Trong bức ảnh chụp bằng ống kính 400 mm, Trái Đất có hình lưỡi liềm mỏng, chỉ phần rìa trên được chiếu sáng, màu xanh lam nhạt và những đám mây trắng rải rác nổi bật trên nền vũ trụ tối đen. Dọc theo đường chân trời Mặt Trăng, địa hình gồ ghề của thiên thể này trở thành bóng đen đối lập với phần lưỡi liềm sáng rực của Trái Đất. NASA cho biết, hình ảnh “mang đến một góc nhìn độc đáo về hành tinh quê hương của nhân loại từ không gian sâu”.
Trước đó, nhiều người chờ đợi phi hành đoàn Artemis II ghi lại khoảnh khắc này nhằm tái hiện bức ảnh nổi tiếng chụp cách đây hơn nửa thế kỷ. Ngày 24/12/1968, ba phi hành gia Frank Borman, Jim Lovell, William Anders ghi lại hình ảnh Trái Đất và Mặt Trăng nhìn từ tàu vũ trụ Apollo 8. Bức ảnh sau này được biết đến với tên gọi “Trái Đất mọc” (Earthrise), trở thành nguồn cảm hứng lớn cho người yêu thiên văn. Apollo cũng là chương trình vũ trụ được nhiều người nhớ đến nhất của NASA với những cuộc đổ bộ Mặt Trăng mang tính lịch sử.
Hình ảnh hành tinh xanh nhỏ bé phía trên Mặt Trăng cằn cỗi thể hiện sự mong manh của nhân loại giữa vũ trụ, đồng thời cho thấy, dù có nhiều khác biệt, mọi người đều cùng sống trên một hành tinh. Một phần vẻ đẹp của bức ảnh là nó không được lên kế hoạch và hoàn toàn bất ngờ, một khoảnh khắc hoàn hảo trong sứ mệnh không gian táo bạo nhất của nhân loại tính ở giai đoạn đó, và rơi đúng vào dịp Giáng sinh.
Tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II bay vòng qua Mặt Trăng vào chiều 6/4 (sáng 7/4 giờ Hà Nội), tới cách thiên thể này gần nhất 6.545 km.
Lúc bay qua phía sau Mặt Trăng, các phi hành gia chứng kiến “Trái Đất lặn” – khi hành tinh xanh khuất sau Mặt Trăng theo tầm nhìn từ tàu Orion – khoảng 18h41 ngày 6/4 (5h44 ngày 7/4 giờ Hà Nội). Vài phút sau, tín hiệu vô tuyến và laser – vốn cho phép trao đổi thông tin hai chiều giữa tàu Orion và Trái Đất – cũng bị Mặt Trăng chặn lại, dẫn đến gián đoạn liên lạc. Phi hành đoàn trải qua khoảng 40 phút mất kết nối với Trái Đất.
Sau thời gian này, tàu Orion ra khỏi phía sau Mặt Trăng, cho phép phi hành đoàn tiếp tục chứng kiến cảnh tượng “Trái Đất mọc” – hành tinh xanh xuất hiện trở lại từ rìa Mặt Trăng. Điều này cũng kèm theo liên lạc được khôi phục.
Ảnh Trái Đất mọc và lặn của Artemis II không giống thời Apollo 8 do lúc này tàu Orion ở độ cao lớn hơn so với Apollo 8. Ngoài ra, thiết bị chụp và điều kiện ánh sáng cũng khác nhau.
Phi hành đoàn Artemis II – gồm Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và Jeremy Hansen – đã sử dụng nhiều camera để chụp hàng nghìn bức ảnh. NASA mới chỉ công bố một số và dự kiến có thêm nhiều hình ảnh nữa trong những ngày tới, khi phi hành đoàn trên đường trở về Trái Đất.
Tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) cùng tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa phi hành đoàn Artemis II bay lên không gian, thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA tới Mặt Trăng sau 54 năm. Phi hành đoàn được ví “đại diện cho thế giới”, khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ bay tới Mặt Trăng.
