Trong năm cuối tại Đại học Yale, Amanda biết rằng nhiều bạn cùng lớp sử dụng chatbot để viết luận và làm bài tập về nhà. Tuy nhiên, cô chỉ nhận ra điều kỳ lạ khi thảo luận nhóm: các bạn đưa ra những luận điểm và lập luận trau chuốt kỹ lưỡng, nhưng kết quả thu “nhạt nhẽo, thiếu sức sống” ở nhiều chủ đề khác nhau.
“Trong buổi học, tôi thấy cảnh tượng quen thuộc. Khi giảng viên yêu cầu sinh viên suy nghĩ một câu hỏi, những người bạn bên cạnh liền gõ lia lịa vào laptop đang mở sẵn”, Amanda nói với CNN, yêu cầu dùng biệt danh để tránh rắc rối.
“Bây giờ, ai cũng thảo luận na ná nhau”, cô cho biết. “Hồi năm nhất, các cuộc tranh luận diễn ra rôm rả, không mạch lạc nhưng ai cũng đóng góp một điều gì đó mới mẻ, dựa vào ý kiến của nhau, tiếp cận từ nhiều góc độ và đưa ra nhận xét khác biệt”.
Thực tế, theo bài báo được công bố vào tháng 3 trên tạp chí Trends in Cognitive Sciences, các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) đang “hệ thống hóa” cách diễn đạt và tư duy của con người trên ba khía cạnh: ngôn ngữ, quan điểm và lý luận.
Trong môi trường giáo dục, sinh viên, giảng viên cho biết họ đang thấy những ảnh hưởng của xu hướng đó trong lớp học. Và điều đó khiến nhiều sinh viên nói chuyện với quan điểm như nhau.
Tác động
Jessica, sinh viên năm cuối tại Đại học Yale, nói cô sử dụng AI mỗi ngày khi lên lớp. “Vào đầu giờ học, bạn có thể thấy từng người đưa file PDF vào chatbot”, cô cho biết.
Theo Jessica, việc AI diễn đạt rõ ý là yếu tố cần thiết đối với cô – người thường gặp khó khăn khi muốn chuyển suy nghĩ thành lời. “Tôi muốn bình luận, tôi có ý tưởng, nhưng tôi không biết làm thế nào để nói câu đó một cách mạch lạc”, cô nói. “Vì thế, tôi nhờ một chatbot làm cho câu nói của mình mạch lạc hơn”.
Giáo sư Thomas Chatterton Williams tại Trung tâm Hannah Arendt thuộc trường Cao đẳng Bard, chứng kiến tác động từ quyết định sử dụng AI của sinh viên theo nhiều hướng khác nhau. “Việc dựa vào AI đã giúp nâng cao chất lượng thảo luận trên lớp, nhất là ở khóa học có khái niệm khó”, ông nói. “Nhưng công nghệ này cũng có xu hướng làm giảm đi những suy nghĩ kỳ lạ, độc đáo và mới mẻ hơn”.
Theo ông, điều lo ngại là nhiều người trẻ tài năng sẽ không có được tiếng nói riêng. Thậm chí, một lượng đáng kể trong số họ sẽ không thực sự hiểu được giá trị của việc viết lách và sở hữu quan điểm.
Jessica thừa nhận cô thấy mình trở nên lười biếng hơn kể từ khi bắt đầu sử dụng chatbot trong học tập. “Dường như tinh thần tự học, tự làm việc của tôi đã hoàn toàn biến mất”, cô chia sẻ.
Về vấn đề AI khiến giọng điệu của sinh viên nghe na ná nhau, Zhivar Sourati, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Nam California, cho rằng các mô hình ngôn ngữ lớn được huấn luyện để dự đoán từ tiếp theo có khả năng xuất hiện cao nhất dựa trên nội dung đã xuất hiện trước đó. Do đó câu trả lời “phản ánh một lát cắt hẹp và méo mó về trải nghiệm của con người, sự thu hẹp không gian khái niệm mà các mô hình sử dụng để viết, nói và suy luận”.
