Đức triệu đại sứ Nga vì ‘mối đe dọa trực tiếp’

Sau khi cuộc đàm phán kéo dài 21 giờ giữa Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận, Tổng thống Donald Trump ngày 12/4 tuyên bố áp lệnh phong tỏa eo biển Hormuz.

"Có hiệu lực ngay lập tức. Hải quân Mỹ, lực lượng tinh nhuệ nhất thế giới, sẽ bắt đầu quá trình phong tỏa mọi tàu ra vào eo biển Hormuz", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.

Trọng tâm của lệnh phong tỏa là hải quân Mỹ sẽ kiểm tra bất kỳ tàu nào ra vào các cảng hoặc khu vực ven biển của Iran, về thực chất là chặn bắt những con tàu đã trả phí cho Iran để được đi qua eo biển. "Bất kỳ lực lượng Iran nào nhắm bắn vào chúng tôi hoặc các tàu hòa bình đều sẽ bị hủy diệt", ông cảnh báo.

Quyết định đóng cửa eo biển của Iran trước đó đã gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho một số quốc gia phụ thuộc vào nguồn dầu thô Trung Đông, khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt, gồm cả ở Mỹ. Vậy tại sao ông Trump lại muốn phong tỏa eo biển mà chính ông nỗ lực tìm cách mở cửa thời gian qua?

David Goldman, nhà phân tích của CNN, cho hay thực tế eo biển Hormuz không đóng hoàn toàn thời gian qua. Iran đã cho phép tàu dầu một số nước đi qua eo biển, thậm chí biến Hormuz thành "trạm thu phí" với mức thu lên tới 2 triệu USD mỗi tàu.

Điều quan trọng là Iran vẫn cho phép dầu của nước này lưu thông trong và ngoài khu vực suốt thời gian chiến sự. Iran xuất khẩu trung bình 1,85 triệu thùng dầu thô mỗi ngày tính đến hết tháng 3, nhiều hơn khoảng 100.000 thùng mỗi ngày so với ba tháng trước đó, theo dữ liệu từ công ty phân tích dầu mỏ Kpler.

Do đó, bằng cách áp lệnh phong tỏa eo biển, ông Trump có thể cắt đứt nguồn tài chính quan trọng cho chính phủ và các hoạt động quân sự của Iran. "Đây là đòn bẩy mà chính quyền Mỹ vốn không muốn sử dụng. Phong tỏa eo biển, kể cả với dầu của Iran, sẽ khiến giá dầu có thể tăng vọt trên toàn cầu", Goldman viết.

Đó là lý do hải quân Mỹ trong hơn một tháng qua vẫn cho phép tàu chở dầu của Iran đi qua khu vực này, dù các chiến hạm Mỹ hiện diện dày đặc trong khu vực. Bất kỳ lượng dầu nào được xuất khẩu từ Trung Đông lúc này đều có thể giúp kiềm chế giá dầu thế giới ở một mức độ nào đó, theo Goldman.

Nhà phân tích này thêm rằng hồi tháng 2, Mỹ đã cấp phép tạm thời miễn trừng phạt cho Iran để bán số dầu đã được chuyển lên các tàu. Mỹ đã áp đặt các lệnh trừng phạt với dầu mỏ Iran một cách gián đoạn trong nhiều thập kỷ và chính quyền ông Trump đã chặn việc bán dầu thô của nước này kể từ khi rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2018.

Quyết định nới trừng phạt của ông Trump tháng trước đã giúp giải phóng khoảng 140 triệu thùng dầu, đủ để đáp ứng nhu cầu của toàn cầu trong khoảng 1,5 ngày, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ. Iran đã hưởng lợi từ các đợt bán hàng này, khi giá dầu của họ được bán cao hơn vài USD so với dầu thô Brent tiêu chuẩn quốc tế.

Nhà Trắng đã cố gắng tìm kiếm các biện pháp khả dĩ để kiềm chế giá dầu trong khi chiến sự diễn ra. Bên cạnh phối hợp xả kho dự trữ dầu toàn cầu, chính quyền ông Trump tháng trước cũng đã dỡ lệnh trừng phạt với hàng trăm triệu thùng dầu của Nga.

"Giờ ông Trump đang mạo hiểm đẩy giá xăng dầu lên cao hơn nữa để tối đa hóa đòn bẩy với Iran, nhằm chấm dứt xung đột", Goldman cho hay.

