Toàn cảnh Trái Đất nhìn từ Artemis II

Ông Vũ Hải Quân 52 tuổi, quê Ninh Bình; Phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ, cử nhân Công nghệ thông tin. Ông là Ủy viên Trung ương Đảng hai khóa 13, 14; đại biểu Quốc hội hai khóa 15, 16.

Sau khi tốt nghiệp Khoa Toán - Tin, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM năm 1996, ông ở lại giảng dạy, nghiên cứu. Năm 2001, ông nhận học bổng nghiên cứu sinh tại Đại học Trento, tham gia nhóm xử lý ngôn ngữ nói của Viện ITC-Irst; tháng 2/2005 bảo vệ luận án tiến sĩ, sau đó tiếp tục chương trình sau tiến sĩ tại Đại học Leuven (Bỉ).

Từ năm 2007, ông công tác tại Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM, lần lượt giữ các vị trí Phó hiệu trưởng, Giám đốc Trung tâm Đào tạo quốc tế ITEC, Trưởng phòng thí nghiệm Trí tuệ nhân tạo. Tháng 10/2017, ông được bổ nhiệm Phó giám đốc Đại học Quốc gia TP HCM; tháng 8/2020 giữ chức Bí thư Đảng ủy; và từ tháng 1/2021 là Giám đốc.

Trong quá trình quản lý đại học hàng đầu cả nước, ông thúc đẩy đổi mới cơ chế quản trị đại học, phát triển các nhóm nghiên cứu. Nhờ đó, những trung tâm nghiên cứu trọng điểm như Trung tâm Vật liệu Cấu trúc Nano và Phân tử (INOMAR) được hình thành, tạo ra nhiều công bố quốc tế chất lượng cao, hợp tác với các trường đại học hàng đầu thế giới như Berkeley, UCLA (University of California, Los Angeles), đồng thời sở hữu một số bằng sáng chế được Mỹ và châu Âu công nhận.

Ông Vũ Hải Quân cũng được biết đến là chuyên gia trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, từng tham gia Hội đồng tư vấn nghiên cứu và phát triển ứng dụng trí tuệ nhân tạo TP HCM.

Tháng 9/2025, ông được Thủ tướng bổ nhiệm giữ chức Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ, phụ trách chuyển đổi số, phát triển công nghệ cấp quốc gia và theo dõi các đơn vị như Cục Chuyển đổi số quốc gia, Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia.

Tháng 1/2026, ông tái cử Ủy viên Trung ương Đảng khóa 14; tháng 3/2026 trúng cử đại biểu Quốc hội khóa 16 tại Quảng Ngãi với 91,51% phiếu bầu.

Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan của Chính phủ, quản lý nhà nước về nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, công nghệ chiến lược; sở hữu trí tuệ; tiêu chuẩn đo lường chất lượng; năng lượng nguyên tử, an toàn bức xạ và hạt nhân; bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện; công nghiệp công nghệ thông tin, công nghiệp công nghệ số; ứng dụng công nghệ thông tin; giao dịch điện tử; chuyển đổi số quốc gia.

Trong nhiệm kỳ 2026-2031, ngành khoa học và công nghệ được giao hoàn thiện thể chế để phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; thúc đẩy công nghệ chiến lược, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo; phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với doanh nghiệp; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, kinh tế số và hạ tầng số; đồng thời tăng cường năng lực sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn đo lường và chuyển giao công nghệ.

Giúp việc cho Bộ trưởng Vũ Hải Quân là các Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, Phạm Đức Long, Lê Xuân Định, Hoàng Minh.

Vũ Tuân

.box-wg-guicauhoi{background:#fff;border:1px solid #e5e5e5;border-radius:4px;padding:16px}.box-wg-guicauhoi .start-step{width:100%;-webkit-box-align:center;-ms-flex-align:center;align-items:center}.box-wg-guicauhoi .txt-start{-ms-flex-negative:1;flex-shrink:1;-webkit-box-flex:1;-ms-flex-positive:1;flex-grow:1;padding-right:20px}.box-wg-guicauhoi .txt-start .title-tv{font:700 18px/160% Merriweather,serif}.box-wg-guicauhoi .txt-start .txt{color:#626262;font-size:16px;margin-top:4px;line-height:140%}.box-wg-guicauhoi .txt-start .txt a{color:#074d94;text-decoration:underline}.box-wg-guicauhoi .btn_vne{background:#c92a57;padding:0 24px;display:inline-block;border-radius:4px;font-size:16px;-ms-flex-negative:0;flex-shrink:0}