Artemis, chương trình hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng, đã trải qua nhiều trở ngại và bị chậm tiến độ. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022, sau hàng loạt đợt hoãn và hủy phóng. Tháng 2 năm nay, NASA cũng phải lùi lịch phóng Artemis II sau khi gặp vấn đề trong cuộc tổng duyệt nạp nhiên liệu.
Nếu không có vấn đề lớn nào khác phát sinh trong Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.
Theo ghi nhận của Thanh Niên, các hệ thống bán lẻ ủy quyền lớn tại Việt Nam đã mở chương trình nhận đặt trước cho MacBook Neo, với lịch giao máy dự kiến từ ngày 9 đến 10.4. Mức giá niêm yết của sản phẩm khởi điểm từ 16,5 triệu đồng. Đặc biệt, thông qua cửa hàng trực tuyến của Apple, nhóm đối tượng khách hàng thuộc lĩnh vực giáo dục (học sinh, sinh viên, giáo viên, người làm trong ngành) có thể sở hữu máy với mức giá tối ưu từ 14 triệu đồng. Ở thời điểm hiện tại, mức giá này thậm chí còn thấp hơn mẫu điện thoại thông minh iPhone 17e vừa ra mắt.
"Sức nóng" của MacBook Neo được thể hiện ngay qua những con số thống kê ban đầu. Ông Nguyễn Lạc Huy, đại diện hệ thống CellphoneS tiết lộ chỉ sau 4 tiếng mở hệ thống, họ đã ghi nhận hơn 100 đơn đặt hàng có thanh toán cọc, cùng hơn 4.000 lượt khách hàng để lại thông tin quan tâm. Đây là mức độ tương tác cao chưa từng có đối với bất kỳ dòng MacBook nào tại hệ thống này.
"Người mua laptop thường không mang tính cấp bách như các sản phẩm công nghệ khác, nên việc Neo nhận được tín hiệu tích cực ngay từ giai đoạn đầu cho thấy sức hút khổng lồ của thiết bị", ông Huy nhận định. Trong khi đó, giới kinh doanh thiết bị Apple lâu năm cũng đánh giá dòng Neo đang trở thành "niềm hy vọng mới" về doanh số, thu hút sự quan tâm lớn hơn cả dòng máy chủ lực truyền thống là MacBook Air.
Sự xuất hiện của MacBook Neo không chỉ mở rộng tệp khách hàng của Apple, mà còn khiến phân khúc laptop từ 10 đến 20 triệu đồng lâu nay vốn là "miếng bánh" của riêng hệ máy tính chạy Windows trở nên thêm sôi động. Việc Apple định giá máy 599 USD (tại Mỹ) đã tác động đến ngành công nghiệp máy tính. Trước đó, trong một cuộc họp cấp cao diễn ra hồi tháng 3.2026, ông S.Y. Hsu, đồng CEO của hãng máy tính Asus, đã thẳng thắn thừa nhận giá MacBook Neo thực sự là một "cú sốc" đối với thị trường máy tính Windows.
Được định vị là sản phẩm phổ thông nhưng MacBook Neo vẫn duy trì thiết kế của Apple với bộ khung nhôm nguyên khối, ngoại hình có nhiều nét tương đồng với MacBook Air. Máy nhẹ chỉ 1,2 kg. Nhằm hướng tới giới trẻ, thiết bị cung cấp 4 tùy chọn màu sắc gồm hồng nhạt, xanh chàm, bạc và vàng.
Máy sở hữu màn hình Liquid Retina 13 inch không có thiết kế "tai thỏ", hỗ trợ dải màu lên tới một tỉ màu. Độ phân giải 2.408 x 1.506 pixel và độ sáng 500 nit của máy có phần nổi trội hơn các mẫu laptop Windows cùng tầm giá (thường chỉ dừng ở chuẩn Full HD và độ sáng khoảng 350 nit). Cạnh trên màn hình được tích hợp camera FaceTime HD 1.080p cùng hệ thống micro kép.
