Bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng Khoa Ngoại bụng 1, cho biết ung thư đại trực tràng thường bắt đầu âm thầm, không có dấu hiệu rõ ràng ở giai đoạn đầu. Đến khi bệnh tiến triển, triệu chứng có thể xuất hiện như đầy bụng, rối loạn tiêu hóa, đi ngoài ra máu, phân chuyển màu hoặc bị táo bón xen kẽ tiêu chảy. Nếu để muộn, người bệnh có thể gặp biến chứng nguy hiểm như tắc ruột, thủng đại tràng hay xuất huyết tiêu hóa.
Theo thống kê của Tổ chức Ung thư Thế giới (Globocan) năm 2020, Việt Nam có hơn 14.000 ca mắc mới và hơn 7.500 ca tử vong do ung thư đại trực tràng. Đáng lo ngại, bệnh đang có xu hướng gia tăng ở nhóm tuổi 30-40, thậm chí dưới 20 tuổi.
“Trong đó, chế độ ăn không khoa học trở thành yếu tố nguy cơ cao dẫn đến ung thư, thậm chí khiến bệnh tiến triển nhanh hơn”, bác sĩ Nam nói.
Đầu tiên, chế độ ăn nhiều thịt đỏ, thịt chế biến sẵn, ít rau quả là thói quen gây hại sức khỏe, tiếp tay cho ung thư tiêu hóa. Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) đã đưa thịt đỏ, đặc biệt là thịt chế biến ở nhiệt độ cao như chiên hay nướng vào nhóm 2A, tức là “có thể gây ung thư cho con người”.
Các nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng việc tiêu thụ thịt đỏ hay thịt chế biến sẵn nhiều lần mỗi tuần làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư tiêu hóa. Ví dụ, chỉ cần ăn 100g thịt đỏ mỗi ngày đã có thể tăng nguy cơ ung thư lên 17%. Nếu thêm 50g thịt chế biến sẵn hàng ngày (như xúc xích, thịt xông khói), nguy cơ này sẽ thêm 18%. Các chất bảo quản thường dùng trong thịt chế biến sẵn như nitrat, nitrit khi vào cơ thể có thể chuyển hóa thành hợp chất gây ung thư. Một nghiên cứu từ Singapore cũng cho thấy những thực phẩm chế biến giàu đường và chất béo còn sản sinh ra hợp chất methylglyoxal, tác động đến gene chống khối u và tăng nguy cơ mắc ung thư.
Lạm dụng thức ăn chiên, nướng nhiều lần, sử dụng thực phẩm ôi thiu, quá hạn, hay lạm dụng gia vị không đảm bảo an toàn cũng là những yếu tố nguy hiểm. Nướng đồ ăn trên than hoa, than củi cũng gây độc.
Chế độ ăn mặn cũng là yếu tố nguy cơ. Thực tế, người Việt Nam đang tiêu thụ trung bình 8,1g muối/ngày và 46,5g đường tự do/ngày, cao gần gấp hai lần so với khuyến cáo của WHO về mức tiêu thụ có lợi cho sức khỏe.
Theo Quỹ dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) cho biết, Việt Nam là một trong 10 nước có người dân lười vận động nhất thế giới. Nghiên cứu của Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, 30% người Việt trưởng thành thiếu vận động thể lực. Tố chất về thể lực, sức bền và sức mạnh của thanh thanh niên Việt Nam xếp vào mức kém so với tiêu chuẩn.
Tình trạng trẻ hóa người nghiện thuốc lá, nhất là loại thế hệ mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là nguyên nhân gây bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hút thuốc lá gây nhiều bệnh mạn tính và nan y. Trong khói thuốc lá có khoảng 7.000 chất hóa học, bao gồm 69 chất gây ung thư và là nguyên nhân gây ra 25 nhóm bệnh khác nhau, như 11 loại ung thư, các bệnh về tim mạch, hô hấp, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản của cả nam và nữ. Ước tính, cứ hai người hút thuốc lá thì một người sẽ chết sớm, trong đó 1/2 số ca tử vong xảy ra ở tuổi trung niên.
