Nhằm chung tay thúc đẩy thực hiện Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, dưới sự chỉ đạo của Bộ Y tế, Báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Văn phòng Bộ Y tế và Sở Y tế TP.HCM công bố dự án: “Vì một Việt Nam khỏe mạnh”, với chuỗi hoạt động và sự kiện truyền thông với thông điệp: “Người dân khỏe mạnh là nền tảng của quốc gia thịnh vượng”
Theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trong 10 quốc gia Đông Nam Á, tuổi thọ nam giới Việt Nam xếp thứ 5, trong khi phụ nữ đứng thứ 2. Trong 15 năm qua, tuổi thọ trung bình của người Việt tăng từ 73,3 lên 73,7 tuổi.
Phía sau con số “sống lâu hơn” là thực trạng đáng lo ngại khi người Việt lại có số năm sống chung với bệnh tật khá cao so với nhiều nước trong khu vực. Trung bình, mỗi người có tới khoảng 10 năm sống trong tình trạng bệnh tật. Điều này làm suy giảm đáng kể chất lượng sống và rút ngắn quãng thời gian sống khỏe mạnh.
Thực tế này không chỉ tạo áp lực ngày càng lớn lên hệ thống y tế và an sinh xã hội, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi cách tiếp cận. Thay vì chỉ tập trung “chữa bệnh”, cần chuyển mạnh sang “chủ động phòng bệnh”, duy trì sức khỏe ngay từ sớm và liên tục trong suốt vòng đời, đúng theo tinh thần của Nghị quyết 72.
Trong một lần thăm khám sức khỏe miễn phí tại trạm y tế phường Hiệp Bình, bà N.T.T.H. (65 tuổi, phường Hiệp Bình) không khỏi bất ngờ khi bác sĩ phát hiện nhân giáp thùy phải, phân loại TIRADS 3 và TIRADS 2. Bà H. được bác sĩ tư vấn đến bệnh viện để làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu để đánh giá kỹ hơn.
“Mọi thứ diễn ra hoàn toàn âm thầm, không đau đớn, không dấu hiệu báo trước. Chính những lần tầm soát tưởng chừng bình thường lại có thể giúp phát hiện sớm những điều quan trọng nhất, trước khi quá muộn để can thiệp”, bà H. nói.
Còn ông V.D.T. (ngụ phường Trung Mỹ Tây), ở tuổi 65 ông bảo rằng bản thân mình mắc nhiều bệnh nền như tim mạch, cơ xương khớp… Đều đặn mỗi tháng, ông đến bệnh viện gần nhà thăm khám, nhận thuốc bảo hiểm y tế. Đợt này, được khu phố vận động tham gia chương trình khám sức khỏe miễn phí.
Ngoài tầm soát tổng thể, ông được khám chuyên sâu về tim mạch. “Ở tuổi này, phải chủ động theo dõi bệnh, biết rõ tình trạng của mình để không để bệnh tiến triển nặng. Chứ để đến lúc bệnh nặng mới chữa thì vừa tốn kém, vừa khó điều trị”, ông T. chia sẻ.
Thực tế này phần nào được chứng minh trong đợt khám sức khỏe sàng lọc miễn phí quy mô lớn nhất từ trước đến nay của TP.HCM vào ngày 17-4 mới đây. Đã có gần 30.000 người dân được khám, trong đó 19.088 trường hợp có vấn đề sức khỏe (chiếm tỉ lệ 64,3%).
Đáng chú ý, nhóm bệnh lý mạn tính không lây như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch… chiếm tỉ lệ cao nhất với 16.175 lượt khám. Qua sàng lọc, hơn 7.100 trường hợp cần được quản lý theo dõi lâu dài và gần 5.000 người cần tiếp tục điều trị.
PGS Nguyễn Anh Dũng, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho hay thành phố là đô thị đặc biệt với quy mô dân số hơn 15 triệu người, mật độ dân cư cao, cơ cấu dân số đa dạng và mức độ di biến động lớn, dẫn đến nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng gia tăng.
Trong khi đó, mô hình bệnh tật đang chuyển dịch với gánh nặng kép giữa bệnh truyền nhiễm và bệnh không lây nhiễm, đặc biệt ở nhóm người cao tuổi.
Trước bối cảnh này, hệ thống y tế không chỉ tập trung vào điều trị khi người dân đã mắc bệnh mà cần chuyển sang mô hình quản lý sức khỏe toàn diện theo vòng đời, trong đó phát hiện sớm nguy cơ, sàng lọc sớm và quản lý sớm đóng vai trò then chốt.
Bà Hoàng Thị Diễm Tuyết – Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương – lấy ví dụ điển hình về bệnh lý ung thư cổ tử cung ở nữ giới, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh dẫn đến tử vong.
