Từ một người chơi vô danh với thiết bị rung giấu trong quần năm 1993, đến những nghi vấn gây bão mạng xoay quanh các kỳ thủ hàng đầu, lịch sử cờ vua hiện đại cho thấy gian lận ngày càng biến tướng theo sự phát triển của công nghệ.
Một câu chuyện kỳ lạ diễn ra tại giải World Open ở Philadelphia (Mỹ) năm 1993. Khi đó, một người tự xưng là John von Neumann, lấy theo tên nhà toán học nổi tiếng, xuất hiện với ngoại hình khác thường. Ông đội tóc giả, tai nghe và phong thái lập dị. Ông không có hệ số Elo, nhưng lại gây sốc khi cầm hòa Đại kiện tướng Helgi Olafsson ở vòng hai.
Những gì diễn ra trên bàn cờ càng khiến đối thủ nghi ngờ. “Tôi nghĩ mình đang gặp một người chơi rất yếu, thậm chí có thể đang dùng chất kích thích”, Olafsson kể lại. “Ông ta mất quá nhiều thời gian cho những nước đi hiển nhiên, hành xử rất kỳ quặc”.
Sự bất thường lên đến đỉnh khi “Von Neumann” thua do hết giờ chỉ sau 9 nước, dù mỗi bên có tới hai tiếng thi đấu.
Nghi ngờ gia tăng, ban tổ chức yêu cầu người này giải một bài cờ đơn giản. Tuy nhiên, ông lập tức bỏ chạy và biến mất. Phải hơn ba thập kỷ sau, sự thật mới được hé lộ trong cuốn sách Lucky Devils. “Von Neumann” thực chất là John Wayne, một cựu lính thủy đánh bộ Mỹ, phối hợp cùng nhà toán học Rob Reitzen để thử nghiệm gian lận bằng máy tính.
Cơ chế hoạt động của họ khá thô sơ nhưng táo bạo. Wayne sử dụng công tắc giấu trong giày để truyền nước đi của đối thủ. Reitzen, ở phòng khách sạn, nhập dữ liệu vào máy tính rồi gửi lại phương án tối ưu thông qua một thiết bị rung đặt trong quần của Wayne. Tuy nhiên, hạn chế công nghệ thời đó khiến tín hiệu chập chờn, còn máy tính mất nhiều thời gian để tính toán, dẫn đến phong cách thi đấu bất thường.
Dù chưa mang lại thành công lớn, vụ việc được xem là dấu mốc đầu tiên của gian lận cờ vua trong kỷ nguyên máy tính. Tạp chí Inside Chess khi đó đã cảnh báo rằng nếu máy tính đủ mạnh để hỗ trợ kỳ thủ, môn thể thao trí tuệ này sẽ đối mặt nguy cơ nghiêm trọng.
Gần 30 năm sau, nỗi lo đó trở thành hiện thực. Năm 2022, làng cờ chấn động khi Hans Niemann đánh bại số một thế giới Magnus Carlsen tại giải Sinquefield Cup. Ngay sau thất bại, Carlsen bất ngờ rút lui khỏi giải, động thái hiếm thấy ở cấp độ đỉnh cao.
Không đưa ra cáo buộc trực tiếp, nhưng phản ứng của Carlsen khiến dư luận bùng nổ suy đoán. Trên mạng xã hội, một giả thuyết kỳ quặc lan truyền. Niemann có thể nhận tín hiệu từ một thiết bị rung giấu kín trong cơ thể. Cụm từ “anal beads” (thiết bị rung trong hậu môn) nhanh chóng trở thành trò đùa phổ biến, dù không có bất kỳ bằng chứng nào.
Trước áp lực dư luận, Niemann thừa nhận từng gian lận trong các ván cờ trực tuyến khi còn nhỏ, nhưng phủ nhận hoàn toàn việc gian lận khi thi đấu trực tiếp. Các cuộc điều tra sau đó cũng không tìm thấy chứng cứ cho thấy anh sử dụng thiết bị hỗ trợ trước Carlsen. Tuy vậy, danh tiếng của kỳ thủ trẻ vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề.