Dẫn một nghiên cứu đang thực hiện cùng nhóm cộng sự, Sourati giải thích rằng sự đồng nhất hóa do AI diễn ra trên ba chiều: ngôn ngữ, quan điểm và chiến lược lập luận. Các mô hình AI có xu hướng tái tạo những gì gọi là quan điểm WEIRD (phương Tây hóa – có học thức – công nghiệp hóa – giàu có – dân chủ). Hệ quả là, AI sẽ ưu tiên WEIRD “đúng đắn hơn về mặt xã hội”, làm lu mờ các quan điểm khác.
“Khi một người hoặc một nhóm tương tác nhiều lần với hệ thống AI, họ bị giảm khả năng sáng tạo so với khi không có sự hỗ trợ của AI”, Sourati viết trên blog.
Hiện tượng “san bằng” làm dấy lên những lo ngại trong các cơ sở giáo dục ở mọi cấp độ khi ứng dụng AI. Morteza Dehghani, giáo sư tâm lý học và khoa học máy tính tại Đại học Nam California, thành viên nhóm nghiên cứu, cho biết xu hướng này khiến mọi người “đánh mất sự đa dạng” trong cách nghĩ, lười biếng về mặt trí tuệ, gây ảnh hưởng lớn đến xã hội con người trong tương lai.
Daniel Buck, nhà nghiên cứu tại Viện Doanh nghiệp Mỹ từng là giáo viên tiếng Anh, lo ngại học sinh đang “né tránh” nhận thức khi tham gia thảo luận trên lớp và hoàn thành bài tập về nhà. “Rất nhiều kiến thức cần được học hỏi từ chi tiết nhỏ nhặt và nhàm chán hay từ những khó khăn”, Buck nói. “Sinh viên chỉ ghi nhớ những gì họ thực sự dành thời gian một cách có ý thức. Nếu giao phó cho AI, họ chỉ có thể tái hiện lại một luận điểm, không thể xây dựng kỹ năng cho riêng mình”.
Nhà nghiên cứu này lo ngại sinh viên nếu quá phụ thuộc vào AI sẽ tốt nghiệp mà không xây dựng được mối quan hệ với các giáo sư, cũng như thói quen làm việc trí óc bền bỉ. Nghĩa là, họ sẽ gặp khó khăn trong giải quyết vấn đề trong thế giới thực khi ra trường.
Vấn đề còn liên quan đến gian lận trong thi cử. Năm ngoái, nạn dùng AI để gian lận xảy ra ở nhiều đại học hàng đầu Hàn Quốc, như Đại học Yonsei, Đại học Quốc gia Seoul, Đại học Korea… gây tranh cãi và đặt ra thách thức về về dạy và học trong kỷ nguyên công nghệ, theo Korea Herald.
Ứng phó
Theo giáo sư triết học Sun-Joo Shin của Đại học Yale, việc kiểm soát và định hướng sử dụng AI cho học sinh là “nhiệm vụ lớn đối với bất kỳ ai tham gia giảng dạy”. Bà nhấn mạnh, giáo viên/giảng viên phải liên tục tìm tòi các phương pháp để đảm bảo sinh viên tiếp tục tư duy phản biện và sáng tạo trong thời đại trí tuệ nhân tạo.
“Tôi muốn sinh viên của mình hiểu nội dung bài học – thứ vốn không thay đổi trước và sau khi trí tuệ nhân tạo xuất hiện”, bà nói. “Tôi muốn họ sử dụng công cụ thú vị này để có lợi cho mình, không phải trở thành nạn nhân của nó”.
Đại học Yale hiện đưa ra hướng dẫn về sử dụng AI cho sinh viên và giảng viên trên website. Trường khuyến khích tất cả giảng viên điều chỉnh giáo án phù hợp với khóa học và mục tiêu học tập cụ thể của sinh viên thay vì cần đến công cụ phát hiện gian lận. Bên cạnh đó, họ có thể kiểm soát bài học trên lớp thông qua các bài kiểm tra đột xuất.
Danny Liu, giáo sư công nghệ giáo dục tại Đại học Sydney, cho rằng không nên cấm AI trong lớp. “Thay vì trừng phạt, nên dạy sinh viên cách sử dụng đúng đắn. Chúng tôi muốn xác minh liệu sinh viên có đang học hay không, chứ không phải liệu họ có gian lận hay không”, Liu nói với ABC cuối năm ngoái.
Các nhà giáo dục nhấn mạnh, họ có thể tìm cách khắc phục việc sinh viên sử dụng AI trong các bài đánh giá. Tuy nhiên, điều quan trọng không kém là học sinh cần chủ động hạn chế phụ thuộc vào AI trong quá trình học tập.