Đây là mẫu laptop đầu tiên của Apple sử dụng dòng vi xử lý có kiến trúc tương tự iPhone, thay vì dùng chip Intel hay dòng M-series "cây nhà lá vườn". Cấu hình này được tính toán để tối ưu cho tác vụ văn phòng, học tập cơ bản, đồng thời duy trì thời lượng pin tối đa 16 giờ. Neo vẫn được kế thừa bàn phím Magic Keyboard và bàn di chuột (trackpad) kích thước lớn của dòng MacBook nói chung. Tuy nhiên, để tối ưu chi phí sản xuất, tính năng bảo mật cảm biến vân tay Touch ID chỉ trang bị giới hạn trên phiên bản có dung lượng bộ nhớ 512 GB.
Nhưng nếu đem so với laptop Windows cùng tầm giá, MacBook Neo sẽ thua đáng kể về cấu hình cũng như khả năng xử lý đa tác vụ. Với một chiếc laptop xách tay sử dụng hệ điều hành Windows trong tầm giá 15 - 20 triệu đồng, người dùng sẽ được trải nghiệm RAM 16 GB, ổ cứng 512 GB - 1 TB (thay vì 256 GB/512 GB như Neo), đi cùng là chip Intel hoặc AMD Ryzen, thậm chí có những model sở hữu card đồ họa rời, cho phép sử dụng thêm nhiều tác vụ nặng như chỉnh sửa video, hình ảnh hoặc chơi game.
Gần đây, hình thức giả mạo số điện thoại nổi lên như một mối nguy mới, khi kẻ xấu có thể khiến màn hình người nhận hiển thị đúng số của bất kỳ ai - từ người thân, bạn bè đến ngân hàng, cơ quan chức năng.
Đáng lo ngại, việc kết hợp giả mạo số điện thoại với công nghệ AI giả giọng nói đang khiến nhiều người mất cảnh giác, tạo điều kiện cho các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản ngày càng tinh vi, khó nhận biết.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ Online, hiện đã xuất hiện một ứng dụng cho phép người dùng giả mạo số điện thoại gọi đi. Ví dụ, dù không sở hữu số điện thoại 0999 999 999, người dùng chỉ cần nhập dãy số này vào ứng dụng và thực hiện cuộc gọi đến một thuê bao khác. Khi đó, trên màn hình của người nhận sẽ hiển thị chính xác số điện thoại vừa được nhập.
Đáng chú ý, hình thức này có thể giả mạo phần lớn đầu số của các nhà mạng tại Việt Nam hiện nay.
Nhiều người lầm tưởng đây là hành vi xâm nhập hệ thống nhà mạng, tuy nhiên thực tế không hoàn toàn như vậy. Đây là điểm yếu tồn tại từ lâu trong hệ thống viễn thông toàn cầu, được thiết kế từ hàng chục năm trước.
Cơ chế này cho phép bên gọi tự khai báo số điện thoại hiển thị ra ngoài mà gần như không có bước xác thực nghiêm ngặt. Chính lỗ hổng này đã trở thành công cụ để các đối tượng xấu lợi dụng cho mục đích lừa đảo.
Nguy hiểm nhất là việc kẻ gian có thể giả mạo đúng số điện thoại của người thân, ngân hàng hoặc những số đã được lưu sẵn trong danh bạ. Khi cuộc gọi đến, điện thoại sẽ hiển thị đúng tên liên hệ quen thuộc, khiến người nhận gần như không có sự nghi ngờ.
Nếu kết hợp thêm công nghệ AI giả giọng nói, mức độ nguy hiểm còn tăng cao hơn. Chỉ cần vài đoạn ghi âm ngắn, các công cụ AI hiện nay có thể tái tạo giọng nói khá giống thật để tạo ra những cuộc gọi giả mạo đầy thuyết phục.
Không ít tình huống có thể xảy ra như giả danh bố mẹ, anh chị em gọi điện báo đang gặp sự cố khẩn cấp và cần chuyển tiền ngay; hoặc giả mạo nhân viên ngân hàng yêu cầu cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin tài khoản để "xác minh giao dịch".
