Sáng 17/4, ông Dương Văn Bảy có mặt sớm tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP HCM, sau khi vượt hơn 200 km từ An Giang. Suốt 6 năm qua, ông không nhớ nổi mình đã bao nhiêu lần ngược xuôi trên cung đường này.
Nhưng hôm nay rất khác, ông khoác lên mình bộ lễ phục, trở thành tân cử nhân ngành Việt Nam học với tấm bằng loại Khá.
“Tôi mừng quá, đêm trước ngủ không được, cứ đi lại suốt trong nhà”, ông Bảy chia sẻ.
Vốn yêu thích văn chương, mê đọc sách từ nhỏ nhưng vì gia cảnh khó khăn và lập gia đình sớm, ông Bảy đành gác lại ước mơ học tập. Suốt thời trai trẻ, ông làm nông, rồi chuyển sang làm thợ may ở thị trấn Núi Sập, Thoại Sơn, An Giang. Ông sau đó còn làm thêm nhiều việc, chăm lo con nhỏ để vợ yên tâm lên TP HCM học trường Đại học Tài chính – Kế toán.
Vợ ông tốt nghiệp trở về quê vào đầu những năm 1990, được nhận vào làm ở một cơ quan nhà nước. Lúc này, gia đình bớt lo cái ăn cái mặc, ông Bảy lại lần lượt đưa hai con gái ra thị xã Long Xuyên theo học ở trường chuyên Thoại Ngọc Hầu.
Khi các con trưởng thành, ông Bảy bỏ nghề may, quay lại học bổ túc cấp 3. Hoàn thành chương trình nhưng ba lần thi tốt nghiệp đều trượt vì bị điểm liệt môn Toán, ông gác lại chuyện học hành một lần nữa. Đến năm 2019, một người bạn động viên ông đăng ký ôn thi tốt nghiệp THPT ở một trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên. Năm 2020, ông đỗ tốt nghiệp ở tuổi 59, sau gần 20 năm lỡ hẹn.
Trong niềm phấn khích, ông đăng ký vào ngành Việt Nam học, trường Đại học An Giang, hệ chính quy tập trung, cách nhà chừng 30 km.
“Tôi đăng ký vì thích tìm hiểu về văn hóa và sử liệu Việt Nam chứ không biết chương trình học ra sao, sinh hoạt thế nào”, ông Bảy kể. Khi biết phải đến lớp toàn thời gian, cùng nhiều hoạt động rèn luyện, đoàn thể, ông đành dừng lại.
Nghe lời khuyên của con gái, ông đăng ký vào ngành Việt Nam học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, với hình thức đào tạo từ xa. Đây là ngành học tập trung vào văn hóa, ngôn ngữ, lịch sử Việt Nam – phù hợp với sở thích của ông.
Thử thách đến với sinh viên U70 ngay từ học kỳ đầu, khi toàn bộ hoạt động đều diễn ra online, do ảnh hưởng của Covid-19. Vốn ít tiếp xúc với máy vi tính, những buổi học online đầu tiên qua Zoom khiến ông áp lực.
“Ban đầu tôi chán lắm, tưởng tượng học đại học được gặp bạn bè, thầy cô, biết giảng đường ra sao, ngờ đâu chỉ ôm cái máy tính”, ông nhớ lại. “Mà tôi đâu có biết dùng ra sao, gõ bàn phím như mổ cò, nhấp chuột cũng không biết”.
Cũng vì thế, ông Bảy trượt 3 môn đầu. Ông làm bài trên hệ thống, nhưng không biết cách gửi nên giảng viên không nhận được bài, đành học lại.
Mãi đến năm 2022, ông Bảy mới được gặp bạn bè, thầy cô trực tiếp. Khoảng 2-3 tháng, ông lại bắt xe lên TP HCM dự thi tập trung. Sinh viên U70 còn nhớ lần thi đầu tiên căng thẳng đến choáng váng mặt mày. Ra khỏi phòng thi, ông đến góc hành lang khuất, tựa vào tường để lấy lại tinh thần “vì sợ bạn cùng lớp cười”.