Basil Ghezzi, sinh viên năm nhất tại trường Bard College, cho biết bản thân chủ động tránh xa AI trong học tập, một phần vì công nghệ này tiêu tốn tài nguyên và gây hại cho môi trường. Tuy nhiên, phần lớn nằm ở cách AI đã tạo ra “những người bạn rập khuôn” xung quanh.
“Hãy nói chuyện với thầy cô giáo, nói chuyện với giáo sư, nói chuyện với những người xung quanh”, Ghezzi nói về cách bản thân không bị AI cám dỗ. “Hãy tạo cuộc trò chuyện ý nghĩa với những người trong cuộc sống của bạn”.
GS Dehghani hy vọng nhiều công ty sẽ đầu tư vào mô hình AI có thể phản ánh sự đa dạng về tư duy trong xã hội. Tuy nhiên, hiện tại, ông cho rằng mọi người nên hạn chế dùng AI trong việc tạo ý tưởng hoặc để suy luận trong học tập. “Các mô hình AI nên là cộng tác viên, không phải người đại diện chúng ta làm mọi việc”, Dehghani nói thêm.
Bảo Lâm tổng hợp
Nỗi sợ siêu AI của một số sinh viên Harvard, MIT
Jensen Huang: ‘Sẽ chọn khoa học vật lý nếu là sinh viên’
Nạn sinh viên ‘ma’ tạo bằng AI khiến đại học Mỹ đau đầu
Theo thời gian, pin của những chiếc điện thoại cũ sẽ xuống cấp và dẫn đến nguy cơ cháy nổ. Trong một số trường hợp, pin có thể tự bốc cháy, gây ra những vụ nổ nhỏ, tiềm ẩn nguy cơ thương tích và hỏa hoạn.
Một ví dụ điển hình vào tháng 9.2024, đài Boston 25 News (Mỹ) đưa tin về một vụ hỏa hoạn nghiêm trọng do pin của một chiếc smartphone đang sạc phát nổ. Mặc dù những sự cố như vậy khá hiếm, nhưng các vụ cháy nhỏ hơn lại xảy ra thường xuyên hơn. Năm 2022, YouTuber công nghệ nổi tiếng Arun Maini, còn được biết đến với biệt danh Mrwhosetheboss, đã báo cáo ba chiếc điện thoại trong bộ sưu tập của anh phát nổ trong đợt nắng nóng kỷ lục tại Anh.
Để giảm thiểu nguy cơ xảy ra sự cố liên quan đến pin, người dùng nên bảo quản điện thoại cũ ở nơi khô ráo, thoáng mát và thường xuyên sạc pin đến khoảng 50%. Nếu điện thoại có pin dễ tháo rời, người dùng nên tháo pin ra. Đặc biệt, không nên vứt pin lithium-ion vào thùng rác gia đình, thay vào đó hãy đưa pin đến các cửa hàng cung cấp dịch vụ thu gom và xử lý pin.
Ngoài nguy cơ cháy nổ, điện thoại cũ còn là một mối đe dọa an ninh mạng. Dữ liệu cá nhân như tin nhắn, ảnh và thông tin ứng dụng vẫn còn lưu trữ trên điện thoại ngay cả khi người dùng không còn sử dụng chúng. Nếu không khôi phục cài đặt gốc, điện thoại cũ trở thành một kho dữ liệu mà tội phạm mạng có thể dễ dàng tiếp cận. Hơn nữa, khi điện thoại ngừng nhận các bản cập nhật bảo mật, nó sẽ trở nên dễ bị tấn công hơn.
Người dùng được khuyến cáo nên thường xuyên kiểm tra và cài đặt các bản cập nhật cho điện thoại cũ. Khi điện thoại không còn nhận được cập nhật, hãy chuyển dữ liệu quan trọng sang thiết bị khác hoặc ổ cứng sao lưu và thực hiện khôi phục cài đặt gốc. Tốt hơn hết là đảm bảo điện thoại cũ không được kết nối với mạng gia đình để tránh trở thành nguồn tấn công cho các thiết bị khác.
Theo đó, AI không chỉ là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tối ưu hóa vận hành, mà cũng có những thách thức, kẽ hở bảo mật mới khi hệ thống dữ liệu ngày càng trở nên kết nối và phức tạp.
