“Mức phạt tối thiểu nên gấp 10 lần mức hiện tại, để người bán lẻ chùn bước vì lợi nhuận từ buôn bán thuốc lá lậu không thể bù đắp rủi ro bị kiểm tra, xử phạt thường xuyên”, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, đề xuất tại tọa đàm Phòng chống thuốc lá lậu – Thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới, do Báo Công an nhân dân tổ chức hôm 22/4.
Dẫn số liệu của Bộ Tài chính, bà Hải cho hay thuốc lá lậu làm thất thu ngân sách nhà nước từ 5.000 đến 6.000 tỷ đồng mỗi năm. Trong khi đó, ngành sản xuất thuốc lá hợp pháp trong nước bị thu hẹp thị trường, giảm doanh thu và giảm khả năng cạnh tranh. Theo bà, mức xử phạt hiện nay đối với hành vi buôn bán thuốc lá nhập lậu từ 1 đến 3 triệu đồng, tương đương khoảng 30.000 đồng/bao trong một số trường hợp, là quá thấp và chưa đủ sức răn đe.
Từ thực tiễn đó, bà Hải kiến nghị cần nhanh chóng sửa đổi Nghị định 98/2020 và ban hành mức xử phạt cao hơn. Bà cũng cho rằng chính sách mới cần có hiệu lực ngay trong năm 2026, tốt nhất từ giữa năm, nhằm đưa thị trường vào quỹ đạo trước khi lộ trình tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá bắt đầu được thực thi từ ngày 1/1/2027.
Cùng quan điểm, ông Lê Đức Tuấn, Phó Trưởng phòng Tham mưu nghiệp vụ, Chi cục Điều tra chống buôn lậu, Cục Hải quan, cho rằng cần tăng mạnh mức xử phạt hành chính đối với hành vi buôn bán thuốc lá lậu và đưa vào thực thi sớm, trước khi chính sách tăng thuế thuốc lá có hiệu lực từ đầu năm 2027. Theo ông, đây là biện pháp tác động trực tiếp đến hành vi người bán, từ đó giảm đáng kể nguồn cung thuốc lá lậu trên thị trường nội địa.
Thực tế, công tác chống buôn lậu thuốc lá hiện vẫn còn nhiều tồn tại. Ông Đặng Văn Dũng, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, cho hay đối tượng vi phạm ngày càng manh động, tinh vi. Hoạt động trên không gian mạng nổi lên mạnh hơn, trong khi thể chế và các quy định pháp luật xử lý hành vi buôn lậu, vận chuyển, mua bán trái phép thuốc lá chưa đầy đủ, chưa đồng bộ và chưa theo kịp thực tiễn.
Từ năm 2014 đến 2025, lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ, xử lý hơn 79.400 vụ vi phạm liên quan buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán trái phép thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Cơ quan chức năng thu giữ hơn 110 triệu bao thuốc lá điếu các loại, hơn 388 tấn lá thuốc lá và hơn 2 triệu đơn vị thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đang phối hợp với các bộ, ngành xây dựng dự thảo Chỉ thị mới thay thế Chỉ thị 30, dự kiến trình Thủ tướng trong tháng 5/2026. Nội dung quan trọng của Chỉ thị mới là tăng mạnh chế tài xử lý vi phạm, nhất là hành vi buôn bán thuốc lá nhập lậu, gắn với trách nhiệm người đứng đầu chính quyền với công tác chống buôn lậu trên địa bàn.
Ở góc độ doanh nghiệp ngành thuốc lá hợp pháp, ông Nguyễn Chí Nhân, Tổng Thư ký Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, cho rằng điều đáng lo ngại hiện nay là hàng lậu tiếp tục len lỏi vào nội địa, gây thất thu ngân sách, làm méo mó cạnh tranh và ảnh hưởng nghiêm trọng tới doanh nghiệp chân chính.
