Dự thảo hồ sơ chính sách sửa đổi Bộ luật Hình sự đang được Bộ Công an xây dựng, lấy ý kiến công khai đến hết ngày 7/5, trước khi trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XVI. Trong số các đề xuất đang được xem xét, có nội dung mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền với một số tội danh.
Cụ thể, hình phạt tiền sẽ được mở rộng thêm với một số trường hợp người phạm tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, và cả một số trường hợp rất nghiêm trọng trong các nhóm tội nhất định do Bộ luật quy định.
Hiện, dự thảo chưa liệt kê cụ thể các tội danh thuộc diện mở rộng này.
Ngoài ra, khi áp dụng phạt tiền thay vì phạt tù, người phạm tội phải thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, đồng thời đã khắc phục toàn bộ hậu quả, bồi thường toàn bộ thiệt hại.
Lý do nên phạt tiền thay phạt tù
Theo cơ quan soạn thảo, Bộ luật Hình sự hiện xác định phạt tiền là một trong các hình phạt chính. Chiến lược cải cách tư pháp và các quan điểm về phòng, chống tham nhũng cũng ưu tiên thu hồi tài sản bị thất thoát. Tuy nhiên, Bộ luật hiện chưa đặt ra chuẩn cứng, khi nào được phạt tiền, khi nào phải phạt tù, mà vẫn dừng ở quy định mang tính “có thể”, khiến chính sách hình sự vẫn nghiêng về trừng phạt hơn là phục hồi.
Theo đề xuất, khi sửa đổi, Bộ luật Hình sự sẽ tiến thêm một bước từ “cho phép”, “có thể” sang quy định chặt chẽ hơn, giúp tòa án có căn cứ pháp lý minh bạch khi áp dụng hình phạt tiền thay vì phạt tù.
Theo Bộ Công an, chính sách mở rộng các tội danh được áp dụng phạt tiền thay vì phạt tù sẽ giúp giảm chi phí giam giữ, quản lý trại giam, đồng thời tăng nguồn thu ngân sách từ các vụ án có động cơ vụ lợi.
Với xã hội và doanh nghiệp, chính sách này giúp người phạm tội, đặc biệt là người phạm tội lần đầu, ít nguy hiểm, có điều kiện duy trì việc làm, chăm sóc gia đình và tái hòa nhập tốt hơn. Đối với doanh nghiệp, việc áp dụng phạt tiền thay tù cũng giảm rủi ro đứt gãy lao động và quản trị khi người quản lý vi phạm các lỗi có thể xử lý bằng tiền mà không cần cách ly khỏi xã hội.
Tuy nhiên, để chính sách thực sự hiệu quả, Nhà nước cần đầu tư thêm cơ chế xác minh tài sản, thu nhập, tránh tình trạng bản án đã tuyên nhưng khó thi hành do người phạm tội tẩu tán tài sản.
Nhiều người đã được chuyển từ án tù sang phạt tiền
Trước đó, trong một số vụ án, các bị cáo đã được chuyển từ án tù sang phạt tiền, khi xét hậu quả đã được khắc phục xong.
Như vụ án xảy ra tại Tập đoàn FLC, tại giai đoạn sơ thẩm, 14 bị cáo gồm Chủ tịch HĐQT Trịnh Văn Quyết, 2 em gái, cùng 11 lãnh đạo, nhân viên của doanh nghiệp này, đều bị tuyên 2-3 năm tù về tội Thao túng thị trường chứng khoán với số tiền chiếm đoạt 700 tỷ đồng.
Nhưng tại giai đoạn phúc thẩm, HĐXX ghi nhận toàn bộ hậu quả đã được khắc phục, có người khắc phục thừa, cộng thêm các yếu tố sức khỏe, nhân thân… Do đó, cả 14 bị cáo đều được tòa chuyển án phạt tù sang phạt tiền. Người thấp nhất bị phạt 2 tỷ đồng, cao nhất là ông Quyết, bị phạt 4 tỷ đồng.
Theo tòa, hình phạt tiền với tội danh này “cũng đã đủ tác dụng răn đe, giáo dục” đối với bị cáo, đồng thời thể thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của pháp luật đối với những người phạm tội.