Góp ý kiến tạo
Bạn có thể đặt mọi câu hỏi, vấn đề về Khoa học công nghệ, Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi số trực tiếp cho Bộ Khoa học và Công nghệ

Gửi góp ý

Tin Gốc: https://vnexpress.net/ong-vu-hai-quan-giu-chuc-bo-truong-bo-khoa-hoc-va-cong-nghe-5059734.html

Chip mới do GS Joshua Yang, Jian Zhao từ Đại học Nam California (USC) dẫn đầu có thể hoạt động hoàn hảo ở mức nhiệt 700 độ C (khoảng 1300 độ F) - nóng hơn cả dung nham núi lửa và vượt xa mọi tiêu chuẩn chịu nhiệt trên công nghệ chip hiện nay. "Bạn có thể gọi đây là một cuộc cách mạng", Yang nói. "Đây là loại bộ nhớ chịu nhiệt tốt nhất từng được chứng minh".

Cho đến nay, hầu hết chip nhớ trên các thiết bị điện tử hiện đại đều phải đối mặt cùng một hạn chế: nhiệt độ. Theo ScitechDaily, khi nhiệt độ tăng trên 200 độ C, hiệu năng chip bắt đầu suy giảm, thậm chí khiến hệ thống hỏng hóc hơn. Các kỹ sư đã dành hàng thập kỷ để cố gắng vượt qua giới hạn trên nhưng không mấy thành công.

Trong khi đó, công nghệ mới được nghiên cứu ứng dụng memristor, một linh kiện nano có khả năng vừa lưu trữ thông tin vừa thực hiện các phép tính. Về cấu trúc, nó giống như một chồng lớp nhỏ, với hai điện cực bao quanh một lớp gốm mỏng. Nhóm sử dụng vonfram làm điện cực trên cùng, oxit hafni làm lớp cách điện ở giữa và graphene ở dưới cùng. Vonfram nổi tiếng là kim loại có điểm nóng chảy cao nhất, trong khi graphene lại cực kỳ bền và chịu nhiệt tốt.

Sự kết hợp này mang lại kết quả ấn tượng. Chip giữ được dữ liệu đã lưu trữ trong hơn 50 giờ ở nhiệt độ 700 độ C mà không cần thêm tác động bên ngoài. Nó cũng chịu được hơn một tỷ chu kỳ chuyển mạch ở cùng mức nhiệt độ này, đồng thời hoạt động chỉ với 1,5 V.

Bước đột phá này không phải là mục tiêu ban đầu, thay vào đó chỉ là sự tình cờ. Khi đó, đội ngũ chủ yếu nghiên cứu một thiết kế khác dựa trên graphene nhưng không đạt được hiệu quả như mong đợi. Nhưng khi xem xét khả năng chịu nhiệt, họ nhận ra việc tương tác giữa graphene và vonfram có những "hành vi lạ": các nguyên tử vonfram di chuyển về phía bề mặt graphene không thể bám vào, nên đã di chuyển ra xa thay vì tạo thành đường dẫn điện. Điều này ngăn chặn sự hình thành đoản mạch và giữ cho thiết bị hoạt động ngay cả trong điều kiện nhiệt độ cực cao.

Bằng cách sử dụng kính hiển vi điện tử, quang phổ và mô phỏng ở cấp độ lượng tử, nhóm nghiên cứu đã xác nhận chính xác cách thức hoạt động của quá trình này ở cấp độ nguyên tử. "Sau khi xác định các vật liệu khác có tính chất tương tự, việc sản xuất chip chịu nhiệt dựa trên công nghệ này trên quy mô lớn trở nên dễ dàng hơn", theo Yang. "Mức 700 độ C cũng chưa phải là ngưỡng cuối cùng".

Theo chuyên gia này, ngoài ứng dụng cho thiết bị điện tử ở môi trường khắc nghiệt hay các trung tâm dữ liệu trên Trái Đất, công nghệ mới có tiềm năng sử dụng cho các cuộc thám hiểm không gian. Chẳng hạn, sao Kim có nhiệt độ bề mặt nằm trong phạm vi 700 độ C, và các sứ mệnh trước đây đã thất bại một phần vì những thiết bị điện tử thông thường không thể chịu được sức nóng này.