Đáng nói chi phí điều trị hiện rất cao, đặc biệt giai đoạn cuối có thể lên tới 1 tỉ đồng mỗi ca, trong khi đó nếu phát hiện sớm chi phí điều trị chỉ khoảng 50 triệu đồng.
Ngoài ra, khi mắc bệnh sự mất mát phụ nữ trong gia đình ảnh hưởng trực tiếp đến hạnh phúc gia đình, giáo dục trẻ em và nguồn lực lao động trong xã hội.
Ngành y tế TP.HCM xác định việc khám sức khỏe, tầm soát, sàng lọc và quản lý sức khỏe người dân là nhiệm vụ trọng tâm, mang ý nghĩa chiến lược lâu dài, song hành với hoạt động khám, chữa bệnh.
Thực hiện tinh thần Nghị quyết 72, ngành y tế TP.HCM đang triển khai đồng bộ các giải pháp theo hướng đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận chăm sóc sức khỏe, không để ai bị bỏ lại phía sau.
Ngành y tế kêu gọi mỗi người dân hãy chủ động tham gia khám sức khỏe định kỳ, không chờ đến khi có bệnh mới đi khám. Chăm sóc sức khỏe không bắt đầu từ bệnh viện, mà bắt đầu từ ý thức chủ động của mỗi người dân.
Tin từ Bệnh viện Nhi đồng Cần Thơ ngày 17.4 cho biết, các bác sĩ của bệnh viện vừa xử trí thành công một bệnh nhi nuốt nhiều dị vật nguy hiểm là nam châm.
Theo đó, bệnh nhi là bé trai T.N.K (5 tuổi, ở phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ), được gia đình đưa đến bệnh viện khám với triệu chứng ho nhẹ kéo dài 2 ngày, kèm đau họng tăng về đêm. Các triệu chứng này khá giống viêm đường hô hấp thông thường.
Tuy nhiên, qua khai thác bệnh sử, bác sĩ nghi vấn trẻ có thể đã nuốt phải dị vật là các mảnh đồ chơi nhỏ, dù chưa xác định được cụ thể. Ngay sau đó, bệnh nhi được chỉ định chụp X-quang để kiểm tra. Kết quả cho thấy có dị vật cản quang tại vùng cổ, đồng thời phát hiện thêm dị vật trong ổ bụng.
Ê kíp nội soi tai mũi họng đã khẩn trương can thiệp, lấy dị vật tại vùng họng. Dị vật được xác định là một viên nam châm nhỏ. Sau thủ thuật, bệnh nhi tỉnh táo, ổn định, triệu chứng đau họng giảm rõ rệt.
Đối với các dị vật còn lại trong ổ bụng, bác sĩ quyết định theo dõi sát sao. Sau 4 ngày, bệnh nhi đã tự đào thải 6 viên nam châm dính liền nhau qua đường tiêu hóa. Qua thăm khám lại, sức khỏe bé ổn định và được xuất viện.
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Xinh, Bệnh viện Nhi đồng Cần Thơ, tình trạng trẻ nuốt dị vật như chi tiết đồ chơi nhỏ, pin cúc áo hay nam châm xảy ra khá phổ biến và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Đặc biệt, nam châm là dị vật có mức độ nguy hiểm cao. Khi nuốt nhiều viên, chúng có thể hút nhau xuyên qua thành ruột, gây hoại tử, thủng ruột, tắc ruột hoặc viêm phúc mạc, đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện kịp thời.
Đại diện Sở Y tế TP HCM cho biết hiện 102 ca theo dõi ngoại trú và 46 ca điều trị tại các cơ sở y tế. Bệnh viện Nhân dân Gia Định tiếp nhận nhiều nhất với 48 ca, trong đó 13 em đã xuất viện, 35 em còn điều trị. Các em đến viện với các triệu chứng nghi ngộ độc thực phẩm như sốt, đau bụng, nôn ói, tiêu chảy.
Bệnh viện Nhi Đồng 2 tiếp nhận 15 ca, trong đó 9 ca điều trị nội trú, 6 ca theo dõi tại nhà. Bệnh viện Đa khoa Bình Thạnh ghi nhận 72 ca, chủ yếu tình trạng ổn định và điều trị ngoại trú, 2 trường hợp đang theo dõi tại viện. Trạm Y tế phường Bình Quới tiếp nhận 13 ca nhẹ nên cấp thuốc và cho về theo dõi tại nhà.
Sở Y tế TP HCM chỉ đạo các bệnh viện theo dõi sát, điều trị theo hướng dẫn và lấy mẫu xét nghiệm xác định tác nhân. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM phối hợp Sở An toàn thực phẩm và Trường Tiểu học Bình Quới Tây tiếp tục điều tra dịch tễ, xét nghiệm độc chất để làm rõ nguyên nhân vụ việc.