Trong vụ án khác được TAND khu vực 10, tỉnh Đăk Lăk xét xử tháng 12/2025, liên quan hành vi Trốn thuế, 5 bị cáo thuộc các doanh nghiệp khác nhau đã móc nối, mua bán 47 hóa đơn giá trị gia tăng để hợp thức hóa số hàng hóa không rõ nguồn gốc. Các bị cáo sau đó dùng hóa đơn đã mua để kê khai, báo cáo thuế đầu vào để được khấu trừ và giảm thuế cho doanh nghiệp, với số tiền mỗi người bị cáo buộc từ 160-580 triệu đồng.
Với khung hình phạt được quy định tại Điều 200, Bộ Luật Hình sự, các bị cáo bị truy tố ở 2 khung phạt: phạt tiền từ 100 đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm; hoặc phạt tiền từ 500 triệu đến 1,5 tỷ đồng hoặc phạt tù 1-3 năm.
Nhưng tương tự vụ tập đoàn FLC, HĐXX xét thấy toàn bộ hậu quả đã được khắc phục, bị cáo là người dân tộc thiểu số, bị bệnh hiểm nghèo… để tuyên cả 5 bị cáo hình phạt tiền, mỗi người 175-325 triệu đồng, thay vì án tù.
Ngoài ra, tại dự thảo, Bộ Công an cũng đề xuất bổ sung một số tội danh, hành vi mới chưa được quy định trong Bộ luật Hình sự; mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại; điều chỉnh tăng, giảm ngưỡng tài sản để truy cứu trách nhiệm hình sự với một số tội.
Bên cạnh đó, Bộ Công an cũng đề xuất giảm các tội áp dụng án tử hình, đồng thời tăng gấp đôi tiền phạt với các tội liên quan kinh doanh, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm nhằm tăng tính công bằng, nhân đạo và khuyến khích người phạm tội khắc phục hậu quả.
Trùm mafia 48 tuổi bị bắt vào tối 3/4 khi đang ở cùng vợ và hai con tại biệt thự sang trọng có giá 1.000 euro một đêm ở bờ biển Amalfi. Ông ta đã dùng thông tin giả để đến đây ăn mừng lễ Phục Sinh với người thân.
Roberto Mazzarella là người đứng đầu gia tộc Mazzarella khét tiếng của Camorra - băng đảng tội phạm có tổ chức ở Naples. Roberto đứng thứ tư trong danh sách những kẻ đào tẩu nguy hiểm nhất của Bộ Nội vụ Italy.
Ông trùm lẩn trốn từ ngày 28/1/2025, sau lệnh truy nã vì tội giết người liên quan đến vụ sát hại Antonio Maione vào năm 2000 tại San Giovanni a Teduccio. Nạn nhân Antonio không liên quan đến hoạt động băng đảng, nhưng là anh em của kẻ đã giết bố Roberto, Salvatore Mazzarella, vào năm 1995.
Gia đình Mazzarella kiểm soát phần lớn hoạt động buôn lậu và buôn bán ma túy ở Naples, cũng như tham gia hoạt động làm tiền giả và rửa tiền qua Milan và miền bắc Italy.
Theo thông báo của cảnh sát, Roberto "không chống cự khi bị bắt" trong cuộc đột kích tại thị trấn Vietri sul Mare thuộc tỉnh Salerno.
Video do cảnh sát công bố về cuộc đột kích cho thấy các sĩ quan vũ trang hạng nặng có mặt tại biệt thự ven biển. Chiến dịch này có sự tham gia của đơn vị điều tra Carabinieri (cảnh sát quân sự quốc gia Italy), lực lượng không quân Italy và tàu tuần tra bờ biển Salerno giám sát vùng biển xung quanh.
Cảnh sát cho biết đã tìm thấy 20.000 euro tiền mặt và ba chiếc đồng hồ xa xỉ trong cuộc đột kích, cùng với điện thoại di động và giấy tờ tùy thân giả mạo.
Tháng trước, cảnh sát đã bắt giữ 16 người bị cáo buộc có liên quan đến gia tộc Mazzarella với tội danh lừa đảo qua mạng.
Trong tuyên bố sau vụ bắt giữ, tỉnh trưởng Naples, Michele di Bari, gọi chiến dịch này là "một thành công trong điều tra". Ông ca ngợi nỗ lực của ngành tư pháp và lực lượng cảnh sát, khẳng định vụ bắt giữ đã giúp đưa tên tội phạm có mức độ nguy hiểm cao ra trước công lý, khôi phục cảm giác an toàn và niềm tin vào pháp luật cho người dân.
