Thế nhưng, ngày càng có những trường hợp chỉ cần cầm điện thoại lên đã thấy choáng, buồn nôn hoặc mệt mỏi, thậm chí sợ cầm vào điện thoại.
Chị N.T.M. (40 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội) chia sẻ khoảng vài tháng gần đây, chị bắt đầu gặp tình trạng rất khó chịu: “Cứ cầm điện thoại lên là tôi thấy buồn nôn, chóng mặt, tay tê như kiến bò, nhiều lúc còn sợ không dám dùng nữa”.
Trước đó, chị M. có tiền sử đau cột sống cổ do đặc thù công việc phải ngồi máy tính nhiều giờ mỗi ngày. Ngoài thời gian làm việc, chị vẫn thường xuyên sử dụng điện thoại để trao đổi công việc và giải trí.
“Ban đầu chỉ là mỏi cổ, rồi dần dần mỗi lần nhìn vào điện thoại lâu là thấy choáng nhẹ. Sau này chỉ cần cầm lên thôi cũng đã thấy khó chịu”, chị chia sẻ.
Tình trạng này khiến công việc của chị bị ảnh hưởng đáng kể, khi nhiều lúc chị phải trì hoãn trả lời tin nhắn, hạn chế sử dụng điện thoại dù công việc yêu cầu liên tục.
BS Ngô Văn Quốc – trưởng khoa ngoại chấn thương Bệnh viện Lê Văn Thịnh (TP.HCM) – cho biết hiện nay số lượng bệnh nhân bị đau cổ vai gáy đến phòng khám xương khớp tăng dần theo từng năm và có xu hướng trẻ hóa.
Nếu quan sát kỹ sẽ thấy việc đau cổ, đau lưng do dùng máy tính, điện thoại trong tư thế xấu còn ảnh hưởng đến cả dáng đi, dáng ngồi. Những bệnh nhân này thường kèm theo gù lưng và người có xu hướng cúi người ra phía trước.
BS Nguyễn Tiến Lộc – khoa ngoại chấn thương Bệnh viện Lê Văn Thịnh – cũng giải thích cầm điện thoại trong thời gian dài khiến mắt đã quen với khoảng cách nhìn gần, nên khi vừa ngưng dùng để làm việc khác, mắt người dùng cần khoảng thời gian ngắn để thích nghi với sự thay đổi khoảng cách nhìn, dẫn đến tình trạng chóng mặt, buồn nôn do não bộ đang thích nghi với sự thay đổi.
Ngoài ra, trong thời gian dài cầm điện thoại ở một tư thế cũng khiến các gân ở cổ bàn tay phải gồng cứng liên tục để giữ màn hình ổn định. Điều này góp phần làm tăng áp lực ở cổ tay, gây ra tình trạng tê tay như người bị bệnh “hội chứng ống cổ tay”.
Đây là loại bệnh thường gặp ở những người phải lao động bằng bàn tay liên tục như thợ hớt tóc, nghệ sĩ dương cầm.
Với một số người bệnh có cảm giác khó chịu ngay khi cầm điện thoại, BS Lộc cho hay cảm giác “khó chịu” này có thể đến từ nhiều nguyên nhân. Tuy nhiên nếu “khó chịu” đến từ bàn tay thì nguyên nhân lớn nhất là do người bệnh mắc phải bệnh hội chứng ống cổ tay như đề cập.
Khi cúi đầu nhìn điện thoại, các cơ ở vùng cổ sẽ phải gồng cứng liên tục để đảm bảo đầu và cổ được giữ ổn định. Sau nhiều giờ dùng điện thoại, người dùng sẽ có cảm giác mỏi cổ do các cơ kể trên bị quá tải.
Đáng lưu tâm, với các video ngắn thường đánh vào tâm lý “thỏa mãn nhanh” của người dùng, chúng ta dễ dồn sự tập trung vào màn hình trong thời gian dài mà quên mất mình đang sử dụng điện thoại ở tư thế không tốt.
Với hiện tượng “cứ cầm điện thoại lên là buồn nôn, mệt, tê tay, thậm chí sợ sử dụng điện thoại” – chia sẻ với Tuổi Trẻ, ThS Hoàng Trọng Lân, chuyên gia tâm lý lâm sàng, cho rằng bên cạnh vấn đề bệnh lý cơ thể, tình trạng này có thể còn do yếu tố tâm lý.
Theo ThS Lân, ở những người có tiền sử đau cột sống cổ, việc duy trì tư thế cúi đầu trong thời gian dài khi dùng điện thoại có thể gây chèn ép thần kinh, rối loạn tuần hoàn vùng cổ – đầu. Hệ quả là xuất hiện các triệu chứng như tê tay, chóng mặt, buồn nôn.
