14 giờ hôm nay 16.4, lễ tắm Phật của người Khmer dịp Tết Chôl Chnăm Thmây mới chính thức bắt đầu, nhưng từ 12 giờ trưa, sân chùa Candaransi đã đông nghịt người dân. Đây là lễ được trông chờ nhất dịp tết của người Khmer. Có người đứng chờ dưới ở sân chùa gần 2 tiếng chỉ để được sư vẩy nước thơm.
Chủ sự buổi lễ là hòa thượng Danh Lung, Ủy viên Thư ký Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, trụ trì chùa Candaransi.
Trong buổi lễ, hòa thượng Danh Lung chia sẻ với đại chúng rằng, vật cúng dường dâng lên chư tăng cần giữ sự trong sạch, cả ở lễ vật lẫn ở tâm. Nếu làm phước mà tâm chưa thanh tịnh, vật phẩm chưa tinh khiết thì cũng như dòng nước đục, không thể chảy thông suốt mà còn tạo thành chướng ngại.
Vì vậy, tắm Phật mới có nghi thức rót nước từ trên cao xuống, tượng trưng cho sự thanh lọc và lưu chuyển phước lành.
“Khi còn sống trên cõi đời này, mỗi người có thể làm phước để hồi hướng cho người đã khuất, giúp họ được thọ hưởng. Làm phước không chỉ là hành động, mà còn cần hiểu rõ mình đang làm gì, thực hành một cách trọn vẹn, đủ đầy cả về tâm lẫn việc làm”, hòa thượng Danh Lung nói.
Cũng theo hòa thượng, những điều chưa tốt đã lỡ làm trong năm cũ, dịp này hãy xem như đã gột rửa để năm nay không lặp lại. “Điều quan trọng không phải hơn thua với người khác, mà là nỗ lực vượt lên chính mình. Nếu năm trước còn nhiều điều chưa đúng, năm nay cố gắng giảm bớt, từng bước buông bỏ, rồi sẽ nhẹ lòng hơn”, hòa thượng nhắn gửi.
Các vị chư tăng tắm Phật trước, sau đó phật tử cùng tham gia nghi thức này. Nghi thức tắm Phật trong Phật giáo Nam tông là dùng bông hoa và nước thơm để vẩy lên tượng Phật
ẢNH: VŨ PHƯỢNG
Sau cùng, hòa thượng trụ trì chùa Candaransi nhấn mạnh, phật tử cần sống chan hòa với mọi người, không phân biệt giàu nghèo, giữ trong lòng sự từ bi và yêu thương. Khi tâm bản thân trong sáng, biết kính trọng ông bà tổ tiên, biết hướng thiện, thì nghi thức tắm Phật mới thật sự có ý nghĩa và lòng thành ấy tự nhiên sẽ được chứng giám.
Trả lời phóng viên Thanh Niên, đại đức Châu Hoài Thái, phó trụ trì chùa Candaransi cũng cho biết, trong đời sống văn hóa – tín ngưỡng của đồng bào Khmer Nam bộ, Mahāsaṅkrānti là thời khắc thiêng liêng đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới trong dịp Tết Chôl Chnăm Thmây.
Đây không chỉ là mốc thời gian theo hệ lịch cổ truyền chịu ảnh hưởng thiên văn Ấn Độ, mà còn là thời điểm mở đầu cho một chu kỳ vận hành mới của vũ trụ, gắn với quan niệm đón vị thần năm mới (Têvôđa) giáng hạ.
Theo tập tục lâu đời, Tết Chôl Chnăm Thmây diễn ra trong 3 ngày. Ngày đầu là Mahāsaṅkrānti thời điểm giao thừa, ngày đón chư thiên. Đến ngày cuối, dân gian gọi là “Vàra lơng sắc”, tức thời điểm xác nhận sự chuyển tiếp hoàn toàn sang năm mới.
