Bộ Công an đang lấy ý kiến dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đến hết ngày 7-5, trước khi trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XVI.
Một trong những định hướng được đưa ra tại dự thảo là tiếp tục giảm các tội danh có thể bị áp dụng án tử hình.
Theo đó, Bộ luật Hình sự 1985 có 44 tội danh áp dụng hình phạt tử hình, giảm còn 29 tội danh ở Bộ luật Hình sự 1999, 22 tội danh trong Bộ luật Hình sự 2009, 18 tội danh trong Bộ luật Hình sự 2015.
Tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự có hiệu lực từ 1-7-2025, trong đó bỏ án tử hình với 8 tội danh, hiện còn 10 tội danh.
Bộ Công an nêu chế tài hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự đã thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước đối với người phạm tội.
Tuy nhiên tội phạm áp dụng hình phạt tử hình vẫn còn rộng, chưa đáp ứng các chuẩn mực quốc tế, đặc biệt Công ước Liên hợp quốc về quyền chính trị và dân sự mà Việt Nam là thành viên.
Bên cạnh đó, liên quan đến hình phạt tử hình, Bộ luật Hình sự hiện hành chưa quy định về việc khi hết thời hiệu thi hành bản án tử hình thì người bị kết án được chuyển xuống tù chung thân, gây khó khăn trong một số trường hợp.
Từ đó, Bộ Công an đề xuất tiếp tục thu hẹp phạm vi 10 tội danh còn áp dụng hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự hiện hành.
Dự thảo chưa nêu rõ các tội danh sẽ bỏ hình phạt tử hình, nhưng nhấn mạnh quan điểm chỉ giữ lại hình phạt tử hình đối với các tội danh có tính chất “tội ác nghiêm trọng”, xâm phạm đến khách thể đặc biệt quan trọng, gây những hậu quả nặng nề về mặt kinh tế, xã hội và an ninh con người.
Bộ Công an nêu rõ việc tiếp tục thu hẹp hình phạt tử hình giúp Bộ luật Hình sự nhất quán hơn với định hướng cải cách tư pháp, tiếp tục nối dài xu hướng lập pháp đã được xác lập rất rõ trong lần sửa đổi 2025 là thu hẹp dần tử hình.
Điều này cũng phù hợp với xu hướng của pháp luật quốc tế về quy định hình phạt tử hình, nâng cao khả năng bảo vệ quyền con người, đặc biệt quyền được sống của pháp luật hình sự.
Song, theo đánh giá tác động, việc này có thể làm giảm hiệu quả răn đe tội phạm nếu thiếu sự đồng bộ, thống nhất với các giải pháp về mặt pháp lý đi kèm như quy định về tù chung thân, tịch thu tài sản, bồi thường, cấm đảm nhiệm chức vụ…
Một nội dung khác, Bộ Công an đề xuất sửa đổi quy định tại khoản 1 điều 60 Bộ luật Hình sự theo hướng nếu hết thời hiệu thi hành án đối với người bị kết án tử hình thì hình phạt tử hình chuyển thành tù chung thân.
Nội dung nhằm giải quyết vướng mắc trong thực tiễn thi hành án tử hình, bảo đảm tính chặt chẽ, logic của Bộ luật Hình sự.
Bộ Công an cũng đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền với một số tội danh.
Điều này phù hợp với quan điểm của Đảng về tăng cường hình phạt tiền tại Nghị quyết 49/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp, đồng thời phù hợp với quan điểm về phòng, chống tham nhũng được nêu tại các văn kiện của Đại hội Đảng XIII, XIV.
Theo Bộ Công an, nâng mức phạt tiền để bảo đảm tính nghiêm khắc, răn đe của hình phạt, phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, xã hội, có tính đến sự thay đổi của mức lương cơ sở và thu nhập bình quân đầu người ở thời điểm hiện tại so với thời điểm 2009, 2015.
Bổ sung quy định về quyết định hình phạt là hình phạt tiền thay vì hình phạt tù đối với một số tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, nếu người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử và đã khắc phục toàn bộ hậu quả, bồi thường toàn bộ thiệt hại.