Bên cạnh chế độ ăn uống, các yếu tố khác như tuổi tác, tiền sử viêm ruột mạn tính, xạ trị vùng bụng, hoặc gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng, đa polyp tuyến, cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Khoảng 5% trường hợp liên quan đến đột biến gene như hội chứng Lynch.
Ung thư đại trực tràng có thể liên quan đến một số yếu tố như bệnh viêm ruột (bệnh Crohn, viêm loét đại tràng), yếu tố di truyền từ gia đình.
Bác sĩ khuyến cáo mọi người có thể giảm nguy cơ ung thư bằng những thay đổi nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Ăn nhiều rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế thịt đỏ và đặc biệt nói không với thịt chế biến sẵn. Tăng cường vận động và duy trì tập thể dục ít nhất 30 phút/ngày sẽ không chỉ giúp cơ thể khỏe hơn mà còn đẩy lùi nguy cơ ung thư hiệu quả.
Nên sàng lọc định kỳ để phát hiện sớm polyp tiền ung thư. Nếu cắt bỏ polyp kịp thời, nguy cơ ung thư giảm tới 90%. Theo khuyến cáo Hiệp hội Ung thư Mỹ, người từ 45 tuổi nên sàng lọc dù không có triệu chứng. Với người có yếu tố nguy cơ cao (tiền sử cá nhân ung thư đại trực tràng hoặc polyp đại trực tràng, gia đình ung thư đại trực tràng, bệnh ruột viêm, tiền sử xạ trị vùng bụng hoặc chậu), cần sàng lọc sớm hơn, thậm chí từ 20-30 tuổi.
Nhiệt độ phòng lý tưởng để ngủ thường ở mức 24 - 26°C. Nếu dùng máy lạnh, nên kết hợp quạt để không khí lưu thông tốt hơn. Làm mát không gian sống hợp lý giúp giảm tác động của nắng nóng lên cơ thể, từ đó cải thiện chất lượng giấc ngủ, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO).
Ngoài ra, nên đóng rèm vào ban ngày để hạn chế tích nhiệt và mở cửa vào buổi tối để đón không khí mát.
Tắm nước ấm khoảng 1 - 2 giờ trước khi ngủ là cách đơn giản giúp cơ thể hạ nhiệt trong ngày nắng nóng. Việc làm mát cơ thể trước giờ ngủ giúp kích hoạt cơ chế thư giãn tự nhiên.
Tuy nhiên, không nên tắm nước quá lạnh ngay trước khi ngủ vì có thể gây co mạch và khiến cơ thể tỉnh táo hơn, theo Cleveland Clinic.
Mất nước nhẹ cũng có thể khiến bạn khó ngủ hơn trong những ngày nóng. Theo Trung tâm Kiểm soát Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, nên uống nước đều trong ngày và bổ sung một lượng nhỏ vào buổi tối, nhưng tránh uống quá nhiều sát giờ ngủ để không bị gián đoạn giấc ngủ.
Quần áo rộng, chất liệu thoáng như cotton sẽ giúp cơ thể “thở” tốt hơn. Ga giường cũng nên nhẹ, thấm hút mồ hôi để giảm cảm giác bí bách trong đêm.
Ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính có thể ức chế melatonin - hormone gây buồn ngủ. Theo Trường Y của Đại học Harvard (Mỹ), nên tránh sử dụng thiết bị điện tử và các chất kích thích như cà phê, trà đặc, rượu bia ít nhất 4 - 6 giờ trước khi ngủ.
Các hoạt động nhẹ nhàng như đọc sách, nghe nhạc êm dịu hoặc hít thở sâu giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ hơn. Tiến sĩ Raj Dasgupta, chuyên gia y học giấc ngủ tại Mỹ, cho biết việc duy trì thói quen thư giãn mỗi tối giúp não bộ hình thành tín hiệu chuẩn bị ngủ, đặc biệt hữu ích trong thời tiết nóng bức.