Vụ việc cho thấy trong thời đại internet và mạng xã hội, nghi ngờ có thể lan rộng nhanh hơn cả sự thật. Những câu chuyện này trở thành tâm điểm toàn cầu, kéo theo áp lực tâm lý khổng lồ cho người trong cuộc. Hãng Netflix thậm chí vừa phát hình phim tài liệu Untold: Chess Mates, về nghi vấn gian lận của Niemann.
Sự phát triển của công nghệ cũng làm thay đổi hoàn toàn bản chất gian lận trong cờ vua. Nếu như năm 1993, máy tính còn yếu và cồng kềnh, ngày nay một chiếc điện thoại thông minh có thể chạy các phần mềm mạnh hơn bất cứ kỳ thủ nào. Điều này giúp một người chơi nghiệp dư hoàn toàn có thể đánh bại nhà vô địch thế giới nếu được hỗ trợ bởi phần mềm.
Các nền tảng trực tuyến như Chess hay Lichess đã phát triển hệ thống phát hiện gian lận dựa trên phân tích dữ liệu. Tuy nhiên, các công cụ này không hoàn hảo và đôi khi gây tranh cãi, đặc biệt khi liên quan đến những tên tuổi lớn.
Ở các giải đấu trực tiếp, biện pháp kiểm soát cũng được siết chặt hơn. Sau vụ Niemann, nhiều giải áp dụng kiểm tra bằng máy dò kim loại, quét điện tử và hạn chế tối đa việc rời bàn cờ. Dù vậy, phần lớn trường hợp bị phát hiện lại đến từ những cách đơn giản hơn nhiều, như giấu điện thoại trong nhà vệ sinh để tra cứu nước đi.
Những câu chuyện từ “Von Neumann” đến Niemann cho thấy gian lận trong cờ vua là hệ quả tất yếu khi công nghệ phát triển. Trong một môn thể thao vốn dựa trên trí tuệ, sự suy giảm niềm tin có thể là hậu quả lớn nhất. Kỳ thủ số ba thế giới Fabiano Caruana thậm chí nói rằng có một bộ phận không nhỏ kỳ thủ hàng đầu gian lận khi thi đấu trực tuyến.
Vì thế, thách thức lớn nhất với cờ vua hiện đại là giữ được niềm tin rằng người ngồi đối diện đang thực sự chơi bằng chính bộ não của họ.
Ngày 16.4, CLB Công an Hà Nội (CLB CAHN) đã công bố quyết định gia hạn hợp đồng với hậu vệ Đoàn Văn Hậu. Cầu thủ sinh năm 1999 sẽ tiếp tục gắn bó với đội bóng thủ đô. Vợ anh, Doãn Hải My có mặt để chứng kiến ngày vui của chồng.
Văn Hậu gia nhập CLB CAHN từ mùa giải 2023. Suốt 3 năm gắn bó với đội CAHN, Văn Hậu chủ yếu điều trị chấn thương. Anh mới trở lại đầu năm 2026 bằng trận gặp Buriram United tại ASEAN Club Championship, sau đó thi đấu liên tục tại V-League khi chiếm trọn niềm tin của HLV Alexandre Polking.
Văn Hậu đánh dấu màn tái xuất bằng siêu phẩm vào lưới Thanh Hóa ở V-League, ẵm luôn giải thưởng bàn thắng đẹp nhất tháng 2.
Phần thưởng cho nỗ lực bền bỉ của Văn Hậu là tấm vé thông hành trở lại đội tuyển Việt Nam. Văn Hậu được HLV Kim Sang-sik bố trí đá trung vệ lệch trái. Anh chơi tròn vai, giúp Việt Nam thắng Malaysia 3-1 tại vòng loại Asian Cup 2027. Với cá nhân Văn Hậu, sau quãng thời gian dưỡng thương, hậu vệ 27 tuổi đang trở lại là chính mình.
Bên cạnh Văn Hậu, CLB CAHN cũng ký hợp đồng gia hạn với Trần Đình Trọng đến năm 2029. tiền đạo Alan Grafite và tiền vệ Lê Phạm Thành Long cũng đảm bảo tương lai lâu dài với đội cựu vương V-League, bằng những bản hợp đồng dài hạn tưởng thưởng cho đóng góp xứng đáng.