Ông cho rằng cần nâng mức xử phạt đối với các hành vi buôn bán, vận chuyển, tàng trữ thuốc lá nhập lậu theo hướng nghiêm khắc hơn, tương xứng với tính chất vi phạm và lợi nhuận bất hợp pháp mà các đối tượng thu được. Đồng thời, áp dụng nghiêm các biện pháp bổ sung như tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm, đình chỉ kinh doanh hoặc thu hồi giấy phép theo quy định.
“Cần giám sát chặt chẽ khâu bán lẻ, bởi nếu các điểm bán không dám bày bán, không dám kinh doanh hàng lậu vì chế tài nghiêm khắc, thì đầu ra của hàng lậu sẽ bị chặn lại”, ông Nhân kiến nghị.
Ngoài ra, các chuyên gia cũng cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, sửa đổi, bổ sung quy định theo hướng xử lý hình sự với khối lượng, giá trị hoặc số thu lợi bất chính thấp hơn mức hiện nay, đồng thời nâng mức xử phạt hành chính để tăng sức răn đe.
Cụ thể, 2 bên phối hợp phát triển chuỗi nội dung y khoa dễ hiểu trên nền tảng số, tập trung vào những chủ đề được người dân quan tâm như: Bệnh lý thường gặp theo độ tuổi, hướng dẫn chăm sóc sức khỏe mẹ và bé, chăm sóc sức khỏe sinh sản, nhận diện và quản lý các bệnh lý mạn tính, chủ động phòng bệnh truyền nhiễm… Các nội dung này sẽ do đội ngũ bác sĩ và chuyên gia y tế thực hiện với cách diễn giải dễ hiểu, phù hợp nhiều đối tượng.
Tại sự kiện, Long Châu cùng Bệnh viện FV đã thống nhất các trụ cột hợp tác chiến lược, cùng nâng cao nhận thức người dân về phòng bệnh chủ động, phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Sự hợp tác này giúp người dân tiếp cận thông tin y khoa chính xác, từ đó có cơ sở lựa chọn các phương pháp điều trị hiện đại, dựa trên bằng chứng khoa học.
Bà Nguyễn Đỗ Quyên, Phó tổng giám đốc FPT Retail, kiêm Giám đốc Điều hành Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu, chia sẻ: “Trong bối cảnh hiện nay, việc phòng bệnh sớm đang ngày càng trở nên thiết yếu trong cộng đồng. Gánh nặng các bệnh không lây nhiễm và chuyển hóa ở Việt Nam cũng đang rất lớn vì sự già hóa dân số. Với lợi thế mạng lưới phủ rộng khắp cả nước, chúng tôi kỳ vọng các kiến thức y khoa, chương trình nâng cao sức khỏe sẽ được lan tỏa sâu rộng đến cả người dân ở vùng sâu, vùng xa còn nhiều khó khăn trong tiếp cận chăm sóc thiết yếu. Đây là cam kết dài hạn của Long Châu hướng đến thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận y tế”.
Trong hợp tác này, Bệnh viện FV sẽ đảm nhận vai trò đối tác về chuyên môn với đội ngũ hơn 250 chuyên gia, bác sĩ giàu năng lực. Còn Long Châu phát huy lợi thế với mạng lưới rộng khắp trên khắp cả nước cùng nền tảng công nghệ hiện đại - trở thành “điểm chạm” đầu tiên lan tỏa các thông tin sức khỏe nhanh chóng, gần gũi đến người dân.
Bà Nguyễn Thị Lệ Thu, Giám đốc Tiếp thị - Phát triển kinh doanh, Bệnh viện FV, cho hay: “Một trong những nguyên tắc của Bệnh viện FV là ‘Viết cho mọi người đọc, nói cho mọi người nghe’. Bệnh viện mong muốn có thể chia sẻ nhiều kiến thức y khoa hiện đại, hữu ích không chỉ cho riêng cộng đồng y khoa mà còn cho mọi người dân. Với vai trò là đối tác chiến lược, Bệnh viện FV cũng sẵn sàng hỗ trợ Long Châu về chuyên môn và kinh nghiệm quốc tế, cùng nhau mang đến những giải pháp chăm sóc sức khỏe tốt hơn cho người dân”.