Đáng chú ý, khi những trải nghiệm khó chịu này lặp lại nhiều lần, não bộ có thể hình thành một “liên kết có điều kiện”. Ông Lân cho biết từng tiếp nhận một trường hợp điển hình, một nhân viên văn phòng sau thời gian dài bị đau cổ vai gáy, mỗi lần dùng điện thoại đều thấy choáng nhẹ và buồn nôn.
Ban đầu đây là phản ứng sinh lý do tư thế. Tuy nhiên về sau dù đã điều chỉnh tư thế và chỉ sử dụng trong thời gian ngắn, người này vẫn xuất hiện cảm giác khó chịu và dần né tránh việc sử dụng điện thoại.
“Điều này cho thấy yếu tố thể chất có thể là nguyên nhân khởi phát nhưng yếu tố tâm lý lại góp phần duy trì và làm trầm trọng thêm triệu chứng”, ông Lân phân tích. Theo đó, một “vòng xoắn” có thể hình thành trải nghiệm khó chịu khiến não ghi nhớ, từ đó sinh ra lo âu dự đoán; lo âu lại làm tăng phản ứng sinh lý khiến triệu chứng rõ hơn và dẫn đến né tránh.
Theo chuyên gia, nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành rối loạn lo âu. Người gặp vấn đề sẽ dần hạn chế hoặc sợ sử dụng thiết bị, thậm chí né tránh công việc, giao tiếp trực tuyến, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất làm việc và chất lượng cuộc sống.
Người có các dấu hiệu như triệu chứng kéo dài nhiều tuần không giảm, mức độ khó chịu tăng dần, xuất hiện hành vi né tránh hoặc lo lắng rõ rệt khi nghĩ đến việc sử dụng điện thoại nên tìm đến chuyên gia để được thăm khám. Việc đánh giá sớm giúp phân biệt rõ yếu tố thể chất và tâm lý, từ đó có hướng can thiệp.
Về nguyên tắc xử lý, ông Lân ví cột sống cổ như “nền tảng vật lý”. Nếu nền tảng này gặp vấn đề như sai tư thế, căng cơ hay chèn ép nhẹ cần điều chỉnh tư thế, tập vật lý trị liệu để loại bỏ tín hiệu khó chịu từ cơ thể.
Song song đó cần can thiệp vào “cách não đã học và ghi nhớ trải nghiệm”. Liệu pháp tâm lý, đặc biệt theo hướng nhận thức – hành vi, giúp người bệnh điều chỉnh lại nhận thức và hành vi. Người bệnh có thể tập tiếp xúc lại với điện thoại từng bước, bắt đầu từ thời gian ngắn, ở tư thế đúng và trong trạng thái thư giãn, sau đó tăng dần.
“Hiểu đơn giản là vừa chỉnh lại cơ thể, vừa “dạy lại” não rằng việc sử dụng điện thoại là an toàn. Khi hai quá trình này diễn ra song song, triệu chứng sẽ giảm bền vững”, ông Lân nói.
Đây là nguồn dinh dưỡng phong phú, hỗ trợ sức khỏe tim mạch, xây dựng cơ bắp, kiểm soát cân nặng và tiêu hóa. Chúng cũng cung cấp kẽm, magie và folate, góp phần giảm cholesterol và nguy cơ ung thư đại tràng.
Các loại đậu
Đây là nguồn dinh dưỡng phong phú, hỗ trợ sức khỏe tim mạch, xây dựng cơ bắp, kiểm soát cân nặng và tiêu hóa. Chúng cũng cung cấp kẽm, magie và folate, góp phần giảm cholesterol và nguy cơ ung thư đại tràng.
Rau xanh
Khi sang tuổi 30, nam giới nên ưu tiên nạp nhiều rau xanh như bina, cải xoăn, bông cải xanh... vào chế độ ăn hằng ngày. Chúng giàu vitamin A, chất chống oxy hóa mạnh có tác dụng chống viêm. Tình trạng viêm có thể tăng lên ở độ tuổi này, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ và một số loại ung thư.
Rau xanh
Khi sang tuổi 30, nam giới nên ưu tiên nạp nhiều rau xanh như bina, cải xoăn, bông cải xanh... vào chế độ ăn hằng ngày. Chúng giàu vitamin A, chất chống oxy hóa mạnh có tác dụng chống viêm. Tình trạng viêm có thể tăng lên ở độ tuổi này, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ và một số loại ung thư.
Măng tây
Loại rau này chứa folate và vitamin B6 giúp tăng ham muốn, vitamin E hỗ trợ duy trì hormone testosterone. Các chất chống oxy hóa có thể góp phần bảo vệ sức khỏe tuyến tiền liệt. Folate còn đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển tế bào hồng cầu và tạo DNA mới.