CLB CAHN đang dẫn đầu V-League với 45 điểm sau 18 trận, hơn đội nhì bảng Thể Công Viettel 7 điểm. Thầy trò HLV Alexandre Polking mới thua 1 trận ở V-League mùa này và đang tràn đầy cơ hội trở lại ngôi vương sau 3 năm chờ đợi.
Chặng đua ngắn và diễn ra trên đường và thời tiết đẹp là điều kiện lý tưởng để các tay đua cống hiến màn cạnh tranh tốc độ đầy hấp dẫn. Các cuộc tấn công tách tốp liên tục nổ ra tạo nên những màn rượt đuổi nghẹt thở trong ngày thi đấu hôm nay (21.4) tại Cúp xe đạp truyền hình TP.HCM 2026. Nỗ lực của Nguyễn Tấn Hoài (Công an TP.HCM) giúp anh vượt qua các đối thủ, giành chiến thắng ở giải thưởng dọc đường đầu tiên (Sprint 1). Lâm Gia Hào (Đồng Tháp 2) hạng nhì và Nguyễn Văn Hiếu (Kenda Đồng Nai) hạng ba.
"Vua nước rút" Marchuk Dzianis (Kenda Đồng Nai) lên tiếng tại điểm giải thưởng dọc đường thứ hai (Sprint 2) để cán đích đầu tiên. Cua-rơ của Kenda Đồng Nai đã vượt qua Roman Maikin (Gạo Hạt Ngọc Trời An Giang) và Ilia Shchegolkov (Nhựa Bình Minh TP.HCM).
Ở vòng đua cuối, đội Kenda Đồng Nai, Võ Đắc Đồng Nai chủ động kéo đoàn đông rượt đuổi tốp đầu nhằm đưa chân nước rút số 1 Marchuk Dzianis về cạnh tranh chiến thắng chặng. Tuy nhiên, các đối thủ "công phá" mạnh mẽ khiến Marchuk Dzianis không có được vị trí rút thuận lợi.
Anton Popov (CLB Thanh Hóa) chớp thời cơ tốt hơn so với các đối thủ cạnh tranh để vươn lên giành chiến thắng chặng, trong khi Roman Maikin (Gạo Hạt Ngọc Trời An Giang) về hạng nhì, Pawel Szostka (Quân khu 7) hạng ba. Đây là chiến thắng chặng lần thứ 2 của Anton Popov tại Cúp xe đạp truyền hình TP.HCM 2026.
Đoàn đua về đích với tốp đông, nên các danh hiệu sau 17 chặng không thay đổi. Yarash Uladzislau (TP.HCM New Group) giữ áo vàng danh giá dành cho tay đua có tổng thời gian thi đấu ít nhất. Phạm Lê Xuân Lộc (Quân khu 7) tiếp tục giữ áo cam cho tay đua Việt Nam có thành tích tốt nhất.
Marchuk Dzianis (Kenda Đồng Nai) giữ áo xanh - vua nước rút. Trần Trọng Phúc (Võ Đắc Đồng Nai) giữ áo trắng - tay đua trẻ xuất sắc. Mugisha Moise (TP.HCM Vinama) giữ áo chấm đỏ - vua leo núi. TP.HCM Vinama giữ vững ngôi nhất đồng đội, Công an TP.HCM hạng nhì và Võ Đắc Đồng Nai hạng ba.
Đoàn đua về đích với tốp đông, nên các danh hiệu sau 17 chặng không thay đổi
ẢNH: KHẢ HÒA
Ngày mai (22.4), các tay đua tranh tài chặng 18 Cúp xe đạp truyền hình TP.HCM từ phường Phan Thiết (Lâm Đồng) đến phường Vũng Tàu (TP.HCM) với cự ly thi đấu 166 km.
Câu chuyện kể trên diễn ra trong trận đấu giữa 2 đội Bhayangkara và Dewa United, thuộc vòng 33 giải U-20 EPA (giải bóng đá trẻ của Indonesia) tại sân vận động Citarum, hôm 19-4.