Đây là nhận định được các chuyên gia nhấn mạnh tại hội thảo “Bảo mật trong kỷ nguyên AI - Chiến lược hình thành tương lai số”, do Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) tổ chức ngày 7/4.
AI đang thay đổi cách thức vận hành của các tổ chức
Phát biểu tại sự kiện, ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia cho biết: "Trong những năm gần đây, trí tuệ nhân tạo đang phát triển nhanh chóng và từng bước trở thành hạ tầng số chiến lược của các quốc gia. Đi kèm theo đó là yêu cầu ngày càng tăng về an ninh, an toàn hệ thống AI cũng như việc ứng dụng AI trong hoạt động bảo vệ an ninh mạng.
AI không chỉ là động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội mà còn đang làm thay đổi sâu sắc cách thức vận hành, quản trị của các tổ chức. Trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, AI đang được nghiên cứu ứng dụng cho nhiều hoạt động như đánh giá, chấm điểm tín dụng, phát hiện gian lận, tự động hóa quy trình, hỗ trợ khách hàng; qua đó nâng cao hiệu quả và khả năng tiếp cận dịch vụ của khách hàng".
Tuy nhiên, AI cũng đang làm thay đổi sâu sắc các nguy cơ, thách thức an ninh mạng toàn cầu.
"Việc các đối tượng tấn công khai thác AI để tự động hóa quy trình, mở rộng quy mô và tăng mức độ tinh vi của các chiến dịch đã khiến môi trường an ninh mạng trở nên phức tạp. Đồng thời đặt ra thách thức lớn hơn đối với các phương thức phòng vệ truyền thống”, ông Phạm Tiến Dũng cho biết.
Chia sẻ góc nhìn ở quy mô khu vực và quốc tế, bà Rama Palupraman, Chủ tịch khu vực châu Á Thái Bình Dương và Nhật Bản của Check Point Software nêu quan điểm: “AI là bước chuyển đổi công nghệ nhanh nhất trong lịch sử nhân loại. Chúng ta từng chứng kiến sự chuyển dịch từ hạ tầng tại chỗ lên đám mây (Cloud), nhưng AI đang tác động đến mọi ngành nghề: Từ dịch vụ tài chính, viễn thông đến khu vực công và các doanh nghiệp”.
Tuy nhiên, khả năng đổi mới này cũng đi kèm với những mối đe dọa nghiêm trọng.
Không tin tưởng bất kỳ ai
Theo đơn vị nghiên cứu Check Point Research, năm 2025, thời gian để tội phạm mạng chuyển từ việc phát hiện lỗ hổng sang khai thác thực tế đã giảm từ 9 tuần xuống còn dưới 16 phút.
Đồng thời, AI đang giúp các đối tượng tấn công hoạt động hiệu quả hơn, tốc độ hơn và tinh vi hơn bao giờ hết.
Tại sự kiện, bà Rama chỉ ra ba mối đe dọa đặc thù của AI bao gồm rò rỉ dữ liệu, tấn công bằng mã lệnh sai lệch và can thiệp vào quy trình công việc. Đáng chú ý là tình trạng "Shadow AI" - việc nhân viên sử dụng các công cụ AI nằm ngoài sự kiểm soát của tổ chức - tạo ra những điểm mù lớn về an ninh.
Để giải quyết vấn đề, bà Rama đề xuất một kiến trúc bảo mật đầy đủ dựa trên nguyên tắc "Zero Trust" (không tin tưởng bất kỳ ai). Trong mô hình này, các tác tử AI (AI agents) chỉ được trao đặc quyền nhỏ nhất để tiếp cận dữ liệu cần thiết.
Đồng thời, các tổ chức cần có khả năng quan sát toàn bộ hệ sinh thái AI để hiểu rõ công cụ nào đang tiếp cận dữ liệu gì, từ đó thiết lập các chính sách quản trị dữ liệu nghiêm ngặt.
Ở thời điểm hiện tại, những chiếc điện thoại không còn chỉ là thiết bị liên lạc mà đã trở thành vật bất ly thân dùng để ghi dấu mọi khoảnh khắc. Một bảng xếp hạng điện thoại chuyên chụp ảnh mới đây gây chấn động khi những cái tên vốn thống trị thị trường Mỹ đang dần bị các đại diện từ Trung Quốc vượt mặt về công nghệ hình ảnh thuần túy.
