Andy Cole và Dwight Yorke gần như không hề biết nhau khi Yorke cập bến Man Utd hè 1998, nhưng sự kết hợp giữa họ sau đó đã đi vào huyền thoại. Trên sân tập, hai người miệt mài cùng nhau tập luyện các bài chạy chỗ, hoán đổi vị trí, bỏ bóng “chim mồi” và đập nhả. Khi mùa 1998-1999 hạ màn, bộ đôi này ghi tổng cộng 53 bàn, góp công lớn giúp CLB giành cú ăn ba lịch sử. Yorke đồng sở hữu Chiếc Giày Vàng Ngoại hạng Anh cùng Jimmy Floyd Hasselbaink và Michael Owen với 18 bàn, Cole chỉ kém họ đúng một pha lập công. Cả 10 chân sút hàng đầu của giải đấu năm đó đều là những tiền đạo thực thụ.
Nhưng sân tập và bảng xếp hạng ghi bàn ngày nay lại vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác. Các bài tập dứt điểm ít được chú trọng, kiểm soát bóng là ưu tiên tối thượng, và những người dẫn đầu danh sách ghi bàn giờ thường là các tiền đạo cánh, những số 10 hoặc số 9 ảo. Những trung phong truyền thống đang dần biến mất.
Dữ liệu từ Opta cho thấy sự sụt giảm nghiêm trọng về tầm ảnh hưởng của họ. Hai thập kỷ trước, các số 9 ghi được 41,6% tổng số bàn tại Ngoại hạng Anh (387 trên 931 bàn). Mùa này, con số đó chỉ còn 25,9% (291 trên 845 bàn).
Những màn trình diễn cá nhân để đời của các trung phong cũng dần thưa thớt. Trong giai đoạn 2007-2012, có tới 4 trong 5 mùa giải ghi nhận từ 10 cú hat-trick trở lên được thực hiện bởi các số 9. Nhưng trong 9 mùa gần nhất, cột mốc đó chỉ được chinh phục duy nhất một lần.
Ở tuyển Anh, ngoài Harry Kane – người sẽ sang tuổi 33 ngay sau World Cup 2026, các lựa chọn còn lại đều hạn chế và chưa thuyết phục. Dominic Solanke mới ghi ba bàn trong một mùa giải bị ám ảnh bởi chấn thương. Dominic Calvert-Lewin, với 10 bàn, đã được trao cơ hội trong danh sách cuối cùng của Thomas Tuchel trước khi ông chốt đội hình đến Bắc Mỹ. Cả hai đều chưa để lại ấn tượng. Ollie Watkins là cái tên tiếp theo trong danh sách chờ, nhưng cũng mới có 9 bàn tại giải quốc nội.
Vắng Kane trong các trận giao hữu gần đây, “Tam Sư” chỉ ghi được một bàn vào lưới Uruguay nhờ công của một hậu vệ, và hoàn toàn bất lực trước Nhật Bản. 8 cú dứt điểm trúng đích trong hai trận đấu đó chỉ như tô điểm cho những màn trình diễn nghèo nàn.
Từ khi ra mắt vào năm 2015, Kane đã góp 78 bàn và 19 kiến tạo, in dấu giày vào 32% số bàn thắng của tuyển Anh. Nếu anh dính chấn thương trước thềm World Cup 2026, tập thể của Tuchel sẽ thực sự lâm nguy. Và khi anh giải nghệ, kế hoạch kế thừa vị trí này sẽ trở nên báo động.
“Đó không còn là một vị trí hấp dẫn nữa”, Emile Heskey, một trung phong cổ điển từng 62 lần khoác áo tuyển Anh, chia sẻ. Ông lớn lên khi chứng kiến những tiền đạo như Cyrille Regis và Gary Lineker tung hoành. “Giờ đây bóng đá chú trọng kiểm soát, những số 9 thường không được tham gia vào lối chơi chung. Công việc của họ, đặc biệt trong khâu triển khai bóng, là tạo khoảng trống cho các số 10, các số 8 hoặc các tiền đạo cánh”.
Việc tái định nghĩa vai trò của một số 9 có thể bắt nguồn một phần từ khi Jose Mourinho đến Chelsea năm 2004. Ông thành công vang dội cùng sơ đồ 4-2-3-1 sử dụng một tiền đạo độc lập tác chiến. Pep Guardiola còn đi xa hơn khi vẽ lại bóng đá mà không cần một tiền đạo thực thụ. Ở Barca, ông tạo nên lối đá mê hoặc với Lionel Messi trong vai trò số 9 ảo, một kiểu tiền đạo chơi ở trung tâm và thường xuyên lùi sâu.