Trong trạng thái hoảng loạn hoặc tin tưởng tuyệt đối vào số điện thoại hiển thị trên màn hình, nhiều người rất dễ trở thành nạn nhân.
Các chuyên gia khuyến cáo nguyên tắc quan trọng nhất là không tin tuyệt đối vào số điện thoại hiển thị trên màn hình cuộc gọi đến.
Nếu nhận được cuộc gọi nhờ chuyển tiền, xin mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin cá nhân quan trọng, người dùng nên lập tức kết thúc cuộc gọi và chủ động gọi lại vào đúng số điện thoại đó. Lý do là đối tượng lừa đảo chỉ có thể giả mạo chiều gọi đến, nhưng không thể nhận ngược cuộc gọi thông qua số điện thoại đang bị giả mạo.
Ngoài ra, với người thân trong gia đình, có thể thống nhất trước một "câu mật khẩu" riêng. Khi có tình huống khẩn cấp cần xác minh nhanh, chỉ cần hỏi đúng câu này là có thể kiểm tra xem người ở đầu dây bên kia có thực sự là người thân hay không.
Một số nhà mạng cũng đã bắt đầu triển khai biện pháp nhận diện cuộc gọi giả mạo. Chẳng hạn, với mạng Viettel, nếu phát hiện cuộc gọi có dấu hiệu giả mạo từ quốc tế, số điện thoại hiển thị có thể xuất hiện thêm đầu số +1 thay vì bắt đầu bằng số 0 như thông thường.
Dù vậy, người dùng vẫn cần chủ động cảnh giác, bởi công nghệ lừa đảo ngày càng tinh vi và luôn thay đổi nhanh hơn các biện pháp phòng vệ. Trong thời đại mà ngay cả giọng nói và số điện thoại cũng có thể bị làm giả, sự tỉnh táo chính là lớp bảo vệ quan trọng nhất trước mọi cuộc gọi tưởng như quen thuộc.
Phi hành gia Christina Koch nói bốn thành viên tổ bay Artemis II "đều bày tỏ vui mừng" khi được thông báo về cột mốc này. "Chúng tôi có thể thấy Mặt Trăng ngay lúc này, thật là cảnh tượng tuyệt đẹp", cô cho hay.
NASA cho biết tàu vũ trụ Orion cách Trái Đất khoảng 229.000 km vào sáng 4/4 sau 2 ngày 5 giờ 24 phút xuất phát từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy ở bang Florida.
Cột mốc quan trọng tiếp theo dự kiến diễn ra tối 5/4, khi Orion tiến vào "vùng ảnh hưởng của Mặt Trăng", khu vực mà trọng lực của thiên thể này tác động lên nó sẽ lớn hơn so với Trái Đất.
Sau hàng loạt hoạt động quan trọng trong hai ngày đầu, các phi hành gia đã có thời gian nghỉ ngơi và tiếp tục thực hiện nhiều thử nghiệm với thiết bị. "Tôi vẫn không thể tin được, thật là phi thường. Tôi thực sự thích ở đây. Việc trôi nổi trong môi trường không trọng lực thật thú vị, khiến tôi cảm giác như một đứa trẻ", phi hành gia Canada Jeremy Hansen cho hay.
NASA cho biết mọi hệ thống trên tàu Orion đều vận hành tốt, các phi hành gia đều duy trì tinh thần cao và đã nói chuyện với gia đình.
Tàu Orion rời bệ phóng lúc 5h35 ngày 2/4 (giờ Hà Nội) và sẽ đưa bốn phi hành gia bay quanh Mặt Trăng, đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Tên của các thành viên đã được công bố cách đây hơn ba năm. Theo Space, ngoài tầm quan trọng về mặt kỹ thuật, dự án còn nổi bật nhờ quy tụ phi hành đoàn "tượng trưng cho giai đoạn chinh phục Mặt Trăng mới", khi có lãnh đạo nhóm là người Mỹ, có thành viên nữ đầu tiên, người da màu đầu tiên và phi hành gia không phải người Mỹ đầu tiên cùng du hành đến môi trường Mặt Trăng.