Xiaomi đã đẩy mọi giới hạn lên mức tối đa khi trang bị cho chiếc 17 Ultra cảm biến 1 inch Light Fusion 1050L. Điểm 'ăn tiền' nhất chính là khả năng thay đổi tiêu cự vật lý giữa 75 mm và 100 mm, giúp hình ảnh giữ được chất lượng quang học thực thụ thay vì dựa vào thuật toán. Kết hợp với màu sắc Leica đặc trưng và công nghệ LOFIC giúp thu sáng đỉnh cao mà không gây nhòe vật thể, đây hiện là cái tên dẫn đầu mới của làng nhiếp ảnh di động, đặc biệt là trong các điều kiện thiếu sáng khắc nghiệt.
Nếu là tín đồ của ảnh chân dung, vivo X300 Pro là cái tên không thể bỏ qua. Với sự hợp tác cùng Zeiss, thiết bị này sở hữu khả năng nhận diện cạnh viền gần như hoàn hảo và các bộ lọc giả lập ống kính DSLR như Biotar hay Sonnar. Cụm camera đồ sộ chứa cảm biến chính Sony LYT-828 và ống kính tiềm vọng 200 MP giúp máy giữ được chi tiết cực cao ngay cả khi chụp ở điều kiện ánh sáng phức tạp, biến mỗi cú bấm máy thành một tác phẩm nghệ thuật sẵn sàng lên sóng mạng xã hội.
Dù thông số phần cứng không quá 'khủng' như các đối thủ Trung Quốc, Apple vẫn giữ vững ngai vàng ở mảng quay video. iPhone 17 Pro Max là lựa chọn số 1 của các Influencer nhờ dải nhạy sáng cực rộng và khả năng xử lý hình ảnh ổn định tuyệt đối. Việc nâng cấp đồng bộ cảm biến 48 MP cho toàn bộ hệ thống camera và hỗ trợ ProRes chuyên nghiệp giúp người dùng có thể làm hậu kỳ màu sắc với các bảng màu LUT tùy chỉnh - một tính năng mà các điện thoại Android vẫn đang phải bám đuổi.
OPPO Find X9 Pro mang đến những bức ảnh có màu sắc sống động và dải nhạy sáng ấn tượng nhờ sự tinh chỉnh từ Hasselblad. Điểm nhấn của máy là ống kính tele 200 MP chuyên trị ảnh chân dung và phong cảnh tầm xa. Tuy nhiên, một điểm trừ nhỏ là sự can thiệp đôi khi hơi 'quá đà' của trí tuệ nhân tạo (AI), khiến một số bức ảnh trông có phần thiếu tự nhiên ở các mức tiêu cự lớn.
Với cảm biến chính 200 MP và hệ thống zoom 100x đã thành thương hiệu, Samsung tập trung vào sự ổn định và màu sắc đẹp. Đặc biệt, tính năng Horizon Lock mới mang lại khả năng chống rung video ấn tượng, giúp bạn ghi lại những thước phim hành động mượt mà như dùng gimbal chuyên nghiệp.
Google tiếp tục chứng minh rằng phần mềm có thể bù đắp cho phần cứng. Pixel 10 Pro vẫn là thiết bị chụp đêm thuộc hàng tốt nhất thị trường nhờ thuật toán xử lý độc quyền. Các tính năng như Camera Coach (hướng dẫn bố cục) và Object Eraser (xóa vật thể thừa) được tích hợp sâu với AI Gemini, biến việc chỉnh sửa ảnh trở nên dễ dàng chỉ bằng vài câu lệnh. Tuy nhiên, mảng video của Pixel vẫn cần cải thiện nhiều để có thể đứng ngang hàng với iPhone.
Năm nay, mẫu iPhone tiêu chuẩn trở nên hấp dẫn. Apple đã trang bị màn hình ProMotion 120 Hz và camera góc rộng 48 MP chất lượng cao cho iPhone 17. Điểm độc đáo nhất chính là camera trước 18 MP hình vuông, cho phép người dùng sáng tạo nội dung dọc (TikTok/Reels) và ngang (YouTube) mà không cần xoay điện thoại - một tính năng thông minh mà chưa đối thủ nào trên thị trường có được.
