Từ 20h35 ngày 6/4 (7h35 giờ Hà Nội), Mặt Trời đi qua phía sau Mặt Trăng theo góc nhìn của phi hành đoàn. Lúc này, tàu Orion đã đi vào vùng tối, có thể quan sát nhật thực toàn phần.
Khác với nhật thực con người thấy từ mặt đất khi Mặt Trăng đi vào giữa Trái Đất và Mặt Trời vốn kéo dài vài phút, thời gian quan sát trên tàu Orion là 53-57 phút, gấp khoảng 7 lần. Nguyên nhân là khi tàu tiến sát Mặt Trăng, kích thước biểu kiến của thiên thể này sẽ chiếm một phần rất lớn trong trường nhìn của phi hành gia, khiến nó lớn hơn nhiều và che khuất Mặt Trời lâu hơn.
Việc Mặt Trời bị khuất hoàn toàn giúp phi hành đoàn chiêm ngưỡng vành nhật hoa (Corona), tức lớp khí quyển rực rỡ bên ngoài của Mặt Trời, vốn thường bị ánh sáng chói lóa của đĩa Mặt Trời che khuất.
Khi nhật thực toàn phần sắp khép lại, phi hành gia Artemis II cho biết nhìn thấy những vệt sáng như “những sợi lông tơ” trong tầng khí quyển bên ngoài của Mặt Trời, tức vành nhật hoa. “Nếu bạn từng nhìn thấy ánh đèn sân khấu chiếu từ trên đỉnh khách sạn Luxor ở Las Vegas vào ban đêm, một số thứ ở đây cũng tương tự”, phi công Victor Glover nói.
Bên cạnh đó, với việc ánh sáng mặt trời trực tiếp bị chặn lại, môi trường xung quanh chìm vào bóng tối. Điều này tạo điều kiện lý tưởng để các phi hành gia nghiên cứu địa chất mặt sau của Mặt Trăng, cũng như phát hiện các tia sáng lóe lên từ những vụ va chạm của thiên thạch hoặc bụi bốc lên từ rìa miệng núi lửa, cung cấp thông tin khoa học quý giá, đặc biệt là về những mối nguy hiểm tiềm tàng trên Mặt Trăng.
Các phi hành gia cũng sẽ chiêm ngưỡng vũ trụ sâu thẳm. Khi môi trường quang học không bị lóa sáng, nhóm có thể quan sát rõ nét các ngôi sao xa xôi và các hành tinh khác trong Hệ Mặt Trời, đặc biệt là các hành tinh ở gần như Sao Hỏa. Video livestream từ NASA cho thấy, khi nhật thực tiếp diễn, hầu như không thể nhìn thấy gì ngoài một chấm sáng nhỏ trong khung hình từ camera gắn trên tấm pin mặt trời của tàu vũ trụ Orion. NASA đã xác định chấm sáng đó chính là Sao Kim.
“Trái Đất ngoài kia sáng rực rỡ, và Mặt Trăng thì cứ lơ lửng trước mặt chúng tôi, một quả cầu đen kịt, không phải là màu đen tuyền mà là màu xám hòa quyện và trôi dạt vào màu đen”, Victor Glover cho biết. “Ánh sáng phản chiếu từ bề mặt rất đặc biệt, tạo ra một ảo ảnh thị giác khá ấn tượng. Thật tuyệt vời”.
Thời gian quan sát nhật thực trên tàu Orion kết thúc vào 8h32 (giờ Hà Nội).
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa bốn phi hành gia bay tới Mặt Trăng, trở thành sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Tính đến 19h ngày 6/4 (6h ngày 7/4 theo giờ Hà Nội), tàu Orion đưa phi hành đoàn Artemis II tới gần Mặt Trăng nhất khi chỉ cách 6.545 km. Hai phút sau, tàu tiếp tục bay xa Trái Đất nhất, cách 406.771 km, lập kỷ lục mới cho chuyến bay vũ trụ có người lái. Cột mốc đưa phi hành đoàn đến vị trí cách hành tinh xanh xa hơn 6.616 km so với nhiệm vụ Apollo 13 năm 1970.