Chủ tịch Ủy ban chống mafia, Chiara Colosimo, bày tỏ "vô cùng hài lòng với chiến dịch xuất sắc" trên mạng xã hội X. Phó chủ tịch Nghị viện châu Âu, Pina Picierno, cho biết đây là "một chiến thắng lớn cho nhà nước và một tín hiệu rõ ràng trong cuộc chiến chống lại các băng đảng mafia".
Ngày 17/4, ông Nguyễn Nhất Duy, 46 tuổi, trú phường Nghĩa Lộ (Quảng Ngãi), cho biết đã gửi đơn kêu cứu đến các cơ quan chức năng sau khi căn nhà 118 Bà Triệu trúng đấu giá bị bà Lương Thị Nhung cùng khoảng 10 người phá cửa, chiếm lại.
Hình ảnh từ camera an ninh cho thấy, nhóm người đập cổng, phá khóa rồi vào bên trong căn nhà. Sau đó, hai bên xảy ra cãi vã, ông Duy buộc phải rời đi. "Gia đình tôi vay mượn để mua nhà nhưng lại không thể ở. Sự việc kéo dài hơn 8 tháng, tôi gửi đơn nhiều nơi vẫn chưa được giải quyết", ông Duy nói.
Mất nhà sau khi đi làm ăn xa
Theo ông Duy, tháng 3/2024, ông trúng đấu giá quyền sử dụng đất tại số 118 Bà Triệu (bên công viên Ba Tơ), diện tích 90 m2, trên đất có nhà hai tầng và một căn nhà cấp bốn phía sau, cùng mái hiên phía trước. Việc đấu giá do Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản tỉnh tổ chức, theo đề nghị của Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 1.
Cuối năm, Chi cục Thi hành án dân sự TP Quảng Ngãi cưỡng chế thi hành án đối với bà Lương Thị Nhung - người từng đứng tên sổ đỏ căn nhà - để giao tài sản cho ông Duy. Sau đó, ông sửa sang và chuyển đến sinh sống.
Tuy nhiên, đến tháng 7/2025, khi ông khóa cửa đi làm xa, cổng nhà bị phá. Ít lâu sau, cửa chính tiếp tục bị phá khóa. Bà Nhung cùng một nhóm người quay lại chiếm căn nhà.
Chủ cũ nói đấu giá sai
Trả lời VnExpress, bà Lương Thị Nhung cho biết cũng gửi nhiều đơn khiếu nại, kêu cứu đến cơ quan thi hành án và các cơ quan chức năng, yêu cầu trả lại nhà nhưng không được giải quyết "nên tự chiếm lại".
Theo bà Nhung, thửa đất tại số 118 Bà Triệu trước đây thuộc quyền sử dụng của bà Phan Thị Hà và chồng. Do bà Hà nợ bà Nhung 550 triệu đồng, nên năm 2016 hai bên lập hợp đồng chuyển nhượng nhà đất với giá 1,7 tỷ đồng để trừ nợ.
Thời điểm đó, sổ đỏ đang thế chấp ngân hàng nên bà Nhung phải trả thêm 1,3 tỷ đồng để lấy sổ, còn 400 triệu đồng được trừ vào khoản nợ. Sau khi nhận sổ năm 2018, bà hoàn tất nghĩa vụ thuế, phá nhà cấp bốn cũ và xin phép xây dựng nhà hai tầng.
Tuy nhiên cùng năm, chấp hành viên Chi cục Thi hành án dân sự TP Quảng Ngãi khởi kiện, yêu cầu tuyên hợp đồng chuyển nhượng giữa bà Hà và bà Nhung vô hiệu. TAND tỉnh Quảng Ngãi và TAND Cấp cao tại Đà Nẵng đều chấp nhận yêu cầu này.
Theo bản án, trước khi chuyển nhượng cho bà Nhung, bà Hà đang phải thi hành án trả nợ 695 triệu đồng trong một vụ việc khác. Dù cơ quan thi hành án đã có văn bản đề nghị phối hợp, Văn phòng Đăng ký đất đai vẫn cho phép chuyển nhượng do chưa có quyết định tạm dừng.