Bên cạnh đó, Long Châu và Bệnh viện FV cũng xây dựng chương trình hỗ trợ khách hàng, giúp các gia đình dễ dàng tiếp cận các giải pháp chăm sóc, dự phòng và điều trị chuyên sâu. Đây là những bước đi cụ thể hướng đến giảm rào cản chi phí, tăng cơ hội chăm sóc hiện đại, an toàn và dựa trên nền tảng khoa học từ sớm cho mọi người.
Để đảm bảo sức khỏe, mọi người thường quan tâm đến việc ăn gì hơn là ăn vào lúc nào. Tuy nhiên, một bác sĩ nội khoa đã lên tiếng cảnh báo thời điểm ăn cũng rất quan trọng.
Đồng hồ sinh học bên trong cơ thể quyết định cách cơ thể xử lý thức ăn. Ngoài việc ăn khuya, có một kiểu ăn cũng có thể làm rối loạn lượng đường trong máu, chức năng gan và quá trình tích trữ mỡ.
Bác sĩ Sunil Rana, Trưởng khoa Nội, Bệnh viện Asian (Ấn Độ), giải thích: Cơ thể hoạt động theo đồng hồ sinh học. Mọi cơ quan đều tuân theo nhịp sinh học, từ kiểm soát hoóc môn, tiêu hóa đến trao đổi chất. Vào buổi sáng, insulin hoạt động tốt hơn, giúp thức ăn chuyển hóa thành nhiên liệu. Tuy nhiên, hiệu quả này giảm dần vào chiều tối. Nghiên cứu của Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) cho thấy ăn muộn hơn trong ngày làm giảm khả năng dung nạp glucose và tăng tích trữ mỡ. Thậm chí, cùng một bữa ăn nếu ăn lúc 22 giờ sẽ khiến lượng đường trong máu tăng cao hơn so với lúc 10 giờ sáng.
Bác sĩ Rana giải thích: Hầu hết mọi người chỉ tập trung vào những gì họ ăn, nhưng thời điểm ăn cũng quan trọng không kém đối với sức khỏe trao đổi chất. Cơ thể tuân theo nhịp sinh học tự nhiên, và ăn uống giờ giấc thất thường - như ăn tối muộn hoặc bỏ bữa sáng - có thể làm rối loạn độ nhạy insulin, dẫn đến lượng đường trong máu không ổn định, đồng thời, gan phải làm việc quá sức. Theo thời gian, điều này làm tăng nguy cơ mắc tiền tiểu đường, gan nhiễm mỡ và tăng cân, theo tờ Times Of India.
Gan là cơ quan chịu ảnh hưởng nặng nề từ thói quen ăn uống giờ giấc thất thường. Ăn khuya buộc gan phải xử lý chất dinh dưỡng khi nó cần được nghỉ ngơi, dẫn đến tích tụ mỡ ngay cả ở những người ăn thực phẩm "lành mạnh" hoặc không uống rượu. Bác sĩ Rana nhấn mạnh: Ăn uống giờ giấc không đều đặn khiến gan phải vật lộn để xử lý chất dinh dưỡng một cách hiệu quả, điều này có thể âm thầm thúc đẩy sự tích tụ mỡ.
Ngoài ra, ăn khuya làm thay đổi cách cơ thể lưu trữ mỡ. Do quá trình trao đổi chất chậm lại vào ban đêm, cơ thể chuyển từ chế độ đốt cháy sang tích trữ năng lượng. Bỏ bữa cũng không giúp giảm cân mà trái lại khiến cơ thể chuyển sang chế độ bảo tồn, làm chậm trao đổi chất và tăng cảm giác thèm thực phẩm nhiều đường.