Trước đó, 13h56 ngày 6/4 (0h56 ngày 7/4 giờ Hà Nội), Artemis II cũng phá kỷ lục về quãng đường xa nhất mà con người từng bay khỏi Trái Đất, với 400.171 km, do Apollo 13 thiết lập năm 1970. “Khi vượt qua khoảng cách xa nhất mà con người từng rời khỏi Trái Đất, chúng tôi muốn tôn vinh kỳ tích và nỗ lực phi thường của người tiền nhiệm trong lĩnh vực thám hiểm không gian”, Jeremy Hansen từ Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA), thành viên phi hành đoàn Artemis II, chia sẻ.
“Chúng tôi sẽ tiếp tục hành trình tiến xa hơn nữa vào không gian trước khi được Mẹ Trái Đất kéo trở lại với tất cả những gì thân yêu. Nhưng điều quan trọng nhất là chúng tôi chọn khoảnh khắc này để thách thức thế hệ hiện tại và thế hệ tiếp theo, đảm bảo kỷ lục mới sẽ không tồn tại lâu”, ông nói thêm.
Bảo Lâm (theo NASA, CNN, CBS News)
Artemis II lập kỷ lục mới về khoảng cách
Phi hành đoàn Artemis II gián đoạn kết nối với Trái Đất trong 40 phút
Artemis II bay qua phía sau Mặt Trăng
Các cột mốc lịch sử Artemis II dự kiến xác lập sáng nay
Trong thông báo ngày 12/4, VinaPhone cho biết với nhóm người dùng là người cao tuổi, người không sử dụng điện thoại thông minh, người dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo hoặc các nhóm cần hỗ trợ đặc biệt, nhà mạng sẽ phối hợp với lực lượng công an cấp xã tổ chức hỗ trợ xác thực trực tiếp tại nơi cư trú.
"Nỗ lực này nhằm bảo đảm mọi khách hàng đều có thể thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình", nhà mạng cho biết.
Viettel Telecom cũng khẳng định sẽ tổ chức các đội nhân viên chăm sóc và hỗ trợ trực tiếp tại một số điểm tập trung vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, địa bàn xa cửa hàng. Người dùng có thể liên hệ các điểm lưu động này để được phục vụ.
Các nhà mạng chưa công bố phương án chi tiết, nhưng cho biết hệ thống của họ có thể phát hiện thuê bao nào đang dùng smartphone hay điện thoại "cục gạch", từ đó phân loại những người cần hỗ trợ.
Trong chiến dịch làm sạch thuê bao chính chủ, diễn ra từ ngày 15/4 khi Thông tư 08/2026 có hiệu lực, người dùng di động sẽ nhận được thông báo đầu tiên trên VNeID. Ứng dụng định danh điện tử sẽ gửi thông báo theo từng đợt, đề nghị xác nhận việc có hay không sử dụng các số điện thoại đang đứng tên ở tất cả các mạng.
Cách làm này giúp người sử dụng kiểm soát được toàn bộ thuê bao liên quan đến mình, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về khả năng tiếp cận với nhóm người dùng không có smartphone hoặc chưa đủ điều kiện về giấy tờ, cấp độ định danh. Trong trường hợp đó, theo các nhà mạng, điều kiện cần là người dùng phải có căn cước công dân gắn chip. Các thao tác còn lại sẽ được đội ngũ của nhà mạng hỗ trợ.
Theo quy trình, các thuê bao chính chủ đang sử dụng, vốn đã được xác thực trong các đợt chuẩn hóa trước đây, sẽ không cần thao tác thêm. Trong trường hợp thuê bao không phải chính chủ sử dụng sẽ được yêu cầu cập nhật thông tin chính xác trong 60 ngày, nếu không số điện thoại sẽ bị khóa một chiều.