Là sinh viên lớn tuổi nhất lớp nhưng hễ có bài tập nhóm, ông Bảy lăn xả, hết mình cùng bạn học, nhờ đó biết thế nào là “chạy deadline”. Không thạo công nghệ, mỗi lần thuyết trình nhóm, ông viết tay nội dung, chụp lại gửi cho bạn cùng lớp chỉnh sửa thành bản trình chiếu.
“Tôi không ngần ngại việc gì, chỉ sợ là gánh nặng của các bạn chung nhóm. May mắn các em, cháu hỗ trợ rất nhiệt tình, vui vẻ”, ông nói.
Song song, ông Bảy được một thầy giáo gần nhà kèm môn tiếng Anh, từ vỡ lòng. Sau những giờ học online, ông lại cắp sách đến nhà thầy, ngồi học cùng học sinh.
Hoàn thành chương trình đại học giữa năm ngoái, ông Bảy miệt mài ôn luyện tiếng Anh để thi lấy chứng chỉ B1 – chuẩn đầu ra ngoại ngữ của trường. Trước đây, ông hay sưu tầm các tác phẩm văn học kinh điển, cả bản tiếng Anh lẫn tiếng Việt. Rảnh rỗi, ông lại lấy sách ra đọc rồi tra từng từ để ghép nghĩa nên nghĩ vốn từ vựng và kỹ năng đọc ổn. Nhưng ở lần thi đầu tiên, ông trượt vì không kịp làm bài thi viết và nghe trên máy vi tính.
Được bạn bè cùng lớp khuyên tìm giáo viên kèm riêng, ông mò mẫm trên mạng và tìm được một cô giáo dạy ở Cần Thơ. Cô giáo định từ chối vì học viên lớn tuổi, học online khó tiếp thu nhưng ông Bảy dành cả ngày thuyết phục. Ông chấp nhận học ca 0h vì cô chỉ trống mỗi khung giờ này. Thời lượng mỗi buổi là một tiếng nhưng đa phần kéo dài hơn, nhiều hôm gần 2h, ông mới đi ngủ. Ròng rã ôn suốt một tháng trời, ông Bảy thi đỗ chứng chỉ B1 hồi tháng 12 năm ngoái để làm thủ tục xét tốt nghiệp.
Ông Bảy nói phấn khởi khi sự ham học của mình truyền cảm hứng cho con cháu. Ông kể lần lên TP HCM thi chứng chỉ tiếng Anh, khi đang ở nhà con gái ôn bài, hai cháu gái cũng tự động lấy sách vở ra ngồi học cạnh ông ngoại.
“Ở tuổi này, tôi học không phải vì bằng cấp. Tôi học để bù lại quãng đời tuổi trẻ vì hoàn cảnh mà lỡ cơ hội được đến trường”, ông Bảy nói. “Học tập là niềm vui, là để mở mang đầu óc, quen biết nhiều bạn trẻ, tư duy theo một cách mới”.
TS Nguyễn Thị Quốc Minh, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, từng giảng dạy lớp của ông Bảy nói tuy nhà xa, tuổi tác đã lớn, nhưng ông Bảy tham gia mọi buổi học, nghiêm túc và tích cực phát biểu. Nữ giảng viên ấn tượng nhất là cách ông vượt qua môn Ngoại ngữ và Tin học – là điều kiện bắt buộc để được cấp bằng.
“Tôi thật sự rất nể trọng, khâm phục. Đây là tấm gương sáng về tinh thần học tập, cần được lan tỏa”, TS Minh nói.
Tấm bằng cử nhân mở ra chân trời mới với cử nhân U70. Ông Bảy cho biết vợ và các con khuyến khích học lên thạc sĩ. Nhưng trước mắt, ông đặt mục tiêu rèn tiếng Anh thật tốt để đọc các tác phẩm văn học nước ngoài bằng ngôn ngữ gốc.
“Việc học là cả đời, không có cách này thì sẽ con đường khác, đã đam mê, dấn thân thì ít ai muốn dừng lại”, ông Bảy nói.
