Sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần nhờ Pakistan làm trung gian vào ngày 7-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chia sẻ lên nền tảng Truth Social “Tuyên bố chính thức của Iran” do Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đưa ra.
Tuyên bố của ông Araghchi có nội dung như sau: “Thay mặt Cộng hòa Hồi giáo Iran, tôi bày tỏ biết ơn và cảm kích những người anh em thân thiết của chúng tôi, Ngài Thủ tướng Pakistan Sharif và Ngài Thống soái Munir, vì những nỗ lực không mệt mỏi nhằm chấm dứt chiến tranh trong khu vực.
Đáp lại đề nghị của Thủ tướng Sharif trong bài đăng của ông trên X, đồng thời xét đến đề xuất của Mỹ về việc đàm phán dựa trên đề xuất 15 điểm của họ cũng như tuyên bố của Tổng thống Mỹ về việc chấp nhận khuôn khổ chung của đề xuất 10 điểm từ Iran làm cơ sở cho đàm phán, tôi xin thay mặt Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran tuyên bố:
Nếu các cuộc tấn công nhằm vào Iran dừng lại, các lực lượng vũ trang hùng mạnh của chúng tôi sẽ ngừng các hoạt động phòng vệ.
Trong giai đoạn hai tuần, việc lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz sẽ được bảo đảm thông qua sự phối hợp với các lực lượng vũ trang Iran và có tính đến các hạn chế về kỹ thuật”.
Ông Trump đăng lại bức ảnh chụp tuyên bố trên, song không bình luận gì thêm.
Trước đó, cả Mỹ và Iran đều tuyên bố mình mới là bên chiến thắng. Ông Trump nói Mỹ đã “chiến thắng hoàn toàn và trọn vẹn. 100%. Không có gì phải nghi ngờ!”.
Trong khi đó, Hội đồng An ninh Quốc gia tối cao Iran nhấn mạnh: “Iran đã giành được chiến thắng to lớn và buộc Mỹ phải chấp nhận đề xuất 10 điểm”.
Tổng thống Trump đồng ý ngừng bắn hai tuần với Iran vào ngày 7-4, chưa đầy hai giờ trước hạn chót mà ông đặt ra để Tehran mở lại eo biển Hormuz, nếu không Iran phải đối mặt với các cuộc tấn công tàn khốc nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự.
Thông báo của ông Trump đánh dấu sự đảo chiều đột ngột so với tuyên bố trước đó cùng ngày, khi ông đưa ra cảnh báo đặc biệt nghiêm trọng rằng “cả một nền văn minh sẽ biến mất trong đêm nay” nếu các yêu cầu của ông không được đáp ứng.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Shari – người giúp làm trung gian cho thỏa thuận ngừng bắn – cho biết ông đã mời phái đoàn Iran và Mỹ tới Islamabad để gặp mặt vào ngày 10-4.
Kể từ khi xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran bùng phát ở Trung Đông vào ngày 28-2, eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng - gần như bị phong tỏa, gây gián đoạn nguồn cung năng lượng nghiêm trọng cho toàn cầu.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 21-4, Cao ủy về chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), bà Kaja Kallas, cho biết các nước EU đã nhất trí mở rộng trừng phạt đối với Iran, bao gồm cả những bên liên quan đến việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Bà Kallas cũng cho biết đã đề nghị các bộ trưởng ngoại giao EU tăng cường sứ mệnh hải quân của khối này tại Trung Đông - lực lượng hiện đang bảo vệ tàu thuyền khỏi các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Biển Đỏ.
Trong khi đó, Iran đã kêu gọi Liên hợp quốc lên án việc Mỹ bắt giữ tàu chở hàng Touska của nước này ở biển Oman.
Trong thư gửi Hội đồng Bảo an và Tổng thư ký Liên hợp quốc, Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc Amir Saeid Iravanicoi cho biết Tehran coi hành vi của Mỹ là "cướp biển" và là sự leo thang nguy hiểm, đe dọa an ninh các tuyến hàng hải quan trọng.
Ông cũng tuyên bố "hành vi bất hợp pháp này cấu thành vi phạm rõ ràng và nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn ngày 8-4-2026 và đủ điều kiện là một hành động gây hấn" theo Hiến chương Liên hợp quốc. Iran cũng yêu cầu thả ngay con tàu này.
Mỹ cho biết con tàu thuộc diện bị trừng phạt và nó đã bị bắt giữ sau khi không tuân thủ yêu cầu dừng di chuyển.
"Thủy thủ đoàn Iran từ chối lắng nghe, vì vậy tàu hải quân của chúng ta đã chặn họ ngay lập tức bằng cách bắn thủng phòng máy", Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hôm 19-4.
Ngày 22-4, Tổng thống Trump thông báo ông đã gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ để chờ đề xuất từ Iran, chỉ vài giờ trước khi lệnh kéo dài 2 tuần này kết thúc. Song ông nhấn mạnh Washington tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa hải quân với các cảng của Tehran.
Lệnh phong tỏa này được xem là "nút thắt" khi hai bên tính toán tổ chức đàm phán vòng thứ hai ở Islamabad, Pakistan, sau thất bại của vòng đầu tiên.