Loại rau này chứa folate và vitamin B6 giúp tăng ham muốn, vitamin E hỗ trợ duy trì hormone testosterone. Các chất chống oxy hóa có thể góp phần bảo vệ sức khỏe tuyến tiền liệt. Folate còn đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển tế bào hồng cầu và tạo DNA mới.
Việt quất
Loại quả này có đặc tính chống viêm mạnh và cung cấp nhóm hợp chất gọi là polyphenol, giúp giảm viêm trong toàn cơ thể, ngủ ngon hơn. Trộn việt quất tươi với sữa chua, yến mạch cho bữa sáng hoặc thêm vào sinh tố để tận dụng tối đa lợi ích dinh dưỡng.
Việt quất
Loại quả này có đặc tính chống viêm mạnh và cung cấp nhóm hợp chất gọi là polyphenol, giúp giảm viêm trong toàn cơ thể, ngủ ngon hơn. Trộn việt quất tươi với sữa chua, yến mạch cho bữa sáng hoặc thêm vào sinh tố để tận dụng tối đa lợi ích dinh dưỡng.
Khoai tây
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ USDA, khoai tây rất giàu kali. Một củ khoai tây cỡ vừa có thể cung cấp lượng kali gấp hơn hai lần so với một quả chuối, góp phần kiểm soát huyết áp.
Khoai tây
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ USDA, khoai tây rất giàu kali. Một củ khoai tây cỡ vừa có thể cung cấp lượng kali gấp hơn hai lần so với một quả chuối, góp phần kiểm soát huyết áp.
Cà phê
Cà phê chứa chất chống oxy hóa cao có thể làm chậm quá trình lão hóa sinh học và kéo dài tuổi thọ. Uống một hoặc hai tách mỗi ngày sau tuổi 30 có lợi vì hỗ trợ bảo vệ cơ thể trước nhiều loại ung thư, bệnh tim mạch, sa sút trí tuệ, bệnh gan, thậm chí tiểu đường. Nên ưu tiên cà phê nguyên chất, không thêm đường, sữa hoặc chất béo nhân tạo.
Cà phê
Cà phê chứa chất chống oxy hóa cao có thể làm chậm quá trình lão hóa sinh học và kéo dài tuổi thọ. Uống một hoặc hai tách mỗi ngày sau tuổi 30 có lợi vì hỗ trợ bảo vệ cơ thể trước nhiều loại ung thư, bệnh tim mạch, sa sút trí tuệ, bệnh gan, thậm chí tiểu đường. Nên ưu tiên cà phê nguyên chất, không thêm đường, sữa hoặc chất béo nhân tạo.
Sữa chua
Khả năng hấp thụ canxi và mật độ xương giảm dần từ độ tuổi 25-30, do đó bổ sung đủ canxi góp phần duy trì sức khỏe tốt hơn. Không chỉ là nguồn chứa canxi mà sữa chua còn cung cấp vitamin K2 dồi dào, giúp đưa canxi vào xương, giữ cơ thể khỏe mạnh.
Sữa chua
Khả năng hấp thụ canxi và mật độ xương giảm dần từ độ tuổi 25-30, do đó bổ sung đủ canxi góp phần duy trì sức khỏe tốt hơn. Không chỉ là nguồn chứa canxi mà sữa chua còn cung cấp vitamin K2 dồi dào, giúp đưa canxi vào xương, giữ cơ thể khỏe mạnh.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, trong 10 ngày tới (8 - 17.4), thời tiết Quảng Trị diễn ra nắng nóng với nhiệt độ từ 36 - 40 độ C. Trong đó có nhiều ngày nhiệt độ trong ngày có thể lên đến 39 - 40 độ C, độ ẩm thấp, nắng nóng đặc biệt gay gắt.
Trong ngày 8.4, các địa phương được dự báo có nhiệt độ cao như phường Đồng Hới (39,9 độ C); xã Tuyên Hóa (39,3 độ C); phường Ba Đồn (39,6 độ C), phường Đông Hà (39 độ C).
Trong nhiều ngày liên tiếp ghi nhận thời tiết nắng nóng tại Quảng Trị, bác sĩ chuyên khoa chuyên khoa 2 Hoàng Ngọc Huỳnh, phụ trách Khoa hồi sức tích cực - chống độc, Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị đã đưa các khuyến cáo, cách phòng tránh cho người dân địa phương.
Theo bác sĩ Ngọc Huỳnh, những ngày gần đây Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị đã ghi nhận số lượng bệnh nhân nhập viện tăng rõ rệt, chủ yếu liên quan đến các bệnh lý do nhiệt như các trường hợp say nắng, say nóng, kiệt sức do nóng với biểu hiện rối loạn ý thức, sốt cao, tụt huyết áp; gia tăng các ca đột quỵ và nhồi máu cơ tim, đặc biệt ở người cao tuổi; mất nước, rối loạn điện giải nặng; các bệnh hô hấp mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen suyễn dễ trở nặng.