Đại diện một nhà mạng cho biết, một số nhóm được khuyến nghị nên thực hiện ngay, như người đăng ký SIM di động bằng giấy tờ khác, nhóm thuê bao đứng tên hộ người thân.
Theo quy định, nhà mạng phải đảm bảo thuê bao di động có đủ bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học ảnh khuôn mặt, và các dữ liệu này phải khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an. Có bốn cách xác thực được chấp nhận, gồm: trực tuyến thông qua VNeID; qua ứng dụng của nhà mạng; trực tiếp tại địa điểm dịch vụ của nhà mạng; và tại địa điểm được nhà mạng ủy quyền.
Việc xác thực thông tin thuê bao giúp ngăn chặn tình trạng thuê bao không chính chủ, một trong những nguyên nhân dẫn đến tin nhắn rác, cuộc gọi rác và nhiều hành vi lừa đảo thời gian qua. Theo thông tư, đến giai đoạn 2 (từ ngày 15/6), việc xác thực sẽ được làm chặt hơn, với yêu cầu xác thực bằng quét khuôn mặt sau mỗi lần đổi SIM sang điện thoại khác.
Nếu Wi-Fi hoạt động tốt trong phòng khách nhưng chậm hoặc không ổn định trong phòng ngủ, nguyên nhân không phải do tốc độ internet mà là do cách tín hiệu lan truyền trong nhà. Hai lý do chính thường là khoảng cách và vật cản vật lý.
Tín hiệu Wi-Fi lan truyền bằng sóng radio và sẽ yếu đi khi gặp vật cản như tường bê tông, gạch hoặc kim loại. Một bức tường dày có thể làm giảm tín hiệu tới 50% hoặc hơn. Cửa đóng kín và tủ đầy đồ cũng góp phần làm trầm trọng thêm vấn đề. Đặc biệt, gương là một trong những kẻ thù lớn nhất của tín hiệu Wi-Fi vì chúng phản xạ tín hiệu thay vì cho phép tín hiệu truyền qua.
Để cải thiện tình hình, người dùng có thể xem xét tần số mà router Wi-Fi đang sử dụng. Các router hiện đại thường phát tín hiệu trên hai tần số: 2,4 GHz (chậm hơn nhưng có phạm vi phủ sóng rộng và khả năng xuyên tường tốt hơn) và 5 GHz (nhanh hơn nhưng phạm vi phủ sóng hẹp hơn).
Nếu điện thoại tự động kết nối với băng tần 5 GHz ở khoảng cách 15 mét với ba bức tường ngăn cách, người dùng sẽ gặp phải tình trạng kết nối kém. Giải pháp đơn giản là kết nối với mạng 2,4 GHz trong phòng ngủ.
Ngoài ra, các thiết bị như lò vi sóng cũng có thể gây nhiễu tín hiệu vì chúng phát ra sóng ở cùng tần số 2,4 GHz. Hơn nữa, các router của hàng xóm sử dụng cùng một kênh cũng có thể làm suy giảm tín hiệu. Để khắc phục, hãy đặt router ở vị trí trung tâm và cao trong nhà.
Nếu phòng ngủ có ổ cắm mạng Ethernet (thường thấy ở những ngôi nhà xây sau năm 2005), hãy tận dụng chúng để thiết lập điểm truy cập Wi-Fi thứ hai. Một giải pháp tiết kiệm hơn là sử dụng bộ khuếch đại tín hiệu như Wi-Fi Mesh để cải thiện kết nối.
Trong bức ảnh chụp bằng ống kính 400 mm, Trái Đất có hình lưỡi liềm mỏng, chỉ phần rìa trên được chiếu sáng, màu xanh lam nhạt và những đám mây trắng rải rác nổi bật trên nền vũ trụ tối đen. Dọc theo đường chân trời Mặt Trăng, địa hình gồ ghề của thiên thể này trở thành bóng đen đối lập với phần lưỡi liềm sáng rực của Trái Đất. NASA cho biết, hình ảnh "mang đến một góc nhìn độc đáo về hành tinh quê hương của nhân loại từ không gian sâu".