Đề xuất được Bộ Công an nêu trong dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168/2024 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, kèm cơ chế trừ, phục hồi điểm giấy phép lái xe.
Dự thảo đang được lấy ý kiến đến hết 19/4, dự kiến có hiệu lực từ 1/7.
So với quy định hiện hành, dự thảo lần này siết chặt xử lý xe "trá hình" khi vừa tăng mức phạt, vừa bổ sung hình thức trừ điểm giấy phép lái xe. Phạm vi xử lý cũng mở rộng sang chủ phương tiện nếu giao xe hoặc để người khác chở khách, chở hàng thu tiền trái phép. Các hành vi như nhận đặt chỗ, ký hợp đồng chở khách được quy định rõ hơn nhằm hạn chế việc lách luật.
Theo Bộ Công an, sau một năm thực hiện Nghị định 168, tai nạn giao thông giảm nhưng tình hình trật tự, an toàn giao thông vẫn phức tạp, trong đó nổi lên tình trạng xe không đăng ký kinh doanh vận tải nhưng vẫn chở khách, chở hàng thu tiền. Việc này làm méo mó cạnh tranh, thiếu minh bạch và gây thất thu ngân sách, đồng thời né tránh quản lý nhà nước trong lĩnh vực vận tải.
Để xử lý, dự thảo đề xuất phạt 12-14 triệu đồng với người lái ôtô không đăng ký kinh doanh vận tải nhưng chở khách có thu tiền hoặc nhận đặt chỗ, ký hợp đồng vận chuyển; đồng thời trừ 6 điểm giấy phép lái xe.
Chủ phương tiện cũng bị xử phạt nếu giao xe hoặc để người làm công thực hiện hành vi này, với mức 8-10 triệu đồng đối với cá nhân, gấp đôi với tổ chức.
Với vận tải hàng hóa, người điều khiển ôtô không đăng ký kinh doanh nhưng vẫn chở hàng thu tiền có thể bị phạt 8-12 triệu đồng.
Xe hợp đồng đón trả khách sai điểm bị phạt 10-20 triệu đồng
Bên cạnh việc xử lý xe cá nhân kinh doanh "trá hình", dự thảo tập trung siết các kẽ hở mà xe hợp đồng thường lợi dụng để hoạt động như xe tuyến cố định, như "xé lẻ" hợp đồng, bán vé, thu tiền.
Theo đó, hành vi dùng xe hợp đồng nhưng nhận đặt chỗ từng hành khách, bán vé hoặc thu tiền ngoài hợp đồng sẽ bị xử phạt. Trường hợp tự ấn định hành trình, lịch trình cố định để chở nhiều khách, giả danh xe tuyến cố định, cũng chịu mức phạt 10–12 triệu đồng với cá nhân, gấp đôi với tổ chức.
Dự thảo cũng nhắm vào tình trạng biến trụ sở thành "bến cóc", khi đề xuất phạt 10–20 triệu đồng với hành vi đón, trả khách tại trụ sở chính, văn phòng đại diện hoặc các điểm cố định do đơn vị vận tải thuê, hợp tác trái quy định.
Mức phạt này đồng thời áp dụng với việc đón, trả khách không đúng địa điểm ghi trong hợp đồng, đặc biệt với xe chở trẻ em mầm non, học sinh, sinh viên, cán bộ, công chức, viên chức và công nhân.
Bỏ xử phạt lái xe kinh doanh vận tải không có ghế trẻ em
Nghị định 168 hiện quy định phạt 800.000 đến một triệu đồng với hành vi chở trẻ em dưới 10 tuổi, cao dưới 1,35 m ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế) hoặc không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp.
Tuy nhiên, từ 1/1, quy định này đã được điều chỉnh trong Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ theo hướng xe kinh doanh vận tải hành khách không bắt buộc phải trang bị ghế an toàn cho trẻ, nhằm phù hợp điều kiện thực tế và tránh gây khó cho taxi, xe công nghệ, xe khách.
