Tại một quán nhậu (izakaya) ở thành phố Ebina, tỉnh Kanagawa vào tối thứ 7, một nhóm 8 người đàn ông ngồi quanh bàn tiệc. Họ đều có con cái đang từ chối đến trường. Nhóm mang tên “Oyaji-no-Kai” (Hội những người cha), duy trì họp mặt hai tháng một lần để chia sẻ khó khăn và tìm cách xây dựng cuộc sống gia đình ổn định.
Tại Nhật Bản, các hội nhóm hỗ trợ trẻ nghỉ học xuất hiện nhiều nhưng thành viên chủ yếu là nữ giới. Những tổ chức dành riêng cho người cha như Oyaji-no-Kai rất thưa thớt.
Ông Hirotsugu Yoshizawa, 70 tuổi, người sáng lập nhóm vào năm 2024 cho biết, việc giới hạn thành viên là nam giới giúp họ dễ dàng bộc bạch những vấn đề cá nhân mà không e ngại định kiến. “Đàn ông thường khó thừa nhận sự yếu đuối. Mượn không khí của quán nhậu giúp họ dễ mở lòng hơn”., ông nói.
Một thành viên trong nhóm chia sẻ việc gia nhập Oyaji-no-Kai đã giúp ông thay đổi góc nhìn. Con trai ông bắt đầu nghỉ học từ cuối cấp tiểu học. Thời điểm đó, ông vừa chịu áp lực công việc vừa đối mặt với sự né tránh của con khi về nhà. “Tôi từng thấy không nơi nào thư giãn, dù ở nhà hay ra ngoài”, ông kể.
Nhờ lắng nghe chia sẻ từ những người cùng hoàn cảnh, ông học được cách thấu hiểu. Sau một năm im lặng, con trai ông đã bắt đầu phản hồi lại lời cha.
Tại bàn nhậu, những người cha khác cũng lần lượt kể câu chuyện gia đình mình. Có người phân vân giữa việc chủ động khuyên bảo hay để con yên tĩnh, người khác thừa nhận bản thân đang bế tắc vì chưa tìm ra cách giải quyết. Việc chia sẻ giúp giải tỏa áp lực, nhiều người đã khóc ngay tại bàn.
Theo khảo sát của Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản năm 2024, cả nước có 353.970 học sinh tiểu học và trung học nghỉ học từ 30 ngày trở lên. Số lượng trẻ nghỉ học đã gia tăng năm thứ 12 liên tiếp. Khảo sát cũng ghi nhận 769.022 trường hợp bắt nạt học đường, trong đó có 1.405 vụ việc nghiêm trọng gây thương tích hoặc khiến trẻ nghỉ học dài ngày.
Việc từ chối đến trường kéo dài làm tăng nguy cơ trẻ trở thành “hikikomori” (người sống ẩn dật). Năm 2022, Văn phòng Nội các ước tính Nhật Bản có khoảng 1,46 triệu người rơi vào hoàn cảnh này.
Theo bác sĩ tâm thần học Tamaki Saito, chuyên gia hàng đầu Nhật Bản về hiện tượng hikikomori, tình trạng rút lui xã hội của người trẻ thường gắn liền với cấu trúc gia đình đặc thù: mối quan hệ mẹ – con quá gắn bó hoặc phụ thuộc, đi kèm với sự vắng bóng của người cha về mặt thể chất lẫn cảm xúc.
Các báo cáo lâm sàng cũng ghi nhận, sự đứt gãy kết nối với người cha khiến trẻ mất đi một điểm tựa quan trọng để bước ra thế giới bên ngoài. Thậm chí, ngay cả khi người cha có mặt ở nhà nhưng không biết cách phục hồi mối quan hệ này, sự khép kín của trẻ sẽ càng trở nên trầm trọng và bế tắc.
Bác sĩ Saito nhấn mạnh, việc thay đổi động lực học gia đình, giảm bớt các hành vi vô tình dung túng cho sự rút lui của trẻ và cải thiện giao tiếp từ phía cha mẹ là bước cốt lõi để bắt đầu quá trình chữa lành.
