NASA vừa công bố Cẩm nang hướng dẫn căn cứ Mặt Trăng (MBUG) gồm 9 trang, nêu chi tiết những công việc mà cơ quan này cần thực hiện để xây dựng căn cứ hoạt động lâu dài ở cực nam Mặt Trăng. Theo MBUG cùng một số tài liệu cũ, NASA sẽ thực hiện hàng chục vụ phóng tàu và đổ bộ, triển khai thành ba giai đoạn. Cơ quan này chưa tiết lộ bao nhiêu trong số đó có phi hành đoàn, nhưng cho biết sẽ bắt đầu với chuỗi nhiệm vụ không người lái.
Giai đoạn 1 gồm 25 vụ phóng và 21 lần hạ cánh nhằm thiết lập khả năng tiếp cận thường xuyên và ổn định đến bề mặt Mặt Trăng. Theo kế hoạch Xây dựng Căn cứ Mặt Trăng do NASA công bố ngày 24/3, giai đoạn này dự kiến hoàn thành năm 2029.
Giai đoạn 2, dự kiến diễn ra năm 2029-2032, gồm 27 vụ phóng và 24 lần hạ cánh, hướng đến xây dựng hạ tầng ban đầu cho căn cứ Mặt Trăng và các nhiệm vụ chở người hai lần mỗi năm.
Giai đoạn 3, từ năm 2032 đến một thời điểm chưa xác định, sẽ có thêm 29 vụ phóng và 28 lần hạ cánh để thiết lập công nghệ vận chuyển hàng hóa qua lại, đồng thời duy trì sự hiện diện liên tục của con người trên Mặt Trăng.
NASA nổi tiếng với thành tựu đưa con người đổ bộ Mặt Trăng trong chương trình Apollo 54 năm trước. Tuy nhiên, việc xây căn cứ ở cực nam thiên thể này đi kèm với nhiều thách thức hơn, bắt đầu từ những điều cơ bản như nguồn điện ổn định.
Theo MBUG, cực nam Mặt Trăng có môi trường ánh sáng khác biệt đáng kể so với những cao nguyên và đồng bằng gần xích đạo mà phi hành gia Apollo từng ghé thăm. Tại đây, Mặt Trời sẽ luôn ở vị trí thấp so với đường chân trời và tạo bóng đổ dài. Điều này gây khó khăn cho quá trình sản xuất điện, đồng thời khiến các hệ thống phải trải qua những khoảng thời gian dài rất lạnh và tối.
NASA cần nắm thông tin chính xác về điều kiện ánh sáng và hiệu suất của pin quang điện để chọn các thiết bị năng lượng phù hợp. Chúng cũng cần đủ bền để chịu được việc tiếp xúc với bụi Mặt Trăng tích điện sắc nhọn. Bên cạnh đó, NASA cần hiểu rõ môi trường Mặt Trăng để vận hành máy phát nhiệt đồng vị phóng xạ – loại pin hạt nhân tạo ra nhiệt và điện. Kế hoạch dài hạn của cơ quan này về năng lượng bao gồm việc xây lò phản ứng hạt nhân trên Mặt Trăng.
Việc đổ bộ Mặt Trăng với tần suất dày như kế hoạch mới sẽ gặp nhiều trở ngại. MBUG lưu ý rằng NASA cần phát triển hệ thống hạ cánh chính xác có thể hoạt động ở địa hình với tầm nhìn kém và hệ thống tránh chướng ngại vật.
Ngoài ra, còn nhiều ẩn số ít được đề cập trong tài liệu như phản ứng của cơ thể người khi sống dài ngày trong môi trường Mặt Trăng. Điều này bao gồm tác động của bụi Mặt Trăng, trọng lực nhỏ, tia vũ trụ gây ung thư cùng với những thách thức liên quan đến duy trì sự sống, tập thể dục, dinh dưỡng.
NASA cho biết, họ đang nỗ lực lấp đầy nhiều khoảng trống về công nghệ và dữ liệu, đồng thời chú ý đến những yếu tố cần phát triển trong chương trình Mặt Trăng để phục vụ mục tiêu xa hơn là đưa người lên Sao Hỏa. Những yếu tố này gồm dữ liệu về sức khỏe phi hành gia trong không gian sâu và phát triển hệ thống năng lượng hạt nhân trên bề mặt Mặt Trăng.
Ngoài công nghệ, một vấn đề lớn khác là chi phí. Vài năm qua, NASA đã gặp khó khăn trong việc đưa con người trở lại Mặt Trăng. Bất chấp thành công của Artemis II, chương trình Artemis đang đội ngân sách (tiêu tốn hơn 100 tỷ USD đến nay) và chậm tiến độ so với mục tiêu ban đầu là đưa người đổ bộ Mặt Trăng năm 2024.
Chỉ hai ngày sau vụ phóng tàu chở phi hành đoàn Artemis II, Nhà Trắng đã đề xuất cắt giảm 23% ngân sách của NASA, tương đương khoảng 5,6 tỷ USD. Dù NASA tuyên bố sẽ xây căn cứ Mặt Trăng với chi phí 20 tỷ USD, chỉ riêng chi phí ước tính cho một tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS), tên lửa mạnh nhất của NASA, đã là 2,5 tỷ USD.