Trên hành trình tiến đến chung kết Champions League 2020-2021, Guardiola thậm chí còn sử dụng tới hai số 9 ảo cho Man City. Erling Haaland hiện là ngoại lệ hiếm hoi vẫn mang hơi thở của một kỷ nguyên đã qua, nhưng ngay cả anh cũng phải thích nghi trong những mùa gần đây để phù hợp với triết lý của Guardiola.
Sự thay đổi này làm đảo lộn toàn bộ diện mạo các buổi tập và các đội trẻ. Rene Meulensteen nhớ lại việc dành 15-30 phút mỗi ngày để tập dứt điểm với các tiền đạo, dưới thời Sir Alex Ferguson tại Man Utd từ 2007-2013. Giờ đây, theo ông, ngoại trừ vị trí thủ môn, khâu tập luyện đã trở nên quá “phổ quát”. Lịch thi đấu dày đặc và sự chú trọng thái quá vào sức mạnh, thể lực đã bóp nghẹt thời gian trên sân tập, nơi mà việc kiểm soát bóng được ưu tiên.
“Các số 9 không được đào tạo bài bản, đơn giản là vậy”, Meulensteen chia sẻ trên podcast Sacked. “Ai cũng tập những bài giống hệt nhau. Chúng ta cần nhiều hơn những bài tập chuyên biệt cho vị trí này”.
Câu hỏi được đặt ra là khi Kane giải nghệ, có ai đủ sức thay thế anh. Ngay cả các học viện cũng dần thay đổi cách họ nhào nặn thế hệ kế cận. Các đội trẻ có xu hướng mô phỏng sơ đồ của đội một, thường là một hệ thống cố định do các CEO quyết định, để về lý thuyết, bất kỳ học viên nào tốt nghiệp cũng có thể lắp ghép ngay vào đội một.
“Rất nhiều sơ đồ chiến thuật đang làm mất đi sự kết nối giữa các bộ đôi”, Dean Whitehouse, người có 23 năm làm việc tại học viện Man Utd với những cầu thủ như Marcus Rashford, nhận định. “Họ không còn tập những quả tạt sớm, và ở một mức độ nào đó, sự quá tải về chiến thuật đã triệt tiêu tính ngẫu hứng, bản năng của những cặp trung phong mà chúng ta thường thấy trong lối đá tấn công toàn diện”.
“Có phải chúng ta đang cầm bóng chỉ để cầm bóng và mất đi những cú đấm trực diện?”, Whitehouse tự đặt câu hỏi. “Với tôi, nếu không huấn luyện các số 9 kỹ năng chơi quay lưng với khung thành, phối hợp đôi, chạy chỗ ngược hướng, nhận bóng sớm và chạy chỗ hút người sớm, khâu triển khai bóng sẽ trở nên quá máy móc và rập khuôn. Chúng ta sẽ không bao giờ tạo ra được những số 9 sát thủ. Tôi nghĩ đó chính là vấn đề”.
Tuy nhiên, vẫn có niềm tin rằng những số 9 vẫn chưa hết thời. Năm 2011, trong vai trò đứng đầu bộ phận phát triển trẻ của LĐBĐ bóng đá Anh (FA), Gareth Southgate đã thúc đẩy các trận đấu sân nhỏ ở cấp độ trẻ. Southgate nhận ra rằng những cầu thủ nhỏ con, kỹ thuật đang bị gạt ra khỏi bóng đá phong trào bởi những cầu thủ thiên về thể chất.
Thời điểm đó, ông gợi ý rằng nước Anh “có lẽ đã bỏ lỡ” những Xavi, Iniesta hay Messi tiếp theo. Thế là một loạt những số 10 kỹ thuật được thành hình, đến mức không thể “nhét” hết vào tuyển Anh. Thực tế cho thấy chỉ cần FA và các học viện Ngoại hạng Anh đồng lòng, mọi thứ đều có thể xoay chuyển. Chỉ cần một HLV đội một bắt đầu gặt hái danh hiệu với một cặp tiền đạo sát thủ, nhu cầu về vị trí này sẽ lập tức quay lại.