Mọi công việc chuẩn bị cho lễ tết như thiết lập bàn vọng thiên, sắm sửa lễ vật, xây núi cát (Vālukacetiya), và chuẩn bị nghi thức tắm Phật… đều được tiến hành từ trước giao thừa.
Theo đại đức Châu Hoài Thái, trong hệ thống nghi lễ ấy, tắm Phật là một thực hành mang ý nghĩa thanh tịnh và hồi hướng công đức. Truyền thống này được lý giải qua các tích truyện gắn với Đức Phật và vua Pasenadi (Ba Tư Nặc).
Theo đó, vào dịp năm mới, nhà vua cùng quần thần thiết lập lễ nghi trang trọng, thỉnh Đức Phật và chư tăng đến thọ trai, sau đó tổ chức nghi thức tắm như một hành động biểu trưng cho sự gột rửa thân tâm, hướng đến đời sống thanh tịnh và thiện lành.
Từ lời thỉnh hỏi của nhà vua về việc nên làm gì trong dịp năm mới, Đức Phật đã chỉ dạy những thiện hạnh căn bản: xây núi cát để tưởng niệm, tắm Phật, báo hiếu cha mẹ, kính trọng thầy tổ, thực hành bố thí, phóng sinh và thọ trì ngũ giới.
“Những việc làm này, nếu được thực hiện với tâm thành kính, sẽ đem lại phước báu, giúp con người an vui, khỏe mạnh và hướng đến đời sống tốt đẹp hơn”, đại đức Châu Hoài Thái chia sẻ.
Trải qua thời gian, nghi thức có sự điều chỉnh phù hợp với đời sống cộng đồng. Tập tục tắm chư tăng dần được giản lược, thay vào đó là nghi thức tắm kim thân Phật một hình thức mang tính biểu trưng, thường diễn ra vào buổi chiều ngày cuối của tết.
Trước đó, phật tử trang nghiêm dự lễ cùng chư tăng
Phật tử dùng nước thơm nhẹ nhàng tắm lên tượng Phật, đồng thời gửi gắm ước nguyện thanh lọc thân tâm, buông bỏ điều không thiện và khởi đầu năm mới trong sự an lành.
“Trong quan niệm của đồng bào Khmer, việc tham dự lễ tắm Phật với tâm chí thành không chỉ là hành vi tín ngưỡng, mà còn là một cách nuôi dưỡng đạo đức và kết nối cộng đồng. Nghi thức này vì thế vừa mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, vừa góp phần duy trì và trao truyền những giá trị văn hóa đặc trưng của Phật giáo Nam tông trong đời sống hiện đại”, đại đức Châu Hoài Thái bày tỏ.
Trên đường Ngô Tất Tố (phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM), sức nóng bốc lên khiến người dân thấy oi bức, nóng nực. Nằm nép mình bên vỉa hè, sạp trái cây của chị Phạm Diệu (50 tuổi, quê ở Đắk Lắk) đang rơi vào cảnh buôn bán khá hẩm hiu.
Rời Đắk Lắk vào TP.HCM lập nghiệp tròn 10 năm, chị Diệu nói cứ đến tháng 4 hằng năm, nắng nóng kéo dài khiến công việc buôn bán của chị gặp nhiều khó khăn. Ngồi bám trụ từ 7 giờ sáng đến 21 giờ, chị dùng đủ mọi loại bạt và có một cái dù to để che chắn, nhưng cái nắng hắt trực diện vẫn khiến chị mệt mỏi.
"Ngồi không quen là xỉu như chơi, nắng nó dội vào người bức bối lắm", chị Diệu nói. Nắng gắt làm trái cây hư hao nhiều mà chị không kịp bán. Xoài, mít, thơm là những loại quả dễ nhất dưới nhiệt độ cao. Trong khi giá nhập đầu vào lại tăng, thêm việc khách ngại ra đường khiến thu nhập của chị sụt giảm nghiêm trọng. Hôm nay có mây đen kéo đến rồi lại tan đi, chị chỉ thở dài: "Giờ chỉ mong một trận mưa thật lớn cho mát đất, để buôn bán dễ dàng hơn".