Chính vì vậy, sự xuất hiện của những hội nhóm như Oyaji-no-Kai đánh dấu một sự dịch chuyển văn hóa gia đình đáng chú ý. Theo quan niệm truyền thống của xã hội Nhật Bản, nam giới thường gánh vác áp lực kinh tế và gắn chặt với các cuộc nhậu xã giao (nomikai) sau giờ làm, phó mặc việc giáo dục và chăm sóc con cái cho người vợ.
Việc các ông bố chủ động bước ra khỏi những bàn nhậu thù tiếp thông thường để ngồi lại với nhau, thừa nhận sự bế tắc và tìm cách hàn gắn với con cái là một bước tiến lớn. Hành động này không chỉ gạt bỏ định kiến “đàn ông không được bộc lộ sự yếu đuối”, mà còn cho thấy người cha đang chủ động nhận trách nhiệm, cùng vợ tháo gỡ “hệ thống hikikomori” từ bên trong để đưa con trở lại với xã hội.
Ông Yoshizawa cho biết mục tiêu của nhóm là tạo không gian để các ông bố sắp xếp lại suy nghĩ. “Cha mẹ cần môi trường bình tâm để giúp trẻ nạp lại năng lượng tại nhà”, ông nói.
Ông hy vọng mô hình này sẽ lan rộng khắp Nhật Bản, trở thành điểm tựa cho các gia đình đối mặt với thách thức.
Công an tỉnh Hưng Yên ngày 17-4 cho biết Cơ quan cảnh sát điều tra đã ra quyết định khởi tố bị can đối với 3 trường hợp về tội giết người và gây rối trật tự công cộng.
Đây là các bị can liên quan vụ nhóm thanh thiếu niên mang hung khí đuổi, đánh nhau trên đường xảy ra hôm 6-4.
Theo kết quả điều tra, khoảng 1h ngày 6-4, xảy ra vụ việc 2 nhóm thanh thiếu niên (15-20 tuổi) lái xe mô tô, mang theo hung khí truy đuổi, đánh nhau trên đường Võ Nguyên Giáp (phường Trà Lý, tỉnh Hưng Yên).
Khi bỏ chạy, một nạn nhân đã lái xe lao lên vỉa hè, đâm vào cột sắt và tử vong, 2 người khác bị thương.
Ngay sau khi tiếp nhận tin báo, Công an tỉnh Hưng Yên đã vào cuộc điều tra, làm rõ 3 người trực tiếp liên quan.
Công an tỉnh Hưng Yên khuyến cáo tình trạng thanh thiếu niên tụ tập, lái xe phóng nhanh, lạng lách, đánh võng, mang theo hung khí tiềm ẩn nguy cơ rất lớn dẫn đến tai nạn nghiêm trọng và vi phạm pháp luật.
Cơ quan này đề nghị các phụ huynh tăng cường quản lý, nắm bắt thời gian sinh hoạt, các mối quan hệ của con em, đặc biệt vào ban đêm.
Phụ huynh tuyệt đối không giao xe cho con em khi chưa đủ điều kiện lái xe, nhắc nhở chấp hành nghiêm quy định về an toàn giao thông.
Phụ huynh cần chủ động phối hợp với nhà trường và lực lượng công an trong quản lý, giáo dục thanh thiếu niên, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các biểu hiện tụ tập, đua xe, gây rối trật tự công cộng.
"Situationship" là thuật ngữ chỉ kiểu quan hệ mập mờ giữa hai người, có tương tác tình cảm hoặc tình dục nhưng thiếu thỏa thuận rõ ràng về sự cam kết, tính độc quyền hay đích đến lâu dài.
Báo cáo Year in Swipe của Tinder từng ghi nhận tần suất sử dụng của thuật ngữ này trong phần giới thiệu cá nhân của người dùng đã tăng tới 49%, biến nó trở thành một "đặc sản" hẹn hò của giới trẻ hiện đại.
Dù biết bản thân xứng đáng với những điều tốt đẹp hơn, nhiều người vẫn không thể dứt bỏ mối quan hệ vô danh này do chịu sự chi phối của hai cơ chế tâm lý sâu xa.
