Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Environmental Science and Technology của Viện Đại học California, Davis (UC Davis, UCD, hoặc Davis) lại đưa ra cảnh báo đáng lo ngại: hít phải các hợp chất khử trùng có thể gây tổn thương phổi nghiêm trọng hơn nhiều so với đường tiêu hóa.
Trọng tâm của nghiên cứu là nhóm hợp chất amoni bậc bốn, còn gọi là QAC, một thành phần phổ biến trong nhiều sản phẩm khử trùng từ thập niên 1940, như Lysol hay Roccal. Đây là các chất có khả năng tiêu diệt vi khuẩn, vi rút hiệu quả, nên được sử dụng rộng rãi trong gia đình, bệnh viện và công nghiệp.
Dù không dễ bay hơi, QAC thường xuất hiện trong các dạng xịt, khiến chúng có thể phát tán thành các hạt nhỏ trong không khí và dễ dàng đi vào đường hô hấp. Ngoài ra, các hợp chất này còn có mặt trong nhiều sản phẩm khác như nước súc miệng, thuốc xịt mũi, giấy thơm hay nước làm mềm vải, làm tăng nguy cơ phơi nhiễm một cách vô thức.
Kết quả gây bất ngờ: Hít vào độc hơn gấp 100 lần so với nuốt.
Theo nhóm nghiên cứu do Gino Cortopassi dẫn đầu, thí nghiệm trên chuột cho thấy khi hít phải QAC, mức độ tổn thương phổi và nguy cơ tử vong cao hơn tới 100 lần so với khi các chất này được đưa vào cơ thể qua đường uống.
Đáng chú ý, ở mức phơi nhiễm tương đương với nồng độ QAC từng được ghi nhận trong máu người, chuột đã xuất hiện tổn thương phổi rõ rệt.
Điều này làm dấy lên lo ngại rằng con người cũng có thể đối mặt với những rủi ro tương tự khi thường xuyên sử dụng các sản phẩm xịt khử trùng.
Cơ chế chính nằm ở cách cơ thể phản ứng với các chất xâm nhập. Khi nuốt phải, hệ tiêu hóa có thể phần nào xử lý và đào thải các chất độc. Ngược lại, khi hít vào, các hạt hóa chất siêu nhỏ có thể đi sâu vào phổi, tiếp xúc trực tiếp với các tế bào hô hấp mỏng manh và gây tổn thương nhanh chóng.
Phổi không chỉ là cơ quan trao đổi khí mà còn rất nhạy cảm với các tác nhân hóa học. Một khi bị tổn thương, quá trình phục hồi thường chậm và có thể dẫn đến các bệnh mạn tính.
Nghiên cứu đặt ra nghi vấn về mối liên hệ giữa việc tiếp xúc lâu dài với QAC trong không khí và các bệnh như hen suyễn hay bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Đây đều là những bệnh lý đang gia tăng trên toàn cầu, đặc biệt ở các đô thị và môi trường kín.
Trước đó, một nghiên cứu năm 2021 cũng phát hiện khoảng 80% người tham gia có thể phát hiện QAC trong máu. Những người có nồng độ cao hơn lại có mức năng lượng tế bào thấp hơn, cho thấy ảnh hưởng tiêu cực đến ty thể,”nhà máy năng lượng” của tế bào.
Điều đáng nói là QAC không dễ hấp thu qua da hay đường tiêu hóa, khiến các nhà khoa học nghi ngờ rằng đường hô hấp chính là con đường xâm nhập chủ yếu.
Phát hiện này không đồng nghĩa với việc cần loại bỏ hoàn toàn các sản phẩm khử trùng, nhưng đặt ra yêu cầu phải sử dụng chúng một cách thận trọng hơn.
Việc lạm dụng xịt khử trùng trong không gian kín, không thông gió có thể vô tình khiến người dùng hít phải lượng hóa chất vượt mức an toàn.
Các chuyên gia khuyến nghị nên hạn chế sử dụng dạng xịt khi không cần thiết, ưu tiên lau chùi bằng dung dịch thay vì phun trực tiếp vào không khí, và đảm bảo không gian được thông thoáng khi vệ sinh.
Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm vẫn là mối đe dọa, việc duy trì vệ sinh là cần thiết. Tuy nhiên, nghiên cứu từ University of California, Davis nhấn mạnh rằng không phải mọi phương pháp khử khuẩn đều vô hại.
Câu hỏi đặt ra không phải là “có nên khử trùng hay không”, mà là “khử trùng như thế nào để an toàn”. Việc hiểu rõ cơ chế tác động của hóa chất sẽ giúp người tiêu dùng đưa ra lựa chọn thông minh hơn, tránh những rủi ro tiềm ẩn cho sức khỏe lâu dài.
Sau đây, chuyên gia dinh dưỡng Kellsey Reed, đang làm việc tại Mỹ, sẽ chỉ rõ người bệnh suy thận nên uống cà phê sữa hay cà phê đen, đồng thời đưa ra lời khuyên về cách thưởng thức cà phê an toàn, không ảnh hưởng đến thận.
Sữa thường chứa nhiều phốt pho; riêng sữa đặc có đường còn có hàm lượng cao hơn do được cô đặc từ sữa. Đây là điều đáng lưu ý với người mắc bệnh thận, vì họ cần hạn chế phốt pho trong khẩu phần. Khi thận suy giảm chức năng, phốt pho dễ tích tụ trong máu, làm tăng nguy cơ biến chứng về xương và tim mạch. Vì vậy, người bệnh thận nên hạn chế thêm sữa vào cà phê, tốt nhất là tránh sử dụng.
Ngoài ra, người suy thận cũng nên hạn chế lượng cà phê đường bổ sung.
Như vậy, nếu uống cà phê, thì người suy thận nên uống cà phê đen, không đường, theo trang tin sức khỏe Patients Like Me.
Một điều cần lưu ý nữa là cà phê chứa lượng kali đáng kể, với 1 tách cà phê thường chứa 118 mg kali. Lượng kali này có thể tích lũy nếu uống nhiều hơn 1 tách cà phê cùng một lúc. Điều này rất quan trọng đối với bệnh nhân thận mạn tính bởi cần hạn chế lượng kali nạp vào cơ thể.
Bên cạnh đó, cà phê có chứa caffeine và nếu tiêu thụ quá nhiều, có thể dẫn đến tăng huyết áp, mất nước và gây thêm áp lực lên thận. Người bệnh thận nên chú ý đến lượng caffeine nạp vào để tránh những tác hại tiềm ẩn đối với sức khỏe thận. Nếu cần, hãy chọn cà phê đã khử caffeine, theo Patients Like Me.
Mặc dù, người bệnh thận cần uống đủ nước suốt cả ngày để bù đắp tác dụng lợi tiểu của caffeine, nhưng đôi khi, uống quá nhiều chất lỏng có thể gây quá tải cho thận, đặc biệt nếu ở giai đoạn cuối của bệnh hoặc đang chạy thận nhân tạo. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về lượng chất lỏng nên tiêu thụ mỗi ngày, gồm cả cà phê.
Sống chung với bệnh thận không đồng nghĩa phải từ bỏ tách cà phê mỗi sáng. Chỉ cần chọn cà phê đen, hạn chế đường và uống điều độ, bạn vẫn có thể giữ thói quen này mà không gây hại cho thận. Điều quan trọng là điều chỉnh lượng uống theo thể trạng, nhu cầu dinh dưỡng và trao đổi thường xuyên với bác sĩ để kiểm soát bệnh hiệu quả.
Trong nỗ lực xóa bỏ rào cản và sự kỳ thị, khung pháp lý hiện hành đã xác định rõ việc bảo vệ việc làm cho người nhiễm HIV là ưu tiên hàng đầu. Theo quy định tại điều 22 Nghị định 90/2026, hành vi chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc gây khó khăn trong quá trình làm việc của người lao động chỉ vì lý do họ nhiễm HIV sẽ bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng.
Bên cạnh đó, mức phạt này cũng áp dụng đối với các sai phạm khác tại nơi làm việc như:
Nghị định sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 15.5.
Không chỉ trong lĩnh vực lao động, quy định pháp luật còn mở rộng phạm vi bảo vệ đến đối tượng học sinh, sinh viên và các đối tượng bảo trợ xã hội.