Để thống nhất với luật, dự thảo nghị định đề xuất bỏ xử phạt người lái xe kinh doanh vận tải đối với hành vi không có ghế an toàn cho trẻ em.
Ngày 22-4, Công an TP Hà Nội cho biết Văn phòng Cơ quan cảnh sát điều tra vừa vận động thành công đối tượng truy nã nguy hiểm ra đầu thú, liên quan đến vụ thuê sát thủ giết người xảy ra tại xã Ninh Hiệp (huyện Gia Lâm cũ) vào năm 2020.
Theo tài liệu điều tra, do mâu thuẫn cá nhân liên quan đến việc làm ăn kinh doanh, Trần Thị Xuân Hương (52 tuổi, trú tại phường Bồ Đề, Hà Nội) đã thuê hai sát thủ từ Hải Phòng sát hại anh M. (ở xã Ninh Hiệp, huyện Gia Lâm cũ).
Khoảng 18h ngày 11-1-2020, trước cổng Khu liên hiệp thể thao xã Ninh Hiệp (cũ), anh M. đi chơi thể thao về thì bất ngờ bị hai người đi xe máy rút súng bắn.
Nạn nhân bị thương ở đầu và tay, được người dân đưa đi cấp cứu, may mắn không nguy hiểm tính mạng.
Ngay sau khi nhận được thông tin, Công an huyện Gia Lâm đã phối hợp với các phòng nghiệp vụ Công an TP Hà Nội điều tra, truy bắt các đối tượng gây án.
Đến ngày 15-1-2020, các lực lượng đã bắt giữ hai nghi phạm là Phạm Tuấn Hải (41 tuổi, trú tại quận Hồng Bàng, TP Hải Phòng cũ) và Tô Thanh Hiệp (38 tuổi, trú ở quận Lê Chân, TP Hải Phòng cũ).
Tại cơ quan công an, hai nghi phạm khai nhận được Trần Thị Xuân Hương thuê với giá 300 triệu đồng để giết anh M.. Tuy nhiên, sau đó Hương đã bỏ trốn khỏi địa phương.
Ngày 17-2-2020, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an huyện Gia Lâm đã ra quyết định truy nã đối với Trần Thị Xuân Hương về tội giết người.
Sau khi xảy ra vụ án, Hương đã lẩn trốn tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước. Thậm chí người phụ nữ này từng trốn sang nước ngoài bằng đường tiểu ngạch.
Đầu năm 2026, Văn phòng Cơ quan cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội phát hiện thông tin về Hương. Các cán bộ điều tra đã nỗ lực, tuyên truyền vận động Hương ra đầu thú.
Tối 21-4-2026, Hương đã đến Văn phòng Cơ quan cảnh sát điều tra Công an Hà Nội đầu thú hành vi phạm tội.
Hiện Văn phòng Cơ quan cảnh sát điều tra đã lập hồ sơ, bàn giao Trần Thị Xuân Hương cho Phòng Cảnh sát hình sự Công an Hà Nội để tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định.
Tại hội thảo, luật sư Đỗ Ngọc Thịnh (Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt nam) cho rằng trang phục hiện hành chưa có tính đặc thù cao, khả năng nhận diện còn hạn chế, luật sư dễ bị nhầm lẫn với các chủ thể khác tham gia phiên tòa như người đại diện, người tham dự phiên tòa, cán bộ tòa án...
Việc chấp hành quy định về trang phục chưa đồng bộ giữa các địa phương, giữa các luật sư, chưa phù hợp với điều kiện khí hậu, chưa thể hiện rõ vị thế, vai trò của luật sư.
Việc đổi mới trang phục luật sư để nâng cao hình ảnh và chất lượng đội ngũ, giúp tăng tính nhận diện, sự trang nghiêm và vị thế bình đẳng của luật sư tại phiên tòa, góp phần xây dựng nghề luật sư chuyên nghiệp, nâng cao chất lượng đội ngũ và cải cách tư pháp, mang lại cảm giác thiêng liêng và vinh dự cho luật sư khi cống hiến cho nghề.