Sau tuyên bố của ông Trump, phía Mỹ xác nhận Tổng thống JD Vance đã hủy chuyến đi đến Pakistan để đàm phán. Hiện chưa rõ vòng đàm phán này có diễn ra hay không.
Mukerrem Unluer, lãnh đạo tỉnh Kahramanmaras, đông nam Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 15/4 cho biết một học sinh lớp 8 đã mang theo 5 khẩu súng và 7 băng đạn trong balo đến trường học tại quận Onikisubat. Nam sinh này sau đó tiến vào hai lớp của học sinh lớp 5 rồi xả đạn bừa bãi gây thương vong.
Ông Unluer cho biết vụ xả súng khiến ba học sinh và một giáo viên thiệt mạng, ít nhất 20 người bị thương, trong đó 4 người nguy kịch. Nghi phạm cũng đã chết trong lúc hỗn loạn.
Số súng mà nam sinh này mang đến trường để gây án được cho là của bố, một cựu sĩ quan cảnh sát. Động cơ vụ xả súng chưa được làm rõ.
Tại Thổ Nhĩ Kỳ, học sinh lớp 8 thường 13-14 tuổi, còn học sinh lớp 5 khoảng 10-11 tuổi.
Các nhân chứng mô tả họ nghe thấy tiếng súng dồn dập vang lên trong trường. Video trên mạng xã hội cho thấy một số học sinh đã nhảy từ cửa sổ tầng hai xuống đất.
Đây là vụ xả súng thứ hai xảy ra trong hai ngày liên tiếp ở Thổ Nhĩ Kỳ. Một cựu học sinh hôm 14/4 đã xả súng tại trường trung học tại quận Siverek, tỉnh Sanliurfa, đông nam Thổ Nhĩ Kỳ, khiến ít nhất 16 người bị thương, trước khi tự bắn mình.
Các vụ xả súng trường học hiếm khi xảy ra ở Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia có chính sách kiểm soát súng đạn nghiêm ngặt. Bất kỳ hành vi tàng trữ, mang vác hoặc nhập khẩu súng trái phép nào ở Thổ Nhĩ Kỳ đều có thể dẫn đến án tù thay vì chỉ bị phạt hành chính.
5 nguồn thạo tin ngày 17/4 tiết lộ với Reuters rằng Mỹ tới nay chưa giao một số lô hàng được châu Âu mua theo Chương trình Bán vũ khí cho nước ngoài (FMS). Trong các lô hàng này có nhiều loại khí tài khác nhau, một số được dùng cho cả mục đích tấn công lẫn phòng thủ.
Các quan chức Mỹ đã thông báo cho phía châu Âu về việc nhiều lô hàng vũ khí có thể bị hoãn bàn giao. Theo các nguồn tin, những nước ở khu vực Baltic và Scandinavia nằm trong danh sách đối tác châu Âu bị ảnh hưởng bởi tình trạng trên.
Bộ Quốc phòng Estonia và Litva ngày 17/4 cho biết Mỹ đã thông báo cho hai nước này về khả năng chậm trễ trong việc giao thiết bị quân sự vì xung đột với Iran. Một số quan chức châu Âu phàn nàn rằng tình trạng trên đang đặt họ vào tình thế khó khăn.
Một phát ngôn viên Lầu Năm Góc từ chối bình luận về thông tin, viện dẫn lý do "bảo mật tác chiến", nhưng tuyên bố "quân đội Mỹ mạnh nhất thế giới, chúng tôi đảm bảo rằng lực lượng Mỹ cùng các đồng minh và đối tác có những thứ họ cần để chiến thắng".
Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump đã thúc đẩy các đồng minh NATO tại châu Âu mua thêm nhiều vũ khí do nước này sản xuất, trong đó có qua chương trình FMS. Đây là một phần trong nỗ lực chuyển trách nhiệm phòng thủ chung châu Âu từ Mỹ sang các đối tác ở đây.
Tuy nhiên, việc giao hàng nhiều lần bị trì hoãn khiến các nước châu Âu thất vọng. Một số quốc gia đang xem xét chuyển sang những hệ thống vũ khí được chế tạo tại châu Âu.
Các quan chức Mỹ cho rằng số vũ khí bị hoãn giao cần cho chiến dịch tại Trung Đông, đồng thời chỉ trích châu Âu vì không giúp Mỹ và Israel mở lại eo biển Hormuz.
Trước xung đột hiện tại với Iran, Mỹ đã chuyển lượng vũ khí trị giá hàng tỷ USD, trong đó có pháo, đạn và tên lửa chống tăng cho Ukraine từ năm 2022 và Israel khi nước này bắt đầu chiến dịch tấn công Dải Gaza vào năm 2023.
Sau khi chiến sự bùng phát ngày 28/2, Iran phóng hàng trăm tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) vào các nước vùng Vịnh. Phần lớn trong số này bị đánh chặn, chủ yếu bằng đạn PAC-3 của tổ hợp Patriot mà Ukraine cần để đối phó đòn tập kích từ Nga.