Mức phạt từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng: Áp dụng cho các hành vi từ chối tiếp nhận học sinh; tách biệt, hạn chế học sinh tham gia hoạt động chung; hoặc cha mẹ, người giám hộ bỏ rơi con em mình vì lý do nhiễm HIV.
Mức phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng: Áp dụng cho hành vi yêu cầu xét nghiệm hoặc xuất trình kết quả xét nghiệm HIV đối với người đến xin học; hoặc từ chối mai táng, hỏa táng người chết vì lý do liên quan đến HIV/AIDS.
Ngoài việc nộp phạt hành chính, tổ chức và cá nhân vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả để khôi phục quyền lợi cho người bị hại, bao gồm:
Quy định cũng nêu rõ, hành vi đe dọa truyền HIV cho người khác hoặc lợi dụng các hoạt động phòng chống HIV/AIDS để trục lợi cá nhân sẽ bị xử phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng. Toàn bộ số tiền trục lợi bất hợp pháp sẽ bị buộc nộp lại vào ngân sách nhà nước.
Việc thực thi nghiêm các quy định này không chỉ là thước đo của sự công bằng pháp lý mà còn là bước tiến quan trọng để người nhiễm HIV tự tin hòa nhập cộng đồng, đóng góp sức lao động và ổn định cuộc sống.
Gan giữ vai trò thải độc, chuyển hóa và duy trì nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể, nhưng lại dễ bị tổn thương âm thầm nếu sinh hoạt thiếu khoa học. Trong đó, gan nhiễm mỡ thường không có triệu chứng rõ ràng nên dễ phát hiện muộn. Bệnh gây khó chịu vùng bụng, mệt mỏi và có thể dẫn đến tổn thương gan nặng, xơ gan và nguy cơ tim mạch, theo tờ Hindustan Times.
Một số dấu hiệu có thể xuất hiện gồm suy nhược, đau vùng bụng trên bên phải, vàng da, phù chân và tích tụ dịch trong bụng. Bác sĩ chẩn đoán bệnh qua xét nghiệm chức năng gan, siêu âm, MRI, CT hoặc sinh thiết gan.
Ông Ramesh Kinha, bác sĩ tiết niệu tại Ấn Độ, cho biết chế độ ăn ảnh hưởng trực tiếp đến gan và cân nặng. Thừa cân làm tăng nguy cơ bệnh gan nên cần duy trì cân nặng hợp lý.
Chế độ ăn gồm rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, hạt, dầu ô liu, hải sản, protein nạc và chất xơ sẽ cung cấp vitamin, khoáng chất, polyphenol và chất chống oxy hóa, giúp giảm triglyceride. Lượng đường, đồ ngọt và món chiên cần được hạn chế. Omega 3 từ cá béo, óc chó, hạt lanh và bơ giúp hỗ trợ gan.
Rượu làm rối loạn chuyển hóa chất béo trong gan. Gan giảm phân giải mỡ, tăng tổng hợp mỡ và cản trở vận chuyển mỡ. Rượu còn tạo ra chất độc, làm tăng triglyceride và gây viêm gan.
Việc giảm rượu giúp giảm áp lực cho gan trong thời gian ngắn. Người có nguy cơ bệnh gan cần xem đây là yêu cầu bắt buộc.
Tập thể dục hỗ trợ ngăn ngừa gan nhiễm mỡ hiệu quả. Mỗi ngày cần duy trì ít nhất 30 phút vận động vừa phải như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc tập yoga. Hoạt động thể chất giúp tăng chuyển hóa, giảm mỡ và cải thiện tuần hoàn.
Việc giảm từ 5 đến 10% trọng lượng cơ thể giúp giảm đáng kể lượng mỡ trong gan.
Căng thẳng kéo dài làm tăng hormone cortisol và gây rối loạn chuyển hóa. Tình trạng này ảnh hưởng xấu đến gan.
Do đó, bạn duy trì thói quen thở sâu, thiền, tham gia hoạt động thư giãn, dành thời gian gần thiên nhiên và ngủ đủ giấc.
Nước giúp cơ thể thải độc và hỗ trợ tiêu hóa. Thói quen thay nước bằng đồ uống có đường dễ gây mất nước.
Trà xanh, trà thảo mộc hoặc cà phê dùng với lượng vừa phải, có thể thay thế đồ uống nhiều đường.