“Ngay khi có người thành công với sơ đồ hai tiền đạo, mọi người sẽ đổ xô học theo”, Whitehouse tin tưởng. “Khi đó, họ sẽ nghĩ ‘Làm sao để thành công? Hãy thiết kế các bài tập để nâng tầm những cầu thủ này’. Và chẳng mấy chốc, chúng ta sẽ lại thấy những số 9 xuất hiện tràn ngập một lần nữa”.
Chia sẻ với truyền thông Malaysia ngày 23.4, HLV trưởng U.17 Malaysia, ông Shukor Adan, thẳng thắn thừa nhận sức mạnh của U.17 Việt Nam là vượt trội. Ông đánh giá: “U.17 Việt Nam đang rất mạnh và thể hiện phong độ gần như hoàn hảo tại giải. Họ chơi hiện đại, đã ghi 16 bàn và chỉ để thủng lưới 1 bàn - đó là những thông số rất đáng nể”.
Dù vậy, HLV Shukor Adan cũng khẳng định đội bóng của mình sẽ không lặp lại kịch bản ở vòng bảng, nơi U.17 Malaysia từng thua đậm 0-4. HLV Shukor Adan nhấn mạnh: “Nhiều cầu thủ đã bị sốc sau trận thua ở vòng bảng. Nhưng chúng tôi sẽ tiếp tục với nền tảng chiến thuật, theo một cách tiếp cận khác trong trận chung kết. So với trận thua trước đó, chúng tôi dự kiến sẽ có những thay đổi lớn. Ưu tiên hàng đầu lúc này của ban huấn luyện là giúp các cầu thủ hồi phục thể lực và tinh thần sau chuỗi trận căng thẳng”.
“Việt Nam sở hữu một đội tuyển quốc gia rất tốt. Ngoài ra, các đội trẻ của họ cũng rất chất lượng. Với tôi, trận chung kết sắp tới sẽ là một trận đấu khó khăn và chắc chắn chúng tôi sẽ cố gắng hết sức", HLV Shukor Adan nói thêm.
Những phát biểu từ phía Malaysia cho thấy sự thận trọng đáng kể trước một U.17 Việt Nam đang đạt trạng thái rất ổn định. Đội bóng của HLV Cristiano Roland không chỉ sở hữu hàng công hiệu quả mà còn gây ấn tượng mạnh với hệ thống phòng ngự chắc chắn, khi mới chỉ để lọt lưới 1 bàn từ đầu giải.
Thực tế, U.17 Malaysia đã có màn trở lại ấn tượng với 3 chiến thắng liên tiếp sau trận thua U.17 Việt Nam, trong đó có thắng lợi 3-0 trước U.17 Lào ở bán kết. Tuy nhiên, giới chuyên môn cho rằng sự thăng tiến này vẫn chưa đủ để khỏa lấp khoảng cách về đẳng cấp giữa hai đội.
Nhà báo, chuyên gia Firdaus Hashim của trang Harian Metro (Malaysia) thừa nhận điểm mạnh lớn nhất của đội nhà nằm ở tinh thần thi đấu và khả năng phục hồi sau thất bại, thay vì yếu tố chuyên môn vượt trội. Ông Firdaus Hashim nhận xét: “Điều đáng khen nhất là cách họ đứng dậy sau trận thua. Tinh thần không bỏ cuộc và sự kỷ luật của các cầu thủ là rất rõ ràng”.
Tuy nhiên, chính chuyên gia này cũng thừa nhận U.17 Việt Nam là thử thách hoàn toàn khác. Khi một đội bóng sở hữu cả chất lượng đội hình lẫn sự ổn định xuyên suốt giải đấu, việc chỉ dựa vào tinh thần là chưa đủ để tạo nên khác biệt.
Ông Firdaus Hashim nhận định: “U.17 Việt Nam đang cho thấy hình ảnh của một ứng viên vô địch thực thụ. Không chỉ thắng thuyết phục các đối thủ, đội bóng của HLV Roland còn duy trì được sự cân bằng giữa tấn công và phòng ngự – yếu tố then chốt trong những trận đấu quyết định. Lợi thế tâm lý từ chiến thắng 4-0 ở vòng bảng cũng là điểm tựa quan trọng. Các cầu thủ trẻ Việt Nam hiểu rằng họ đã từng áp đảo đối thủ, và nếu tiếp tục chơi đúng phong độ, cơ hội đăng quang là rất rõ ràng”.