Theo ông Thịnh, đề xuất trang phục mới dựa trên nghiên cứu và kinh nghiệm quốc tế, tạo sự uy nghi và nhận diện. Đề án đã được Hội đồng Luật sư toàn quốc thông qua và đang trong giai đoạn triển khai.
Quy trình triển khai gồm 7 bước: tổ chức hội thảo, lấy ý kiến, khảo sát online, hoàn thiện đề án, áp dụng thí điểm, áp dụng thống nhất và tổng kết. Giai đoạn thí điểm dự kiến từ 1-7-2026 đến 30-6-2027 tại Hà Nội và TP.HCM.
Là một luật sư trải qua xuyên suốt quá trình lịch sử của nghề luật sư, từ trước năm 1975 đến nay, luật sư Trương Thị Hòa chia sẻ áo choàng luật sư đã được sử dụng từ khi có nghề luật sư ở Việt Nam (trước năm 1975).
Luật sư Hòa đồng tình cao với đề án luật sư mặc áo choàng khi tham gia phiên tòa, vì độ nhận diện luật sư cao, thể hiện vị thế của luật sư tại phiên tòa.
Bà Hòa cho rằng nên chọn thống nhất 1 mẫu áo choàng để thể hiện sự bình đẳng trước tòa, dù là chủ nhiệm đoàn luật sư hay sau này nếu luật cho phép luật sư tập sự được ra tòa thì cũng sẽ mặc áo như vậy.
Áo choàng thể hiện truyền thống của nghề luật sư, Liên đoàn Luật sư đã chọn mẫu áo choàng của Pháp, có rất nhiều nét đẹp, tay áo rộng vừa phải.
Bà Hòa chia sẻ cơ duyên đến với nghề luật sư là vào 1 chiều mưa, khi bà ghé vào tòa án trú mưa thì gặp 1 nữ luật sư từ Sài Gòn xuống Trà Vinh dự phiên tòa, mặc trang phục rất đẹp. Hình ảnh đẹp của vị nữ luật sư đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng bà.
Luật sư Hòa cho rằng việc bố trí nhiều nút áo cũng rất ý nghĩa. Khi mặc áo choàng vào, phải gài nút thật nhiều để nhớ rằng tôi đang hành nghề luật sư và tôi phải cẩn thận. Mỗi lần gài nút thể hiện chúng ta phải hết sức cẩn trọng, không chừa, bỏ 1 nút nào không cài.
Trên vai áo choàng có 1 dải tai áo thể hiện cán cân công lý trên vai người luật sư. Hai màu trắng đen là hắc bạch phân minh, trắng đen rõ ràng. Đặc biệt phần dải màu trắng phía trước ngực áo tượng trưng cho "lưỡi" của luật sư, thể hiện người luật sư luôn phải nói thẳng thắn.
Bên cạnh đó, luật sư Hòa cũng góp ý thay đổi một số chi tiết nhỏ trên áo choàng để trang phục đẹp hơn.
Hầu hết các luật sư đều đồng tình về việc áp dụng trang phục của luật sư tại phiên tòa. Luật sư Lê Hồng Nguyên cho rằng việc có áo choàng luật sư là hết sức cần thiết, để nâng cao vị thế của nghề luật sư.
Có nhiều ý kiến trái chiều nêu ra như thời tiết ở Việt Nam nóng nên bất tiện khi mặc... Tuy nhiên ở Thái Lan, Lào, Campuchia... cũng có điều kiện thời tiết như nước ta họ vẫn có thể mặc được.
Luật sư Nguyên cho rằng nên áp dụng đồng bộ, bỏ thí điểm áp dụng vì việc thí điểm sẽ khiến cho người mặc vest, người mặc áo choàng, làm ảnh hưởng đến uy nghiêm của phiên tòa. Thay vì thí điểm thì chúng ta nên dời thời điểm áp dụng lại, tổ chức hội thảo, lấy ý kiến đồng thuận của các đoàn, sau đó tổ chức thực hiện.