Dù vậy, Jared Isaacman, Giám đốc NASA, vẫn đang nỗ lực đẩy mạnh các hoạt động Mặt Trăng nhằm hiện thực hóa mục tiêu của NASA với Mặt Trăng và Sao Hỏa. Tại Hội nghị chuyên đề Vũ trụ 2026 diễn ra ở Colorado Springs ngày 14/4, Isaacman nói NASA làm tốt nhất khi “theo đuổi và đạt được những điều gần như bất khả thi”. Ông nói: “Chúng tôi muốn đưa nhiều thứ đáp xuống Mặt Trăng, nếu một số thất bại thì cũng không sao. Chúng tôi sẽ học hỏi từ đó”.
Theo BGR, mặc dù Google chưa công bố chính thức qua thông cáo báo chí, nhưng nhiều người dùng YouTube Premium đã nhận được email thông báo về sự thay đổi này khi cố gắng nâng cấp lên gói Family.
Cụ thể, gói YouTube Premium Family sẽ tăng từ 22,99 USD lên 26,99 USD mỗi tháng. Người dùng cá nhân cũng sẽ thấy hóa đơn hằng tháng của mình tăng từ 13,99 USD lên 15,99 USD. Đối với gói Premium Lite, mức giá sẽ tăng từ 7,99 USD lên 8,99 USD. Ngoài ra, người đăng ký YouTube Music Premium cũng sẽ phải trả thêm, với mức giá mới là 11,99 USD thay vì 10,99 USD. Gói dành cho sinh viên cũng tăng từ 7,99 USD lên 8,99 USD.
Mức tăng giá cao nhất trong đợt này là 4 USD cho gói Family, đánh dấu lần điều chỉnh giá đầu tiên kể từ năm 2022. Gói đăng ký Premium thông thường đã tăng giá lần gần đây nhất vào năm 2023.
Trong khi việc tăng giá này gây thất vọng cho nhiều người dùng, YouTube vẫn cung cấp lựa chọn tiết kiệm thông qua gói Premium Lite, với các tính năng cơ bản như không có quảng cáo, phát video trong nền và tải xuống video. Gói Premium Lite có thể giúp người dùng tiết kiệm khoảng 7 USD mỗi tháng, tuy nhiên cũng có một số hạn chế về nội dung như không có quyền truy cập YouTube Music và một số tính năng khác.
Với việc YouTube đang nỗ lực chống lại việc sử dụng trình chặn quảng cáo, gói Premium trở thành một lựa chọn hấp dẫn để trải nghiệm YouTube mà không bị làm phiền bởi quảng cáo. Google đã thực hiện nhiều biện pháp để giảm thiểu việc sử dụng trình chặn quảng cáo, bao gồm cả việc chặn người dùng AdBlock trên Chrome.
Mặc dù vậy, việc tăng giá dịch vụ trong bối cảnh lạm phát tăng có thể khiến người dùng phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi quyết định nâng cấp hoặc hạ cấp gói đăng ký của mình. Bên cạnh gói đăng ký hằng tháng, người dùng cũng có thể chuyển sang gói hằng năm để giúp tiết kiệm hơn, dĩ nhiên sẽ yêu cầu khoản tiền chi trả ban đầu nhiều hơn.
Ngày 21-4, chính quyền bang Florida (Mỹ) thông báo mở cuộc điều tra hình sự nhằm xác định liệu trí tuệ nhân tạo (AI) có đóng vai trò trong vụ xả súng hàng loạt gây chết người tại Đại học bang Florida hồi năm ngoái hay không.
Theo người đứng đầu cơ quan tư pháp bang Florida James Uthmeier, quyết định điều tra được đưa ra sau khi các công tố viên xem xét các đoạn trao đổi giữa chatbot ChatGPT của OpenAI và nghi phạm nổ súng Phoenix Ikner.
Cụ thể, ông Uthmeier cho biết luật bang Florida quy định bất kỳ ai hỗ trợ hoặc tư vấn cho việc thực hiện tội phạm đều có thể bị xem là "đồng phạm" và phải chịu trách nhiệm tương đương với đối tượng trực tiếp gây án. Theo đó, ông Uthmeier nhấn mạnh nếu là con người, ChatGPT sẽ phải đối mặt với cáo buộc giết người.
Phản hồi về vụ việc, người phát ngôn của OpenAI khẳng định vụ xả súng tại Đại học bang Florida hồi năm ngoái là một thảm kịch, song ChatGPT không chịu trách nhiệm cho tội ác khủng khiếp này. ChatGPT chỉ cung cấp các câu trả lời mang tính tham khảo, dựa trên thông tin sẵn có rộng rãi trên mạng Internet và không khuyến khích hay thúc đẩy hành vi bất hợp pháp hoặc gây hại.
Người đại diện này cũng cho biết OpenAI đã xác định tài khoản ChatGPT liên quan đến nghi phạm và cung cấp cho cơ quan thực thi pháp luật ngay sau khi vụ việc xảy ra.