Sau khi trận đấu kết thúc, cầu thủ 2 đội đã lao vào nhau tranh cãi. Và trong lúc căng thẳng leo thang, Fadly (đội Bhayangkara) bất ngờ lao vào và tung cú đá trúng vùng đầu phía sau của một cầu thủ Dewa United.
Đoạn video clip cho thấy cú đá của Fadly tàn bạo chẳng khác nào trong phim võ thuật. Nạn nhân bị trật khớp vai sau pha tấn công nguy hiểm này.
Vụ việc gây chấn động làng bóng đá Indonesia lẫn khu vực. Bóng đá xứ vạn đảo nổi tiếng với những vụ ẩu đả, xô xát, nhưng việc có một cầu thủ nổi tiếng tung người đạp chấn thương đối thủ vẫn là chuyện rất hiếm.
Cần biết rằng Fadly là ngôi sao trẻ hàng đầu của Indonesia. Anh từng tỏa sáng giúp đội nhà giành vé dự World Cup U17 2025, và thậm chí ghi bàn ngay tại ngày hội bóng đá trẻ.
Fadly hiện cũng là ngôi sao đầy triển vọng của đội U20 Indonesia. Vụ việc vì vậy đã khiến HLV trưởng U20 Indonesia - ông Nova Arianto phải họp báo, tuyên bố "sẽ không bao che cho người gây chuyện".
Đoạn clip ghi lại vụ ẩu đả - Nguồn: SEAASIAGOAL
Đến tối ngày 20-4, Fadly đã giải trình về vụ việc với làng bóng đá Indonesia. Theo đó, anh cho biết mình chỉ tấn công đối thủ sau khi bị đánh. Báo Bola tường thuật lại lời giải trình của Fadly:
"Sự cố đầu tiên xảy ra trong trận, khi đội chúng tôi tấn công và Dewa United phản công. Trong pha phản công của Dewa, có một cầu thủ đã việt vị, nhưng rồi bàn thắng của họ lại được công nhận.
Sau khi phản đối với trọng tài, một người bạn của tôi đã cãi nhau với một tiền đạo phía Dewa United. Tôi không biết rõ chuyện gì đã xảy ra vì chúng tôi đứng khá xa, nhưng đột nhiên một cầu thủ Dewa đẩy bạn tôi, rồi các đồng đội của tôi cũng lao vào.
Không lâu sau, cầu thủ Dewa đó đánh tôi, rồi chạy về phía băng ghế dự bị. Chúng tôi đến đó, muốn hỏi tại sao anh ta lại đánh tôi. Bất ngờ, một hậu vệ của Dewa tiến đến chỗ cầu thủ của chúng tôi.
Vì vậy, trước khi tôi kịp phản ứng, hậu vệ Dewa đã ra đòn. Tên của hậu vệ Dewa đó là Reyvan Rezqi.
Tôi quay lại chỗ ngồi của mình. Sau đó tôi nghe thấy mình bị gọi là "con quái vật", và lúc đó mắt tôi mờ đi vì tức giận, rồi tôi đã đáp trả. Đó là tất cả mọi chuyện.
Thành thật mà nói, tôi đã sai khi hành động như vậy. Nhưng cần phải xem xét rằng cũng có những cầu thủ Dewa khác đã làm điều tương tự. Ban đầu tôi ở đó để cố gắng can ngăn, nhưng vì bị đánh, bị xúc phạm nên tôi đã phản kháng".
Hiện Liên đoàn Bóng đá Indonesia cùng ban tổ chức giải đấu, những người chịu trách nhiệm điều hành đội Bhayangkara đang phối hợp để làm rõ vụ việc.
Dù sự thật là thế nào đi nữa, truyền thông Indonesia cho rằng một án cấm thi đấu rất nặng đang chờ đợi Fadly, bởi mức độ nghiêm trọng của vụ việc.
Cầu thủ 18 tuổi cũng cầm chắc án phạt loại khỏi tuyển trẻ quốc gia trong thời gian dài, bất kể anh được xem là "viên ngọc quý" của bóng đá Indonesia.
Trong nhiều năm qua, bóng đá Indonesia thường gắn liền với vấn nạn bạo lực, và những vụ việc như mới đây chỉ càng khiến hình ảnh cầu thủ xứ vạn đảo thêm phần xấu xí.