Ngày 22-4, cụm chuyên môn 3 (gồm các trường tiểu học ở quận Tân Bình và quận Tân Phú cũ) TP.HCM đã tổ chức chuyên đề "Ứng dụng AI trong dạy học" tại Trường tiểu học Đống Đa, phường Tân Hòa. Chuyên đề có sự tham gia của hơn 100 cán bộ quản lý, chuyên viên và giáo viên tiểu học ở TP.HCM.
Tiết dạy minh họa cho chuyên đề được thực hiện đối với học sinh lớp 5/4 Trường tiểu học Đống Đa, do cô Nguyễn Thị Hòa đứng lớp giảng dạy.
Đặc biệt, mặc dù mới lớp 5 nhưng các học sinh Trường tiểu học Đống Đa đã sử dụng máy tính để bàn, iPad… để thực hiện tất cả các nhiệm vụ mà cô giáo giao cho trong suốt tiết học. Từ việc quét mã QR để tìm hiểu kiến thức bài học, đọc sách điện tử, xem phim ngắn, chơi trò chơi trực tuyến, sử dụng AI để tạo sản phẩm nghe - nhìn, nộp bài tập lên hệ thống…
Vì vậy, tiết học trôi đi một cách sinh động, học sinh được thuyết trình và có nhiều thời gian để tương tác với cô giáo, với các bạn cùng lớp.
Sau tiết dạy minh họa, các cán bộ quản lý, giáo viên đã đánh giá tiết dạy thành công, chuyển tải được mục tiêu cần đạt và phát triển năng lực học sinh, vận dụng AI rất sáng tạo và hiệu quả…
Bên cạnh đó, nhiều giáo viên cũng thắc mắc về kỹ năng làm chat bot để dạy học; về vấn đề máy móc, trang thiết bị lấy từ nguồn nào cho học sinh sử dụng; giáo viên ứng dụng AI trong dạy học nhưng học sinh không biết sử dụng công nghệ thì sao?…
Phát biểu tại chuyên đề, ông Nguyễn Thái Vĩnh Nguyên, Phó trưởng phòng Giáo dục phổ thông, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, cho rằng việc ứng dụng AI trong dạy học phải đến từ hai phía: giáo viên và học sinh. Các em học sinh cần được hướng dẫn để sử dụng và sử dụng thành thạo công nghệ thì giáo viên mới có thời gian rèn luyện cho học sinh kỹ năng trình bày, phản biện…
Ông Nguyên đề nghị hiệu trưởng các trường tiểu học cần dành nguồn lực đầu tư để giáo viên tiếp cận với AI, mua sắm trang thiết bị phục vụ cho việc ứng dụng AI trong dạy học.
"Việc tập huấn chỉ diễn ra trong vài ngày, phần còn lại là bản thân giáo viên cần nỗ lực tự học, dụng công mày mò và áp dụng vào thực tế công việc. Không có động lực nào lớn bằng chính bản thân thầy cô muốn đổi mới" - ông Nguyên khẳng định.
Trường tiểu học Đống Đa là trường công lập thực hiện mô hình tiên tiến, hội nhập ở TP.HCM. Không chỉ giáo viên được tập huấn về việc sử dụng AI mà học sinh cũng được tiếp cận với công cụ số thường xuyên.
Các lớp học ở trường này được trang bị đầy đủ máy móc để ứng dụng AI trong dạy và học như: tivi thông minh có tích hợp AI, mỗi lớp có đường truyền Internet riêng... Ngoài việc dạy tin học theo chuẩn quốc tế cho học sinh từ lớp 3 trong giờ chính khóa, nhà trường còn mở các câu lạc bộ để học sinh tìm hiểu và rèn luyện kỹ năng ứng dụng công nghệ số.
Lê Võ Thiên Kim, học sinh lớp 12 Trường THPT Trần Phú (TP.HCM), là một trong 137.376 thí sinh sẽ dự thi V-ACT vào sáng mai, 5.4. Trao đổi với Thanh Niên, Kim kể nội dung thi em thấy thử thách nhất là tư duy logic do có nhiều dạng bài nữ sinh chưa từng tiếp xúc bao giờ. Phần sử dụng ngôn ngữ, gồm tiếng Việt, tiếng Anh, cũng khiến nữ sinh lo lắng bởi đề yêu cầu thí sinh phải vững kiến thức căn bản suốt 3 năm THPT.
