Chiều 7/4, phiên xét xử vụ án chuyển nhượng trái phép hơn 6.000 m2 đất “vàng” ở Bến Vân Đồn, gây thiệt hại hơn 542 tỷ đồng của Nhà nước, diễn ra phần xét hỏi.
HĐXX tập trung làm rõ hành vi của ông Lê Quang Thung, 80 tuổi, nguyên Tổng giám đốc, quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cao su Việt Nam. Ông này bị xác định có vai trò then chốt của vụ án, bị truy tố tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và Nhận hối lộ.
Là người đầu tiên bị thẩm vấn, ông Thung thừa nhận cáo trạng truy tố đúng.
Ông này bị cáo buộc thỏa thuận, thống nhất với Lê Y Linh (Giám đốc Công ty Việt Tín) và Đặng Phước Dừa (Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Việt Tín) về việc Tập đoàn Cao su Việt Nam sẽ chuyển nhượng khu đất 39-39B Bến Vân Đồn cho họ thông qua hình thức góp vốn thành lập Công ty Phú Việt Tín. Đi cùng với việc tạo điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân là những thỏa thuận lợi ích vật chất khổng lồ.
Thực hiện thỏa thuận, ông Thung đã nhận của Linh 200.000 SGD (thông qua việc trả viện phí cho con) và 300.000 USD tiền mặt tại nhà hàng Palace (quận 1, TP HCM).
Trả lời xét hỏi, ông Thung khai lần đầu nhận tiền là đầu năm 2008, khi con trai sang Singapore chữa bệnh, Lê Y Linh đã trực tiếp nộp 200.000 SGD tiền viện phí. Đến năm 2009, bị cáo “từng đặt vấn đề trả lại khoản tiền này nhưng Linh từ chối”.
Hai bên sau đó thống nhất cấn trừ 200.000 SGD vào tổng số 1,2 triệu USD mà Linh và Dừa phải chi riêng cho cá nhân ông theo thỏa thuận “ngầm” để thâu tóm khu đất. Phần còn lại của gói 1,2 triệu USD được quy đổi ra USD và VNĐ, rồi được Dừa và Linh mang trong các túi quà đến gặp, đưa trực tiếp cho ông Thung.
“Khoản tiền hưởng lợi này bị cáo không chia cho ai, mang đi mua xe”, ông Thung, khai.
Tuy nhiên, bị cáo đề nghị tòa xem xét lại hành vi nhận khoản 200.000 SGD (được cho là trước khi xảy ra hành vi sai phạm), đồng thời cho biết đã nộp khắc phục hậu quả hơn 16,4 tỷ đồng.
Để làm rõ lời khai của ông Thung, tòa gọi Lê Y Linh. Bị cáo cho biết quen ông Thung qua một người bạn trong thời điểm con trai Thung mắc bệnh. Bị cáo đã hỗ trợ đưa cháu sang Singapore chữa trị và thanh toán 200.000 SGD viện phí; khi đó chưa biết đến dự án khu đất 39-39B Bến Vân Đồn, các vấn đề liên quan chỉ phát sinh sau khi việc chữa bệnh kết thúc.
Bị cáo trình bày đây là lần đầu tham gia dự án liên quan tài sản Nhà nước nên không nắm rõ quy định phải đấu giá khi chuyển nhượng. Thông qua Thung, Linh quen bị cáo Đặng Phước Dừa; từ mối quan hệ này, Linh đề nghị được nhận chuyển nhượng khu đất, các bên sau đó bàn bạc, hình thành việc hợp tác.
Về khoản 200.000 SGD, HĐXX nêu việc Thung khai “từng muốn trả lại tiền”. Bị cáo Linh cho biết “đã từ chối ngay khi con trai Thung chữa bệnh xong và trở về”, khẳng định chưa từng có ý định nhận lại.
