phát phải chuyển sang đặt hàng, giao nhiệm vụ theo kết quả đầu ra, đồng thời thiết lập cơ chế chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong nghiên cứu.

Trong quý 2, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương xây dựng Nghị quyết về mô hình phát triển đất nước trong giai đoạn mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để trình Hội nghị Trung ương 3 xem xét.

Thủ tướng cũng yêu cầu quyết liệt tái cấu trúc 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia và ban hành cơ chế đột phá cho Sàn giao dịch khoa học công nghệ.

Theo báo cáo, Việt Nam đã ban hành 11 nhóm công nghệ chiến lược với 35 sản phẩm công nghệ chiến lược. Năm 2025 có 53 tổ chức khoa học công nghệ đạt trình độ khu vực và quốc tế, 6 khu công nghệ cao; tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao đạt gần 50%. Việt Nam xếp hạng 44/139 quốc gia về chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu, hệ sinh thái khởi nghiệp đứng thứ 55 thế giới.

Đến cuối tháng 3/2026, tỷ lệ phủ sóng 5G đạt 91,9% dân số với hơn 22,4 triệu thuê bao; tốc độ Internet di động đứng thứ 14 thế giới, Internet cố định đứng thứ 9; hạ tầng IPv6 xếp thứ 7 toàn cầu.

Số doanh nghiệp công nghệ số tăng thêm 1.394. Xuất khẩu sản phẩm công nghệ số đạt hơn 45 tỷ USD, tăng 32,2%; tổng kim ngạch xuất khẩu sản phẩm công nghệ số đạt 172 tỷ USD; quy mô thương mại điện tử đạt 36 tỷ USD, gấp 3 lần năm 2020.

Tổng kinh phí cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số năm 2026 được Quốc hội phê chuẩn là 65.020 tỷ đồng, gồm 30.720 tỷ đồng chi thường xuyên và 34.300 tỷ đồng chi đầu tư phát triển. Đến nay 92,27% đã phân bổ chi thường xuyên và 68,58% chi đầu tư, phần còn lại đang tiếp tục rà soát để phân bổ.

Tin Gốc: Vnexpress

Thiết bị được tắt cuối tuần trước là bộ thí nghiệm Hạt tích điện năng lượng thấp (LECP), vốn hoạt động gần như xuyên suốt từ khi phóng Voyager 1 đến nay. Mục đích của thí nghiệm là đo lường các hạt tích điện năng lượng thấp từ hệ Mặt Trời và yếu tố khác như ion, electron, tia vũ trụ.

Quyết định tắt LECP không phải ngẫu nhiên. Các kỹ sư NASA đã thống nhất từ nhiều năm trước về thứ tự tắt những thiết bị trên Voyager 1 nhằm bảo tồn nguồn năng lượng hạt nhân đang cạn kiệt của con tàu. Thiết bị LECP của tàu "song sinh" Voyager 2 đã tắt từ tháng 3 năm ngoái.

Vì Voyager 1 đang cách Trái Đất hơn 24 tỷ km, là vật thể nhân tạo xa xôi nhất, chuỗi lệnh để tắt thiết bị mất khoảng 23 giờ mới chạm đến con tàu. Quá trình tắt cũng cần khoảng 3 giờ 15 phút để hoàn thành. Một phần của LECP, động cơ nhỏ quay cảm biến theo vòng tròn để rà quét mọi hướng, vẫn hoạt động. Bộ phận này tiêu thụ rất ít năng lượng, chỉ 0,5 W, và việc giữ nó hoạt động sẽ giúp nhóm phụ trách có cơ hội tốt nhất để bật lại thiết bị trong tương lai nếu tìm thấy nguồn năng lượng bổ sung.

"Tắt một thiết bị khoa học không phải là điều ai cũng muốn, nhưng đó là lựa chọn tốt nhất hiện tại. Nhóm nghiên cứu vẫn tập trung vào việc duy trì hoạt động của cả hai tàu Voyager lâu nhất có thể", Kareem Badaruddin, quản lý nhiệm vụ Voyager tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) thuộc NASA, chia sẻ.

Theo Kareem, Voyager 1 còn hai thiết bị khoa học đang hoạt động dùng để ghi nhận sóng plasma và đo từ trường. Chúng vẫn chạy rất tốt, thường xuyên gửi về dữ liệu từ vùng không gian mà chưa tàu vũ trụ nhân tạo nào khác khám phá.

Voyager 1 phóng lên không gian năm 1977, rời khỏi hệ Mặt Trời ngày 25/8/2012, khi đi qua Heliopause - vùng tập trung hạt tích điện đánh dấu ranh giới ngoài cùng của không gian xung quanh Mặt Trời. Cùng phóng vào năm 1977 là tàu "song sinh" Voyager 2, rời hệ Mặt Trời năm 2018. Bộ đôi này sử dụng năng lượng hạt nhân, trang bị 10 thiết bị khoa học giống nhau và hiện là những vật thể nhân tạo duy nhất đến được không gian liên sao, đồng nghĩa dữ liệu mà chúng thu thập là độc nhất vô nhị.

Tin Gốc: Vnexpress