"Hiệu ứng máy đánh bạc" trong cảm xúc
Huấn luyện viên hẹn hò Matthew Hussey (Anh), tác giả của hai cuốn sách bán chạy về tâm lý tình yêu, ví những mối quan hệ mập mờ vận hành giống như một chiếc máy đánh bạc. Cảm xúc và sự quan tâm từ đối phương không xuất hiện đều đặn mà lúc có lúc không, tạo ra một cơ chế thưởng ngẫu nhiên. "Cứ 10 lần chờ đợi mới có một lần được đáp lại, nhưng bấy nhiêu đó vẫn đủ để người ta tìm ra lý do tiếp tục", ông nói.
Trong "situationship", người trong cuộc thường xuyên nếm trải sự bất an. Nhưng thỉnh thoảng, họ lại được xoa dịu bởi những đỉnh cảm xúc ngắn ngủi, ví dụ một cuộc trò chuyện sâu sắc thâu đêm, một ngày cuối tuần mang cảm giác bước ngoặt, hay một cử chỉ ân cần đúng vào lúc họ vừa định cất bước rời đi.
Theo chuyên gia, trong thời buổi việc tìm kiếm sự kết nối ngày càng khó khăn, khi gặp được người có sức hút, nhiều người sợ rằng sẽ rất lâu nữa mới tìm lại được cảm giác rung động này. Con người thường dễ bị hút về phía những đối tượng không cam kết, thay vì chọn những người luôn sẵn sàng gắn bó. Nỗi sợ đánh mất cảm xúc hiếm hoi đó khiến nhiều người tiếp tục hy vọng và chấp nhận tổn thương.
Bẫy tâm lý "lỗi chi phí chìm"
Nguyên nhân thứ hai trói buộc con người trong tình cảnh mập mờ là hội chứng "lỗi chi phí chìm" (sunk cost fallacy). Nghiên cứu của TS Michael R. Langlais tại Đại học Baylor (Mỹ) chỉ ra rằng, đây là xu hướng con người tiếp tục lao vào một việc chỉ vì họ đã lỡ đầu tư quá nhiều tiền bạc, thời gian hoặc cảm xúc, bất chấp việc hiện tại nó không mang lại giá trị gì.
Thay vì dừng lại khi thấy mối quan hệ đang bào mòn tâm lý, người trong cuộc tự huyễn hoặc bản thân: "Đã quen nhau 6 tháng rồi, bỏ thì tiếc" hay "Mình đã dành cho họ quá nhiều tình cảm, không thể rời đi lúc này".
Chính tâm lý tiếc nuối những "chi phí chìm" đã khiến họ ngần ngại nhấn nút kết thúc. Họ quên mất rằng, việc tiếp tục duy trì một mối quan hệ một chiều không giúp họ thu hồi lại quãng thanh xuân hay tình cảm đã mất, mà chỉ vắt kiệt sức lực của chính họ trong một sự gắn kết không bao giờ có đích đến.
Dấu hiệu của một mối quan hệ mập mờ:
Không có cam kết: Không có định nghĩa rõ ràng về mối quan hệ giữa hai người (ví dụ: tránh trả lời câu hỏi "mối quan hệ của chúng ta là gì?").
Giao tiếp và kế hoạch không nhất quán: Kế hoạch thường được lập vào phút cuối, và giao tiếp không thường xuyên, thường chỉ xoay quanh sự tiện lợi.
Không có kế hoạch cho tương lai: Bạn không lên kế hoạch cho các sự kiện hoặc chuyến đi sắp tới cùng nhau, chỉ tập trung vào hiện tại.
Thiếu hòa nhập xã hội: Bạn chưa gặp bạn bè hoặc gia đình của họ và họ cũng chưa gặp bạn bè hoặc gia đình của bạn, cho thấy sự thiếu hòa nhập vào cuộc sống của nhau.
Cảm giác "gần gũi nhưng không an toàn": Bạn chia sẻ những khoảnh khắc thân mật, tình cảm hoặc thể xác, nhưng bạn không cảm thấy an toàn về sự ổn định của mối quan hệ.