Andrew Tillett, nhà phân tích của Australian Financial Review, nhận định ông Trump tin rằng lệnh phong tỏa eo biển Hormuz có thể gây ra nỗi đau kinh tế lớn cho Iran, khiến nước này cạn kiệt nguồn tiền mặt mà không cần phá hủy kho dầu tại đảo Kharg, nơi xử lý 90% lượng dầu xuất khẩu của Tehran.

Tillett nói thêm Nhà Trắng dường như cũng tính toán rằng việc phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz sẽ khiến khách mua dầu của Iran bị ảnh hưởng, buộc phải gây áp lực đối với Tehran để nhượng bộ các yêu cầu mà Mỹ đưa ra trong đàm phán.

Một quan chức Mỹ giấu tên nói với Washington Post rằng cuộc đàm phán tại Pakistan cuối tuần qua thất bại vì Tehran không chấp nhận một số yêu cầu của Washington. Mỹ muốn Iran phải chấm dứt mọi hoạt động làm giàu uranium, cho phép Washington thu hồi uranium đã làm giàu cấp độ cao và tháo dỡ tất cả các cơ sở làm giàu hạt nhân lớn.

Washington cũng muốn Tehran chấp nhận khuôn khổ giảm căng thẳng lớn hơn với sự tham gia của các cường quốc khu vực, cũng như chấm dứt tài trợ cho các nhóm dân quân như Hamas, Hezbollah và Houthi. Và điểm quan trọng là Iran phải mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz mà không thu phí với tàu thuyền qua lại.

Hãng thông tấn Tasnim của Iran cho rằng đây là "những yêu sách quá đáng" mà Iran không thể chấp nhận. Iran cảnh báo hiện trạng ở eo biển Hormuz sẽ không thể thay đổi "trừ phi Mỹ nhất trí với một thỏa thuận hợp lý". "Chúng tôi chẳng có gì phải vội vàng", một thành viên trong đoàn đàm phán của Iran nói.

Dù vậy, ông Trump vẫn bày tỏ lạc quan rằng một thỏa thuận vẫn sẽ được ký kết với Iran và nhắc lại nhận định trước đó của Phó Tổng thống JD Vance rằng điểm nghẽn chính là sự bất đồng về chương trình hạt nhân của Tehran.

Khi được hỏi liệu ông có tiếp tục tấn công Iran nếu nước này không từ bỏ chương trình hạt nhân hay không, ông Trump nói "có". Ông cho biết các cuộc tấn công vào nhà máy điện, cơ sở sản xuất tên lửa, cầu đường và thậm chí cả nhà máy khử mặn nước biển có thể xảy ra. Song ông cũng nói thêm rằng "ghét" việc phải nhắm mục tiêu vào nguồn nước của quốc gia này.

"Tôi dự đoán họ sẽ quay lại và đưa cho chúng ta mọi thứ chúng ta muốn", ông Trump nói.

Thông báo phong tỏa eo biển Hormuz của ông Trump được đưa ra chỉ vài giờ sau khi cuộc đàm phán kết thúc cho thấy Tổng thống Mỹ vẫn mong đợi Tehran chấp nhận nhượng bộ, theo Susannah George, nhà phân tích của Washington Post.

Khi ông Vance trả lời báo giới ngay trước khi rời thủ đô Pakistan ngày 12/4, ông gợi ý rằng Mỹ vẫn để ngỏ giải pháp ngoại giao, nhưng chỉ khi Iran chấp nhận "đề nghị cuối cùng và tốt nhất của chúng tôi".

Trước khi ông Trump thông báo phong tỏa eo biển Hormuz, các quan chức Iran cũng cho thấy họ vẫn để ngỏ giải pháp ngoại giao. Tuy nhiên, nhà đàm phán hàng đầu của họ là Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf gợi ý rằng Washington trước đó phải có động thái khiến Iran cảm thấy tin tưởng.

Danny Citrinowicz, từng là người đứng đầu bộ phận phân tích về Iran của tình báo quân đội Israel, tin rằng việc đóng cửa hoàn toàn eo biển sẽ khó có thể khiến Iran khuất phục.

"Những gì không đạt được sau 5 tuần liên tục gây sức ép bằng không kích thì khó lòng thành công nếu chỉ trông vào sức ép trên biển", Citrinowicz viết trên X. "Nó khó có thể khiến các lãnh đạo Iran chấp nhận những điều mà họ coi là sự áp đặt từ phía Mỹ. Tehran có thể không phản đối việc đi tới một thỏa thuận, nhưng sẽ không chấp nhận các điều khoản mà họ cảm thấy bị ép buộc".