Trước đó, nhiều người chờ đợi phi hành đoàn Artemis II ghi lại khoảnh khắc này nhằm tái hiện bức ảnh nổi tiếng chụp cách đây hơn nửa thế kỷ. Ngày 24/12/1968, ba phi hành gia Frank Borman, Jim Lovell, William Anders ghi lại hình ảnh Trái Đất và Mặt Trăng nhìn từ tàu vũ trụ Apollo 8. Bức ảnh sau này được biết đến với tên gọi "Trái Đất mọc" (Earthrise), trở thành nguồn cảm hứng lớn cho người yêu thiên văn. Apollo cũng là chương trình vũ trụ được nhiều người nhớ đến nhất của NASA với những cuộc đổ bộ Mặt Trăng mang tính lịch sử.
Hình ảnh hành tinh xanh nhỏ bé phía trên Mặt Trăng cằn cỗi thể hiện sự mong manh của nhân loại giữa vũ trụ, đồng thời cho thấy, dù có nhiều khác biệt, mọi người đều cùng sống trên một hành tinh. Một phần vẻ đẹp của bức ảnh là nó không được lên kế hoạch và hoàn toàn bất ngờ, một khoảnh khắc hoàn hảo trong sứ mệnh không gian táo bạo nhất của nhân loại tính ở giai đoạn đó, và rơi đúng vào dịp Giáng sinh.
Tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II bay vòng qua Mặt Trăng vào chiều 6/4 (sáng 7/4 giờ Hà Nội), tới cách thiên thể này gần nhất 6.545 km.
Lúc bay qua phía sau Mặt Trăng, các phi hành gia chứng kiến "Trái Đất lặn" - khi hành tinh xanh khuất sau Mặt Trăng theo tầm nhìn từ tàu Orion - khoảng 18h41 ngày 6/4 (5h44 ngày 7/4 giờ Hà Nội). Vài phút sau, tín hiệu vô tuyến và laser - vốn cho phép trao đổi thông tin hai chiều giữa tàu Orion và Trái Đất - cũng bị Mặt Trăng chặn lại, dẫn đến gián đoạn liên lạc. Phi hành đoàn trải qua khoảng 40 phút mất kết nối với Trái Đất.
Sau thời gian này, tàu Orion ra khỏi phía sau Mặt Trăng, cho phép phi hành đoàn tiếp tục chứng kiến cảnh tượng "Trái Đất mọc" - hành tinh xanh xuất hiện trở lại từ rìa Mặt Trăng. Điều này cũng kèm theo liên lạc được khôi phục.
Ảnh Trái Đất mọc và lặn của Artemis II không giống thời Apollo 8 do lúc này tàu Orion ở độ cao lớn hơn so với Apollo 8. Ngoài ra, thiết bị chụp và điều kiện ánh sáng cũng khác nhau.
Phi hành đoàn Artemis II - gồm Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và Jeremy Hansen - đã sử dụng nhiều camera để chụp hàng nghìn bức ảnh. NASA mới chỉ công bố một số và dự kiến có thêm nhiều hình ảnh nữa trong những ngày tới, khi phi hành đoàn trên đường trở về Trái Đất.
Tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) cùng tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa phi hành đoàn Artemis II bay lên không gian, thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA tới Mặt Trăng sau 54 năm. Phi hành đoàn được ví "đại diện cho thế giới", khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ bay tới Mặt Trăng.
Artemis, chương trình hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng, đã trải qua nhiều trở ngại và bị chậm tiến độ. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022, sau hàng loạt đợt hoãn và hủy phóng. Tháng 2 năm nay, NASA cũng phải lùi lịch phóng Artemis II sau khi gặp vấn đề trong cuộc tổng duyệt nạp nhiên liệu.
Nếu không có vấn đề lớn nào khác phát sinh trong Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.