Nỗ lực một chiều: Mối quan hệ thường có cảm giác như một người đang đầu tư nhiều nỗ lực hoặc cảm xúc hơn người kia.
Cách chấm dứt mối quan hệ mập mờ:
Cắt liên lạc: Giống như khi chia tay, tạo khoảng cách là điều vô cùng quan trọng để chữa lành. Hãy cắt đứt hoặc giảm đáng kể liên lạc, bao gồm cả việc hủy theo dõi họ trên mạng xã hội.
Chấp nhận thực tế: Thừa nhận rằng mối quan hệ đó có thể là nguồn gốc của sự bối rối hơn là sự an toàn. Đừng tìm kiếm sự kết thúc từ người kia. Hãy tự tạo ra sự kết thúc của riêng bạn bằng cách chấp nhận rằng đây không phải mối quan hệ phù hợp.
Tôn trọng cảm xúc của bản thân: Cảm xúc tiêu cực về một mối quan hệ không chính thức là điều bình thường. Hãy cho phép bản thân cảm thấy buồn hoặc tức giận và trút bầu tâm sự với bạn bè hoặc viết nhật ký.
Ưu tiên bản thân: Hãy dồn năng lượng vào sở thích, bạn bè hoặc mục tiêu nghề nghiệp để xây dựng lại lòng tự trọng của bạn.
Sáng 15-4, thừa ủy quyền của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, anh Hồ Phúc Hải - Phó bí thư thường trực Tỉnh Đoàn Nghệ An - đã tới thăm hỏi, trao tặng và truy tặng bằng khen, huy hiệu Tuổi trẻ dũng cảm cho hai bạn học sinh vì đã có hành động dũng cảm cứu người đuối nước.
Trước đó, ngày 10-4, em Võ Hoàng Thành - ngụ khối Tiên Động, phường Vinh Lộc, học sinh lớp 10D4, Trường THPT Nghi Lộc 3, Nghệ An - trong lúc đi dạo tại bãi biển Cửa Lò đã phát hiện ba người đang gặp nạn giữa khu vực có dòng nước xoáy.
Trước tình huống nguy cấp, Thành nhanh chóng mượn phao của người dân gần đó, rồi bơi ra ứng cứu.
Dù gió to, sóng lớn, nam sinh vẫn cố gắng tiếp cận được các nạn nhân và lần lượt đưa hai người vào bờ. Sau đó, Thành sơ cứu, giúp nạn nhân qua cơn nguy kịch trước khi đưa đi cấp cứu.
Trường hợp còn lại, do kiệt sức và dòng nước cuộn xiết, Thành không thể cứu được.
Cũng trong ngày 10-4, em Lê Thị Quỳnh C. - 17 tuổi, ngụ xóm 10, xã Nghi Lộc, học sinh lớp 11, Trường THPT Nguyễn Thức Tự, Nghệ An - cùng bạn đi dạo tại bãi biển Cửa Lò. Thời điểm này, một nam sinh 14 tuổi xuống tắm biển, không may bị sóng cuốn ra xa, chới với giữa dòng nước.
Phát hiện sự việc, C. bơi ra ứng cứu. Tuy nhiên nữ sinh sau đó kiệt sức, bị sóng cuốn ra xa rồi chìm dần.
Dù lực lượng cứu hộ đã tiếp cận, đưa cả hai vào bờ nhưng chỉ cứu được nam sinh, còn C. không qua khỏi.
Ân cần thăm hỏi, động viên và chia sẻ mất mát với gia đình, anh Hồ Phúc Hải khẳng định sự hy sinh quên mình của em C. và hành động dũng cảm của em Thành là những minh chứng ý nghĩa cho tinh thần nhân ái, trách nhiệm và bản lĩnh của tuổi trẻ Nghệ An.
Từ những câu chuyện này, Thường trực Tỉnh Đoàn Nghệ An mong muốn công tác giáo dục kỹ năng sống, đặc biệt là kỹ năng phòng, chống đuối nước cho thanh thiếu niên cần tiếp tục được quan tâm, đẩy mạnh hơn nữa, góp phần hạn chế những tai nạn đáng tiếc có thể xảy ra.