Theo bà này, nếu có mục đích nhận tiền thì đã nhận ngay thời điểm đó, không cần chờ đến khi phát sinh việc chuyển nhượng dự án; sự việc này diễn ra trước thời điểm xảy ra vụ án. Bị cáo lý giải hành vi, mối quan hệ giữa hai bên “xuất phát từ tình cảm và sự giúp qua giúp lại”.
HĐXX yêu cầu làm rõ “giúp qua giúp lại” là thế nào, lúc này Linh trả lời: “Giúp – là tạo điều kiện để mình được mua khu đất 39-39B Bến Vân Đồn”.
Sáng mai tòa tiếp tục thẩm vấn các bị cáo còn lại, trong đó có bà Nguyễn Thị Như Loan – cựu Tổng giám đốc, nguyên chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Quốc Cường Gia Lai.
Cáo trạng xác định bà Loan thâu tóm khu đất “vàng” thông qua việc mua bán vốn tại Công ty TNHH Phú Việt Tín. Năm 2013, đại diện Quốc Cường Gia Lai ký thỏa thuận nhận chuyển nhượng, sau đó nắm 100% vốn từ các cổ đông và hai doanh nghiệp nhà nước với tổng giá khoảng 460,9 tỷ đồng (đã gồm tiền sử dụng đất).
Khi chưa hoàn tất thủ tục sở hữu, tháng 9/2014, bà tiếp tục ký thỏa thuận chuyển nhượng dự án cho đối tác khác. Đến tháng 11/2014, toàn bộ vốn tại Phú Việt Tín được bán cho hai công ty thuộc Novaland với giá hơn 846 tỷ đồng.
Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó đề xuất xử lý hình sự các hành vi liên quan đến tội phạm môi trường.
Theo đó, ba hành vi đang được đề xuất xử lý hình sự trong các tội phạm về môi trường gồm:
Hành vi đốt chất thải, nhất là với các chất thải nguy hại; hành vi gây ra trái phép tiếng ồn, độ rung và mùi vượt tiêu chuẩn, quy chuẩn; hành vi tận diệt đối với động vật (sử dụng các loại vật liệu, hóa chất, công cụ có tính chất tận diệt đối với các loài động vật).
Báo cáo tổng kết việc thi hành Bộ luật Hình sự, thống kê từ ngày 1-1-2018 đến tháng 6-2025, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường đã phát hiện, điều tra, khởi tố 28 vụ án hình sự.
Chủ yếu tập trung vào các tội gây ô nhiễm môi trường; vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên; vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản; sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm.
Cạnh đó là các tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thức ăn dùng để chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, giống vật nuôi; vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm.
Theo cơ quan soạn thảo, tình trạng thu gom, xử lý chất thải không đúng quy định; vi phạm về xả nước thải, khí thải vượt quy chuẩn ra môi trường; đổ chất thải trái phép; khai thác, vận chuyển, kinh doanh khoáng sản (đất, cát, sỏi, vàng, than) trái phép, không có nguồn gốc hợp pháp diễn ra phức tạp ở nhiều địa phương.
Hơn nữa, hành vi vi phạm pháp luật về quản lý, khai thác tài nguyên và đa dạng sinh học đang ở mức báo động.
Vi phạm trong việc nuôi nhốt, buôn bán các sản phẩm từ sinh vật nguy cấp, quý hiếm diễn ra với các phương thức, thủ đoạn tinh vi.
Vi phạm về y tế, an toàn thực phẩm chủ yếu đến từ hành vi kinh doanh, lưu giữ, tiêu thụ các mặt hàng thực phẩm là sản phẩm động vật đông lạnh không rõ nguồn gốc, không đảm bảo an toàn thực phẩm, sử dụng các loại phụ gia, hóa chất không bảo đảm chất lượng hoặc không đúng quy trình…
Theo Bộ Công an, "nhìn chung, người dân chưa thực sự cảm thấy an toàn về môi trường sống của mình".