Đồng quan điểm, tiến sĩ Matthew Walker, nhà khoa học giấc ngủ (người Anh), cho rằng giấc ngủ chất lượng phụ thuộc nhiều vào môi trường và thói quen trước giờ ngủ, trong đó nhiệt độ là yếu tố then chốt.
Trong bối cảnh nắng nóng ngày càng gay gắt, việc điều chỉnh thói quen buổi tối không chỉ giúp bạn ngủ ngon hơn mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài. Chỉ cần một vài thay đổi nhỏ, bạn hoàn toàn có thể cải thiện giấc ngủ ngay cả trong những đêm oi bức.
Cụ thể, Chính phủ quyết nghị tạm ngưng hiệu lực áp dụng Nghị định 46 quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết 66.13 quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm cho đến khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và Nghị định hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) có hiệu lực thi hành.
Trong thời gian 2 văn bản trên tạm ngưng hiệu lực, Nghị định số 15 ngày 2-2-2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm và các văn bản quy định, hướng dẫn thi hành tiếp tục có hiệu lực.
Theo đó, Chính phủ yêu cầu các bộ: Y tế, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường chủ động hướng dẫn tổ chức triển khai thi hành nghị quyết này theo lĩnh vực được phân công quản lý.
Các bộ ngành thực hiện việc tăng cường triển khai kế hoạch kiểm tra, theo dõi, giám sát định kỳ, đột xuất, giám sát, hướng dẫn, xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu, kinh doanh thực phẩm. Thực hiện việc rà soát, sửa đổi, bổ sung và ban hành các quy định, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN), các hướng dẫn chuyên môn, quy trình nội bộ.
Chính phủ cũng yêu cầu các bộ ngành liên quan chủ động rà soát Luật An toàn thực phẩm năm 2010 để đề xuất các nội dung sửa đổi, bổ sung, tham gia xây dựng luật và các nghị định, văn bản hướng dẫn. Thường xuyên tuyên truyền, phổ biến các quy định về an toàn thực phẩm đến hiệp hội, doanh nghiệp và các đối tượng liên quan.
Ngoài ra Chính phủ giao Bộ Y tế kiểm tra, theo dõi, giám sát, xử lý các hành vi vi phạm về đăng ký bản công bố sản phẩm, quảng cáo, điều kiện sản xuất. Bộ Công Thương kiểm tra, rà soát, theo dõi, giám sát, xử lý vi phạm trong hoạt động kinh doanh thực phẩm, thực phẩm là hàng giả, hàng cấm, hàng nhập lậu và các hành vi gian lận thương mại.
Bộ Khoa học và Công nghệ tăng cường kiểm tra, theo dõi, giám sát hoạt động của các tổ chức đã đăng ký hoạt động công nhận (trong đó có hoạt động công nhận phòng thử nghiệm), phối hợp với các bộ để rà soát đảm bảo đầy đủ các tiêu chuẩn quốc gia về thực phẩm.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tăng cường quản lý hoạt động quảng cáo. Ngăn ngừa xảy ra ngộ độc thực phẩm đối với thức ăn đường phố và bếp ăn học đường, tập thể
UBND các tỉnh thành phối hợp hướng dẫn, tuyên truyền các quy định liên quan, tăng cường kiểm tra định kỳ; kiểm tra đột xuất, theo dõi giám sát thực phẩm là hàng giả, hàng cấm, hàng nhập lậu, ngăn ngừa xảy ra ngộ độc thực phẩm.
Thực hiện việc công khai, cập nhật thông tin về các tổ chức thử nghiệm, giám định, chứng nhận. Kết nối, chia sẻ dữ liệu với Cổng dịch vụ công quốc gia để giải quyết các thủ tục hành chính và quản lý an toàn thực phẩm.
Đối với các hồ sơ đã nộp trước ngày nghị quyết này có hiệu lực được tiếp tục giải quyết theo quy định tại Nghị định số 15. Như vậy, nghị quyết này sẽ thay thế Nghị quyết số 09 được ban hành trước đó về việc tạm ngưng hiệu lực và thời hạn áp dụng việc tạm ngưng chỉ đến ngày 15-4.