Tòa nhận định bà Hà có dấu hiệu tẩu tán tài sản, trốn tránh nghĩa vụ trả nợ nên giao dịch bị tuyên vô hiệu, tài sản vẫn bị kê biên.
Bà Nhung không đồng tình với các phán quyết, cho rằng mình là "bên thứ ba ngay tình" vì không biết về các khoản nợ trước đó của bà Hà. Theo bà, cơ quan thi hành án có thể xử lý các lô đất khác của vợ chồng bà Hà để thi hành án, không nhất thiết cưỡng chế căn nhà này.
Bà cũng cho rằng việc đưa tài sản ra đấu giá là không hợp lý, vì bản án chỉ tuyên vô hiệu giao dịch chuyển nhượng đất, không đề cập đến căn nhà hai tầng bà đã xây dựng. "Hơn nữa, căn nhà cấp bốn không còn trên thực tế thì không thể đưa ra đấu giá", bà nói.
Thi hành án nói 'hết trách nhiệm', công an vào cuộc
Trước tranh chấp, ông Võ Văn Xông, Trưởng thi hành án dân sự tỉnh Quảng Ngãi, khẳng định việc kê biên, đấu giá và cưỡng chế giao căn nhà tại 118 Bà Triệu đã thực hiện đúng quy định.
Sau khi bàn giao tài sản cho người trúng đấu giá, nếu bị chiếm lại thì cơ quan thi hành án không có trách nhiệm giao lại. "Chủ nhà cần làm việc với chính quyền địa phương để được giải quyết", ông Xông nói.
Sau đơn kêu cứu và khiếu nại của hai bên, Công an tỉnh Quảng Ngãi đã giao Công an phường Nghĩa Lộ điều tra. Các cơ quan chức năng đang theo dõi, xử lý vụ việc.
Vụ việc xảy ra vào khoảng 11h35 ngày 4/4 tại vườn thú ZooAmerica nằm cạnh công viên Hersheypark.
Cảnh sát thị trấn Derry ở Pennsylvania cho biết đứa trẻ 17 tháng tuổi đã chui qua khe hở của hàng rào gỗ, bò vào khu vực cấm gần chuồng sói, thò tay vào trong hàng rào kim loại. Một con sói ngoạm lấy tay đứa trẻ, gây ra những vết thương nhẹ.
Những người xung quanh đã can thiệp và giúp kéo bé ra xa. Trong khi đó, bố mẹ đứa trẻ đang ngồi xem điện thoại trên ghế dài cách khoảng 7-9 m. Cặp vợ chồng hoàn toàn không hay biết con đang gặp nguy hiểm và chỉ ngẩng đầu lên khi nghe thấy tiếng ồn ào từ chuồng sói.
Theo cảnh sát, bố mẹ đứa trẻ - Carrie B. Sortor, 43 tuổi, và Stephen JB Wilson, 61 tuổi - đang đối mặt cáo buộc gây nguy hiểm đến sự an toàn của trẻ em. Cả hai sẽ nhận được giấy triệu tập đến phiên điều trần sơ bộ tại văn phòng thẩm phán địa phương.
Theo người phát ngôn của ZooAmerica, khi đứa trẻ thò tay qua hàng rào kim loại, một con sói tò mò đã ngoạm lấy tay của em "trong chốc lát" - điều này phù hợp với bản năng "dò xét, kiểm tra" của loài sói khi tương tác với những vật thể lạ trong môi trường sống.
"Phản ứng này phù hợp với hành vi tự nhiên của động vật, không phải là dấu hiệu của sự hung hăng", đại diện ZooAmerica nói.
Phía vườn thú cũng khẳng định: Các khu vực sinh sống của động vật được thiết kế với nhiều lớp bảo vệ, cùng với biển báo và rào chắn rõ ràng để đảm bảo việc tham quan an toàn. Khách tham quan được yêu cầu ở trong khu vực được chỉ định và giám sát chặt chẽ trẻ em mọi lúc.
ZooAmerica là công viên động vật hoang dã, nơi sinh sống của 200 loài động vật bản địa của lục địa Bắc Mỹ, theo trang web của công viên. Hiện có ba con sói được nuôi tại sở thú rộng hơn 4 ha này.