Tình trạng ô nhiễm môi trường, mất vệ sinh an toàn thực phẩm, mất an toàn trong lao động, trong xây dựng, trong khi tham gia giao thông đã đến mức báo động. Vì vậy Bộ luật Hình sự cần được tiếp tục hoàn thiện để góp phần tạo ra một khung pháp lý vững chắc, để bảo vệ môi trường sống an toàn cho người dân.
Báo cáo đánh giá tác động của chính sách trong dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) cho thấy hiện nay, trong các hành vi của tội gây ô nhiễm môi trường và tội vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại chưa có quy định về hành vi đốt chất thải, nhất là đối với các chất thải nguy hại.
Đồng thời chưa có quy định về hành vi gây ra trái phép tiếng ồn, độ rung và mùi vượt tiêu chuẩn, quy chuẩn nên chưa có cơ chế xử lý hình sự đối với người thực hiện các hành vi này.
Bộ luật Hình sự hiện hành cũng chưa có quy định để xử lý hình sự với các hành vi sử dụng các loại hóa chất, phương tiện, công cụ đánh bắt động vật có tính chất tận diệt như dùng kích điện, dùng sóng cao tần, dùng hóa chất độc hại...
Việc xác định giá trị gây thiệt hại trong các trường hợp trên để làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự là rất khó, trong nhiều trường hợp là không thể.
Tuy nhiên mức độ nguy hiểm của hành vi nêu trên rất lớn, gây tận diệt sinh vật, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự đa dạng sinh học. Thực tiễn cho thấy việc đánh bắt tận diệt đã và đang biến các con sông thành "sông chết".
Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa ra kết luận điều tra, đề nghị truy tố Hoàng Mạnh Hà và Vũ Mạnh Cường về tội Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và Đưa hối lộ.
Cùng vụ án, C01 đề nghị truy tố 27 bị can khác về một trong các tội danh: Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Đưa hối lộ, Môi giới hối lộ, Nhận hối lộ.
Theo kết luận, nhận thấy việc kinh doanh sữa có lợi nhuận cao nên năm 2021, Hà và Cường thành lập Công ty Rance Pharma do Hoàng Mạnh Hà làm Giám đốc, người đại diện theo pháp luật. Sau đó, hai người mở thêm Hacofood cho Vũ Mạnh Cường làm giám đốc.
Để bắt đầu phi vụ sản xuất sữa, nhóm này thống nhất xây dựng một nhà máy sản xuất đặt tại cụm công nghiệp Phú Nghĩa, xã Phú Nghĩa, huyện Chương Mỹ (cũ), Hà Nội. Nhà máy được giao cho Hồ Sỹ Ý điều hành, hoạt động dưới danh nghĩa pháp nhân của Công ty Rance Pharma và Hacofood Group.
Trước khi sản xuất các sản phẩm sữa bột giả, Cường và Hà còn liên kết thành lập ra 9 công ty khác tạo nên một hệ sinh thái. Các công ty này sẽ đứng tên hồ sơ công bố nhãn thương hiệu sản phẩm và trực tiếp kinh doanh, phân phối tiêu thụ sữa được sản xuất tại nhà máy.
Công an xác định, sản phẩm của nhóm này chủ yếu là các loại sữa dành cho người bị tiểu đường, suy thận, trẻ sinh non, thiếu tháng và phụ nữ có thai. Các thành phần công bố sản phẩm như chiết xuất tổ yến, đông trùng hạ thảo, bột macca, bột óc chó. Thế nhưng thực tế hoàn toàn không có những chất này. Nhóm Cường và Hà đã bỏ một số nguyên liệu đầu vào và thay thế, bổ sung thêm một số chất phụ gia.
Các sản phẩm được Cường và Hà cho nhân viên thực hiện thủ tục công bố sản phẩm tại Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm thành phố Hà Nội và tỉnh Vĩnh Phúc, tỉnh Hòa Bình (cũ). Tùy từng giai đoạn, việc lập hồ sơ công bố được thực hiện thông qua các nhóm khác nhau. Hồ sơ sau đó được một số cán bộ Chi cục vệ sinh an toàn thực phẩm giúp đỡ chỉnh sửa.