Dù kết quả đầy hứa hẹn, nhóm nghiên cứu cho biết công nghệ này vẫn còn ở giai đoạn sơ khai. Yang nhấn mạnh, chỉ riêng bộ nhớ là chưa đủ để xây dựng một hệ thống máy tính hoàn chỉnh. Các mạch logic chịu nhiệt độ cao cũng cần được phát triển và tích hợp. Ngoài ra, việc chế tạo hiện tại được thực hiện thủ công ở quy mô rất nhỏ trong phòng thí nghiệm, vì vậy việc mở rộng quy mô sản xuất sẽ cần thời gian.

"Đây là bước đầu tiên", Yang cho biết. "Vẫn còn một chặng đường dài phía trước. Nhưng xét về mặt logic, bạn có thể thấy: giờ đây điều đó đã trở nên khả thi. Thành phần còn thiếu đã được tạo ra".

Tin Gốc: https://vnexpress.net/my-phat-trien-chip-chiu-duoc-muc-nhiet-700-do-c-5062078.html

Theo tính toán của Jonathan McDowell, nhà thiên văn tại Trung tâm Vật lý thiên văn Harvard-Smithsonian, kỷ lục mới được thiết lập vào ngày 6/4, khi tàu Orion chở 4 phi hành gia Artemis II bay vòng qua phía sau Mặt Trăng còn trạm Thiên Cung chở 3 phi hành gia bay trên quỹ đạo Trái Đất.

Ban đầu, McDowell cho rằng các phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) là những người cách xa phi hành đoàn Artemis II nhất, nhưng sau đó thông báo lại trên mạng xã hội rằng phi hành đoàn trạm Thiên Cung ở xa hơn một chút. Cụ thể, khi bay vòng qua phía xa Mặt Trăng, tàu Orion đạt khoảng cách tối đa với trạm Thiên Cung là 419.643 km, khoảng cách tối đa với trạm ISS là 419.581 km.

Trước đó, phi hành đoàn Artemis II đã phá vỡ kỷ lục của Apollo 13 về khoảng cách xa Trái Đất nhất mà con người từng bay, thiết lập năm 1970. Cụ thể, Artemis II đã bay cách Trái Đất khoảng 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với Apollo 13.

"Khi NASA công bố kỷ lục cách xa Trái Đất, tôi lập tức tự hỏi liệu khoảng cách đến Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) có lớn hơn không. Tôi định lười tính, nhưng sau đó nhiều người cũng hỏi tôi cùng câu hỏi trên mạng xã hội và qua email. Vì vậy, tôi đã tiến hành tính toán", McDowell chia sẻ với Space hôm 18/4. Ông cũng cho biết, Trung tâm Vũ trụ Johnson ở Houston, nơi điều khiển nhiệm vụ Artemis II và những chuyến bay có phi hành đoàn khác của NASA, có thể quan tâm đến việc xác minh kết quả.

Khi được hỏi về ý nghĩa của kỷ lục mới, McDowell trả lời: "Tôi nghĩ điều quan trọng là nó đánh dấu sự khởi đầu của việc chuyển từ câu hỏi 'Người ở xa nhất cách Trái Đất bao nhiêu' sang 'Nhân loại phân bố rộng đến mức nào'. Có thể tới một ngày, phạm vi đó sẽ trải rộng từ Sao Thủy đến các mặt trăng của Sao Thổ".

Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa phi hành đoàn Artemis II bay tới Mặt Trăng, thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn được ví "đại diện cho thế giới", khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ bay tới Mặt Trăng. Phi hành đoàn Artemis II ước tính đã di chuyển quãng đường 1.117.659 km trong toàn bộ hành trình vòng quanh Trái Đất và Mặt Trăng, tổng thời gian bay ước tính là 9 ngày 1 giờ và 31 phút. Họ cũng lập kỷ lục bay cách xa Trái Đất nhất, đạt 406.771 km.

Trạm Thiên Cung hiện là nền tảng nghiên cứu dài hạn và lớn nhất có người sinh sống trong chương trình vũ trụ của Trung Quốc. Phần đầu tiên của trạm, module lõi Thiên Hòa, bay lên không gian tháng 4/2021. Hai tháng sau, tàu Thần Châu 12 chở ba phi hành gia lên Thiên Cung, đánh dấu lần đầu tiên người Trung Quốc bước vào trạm vũ trụ riêng của nước này. Năm 2022, module phòng thí nghiệm Vấn Thiên và Mộng Thiên phóng lên không gian, ghép nối với Thiên Hòa, tạo thành cấu trúc chữ T cơ bản của trạm vũ trụ. Từ đó đến nay, trạm luôn đón các phi hành đoàn luân phiên tới thực hiện nhiệm vụ khoa học và có thể mở rộng thêm trong tương lai.

Tin Gốc: Vnexpress