Ở chiều ngược lại, dù từng đánh bại Malaysia với cách biệt lớn tại vòng bảng nhưng HLV Roland vẫn giữ sự tập trung cao độ. Sau trận thắng ngược U.17 Úc 2-1 ở bán kết (22.4), ông cảnh báo các học trò không được phép chủ quan trước đối thủ đã thay đổi đáng kể kể từ sau thất bại ban đầu.
Nhà cầm quân người Brazil bày tỏ: “Malaysia sẽ bước vào trận chung kết với tâm lý và phong độ khác. Chúng ta cần giữ sự tập trung và chuẩn bị tốt nhất”.
Trận chung kết giữa U.17 Việt Nam và U.17 Malaysia sẽ diễn ra lúc 19 giờ 30 ngày 22.4. Tính luôn cả trận đấu sắp tới, U.17 Malaysia đã vào chung kết U.17 Đông Nam Á tổng cộng 3 lần. Hai lần trước đều kết thúc bằng chiến thắng trước U.17 Thái Lan (2019) và U.17 Indonesia (2013). Trong khi đó, U.17 Việt Nam có lần thứ 6 vào chung kết. Trong 5 lần trước đó, đội 3 lần vô địch vào các năm 2006, 2010 và 2017.
Trận hòa 0-0 trước U.17 Indonesia ở lượt hạ màn bảng A U.17 Đông Nam Á 2026 giúp U.17 Việt Nam của HLV Cristiano Roland xác lập cột mốc ấn tượng: 11 trận bất bại ở các giải chính thức.
Dưới bàn tay dìu dắt của cựu cầu thủ Hà Nội, U.17 Việt Nam có 3 trận hòa với cùng tỷ số 1-1 trước Úc, Nhật Bản và UAE ở giải U.17 châu Á 2025, thắng 5 trận ở vòng loại U.17 châu Á 2026, sau đó bất bại tiếp 3 trận ở vòng bảng U.17 Đông Nam Á 2026.
Suốt 11 trận đã qua, Lê Sỹ Bách cùng đồng đội ghi 47 bàn, chỉ 3 lần để lọt lưới. Cú chuyển mình đáng khen ngợi, trong bối cảnh ông Roland từng tiếp quản tập thể U.16 Việt Nam chỉ đứng hạng tư ở giải U.16 Đông Nam Á 2024, sau trận thua 0-5 trước U.16 Indonesia.
Phong độ thể hiện suốt 2 năm qua đã chứng minh U.17 Việt Nam là đội bóng hàng đầu Đông Nam Á. Nhưng, con đường bước từ Đông Nam Á ra châu Á chưa bao giờ trải hoa hồng với bất cứ cấp độ trẻ Việt Nam nào. Dù Liên đoàn Bóng đá thế giới (FIFA) đã mở rộng số suất dự U.17 World Cup lên 48, đồng nghĩa chỉ cần lọt vào tứ kết U.17 châu Á là đủ để đến sân chơi thế giới (Việt Nam từng hai lần làm được trước đây, khi FIFA chưa mở rộng số suất U.17 World Cup), thì con đường dự World Cup của bóng đá trẻ Việt Nam còn xa.
"Muốn không thủng lưới, có lẽ chỉ dựng bức tường bê tông trước cầu môn. Còn lại, chúng ta không thể tính toán quá nhiều", HLV Cristiano Roland chia sẻ với Báo Thanh Niên, khi U.17 Việt Nam để rơi vé World Cup vì bàn thua phút cuối trước U.17 UAE.
VCK U.17 châu Á 2025 là giải đấu U.17 Việt Nam đã chơi rất hay trước Nhật Bản hay Úc. Đáng tiếc, khi thầy trò Roland là đội bóng duy nhất ở giải bị loại dù không thua trận nào.
Thế nhưng, U.17 Việt Nam không thua, mà cũng... không thắng. Khoảng cách từ thua đến hòa thực ra không lớn, Hoàng Trọng Duy Khang cùng đồng đội đã bước qua rồi. Song, khoảng cách từ hòa đến thắng mới thực sự là vấn đề.
U.17 Việt Nam đã níu chân, nhưng lại chưa thể đánh bại những đội mạnh nhất châu Á. Học trò Roland còn thiếu một chiến thắng có tiếng vang trước đối thủ sừng sỏ, để chứng minh bản thân đã sẵn sàng cho giấc mộng World Cup.
Vì thế, cuộc gặp U.17 Úc ở bán kết Đông Nam Á (19 giờ 30 ngày mai 22.4) đến rất đúng lúc.