Một số thành phần quan trọng của sữa bị thay thế
Quá trình sản xuất diễn ra theo dây chuyền, đó là nguyên liệu được đưa vào phòng trộn để phối trộn. Sau đó chuyển qua hệ thống chiết rót, đóng lon, dập nắp, in hạn sử dụng và hoàn thiện đóng gói trước khi nhập kho thành phẩm. Toàn bộ hồ sơ sản xuất được lưu trữ tại nhà máy.
Tuy nhiên, từ khoảng tháng 11/2021, nhằm giảm chi phí và tăng lợi nhuận, nhóm lãnh đạo công ty đã thống nhất thay đổi công thức sản phẩm so với hồ sơ đã công bố. Họ cho thay thế một số thành phần quan trọng như chất MCT bằng Non Dairy Creamer, thay axit béo bằng Omega 369, thay vitamin và khoáng chất riêng lẻ bằng hỗn hợp tổng hợp và cắt giảm hàm lượng nhiều nguyên liệu khác.
Dù nhận thức rõ việc này làm giảm chất lượng sản phẩm nhưng các bị can vẫn tiếp tục sản xuất, dẫn đến thiếu nhiều chỉ tiêu chất lượng. Từ năm 2021 đến 2025, Hồ Sỹ Ý là người trực tiếp xây dựng công thức, ban hành lệnh sản xuất và điều hành quy trình.
Công an kết luận, bằng thủ đoạn thay thế và cắt giảm nguyên liệu, Công ty Rance Pharma và Hacofood Group đã sản xuất tổng cộng hơn 187.000 hộp sữa giả. Sau đó, đã tiêu thụ gần 170.300 hộp, thu về gần 18 tỷ đồng. Sau khi trừ chi phí, nhóm này thu lợi bất chính hơn 11 tỷ đồng.
Ở khâu phân phối, các công ty thương mại đã bán ra thị trường gần 160.000 hộp, thu về hơn 44 tỷ đồng và hưởng lợi bất chính 28 tỷ đồng. Tổng giá trị hàng hóa tính theo giá thị trường là hơn 54 tỷ đồng, với tổng tiền thu lợi bất chính hơn 39,5 tỷ đồng.
Quá trình điều tra, công an đã tạm giữ 27.100 hộp thuộc 426 sản phẩm sữa dạng bột. Kết quả giám định cho thấy toàn bộ số sản phẩm này đều là hàng giả, do hàm lượng các chất không đạt 70% so với công bố trên nhãn.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, thượng tá Nguyễn Trung Hòa - Phó trưởng Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP.HCM - cho biết một trong những chìa khóa giúp cơ quan chức năng bóc gỡ đường dây đưa người sang Campuchia và lật mặt nhóm "hiệp sĩ" tự xưng cứu người là quyết tâm và tinh thần trách nhiệm của người chiến sĩ Công an nhân dân.
* Xin ông cho biết ngay sau khi tiếp nhận tin trình báo của mẹ bị hại bị lừa sang Campuchia bằng thủ đoạn "việc nhẹ lương cao", Công an TP.HCM đã đánh giá tính chất vụ việc như thế nào và có những chỉ đạo ra sao để giải quyết nguồn tin?
- Ngay sau khi mẹ của bị hại đến cơ quan công an trình báo, ban giám đốc Công an TP.HCM đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự tiếp nhận và nhanh chóng xác minh nguồn tin.
Qua xác minh nguồn tin, nhận thấy có dấu hiệu nghi vấn tội phạm, Phòng Cảnh sát hình sự đã xin ý kiến ban giám đốc Công an TP và xác lập chuyên án để đấu tranh.
Trong quá trình thực hiện chuyên án, ban chuyên án đã làm rõ, qua đó bắt, xử lý nhiều đối tượng có hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản; cưỡng đoạt tài sản; mua bán người; tổ chức, môi giới cho người khác xuất, nhập cảnh trái phép...