Hiện chưa rõ các cháu xuất hiện triệu chứng bất thường do ăn món gì và ăn ở đâu. Các xét nghiệm mẫu bệnh phẩm cũng chưa có kết quả.
Trước đó, lãnh đạo nhà trường cho hay ngay đầu giờ sáng 8/4 nhiều học sinh khối 1-3 đã có biểu hiện mệt, sốt. Trường đã dừng tổ chức ăn bán trú, mẫu thức ăn ngày 7-8/4 được gửi xét nghiệm, dự kiến có kết quả ngày 14/4.
Cải ngồng, còn gọi là cải làn hay cải rổ, là loại rau không xa lạ với nhiều gia đình Việt. Phần thân non giòn, lá xanh, vị ngọt xen chút đắng nhẹ khiến loại rau này dễ kết hợp với nhiều món ăn, từ xào tỏi, luộc chấm nước mắm cho tới nấu canh hay xào cùng thịt bò.
Ở nhiều vùng trồng rau, cải ngồng còn được ưa chuộng vì thời gian sinh trưởng ngắn, chỉ sau gần 2 tháng đã có thể cho thu hoạch lứa đầu.
Trong danh sách 18 loại rau tốt nhất thế giới được CDC Mỹ công nhận, rau cải ngồng xếp ở vị trí thứ 10 với điểm dinh dưỡng 62,49.
Theo nghiên cứu của CDC Mỹ, nhiều loại rau thuộc nhóm rau lá xanh và họ cải nằm trong nhóm thực phẩm có mật độ dinh dưỡng cao, tức là cung cấp lượng dưỡng chất đáng kể so với năng lượng mà chúng mang lại.
Theo Harvard T.H. Chan School of Public Health, các loại rau họ cải như cải xoăn, bắp cải, cải Brussels, bông cải xanh và nhiều loại cải xanh khác từ lâu đã là một phần quan trọng của chế độ ăn lành mạnh, có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ thấp hơn.
Các nhà khoa học cũng tiếp tục nghiên cứu vai trò của nhóm rau này trong phòng ngừa ung thư nhờ các hợp chất thực vật đặc trưng mà chúng chứa.
Trong bữa cơm thường ngày, cải ngồng có lợi thế dễ ăn, ít năng lượng và có thể giúp bữa ăn cân bằng hơn. Những người muốn kiểm soát cân nặng thường được khuyên tăng lượng rau trong khẩu phần vì rau giúp bữa ăn có thể tích lớn hơn nhưng không làm năng lượng tăng quá nhiều.
Với cải ngồng, cảm giác giòn, ngọt nhẹ cũng khiến món ăn này phù hợp khi đi kèm các món đạm hoặc món có vị đậm.
Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh, vitamin K có nhiều trong các loại rau lá xanh như bông cải xanh, rau bina và bắp cải. Điều này lý giải vì sao các loại rau xanh thường xuyên được khuyến khích xuất hiện trong bữa ăn hàng ngày, nhất là ở những người cần duy trì chế độ ăn lành mạnh lâu dài.
Cải ngồng là nguồn cung cấp vitamin A dồi dào. Đây là dưỡng chất quan trọng giúp bảo vệ thị lực. Việc bổ sung loại rau này thường xuyên có thể góp phần phòng ngừa các bệnh về mắt như đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng hay tăng nhãn áp.
Bên cạnh đó, cải ngồng không chỉ giàu kali, giúp điều hòa huyết áp, mà còn chứa nhiều sắt, thành phần cần thiết cho quá trình tạo hồng cầu. Nhờ vậy, loại rau này có thể hỗ trợ phòng ngừa tình trạng thiếu máu. Để tăng hiệu quả hấp thu sắt, nên kết hợp cải ngồng với các thực phẩm giàu vitamin C hoặc nguồn đạm phù hợp trong bữa ăn.
Theo Quỹ Nghiên cứu Ung thư Mỹ, không có một thực phẩm đơn lẻ nào đủ khả năng bảo vệ cơ thể khỏi ung thư hoặc bệnh mạn tính. Giá trị thực sự nằm ở cả mô hình ăn uống, tức ăn đa dạng rau quả, ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm nguồn gốc thực vật và hạn chế đồ chế biến sẵn.
Nói cách khác, cải ngồng là một mắt xích tốt trong chế độ ăn lành mạnh, chứ không phải “thần dược” đứng riêng lẻ.
Đó cũng là lý do những món ăn dân dã như cải ngồng xào tỏi, cải ngồng luộc hay nấu canh vẫn được các chuyên gia dinh dưỡng đánh giá cao hơn nhiều món ăn quá nhiều dầu mỡ, đường hoặc muối.
Khi được chế biến đơn giản, không nấu quá lâu, cải ngồng vừa giữ được vị ngon đặc trưng, vừa góp phần bổ sung thêm rau xanh cho khẩu phần hàng ngày.