"Toàn đội luôn tiếp cận theo cách riêng của mình, đó là tập trung giải quyết từng trận đấu một và cố gắng hết sức trong từng trận. Với U.17 Việt Nam, trận nào cũng giá trị ngang trận chung kết", HLV Cristiano Roland khẳng định.
Chiến thắng trước Úc, dù ở bất cứ cấp độ nào, cũng đều là món quà tinh thần quý giá với bóng đá Việt Nam. Trong lịch sử, U.23 Việt Nam từng thắng U.23 Úc (1-0) ở vòng bảng, để viết nên kỳ tích Thường Châu với ngôi á quân U.23 châu Á 2018. U.20 Việt Nam cũng thắng U.20 Úc (1-0) ở vòng bảng U.20 châu Á 2023, nhờ cú sút xa đẳng cấp của Nguyễn Quốc Việt. U.19 Việt Nam từng hạ U.19 Úc (5-1) ở vòng loại U.19 châu Á 2014 và thắng đối thủ 1-0 tại trận ra quân U.19 Đông Nam Á 2014.
U.17 Việt Nam cũng từng ngược dòng hạ U.17 Úc (3-2) tại vòng bảng U.17 châu Á 2016, qua đó đoạt vé tứ kết ngoạn mục. Chỉ có ở cấp đội tuyển quốc gia, Việt Nam chưa từng vượt qua Úc.
Điểm tựa lịch sử cho thấy, bóng đá trẻ Việt Nam chưa bao giờ ngại Úc. Thậm chí ở một số cấp độ như U.23, Việt Nam còn nhỉnh hơn đối thủ trong một thập kỷ qua. Nỗ lực của thế hệ đàn anh đã tạo nên tâm thế tự tin, không sợ hãi cho đàn em hiện tại. Theo HLV Roland, việc khởi dậy tinh thần là điều khó nhất khi dìu dắt cầu thủ trẻ. Khi nút thắt tâm lý đã được tháo gỡ, sự hưng phấn của tuổi trẻ sẽ giúp U.17 Việt Nam làm nên chuyện.
Một chiến thắng trước U.17 Úc sẽ thôi thúc niềm tin rằng giấc mơ vươn ra châu Á và hướng tới World Cup là có thể.
Ở lượt đi tứ kết tuần trước, Barca thua Atletico Madrid 0-2 ngay trên sân nhà Camp Nou. Nếu muốn đi tiếp, thầy trò Hansi Flick phải thực hiện một cuộc ngược dòng lớn. Nhưng từ góc nhìn lịch sử, Metropolitano không phải là nơi thích hợp cho điều đó.
Kể từ khi Diego Simeone lên làm HLV năm 2011, Atletico chơi 60 trận Champions League trên sân nhà Vicente Calderon cũ và Metropolitano hiện nay. Trong đó, họ chỉ thua 6 trận trước Benfica, Chelsea, Liverpool, AC Milan, Lille và Bodo/Glimt. Trong đó, duy nhất thất bại trước Lille có khoảng cách hai bàn (1-3 ở vòng bảng mùa 2024-2025). 5 trận còn lại chênh lệch chỉ một bàn.
Atletico thậm chí chưa bao giờ thua trên sân nhà ở vòng loại trực tiếp Champions League, thắng 14 và hòa 6. Nhiều đội bóng lớn, như Real, Barca, Bayern, Man Utd, Man City hay Inter, đều phải rời đi với kết quả không như ý. Mùa 2013-2014 và 2015-2016, chính Barca trải nghiệm thất bại khi tới sào huyệt của Atletico, nên phải dừng bước ở tứ kết.
Hai trận sân nhà gần nhất ở Champions League là bằng chứng cho thấy Atletico mạnh như thế nào khi thi đấu tại Metropolitano. Thầy trò Simeone lần lượt đè bẹp Club Brugge 4-1 ở vòng play-off và Tottenham 5-2 ở vòng 1/8, tạo kết quả quyết định để đi tiếp.
Mùa này, Barca từng thắng 2-1 tại Metropolitano ở lượt về La Liga. Nhưng trước đó, họ thua 0-4 ở lượt đi bán kết Cup Nhà vua, dẫn tới thất bại 3-4 chung cuộc.
Barca chỉ thắng một, hòa một và thua ba trong năm lần gặp Atletico tại Champions League. Đội thắng trong cặp này sẽ vào bán kết gặp đội thắng trong cặp Arsenal - Sporting.