* Vụ án này liên quan nhiều nghi can, đặc biệt có những người nổi tiếng trên mạng, điều này có gây ra khó khăn gì cho ban chuyên án trong quá trình điều tra không?
- Trong quá trình đấu tranh, ban chuyên án đã gặp không ít khó khăn. Thứ nhất, nhóm "hiệp sĩ" do Nguyễn Thanh Hải cầm đầu đã tạo dựng cho mình vỏ bọc là những người nghĩa hiệp, chuyên đứng ra "giải cứu" nạn nhân, giúp người dân, từ đó tạo được lòng tin trong người dân.
Thứ hai, trong vụ án này các đối tượng hoạt động xuyên quốc gia, ở nhiều nước, đồng thời sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi ở cả trong nước và nước ngoài, gây khó khăn cho công tác thu thập chứng cứ.
Một trở ngại khác là sau khi được "giải cứu", nhiều nạn nhân vẫn còn tâm lý e dè, ngại làm việc với công an. Nguyên nhân là do bản thân họ khi sang Campuchia là xuất cảnh trái phép, đồng thời trong thời gian ở Campuchia từng làm việc cho các tổ chức lừa đảo, nên khi làm việc với cơ quan điều tra thì sợ bị xử lý nên việc khai báo đôi lúc chưa thật sự trung thực.
Bên cạnh đó khi lừa đảo, mua bán người hoặc đưa người xuất nhập cảnh trái phép, các đối tượng sử dụng nhiều tài khoản ngân hàng không chính chủ, liên tục chuyển tiền qua nhiều lớp trung gian, sử dụng ngoại tệ và tiền số USDT, khiến công tác truy vết dòng tiền và thu hồi tài sản gặp rất nhiều khó khăn.
* Như ông vừa chia sẻ, ban chuyên án đã đối mặt với vô vàn khó khăn, trở ngại. Vậy điều gì đã thôi thúc cán bộ, chiến sĩ quyết tâm phá án đến cùng?
- Để đấu tranh thành công chuyên án, mỗi cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự đều nêu cao tinh thần trách nhiệm, quyết tâm phòng ngừa và đấu tranh với mọi loại tội phạm. Riêng với chuyên án này, ban chuyên án xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, nên từng cán bộ, chiến sĩ đều dốc toàn lực, quyết tâm phá án đến cùng.
* Trong quá trình chỉ đạo phá án, đâu là kỷ niệm khiến ông nhớ nhất?
- Chuyên án này để lại cho tôi nhiều kỷ niệm. Điều tôi nhớ nhất là ở giai đoạn đầu đấu tranh với Nguyễn Thanh Hải, Hải liên tục khăng khăng cho rằng mình chỉ giúp dân, "giải cứu" nạn nhân, chứ không thực hiện bất kỳ hành vi vi phạm pháp luật nào.
Tuy nhiên bằng quá trình điều tra tỉ mỉ, ban chuyên án đã từng bước làm rõ bản chất vụ việc. Trước những chứng cứ không thể chối cãi, cuối cùng Hải đã phải khuất phục.
* Qua vụ án này, ông muốn gửi cảnh báo gì đến người dân trước những thủ đoạn lừa đảo, mua bán người ngày càng tinh vi?
- Phòng Cảnh sát hình sự khuyến cáo người dân tuyệt đối không xuất cảnh, nhập cảnh trái phép; tuyệt đối không tin theo những lời dụ dỗ, mời chào sang nước ngoài làm việc với hứa hẹn "việc nhẹ, lương cao", "không cần trình độ", "xuất ngoại thu nhập lớn".
Bên cạnh đó người dân cần đặc biệt thận trọng với các thông tin lan truyền trên mạng xã hội, nhất là những lời kêu gọi "giúp đỡ", "giải cứu", hoặc các mối quan hệ quen biết qua không gian mạng có dấu hiệu bất thường. Đây là những thủ đoạn mà các kẻ xấu thường lợi dụng để tiếp cận, tạo lòng tin rồi lừa đảo, mua bán người.