Hơn hai 20 năm bán cơm tấm trên đường Ngô Tất Tố, chú Nguyễn Trung Hòa (59 tuổi) nói chưa năm nào thấy nắng nóng hành người như hiện tại.
Cái nóng từ mặt đường nhựa thêm hơi nóng từ lò than nướng thịt khiến chú Hòa cảm thấy khá ngột ngạt. "Có bữa nắng gắt quá, người tôi nóng phát sốt luôn. Nhà không có máy lạnh nên phải xối nước liên tục cho đỡ nóng", chú Hòa kể.
Là trụ cột kinh tế nuôi hai con đang học đại học, ông Hòa bắt đầu công việc từ 4 giờ sáng và chỉ nghỉ tay khi trời đã xế chiều. Tuy nhiên, thời tiết khắc nghiệt khiến doanh thu của tiệm sụt giảm hơn 30%. Nhìn đám mây đen trên bầu trời chiều, chú tặc lưỡi: "Giờ không chỉ mình tôi, mà cả thành phố này ai cũng đang ngóng một cơn "mưa vàng" giải nhiệt, chứ oi bức quá".
Dù có mây đen xuất hiện, các chuyên gia khí tượng nhận định đây chỉ là giai đoạn chuyển tiếp. Dự báo phải đến nửa cuối tháng 4, các cơn mưa chuyển mùa mới xuất hiện rõ rệt hơn tại Nam Bộ.
Trong lúc chờ đợi "mưa vàng", người dân TP.HCM vẫn phải tiếp tục tìm đủ mọi cách để thích nghi với nắng nóng. Trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, anh Huỳnh Văn Tiến (45 tuổi) làm công việc bảo vệ. Chỉ mới vào nghề được 2 tháng, anh Tiến thừa nhận mình chưa kịp thích nghi thì đã gặp ngay đợt nắng nóng cao điểm.
Để bám trụ ngoài trời, anh Tiến phải trang bị chiếc nón lá và đôi kính mát hai màu thường trực trên mắt. Dù không bị cận thị nhưng đôi kính trở thành vật bất ly thân giúp anh giảm bớt sự chói chang từ mặt đường nhựa hắt lên, tránh tình trạng hoa mắt khi làm việc liên tục.
Cái nắng "như đổ lửa" còn trở thành nỗi ám ảnh với những người phải di chuyển trên đường. Ghi nhận trên đường Võ Nguyên Giáp (phường An Khánh), nhiều người tìm bóng râm để dừng chờ đèn đỏ.
Chiều qua 13.4, bầu trời TP.HCM bất ngờ có những dải mây đen sau nhiều ngày nắng nóng khiến người dân hy vọng về một cơn "mưa vàng" giải nhiệt.
TP.HCM đang trong giai đoạn cao điểm của nắng nóng, nhiệt độ dao động từ 35 - 37oC. Tuy nhiên, nhiệt độ thực tế trên mặt đường nhựa có thể lên tới 40oC, đặc biệt là trong khung giờ từ 12 - 16 giờ.
Mạng xã hội lan truyền đoạn clip ghi lại hình ảnh chú mèo cụt 2 chân trước tại TP.HCM. Dù khiếm khuyết về ngoại hình, nó vẫn có thể di chuyển bằng 2 chân sau mà không cần bất kỳ dụng cụ hỗ trợ nào.
Sở hữu bộ lông nâu trắng, chú mèo loạng choạng giữ thăng bằng, đôi lúc ngơ ngác quan sát xung quanh, tạo nên hình ảnh vừa đáng thương vừa dễ mến, khiến nhiều người không khỏi xúc động.
Chia sẻ với Thanh Niên, anh K.B, chủ một quán cà phê tại TP.HCM, đồng thời là người chăm sóc chú mèo cho biết nó là giống đực, có tên là Kangaroo.