Phần tư duy khoa học cũng là một rào cản đáng kể với Kim khi em chỉ đăng ký học tổ hợp có các môn lý, hóa, địa và tin. Còn với những môn không học nhưng đề vẫn ra thi như sinh, điều nữ sinh sợ nhất là "có các dạng bài yêu cầu tính toán và cần dùng đến kiến thức chuyên môn".
"Hiện em và bạn bè rất lo vì thấy mình học chưa đủ để đi thi, nhất là khi đề còn yêu cầu thêm cả kiến thức xã hội", nữ sinh bộc bạch, cho biết thêm em nhắm tới mốc 800 đến 900 điểm sau thời gian học trực tuyến và tự luyện đề trong sách tham khảo.
Là thủ khoa khối D07 trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025, Trần Vĩnh Khang, sinh viên ĐH Bách khoa Hà Nội, đã từng lần lượt đạt 1.006 điểm và 1.024 điểm trong hai đợt thi V-ACT. Khang thẳng thắn cho biết việc làm được hết 120 câu trong 150 phút là "nhiệm vụ bất khả thi". Thế nên, cần lưu ý câu dễ làm trước, câu khó làm sau và bắt đầu làm từ phần thi mình giỏi nhất chứ không nên mặc định làm từ trên xuống.
"Nếu làm các câu quá khó ngay khi mới bắt đầu, thí sinh sẽ thấy 'ngộp', ảnh hưởng tới phong độ", anh nói.
Thực tế, ở cả hai đợt thi V-ACT, Khang đều chọn làm tư duy khoa học trước, sau đó tới sử dụng ngôn ngữ và cuối cùng mới là toán học - phần thi được Khang cho là "tốn nhiều dung lượng não nhất". Riêng với tư duy khoa học, dù học tổ hợp khoa học tự nhiên nhưng Khang cũng không gặp nhiều khó khăn với các câu sử, địa, kinh tế và pháp luật. "Câu hỏi có những gợi ý nhất định và dữ kiện cũng được cung cấp sẵn", anh nói.
Khang cũng nhấn mạnh, bí quyết quan trọng để đạt điểm cao là thí sinh phải duy trì trạng thái ổn định, bắt đầu từ lúc bước vào phòng thi để làm thủ tục và chờ phát đề, kéo dài cho tới khi hết giờ làm bài. Đó là lý do Khang chia thời gian trong phòng thi ra làm hai, gồm 60 phút đầu chuẩn bị và 150 phút làm bài thực tế.
"Thông thường mọi người không quá tập trung vào 60 phút này và đa số sẽ dành thời gian ôn lại bài hay đi ngủ. Theo tôi cả hai đều không nên vì nó sẽ khiến thí sinh hoặc lo lắng hoặc mất tập trung, tất cả đều dẫn đến việc không phát huy phong độ tốt nhất", anh kể.
Trong một tiếng ngồi chờ, Khang khuyên thí sinh hãy làm những điều để giúp các bạn thư giãn và giảm lo âu, như trong trường hợp của anh là ngồi vẽ. Khang còn mang theo "bùa hộ mệnh" là chiếc đồng hồ may mắn được thầy giáo cũ tặng để cảm thấy tự tin nhất.
Chia sẻ thêm về việc điền đáp án, Khang nhận định thí sinh thường có hai cách phổ biến là làm hết đề rồi mới bắt đầu tô trắc nghiệm hay làm xong câu nào tô ngay câu đó. Tuy nhiên, anh cho rằng cả hai đều có những nhược điểm, như cách đầu dễ tô sót còn cách sau lại tốn công. Để trung hòa, Khang chọn làm xong phần thi nào tô hết phần đó, chỉ bỏ trống các câu chưa giải được để dành làm vào cuối giờ.