Như vậy: Ăn uống giờ giấc đều đặn, đặc biệt là bữa tối sớm, là chìa khóa để duy trì sự cân bằng. Điều chỉnh thời gian ăn uống phù hợp với nhịp sinh học tự nhiên không chỉ giúp ổn định đường huyết mà còn bảo vệ gan và ngăn ngừa tăng cân.
Chiều 9-4, tại buổi thảo luận về tình hình kinh tế xã hội và ngân sách nhà nước, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Mai Thoa - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội - đã nêu ra những thực tế liên quan đến bạo lực học đường, thực phẩm bẩn.
Theo đại biểu, vừa qua xảy ra một số vụ bạo lực của học sinh phổ thông, đặc biệt ở ngoài nhà trường. Các vụ việc có tính chất và mức độ phức tạp, nghiêm trọng, ảnh hưởng đến môi trường giáo dục, thể chất và tinh thần của học sinh, gây lo lắng và bức xúc trong dư luận xã hội.
Cùng đó tình trạng bạo hành trẻ em vẫn còn xảy ra ở các cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở chăm sóc nuôi dưỡng trẻ em. Điển hình như vụ xảy ra ở Trung tâm Công tác xã hội Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh.
Theo đại biểu, những vụ việc này đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe, thể chất, tinh thần, thậm chí là đe dọa cả tính mạng của trẻ em.
Vì vậy đại biểu Thoa đề nghị Thủ tướng, Chính phủ quan tâm chỉ đạo các bộ ngành liên quan có giải pháp hữu hiệu.
Về những vụ việc thực phẩm bẩn gần đây, nữ đại biểu cho rằng cần tăng cường quản lý vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm trong các nhà trường.
Cụ thể cần kiểm soát tốt hơn nguồn gốc thực phẩm, quy định các điều kiện tiêu chuẩn cao hơn đối với thực phẩm cung cấp cho các nhà trường để bảo vệ, chăm sóc tốt cho trẻ em.
Đại biểu cho rằng những vụ việc đưa thực phẩm không bảo đảm an toàn vào các trường học ở Hà Nội khiến dư luận bức xúc.
Trong khi đó trẻ em là đối tượng hết sức đặc biệt, nhạy cảm. Nếu chúng ta không có giải pháp quản lý chặt chẽ, lâu dài sẽ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, thể chất, tinh thần và tầm vóc, thể lực của thế hệ tương lai của đất nước.
Nữ đại biểu mong muốn cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, phòng chống xâm hại trên không gian mạng với trẻ em. Bởi thực tế tình trạng trẻ em bị xâm hại trên mạng dưới rất nhiều hình thức tinh vi, phức tạp, trong đó có cả bắt cóc online, bạo lực mạng, bắt nạt qua mạng.
“Chúng tôi đề nghị nghiên cứu giải pháp cấm hoặc hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội đối với một số nền tảng phổ biến, kèm theo những điều kiện, giải pháp cụ thể liên quan khác” - bà Thoa nhấn mạnh.
Qua thu thập thông tin, bà Thoa cho hay một số nước như Úc, Indonesia, Pháp, Anh… đang nghiên cứu hoặc xây dựng quy định về việc cấm người dưới 16 tuổi tiếp cận mạng xã hội để bảo vệ trẻ trước những nội dung độc hại và chứng nghiện điện thoại.
Nữ đại biểu đoàn Hải Phòng cho rằng không có người lớn nào có đủ thời gian để theo dõi con em mình trong dùng mạng xã hội. Và không phải trẻ em nào khi dùng mạng xã hội cũng được hướng dẫn sử dụng đúng đắn, hiệu quả.
Theo bà, trẻ em thường nhận thức chưa đầy đủ, dễ bị lôi kéo vào xem, nghe, đọc những nội dung nhạy cảm, hấp dẫn và không phù hợp lứa tuổi. Do đó việc chăm sóc, bảo vệ, giáo dục để trẻ được rèn luyện, bồi dưỡng cả về đức, trí, thể, mỹ cũng là thể hiện trách nhiệm với tương lai của đất nước.