Eshaan Karde, nhà sáng tạo nội dung ở Mumbai, gây chú ý khi chia sẻ hành trình giảm 12 kg trong 2 tháng trong một bài đăng trên Instagram hôm 3/3, theo NDTV. Anh cho biết vừa đi làm hành chính, vừa tập gym và ăn kiêng là thử thách khắc nghiệt nhất từng trải qua. Có những đêm mất ngủ, những lúc hoài nghi liệu có kết quả hay không nhưng Eshaan vẫn kiên trì không bỏ cuộc.
Anh cho hay bí quyết thành công nằm ở việc tuân thủ nghiêm ngặt một chế độ ăn và sinh hoạt lặp lại suốt 60 ngày. "Tôi duy trì tính kỷ luật 80-90% và tuyệt đối nói không với các bữa ăn 'xả kèo' (cheat meals), đường, khoai tây chiên hay bánh quy. Những hôm bận, tôi linh hoạt thay thế bữa trưa bằng các loại bánh cuộn gà giàu protein hoặc cơm để đảm bảo năng lượng", Eshaan, 23 tuổi, nói.
Chàng trai bắt đầu hành trình giảm cân từ ngày 26/1 đến 27/3. Trước đó, Eshaan nặng 80 kg, với 25-26% mỡ cơ thể. Sau 2 tháng điều chỉnh chế độ ăn, anh giảm còn 70 kg, mỡ cơ thể chỉ còn 14-15%. "Điều tuyệt vời nhất của hành trình này là tôi không mất quá nhiều cơ, chủ yếu giảm mỡ", Eshaan nói, cho biết gần đạt được mục tiêu vóc dáng mơ ước.
Anh cho biết chế độ ăn chia làm 4 bữa. Bữa sáng là một trong những bữa ăn quan trọng nhất trong ngày bởi nó cung cấp nguồn năng lượng cần thiết cho cơ thể hoạt động suốt cả ngày dài. Vì thế, Eshaan luôn đảm bảo thực đơn của mình có đủ protein cùng lượng tinh bột và chất béo cần thiết để duy trì năng lượng. Bữa sáng của anh thường gồm một muỗng đạm whey kết hợp với yến mạch và 150 ml sữa, cung cấp khoảng 35 gram protein, 35 gram tinh bột và 8 gram chất béo.
Bữa trưa, anh ưu tiên sự cân bằng dưỡng chất với 200 gram ức gà (hoặc phô mai tươi paneer truyền thống của Ấn Độ), ăn kèm với 2 ổ bánh mì roti, nước sốt nhẹ và rau xanh. Bữa ăn này cung cấp lượng dinh dưỡng cao hơn bữa sáng với khoảng 50 gram protein và 45-50 gram tinh bột.
Giai đoạn xế chiều thường là thời điểm dễ phá vỡ chế độ ăn kiêng nhất nhưng Eshaan đã khéo léo thay thế các loại đồ ăn nhanh bằng một khẩu phần nhẹ lành mạnh gồm một loại trái cây, một nắm hạt khô và 5 lòng trắng trứng, cung cấp khoảng 22-24 gram protein.
Cuối cùng, để kết thúc ngày dài một cách nhẹ nhàng nhưng vẫn đủ no, Eshaan cắt giảm tối đa tinh bột và chất béo trong bữa tối, chỉ tập trung vào 200 gram salad gà hoặc phô mai tươi, đảm bảo nạp thêm 45 gram protein cho quá trình phục hồi cơ bắp.
Theo Eshaan, chế độ ăn của anh được thiết kế xoay quanh ba nhóm dưỡng chất thiết yếu. Với thực đơn có thịt gà, anh nạp vào cơ thể khoảng 150-155 gram protein, 110-120 gram tinh bột và 35-40 gram chất béo, tương đương mức năng lượng 1.400-1.500 kcal mỗi ngày. Trong khi với phương án ăn chay sử dụng phô mai paneer, lượng protein đạt khoảng 130-135 gram nhưng lượng chất béo và calo sẽ cao hơn, dao động mức 1.700-1.800 kcal.