Đạt 1.022 điểm thi V-ACT ở đợt 1, Nguyễn Nhật Nam, sinh viên Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), thú nhận anh không có bí quyết cao siêu, chủ yếu là nỗ lực đều đặn. Nam kể trong giai đoạn nước rút, mỗi ngày anh đều làm một đề thi thử và khi làm xong đều dò kết quả và đúc kết lại những lỗi sai để khắc phục. Trong khi đó, ở những tháng trước, mỗi tuần anh cũng đều luyện một đề.
"Tôi dành đủ thời gian để ăn uống, nghỉ ngơi chứ không thức khuya ôn tập", Nam nói. Anh chia sẻ thêm rằng, khi vào phòng thi sẽ ưu tiên làm phần thế mạnh của mình là toán sau đó mới tới các phần khác.
"Riêng với những môn không học mà vẫn thi, tôi chỉ thuần túy dựa vào suy luận chứ không cần phải đọc thêm kiến thức bên ngoài. Bởi đề thi đã cho sẵn công thức hoặc nội dung cần áp dụng chứ không ra câu hỏi theo hướng không học là không biết làm", anh nhấn mạnh.
Nam sinh này cho biết trong quá trình luyện đề, anh thường dư cỡ 20 - 30 phút cuối giờ để kiểm tra lại những câu chưa làm. Tuy nhiên, khi thi thực tế thì chỉ còn 10 phút. Đây là điểm thí sinh cần lưu ý để phân bổ thời gian làm bài phù hợp. Cũng theo Nam, giải xong câu nào anh đều tô ngay đáp án câu đó vào phiếu trả lời trắc nghiệm không đợi tới cuối giờ mới bắt đầu làm.
Nghị định quy định chi tiết một số điều của luật Nhà giáo mới đây đã đưa ra chính sách thu hút, trọng dụng đối với nhà giáo, trong đó đối tượng được hưởng chính sách thu hút, trọng dụng bao gồm nhiều nhóm giảng viên.
Cụ thể, thứ nhất là người có tài năng (tốt nghiệp thủ khoa ĐH trong nước hoặc loại giỏi ở nước ngoài; tốt nghiệp ĐH xuất sắc từng đạt giải 3 các kỳ thi học sinh giỏi tỉnh, giải khuyến khích kỳ thi quốc gia trở lên; chuyên gia, nhà khoa học trẻ tài năng..)
Thứ hai là giáo sư, phó giáo sư hoặc được công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh này. Thứ ba là người đạt thành tích cao cấp quốc gia, quốc tế trong các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, các ngành nghề truyền thống.
Thứ tư là nghệ nhân, nghệ sĩ, thầy thuốc có danh hiệu ưu tú, nhân dân; người có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia bậc 4/5 hoặc có chứng nhận kỹ năng nghề xuất sắc, đạt giải tại các kỳ thi này cấp khu vực, quốc tế.
Thứ năm là người đến làm việc tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Thứ sáu là giảng viên trong lĩnh vực trọng yếu, thiết yếu theo nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Cuối cùng là giảng viên dạy các ngành, nghề khó tuyển sinh nhưng xã hội có nhu cầu; các ngành nghề đặc thù thuộc lĩnh vực nghệ thuật, thể thao, y tế, quốc phòng và an ninh.
Trong đó, giảng viên thuộc nhóm thứ năm được tuyển dụng theo hình thức tiếp nhận nhà giáo và không yêu cầu đáp ứng điều kiện về thời gian công tác; được hưởng chính sách đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và người hưởng lương trong lực lượng vũ trang công tác ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định.
Các nhóm còn lại các ưu đãi được áp dụng thực hiện theo quy định tại Nghị định 179 của Chính phủ, như hưởng 100% lương trong thời gian tập sự, hưởng phụ cấp tăng thêm hàng tháng bằng 150% mức lương theo hệ số lương hiện hưởng trong thời hạn 5 năm kể từ ngày có quyết định tuyển dụng; được ưu tiên thuê nhà công vụ, ưu tiên cao nhất khi mua nhà ở xã hội... phụ cấp tăng thêm.