Anh nhận nuôi nó cách đây ít tháng, khi tiếp nhận, cả 2 chân trước của Kangaroo đã gãy lìa, phần xương lộ ra ngoài. Tình trạng khi đó rất nghiêm trọng, gần như không còn khả năng cứu chữa do vết thương bị hoại tử nặng sau thời gian dài không được can thiệp, nhiễm trùng lan sâu vào xương, bên trong đã mục nát.
"Điều ám ảnh nhất với tôi không chỉ là vết thương mà là việc nó đã chịu đựng nhiều đau đớn trước khi được phát hiện. Dù đau nhưng nó vẫn cố lết từng bước, dùng chính đôi chân đã gãy hở xương để chống xuống đất di chuyển", anh K.B chia sẻ.
Sau đó Kangaroo được đưa đến bệnh viện thú y để điều trị. Tại đây, các bác sĩ buộc phải cắt 2 chân trước để giữ mạng cho nó. Dù không muốn nhưng đó là lựa chọn duy nhất của anh K.B và các bác sĩ để nó tiếp tục được sống.
"Sau nhiều ngày điều trị, Kangaroo đáp ứng điều trị tốt, chỉ số nhiễm trùng giảm và nó được tôi đón về nhà nuôi cùng những con mèo bị bỏ rơi khác. Hiện dù Kangaroo không có 2 chân trước nhưng nó vẫn tự giữ thăng bằng, biết đi vệ sinh đúng chỗ, thậm chí còn biết lấp cát sau khi đi vệ sinh", anh K.B chia sẻ.
Việc chăm sóc Kangaroo đòi hỏi nhiều kiên nhẫn và thời gian hơn so với những con mèo bình thường, từ việc theo dõi sức khỏe, giữ vệ sinh đến hỗ trợ trong những ngày đầu tập thích nghi.
Từ chú mèo bị bỏ mặc với những tổn thương nghiêm trọng, Kangaroo đã có cơ hội sống tiếp nhờ sự cưu mang và kiên nhẫn của người chủ.
Con mèo rừng có tên Echo được một người dân mua về nuôi khi mới khoảng 20 ngày tuổi. Trong quá trình nuôi nhốt, nó bị cụt hoàn toàn phần đuôi – bộ phận quan trọng giúp giữ thăng bằng và hỗ trợ săn mồi. Những tháng đầu đời, Echo sống như mèo nhà, ăn thức ăn nấu chín thay vì phát triển các kỹ năng sinh tồn trong tự nhiên.
Khi nhận ra việc nuôi giữ động vật hoang dã là không đúng quy định, người nuôi đã tự nguyện bàn giao Echo cho Trung tâm Bảo tồn Động vật hoang dã tại Việt Nam (Save Vietnam's Wildlife) vào giữa năm 2025. Tại đây, con mèo rừng được chăm sóc, phục hồi tập tính và sống trong môi trường bán hoang dã. Tuy nhiên, do mất đuôi và thiếu kỹ năng sinh tồn từ nhỏ, Echo không còn đủ khả năng để quay về rừng. Hình ảnh con mèo rừng có nhiều biểu cảm dễ thương, dù không còn phần đuôi vẫn cố gắng sống tốt nhận nhiều lượt chia sẻ, quan tâm trên mạng xã hội.
Cái tên Echo mang ý nghĩa "âm vang", như một lời nhắc nhở vọng lại từ câu chuyện không nên lặp lại. Echo được Trung tâm Save Vietnam's Wildlife giữ lại với vai trò "đại sứ giáo dục", góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng rằng việc nuôi nhốt động vật hoang dã có thể làm thay đổi cuộc đời của chúng. Yêu động vật hoang dã đúng cách là để chúng được sống trong môi trường tự nhiên, không nuôi nhốt, không mua bán và không tiêu thụ.