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng ra tuyên bố cho rằng eo biển Hormuz "đang được quản lý, kiểm soát một cách thông minh và an toàn cho tàu bè dân sự tuân thủ các quy định cụ thể". IRGC không đề cập tới hoạt động thu phí tàu thuyền trong tuyên bố.

Cơ quan này cũng cảnh báo bất cứ tàu quân sự nào tìm cách vượt qua eo biển Hormuz sẽ bị xem là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn và "sẽ bị xử lý thích đáng".

Hãng thông tấn Tasnim dẫn lời một quan chức Iran giấu tên cho hay những tuyên bố của ông Trump về phong tỏa và hạn chế tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz "không đáng tin cậy và không hiệu quả".

"Lập trường như vậy sẽ không giúp cải thiện quá trình giải quyết vấn đề, và ông Trump nên lo sợ việc để mất cả eo biển Bab al-Mandab nếu cứ tiếp tục đưa ra những lời đe dọa như vậy", quan chức Iran nói, đề cập đến eo biển nối với biển Đỏ, vốn được coi là "yết hầu" năng lượng thứ hai của khu vực. Lực lượng Houthi, đồng minh của Iran, đang gần như kiểm soát eo biển này.

Tuy nhiên, một số nhà quan sát lại lạc quan hơn với biện pháp mới của ông Trump.

"Phong tỏa luôn hợp lý hơn là chiếm đóng đảo Kharg. Nó chặn đứng xuất khẩu và doanh thu của Iran, đồng thời là một đòn đối trọng với việc họ đóng cửa eo biển. Iran có thể đáp trả bằng cách tấn công các cơ sở dầu mỏ ở vùng Vịnh, nhưng điều đó sẽ gây áp lực lớn hơn lên Tehran", cựu đại sứ Mỹ Dennis Ross, chuyên gia lâu năm về Iran, nhận xét.

Tin Gốc: https://vnexpress.net/thong-diep-cua-ong-trump-khi-ra-lenh-phong-toa-hormuz-5061585.html

Theo Hãng tin AFP ngày 21-4, cây cầu bắc qua sông Tumen - ranh giới tự nhiên giữa Nga và Triều Tiên - sẽ có khả năng phục vụ tối đa 300 phương tiện và khoảng 2.850 người mỗi ngày.

Bộ Ngoại giao Nga gọi đây là "một cột mốc thực sự" trong quan hệ song phương, với ý nghĩa vượt xa một công trình hạ tầng thông thường.

Động thái này phản ánh xu hướng xích lại gần nhau giữa hai quốc gia chịu nhiều sức ép từ các lệnh trừng phạt quốc tế. Những năm gần đây, Matxcơva và Bình Nhưỡng đã tăng cường hợp tác trên nhiều lĩnh vực, từ kinh tế, chính trị đến quân sự và văn hóa.

Năm 2024, hai bên ký hiệp ước quốc phòng, trong đó cam kết hỗ trợ lẫn nhau nếu một bên bị tấn công.

Cùng năm, Triều Tiên được cho là đã cử hàng nghìn binh sĩ sang Nga, tham gia hỗ trợ lực lượng nước này tại khu vực Kursk nhằm đối phó với các đợt phản công kéo dài của Ukraine.

Song song đó, hoạt động ngoại giao giữa hai nước cũng diễn ra sôi động.

Nhiều quan chức cấp cao của Nga đã tới thăm Triều Tiên trong thời gian gần đây, trong đó có Bộ trưởng Nội vụ Vladimir Kolokoltsev, người đang có mặt tại Bình Nhưỡng.

Theo phía Nga, cây cầu mới sẽ góp phần thúc đẩy thương mại, hợp tác kinh tế và các hoạt động giao lưu nhân đạo giữa vùng Viễn Đông Nga và Triều Tiên. Trong bối cảnh Triều Tiên vẫn bị cô lập trên trường quốc tế, các tuyến kết nối như vậy được đánh giá mang ý nghĩa chiến lược.

Hàn Quốc từng cảnh báo sự hỗ trợ từ Nga và Trung Quốc đang góp phần giúp nền kinh tế Triều Tiên phục hồi sau nhiều năm chịu tác động từ các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt, tình trạng cô lập và chi tiêu quân sự lớn.

Dù vậy, nền kinh tế Triều Tiên vẫn ở quy mô rất nhỏ. Theo ước tính của Seoul, GDP danh nghĩa của nước này vào năm 2024 chỉ khoảng 30 tỉ USD - chỉ bằng một phần rất nhỏ của nền kinh tế Hàn Quốc. Triều Tiên không công bố số liệu GDP chính thức của nước này.

Bình Nhưỡng từ lâu phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt lương thực, từng trải qua nạn đói nghiêm trọng trong thập niên 1990 và tiếp tục chịu ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch COVID-19.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tạm kết thúc vào sáng sớm ngày 12-4 và dự kiến sẽ nối lại trong ngày.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, Chính phủ Iran cho biết sau gần 15 giờ, các cuộc đàm phán đã kết thúc và các chuyên gia kỹ thuật từ cả hai phía sẽ trao đổi tài liệu. "Các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục bất chấp một số khác biệt còn lại", bài đăng viết, mặc dù không nói rõ khi nào đàm phán sẽ bắt đầu lại.

Một phóng viên truyền hình nhà nước Iran cho biết các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục trong ngày chủ nhật. Còn Hãng thông tấn FARS của Iran đưa tin Tehran và Washington không đạt được nhất trí về những bất đồng trong vòng đàm phán mới nhất.

Đài CNN dẫn lời một quan chức Nhà Trắng nói rằng các cuộc đàm phán đã kéo dài "15 giờ và vẫn đang tiếp diễn".

Đàm phán ở Islamabad, Pakistan, là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa Mỹ và Iran trong hơn một thập kỷ và là các cuộc thảo luận cấp cao nhất kể từ năm 1979. Kết quả của đàm phán có thể quyết định số phận của thỏa thuận ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần và việc mở lại eo biển Hormuz.

Phó tổng thống Mỹ JD Vance, đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Jared Kushner, ngồi xuống bàn đàm phán với Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi.

"Tâm trạng của cả hai bên đều thay đổi và không khí căng thẳng lên xuống thất thường trong suốt cuộc gặp", Hãng tin Reuters dẫn một nguồn tin của Pakistan mô tả vòng đàm phán đầu tiên.

Eo biển Hormuz vẫn là một trong những điểm chính gây "bất đồng nghiêm trọng" trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, Hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin.

Cũng theo hãng tin này, phía Mỹ đã đưa ra "những yêu cầu quá đáng" trong khi Iran vẫn kiên quyết bảo vệ những thành quả quân sự mà họ đã đạt được.

Một nguồn tin an ninh Iran nói với CNN rằng tình trạng của eo biển Hormuz sẽ không thay đổi cho đến khi Tehran và Washington đạt được một "khuôn khổ chung" để tiếp tục đàm phán.

Khi các cuộc đàm phán bắt đầu, quân đội Mỹ thông báo đang bắt đầu rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz. Quân đội Mỹ xác nhận hai tàu chiến của Washington đã đi qua eo biển và các điều kiện đang được thiết lập để rà phá thủy lôi, trong khi truyền thông nhà nước Iran phủ nhận bất kỳ tàu nào của Mỹ đã đi qua tuyến đường thủy này.

Trước đàm phán, một nguồn tin cấp cao của Iran nói với Reuters rằng Mỹ đã đồng ý giải phóng các tài sản bị đóng băng ở Qatar và các ngân hàng nước ngoài khác.

Ngoài việc giải phóng các tài sản ở nước ngoài, Tehran đang yêu cầu kiểm soát eo biển Hormuz, thanh toán tiền bồi thường chiến tranh và một lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực, bao gồm cả Lebanon.

Ngày 11-4, giờ địa phương, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông không bận tâm về kết quả các cuộc đàm phán Mỹ - Iran tại Pakistan, khẳng định rằng Washington đã giành được lợi thế trong cuộc chiến này.

"Việc chúng ta có đạt được thỏa thuận hay không không quan trọng với tôi. Lý do là vì chúng ta đã thắng. Chúng ta đang tiến hành các cuộc đàm phán rất sâu rộng với Iran. Chúng ta sẽ thắng bất kể điều gì xảy ra. Chúng ta đã đánh bại họ về mặt quân sự", ông Trump nhấn mạnh.

Tổng thống Mỹ cũng tuyên bố tàu của nước này đang rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz. "Chúng tôi sẽ mở cửa eo biển ngay cả khi chúng tôi không sử dụng nó, bởi vì có rất nhiều quốc gia khác trên thế giới sử dụng nó...", ông Trump nói.

Tin Gốc: https://tuoitre.vn/dam-phan-my-iran-gan-15-gio-that-thuong-bat-dong-van-ton-tai-20260412070155209.htm