Theo yêu cầu của chính quyền bang Florida, trong 30 ngày, OpenAI phải nộp toàn bộ chính sách nội dung từ năm 2012 đến nay liên quan đến tự tử, tự hại, xả súng trường học và giết người hàng loạt.
Bang cũng yêu cầu các báo cáo nội bộ, email, nội dung chat về cách xử lý câu lệnh nhạy cảm, cùng nhiều dữ liệu và tài liệu khác. Chính quyền Florida tuyên bố sẽ xem xét cáo buộc "thực hành thương mại lừa đảo" nếu OpenAI quảng cáo ChatGPT an toàn cho trẻ em nhưng không cảnh báo rủi ro.
Đây không phải lần đầu OpenAI đối mặt kiện tụng liên quan đến bạo lực. Năm 2025, một gia đình ở California kiện công ty và đồng sáng lập Jony Ive, cáo buộc ChatGPT xúi giục con trai 16 tuổi tự tử sau hàng tháng trò chuyện. Trước đó, chatbot AI cũng bị kiện tại Florida vì bị cho là góp phần vào vụ tự tử của bé trai 14 tuổi.
Trên thực tế, các vụ xả súng hàng loạt thường diễn ra tại Mỹ, nơi quyền sở hữu súng được Hiến pháp nước này bảo vệ và có xu hướng lấn át lời kêu gọi siết chặt kiểm soát vũ khí. Thực trạng này diễn ra bất chấp sự ủng hộ rộng rãi của người dân Mỹ đối với các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn, trong đó có hạn chế bán các loại băng đạn dung lượng lớn.
Tuy nhiên thay vì chỉ tập trung vào các nhà sản xuất vũ khí, các công tố viên bang Florida đang xem xét liệu OpenAI có phải chịu trách nhiệm hình sự với tư cách pháp nhân hay không.
Người đứng đầu cơ quan tư pháp bang Florida James Uthmeier nhận định chính quyền đang bước vào một khía cạnh pháp lý chưa từng có tiền lệ với AI, song cần làm rõ liệu OpenAI có chịu trách nhiệm hình sự hay không.
IPv6 là phiên bản địa chỉ Internet mới, được phát triển để thay thế IPv4 - nền tảng đang bộc lộ nhiều hạn chế. Việc chuyển đổi sang IPv6 được xem là mở rộng hạ tầng Internet trong giai đoạn tiếp theo.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật và 5G phát triển nhanh, số lượng thiết bị kết nối tăng mạnh, nhu cầu về không gian địa chỉ và khả năng mở rộng mạng trở nên cấp thiết.
Theo số liệu năm 2025, Việt Nam đứng thứ 7 thế giới về tỷ lệ chuyển đổi IPv6, đạt 67,8%. Trung tâm Internet Việt Nam cho rằng việc chậm chuyển đổi có thể khiến tổ chức, doanh nghiệp gặp khó khăn khi tham gia môi trường số.
Để đạt mục tiêu 72% trong năm nay, kế hoạch 2026 đưa ra các chỉ tiêu cụ thể cho từng nhóm.
Với các doanh nghiệp viễn thông lớn như VNPT, Viettel, FPT Telecom và MobiFone, yêu cầu tối thiểu 95% thuê bao Internet băng rộng sử dụng IPv6. Các đơn vị phải duy trì tăng trưởng theo từng quý và giám sát thường xuyên hoạt động dịch vụ. Nhóm doanh nghiệp cung cấp Internet khác cần đạt tối thiểu 65% thuê bao IPv6.
Trong khi đó, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cloud, trung tâm dữ liệu và nội dung số phải sẵn sàng hạ tầng IPv6 cho hệ thống mạng, dịch vụ, đồng thời cấp IPv6 mặc định cho khách hàng. Một yêu cầu khác 100% website cung cấp dịch vụ của các tổ chức, doanh nghiệp phải kích hoạt IPv6.
Khối cơ quan nhà nước cũng nằm trong lộ trình chuyển đổi. Các bộ, ngành, địa phương được yêu cầu triển khai IPv6 cho trung tâm dữ liệu, cổng thông tin điện tử và các hệ thống công nghệ thông tin.
Cùng với việc mở rộng IPv6, Việt Nam bắt đầu thử nghiệm mô hình IPv6 only - mạng chỉ sử dụng IPv6 thay vì chạy song song với IPv4. Theo kế hoạch, mô hình này sẽ được thí điểm trên mạng băng rộng của doanh nghiệp viễn thông và các mạng nội bộ. Mạng truy cập của khối cơ quan nhà nước cũng sẽ triển khai IPv6 only.
Trung tâm Internet Việt Nam cho biết sẽ hỗ trợ thúc đẩy, triển khai, chuyển đổi IPv6 only cho các đơn vị thông qua công cụ giám sát, dữ liệu đo lường và các chương trình đào tạo kỹ thuật. Năm 2026, hội nghị thường niên VNNIC Internet Conference dự kiến được tổ chức với chủ đề về IPv6 only, nhằm chia sẻ kinh nghiệm triển khai và các mô hình thực tế.