Đáng chú ý, nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nặng do chủ quan, không nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm của nắng nóng.
Theo bác sĩ Ngọc Huỳnh, nắng nóng không chỉ gây khó chịu đơn thuần, mà thực chất là một tác nhân nguy hiểm nghiêm trọng khiến cơ thể mất nước nhanh, máu cô đặc, tăng nguy cơ huyết khối, đột quỵ.
Ngoài ra, trời nắng nóng cũng khiến tim hoạt động nhiều hơn gây các biến cố tim mạch, đặc biệt là với các bệnh nhân có bệnh nền về tim mạch; những người có bệnh nền cũng khó kiểm soát bệnh hơn. Đặc biệt, nếu không xử trí kịp thời, say nắng, say nóng có thể gây suy đa cơ quan và đe dọa tính mạng trong thời gian ngắn.
Với đặc thù của người dân Quảng Trị là làm nông nghiệp, xây dựng, ngư nghiệp... việc tiếp xúc với nắng nóng là điều khó tránh khỏi, bác sĩ Huỳnh đã đưa ra một số lưu ý sau:
Đối với người dân, nông dân, công nhân thường xuyên lao động ngoài trời, cần lưu ý như sau:
Tình trạng không thể uống hết 2 lít nước lọc một ngày không phải là dấu hiệu "yếu" mà cho thấy hệ thống điều hòa nước của cơ thể đang hoạt động hiệu quả. Các cơ chế sinh học như giảm cảm giác khát, tăng bài tiết nước tiểu và tạo cảm giác đầy bụng được thiết kế để ngăn cơ thể hấp thu quá nhiều nước trong thời gian ngắn.
Nước là nhu cầu sinh tồn nên cơ thể có cơ chế kiểm soát rất nghiêm ngặt. Chỉ cần nồng độ muối trong máu tăng nhẹ, não bộ lập tức phát tín hiệu khát để thúc đẩy việc uống nước. Ngược lại, khi cơ thể đã nhận đủ nước, các tín hiệu "tắt khát" sẽ được kích hoạt rất nhanh. Chỉ cần vài tín hiệu từ miệng, họng và dạ dày khi nước vừa được uống vào, não đã nhận biết rằng cơ thể sắp được bù nước. Khi đó, cảm giác khát giảm ngay cả trước khi nước được hấp thu hoàn toàn. Đồng thời, thận bắt đầu tăng thải nước tiểu để giữ cân bằng dịch.
Các nghiên cứu thần kinh học cho thấy khi cơ thể đã đủ nước, việc nuốt thêm trở nên khó khăn hơn rõ rệt. Điều này giải thích vì sao nhiều người cảm thấy rất khó uống tiếp khi đã uống quá nhiều nước.
Ngoài ra, một yếu tố quan trọng khác là cảm giác căng dạ dày. Khi uống nước liên tục, dạ dày nhanh chóng bị giãn ra và tạo cảm giác đầy bụng. Trong các thử nghiệm sinh lý, nhiều người bắt đầu cảm thấy "no nước" sau khoảng 400-700 ml.
Trái ngược với nước lọc, bia lại tác động đến cơ thể theo nhiều con đường khiến người uống dễ tiêu thụ nhiều hơn. Bia thường được uống lạnh, có ga và có hương vị đặc trưng. Các yếu tố này làm tăng cảm giác sảng khoái và dễ uống. Khí CO₂ trong bia còn có thể tạo ra hiện tượng ợ hơi, giúp giảm áp lực trong dạ dày, khiến người uống cảm thấy "nhẹ bụng" hơn dù lượng chất lỏng đã khá lớn.
Thứ hai là tác động của rượu lên não bộ. Ethanol trong bia là một chất hướng thần, có khả năng kích hoạt hệ thống thưởng của não, đặc biệt là hệ dopamine. Chỉ riêng mùi hoặc vị bia cũng có thể làm tăng cảm giác muốn uống thêm, ngay cả khi lượng cồn chưa đủ gây say.
Không chỉ vậy, rượu bia còn làm suy giảm khả năng kiểm soát hành vi. Khi nồng độ cồn trong máu tăng, não bộ trở nên kém nhạy với các tín hiệu nội cảm như đầy bụng hoặc "đủ rồi". Điều này khiến người uống dễ tiếp tục uống dù cơ thể đã bắt đầu quá tải. Khi uống nhiều bia trong thời gian dài, tổng lượng cồn lớn vẫn có thể gây mất nước, rối loạn điện giải và nhiều nguy cơ sức khỏe khác.
Bác sĩ Nguyễn Huy HoàngHội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam
