Có một nghịch lý đang diễn ra tại các cổng dự án nhà ở xã hội phía bắc. Cùng một bộ hồ sơ mua nhà, nếu người lao động tự đi làm thì mất nhiều tháng và thường bị trả lại vì thiếu giấy tờ. Nhưng nếu trao cho nhóm môi giới đứng ngay trước dự án thì chỉ mất 4 – 7 triệu đồng và vài ngày là xong.
Con số này không phải giả thuyết mà là mức giá xử lý hồ sơ được Công an tỉnh Bắc Ninh công bố ngày 17.3 khi khởi tố 5 bị can về tội “làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức” tại dự án Thống Nhất Smart City.
Trước đó 3 tháng, Công an tỉnh Thái Nguyên cũng đã khởi tố một nhóm tương tự tại dự án khu dân cư Đại Thắng.
Khi việc làm sai lại nhanh và chắc chắn hơn việc làm đúng thì lỗi không nằm ở người chọn đường tắt mà nằm ở chính con đường chính ngạch.
Về mặt pháp lý, hành vi làm giả giấy xác nhận đối tượng, giấy xác nhận điều kiện thu nhập, đơn xác nhận tiền lương rồi hợp thức hóa hồ sơ mua nhà ở xã hội cấu thành tội “làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức” theo điều 341 bộ luật Hình sự năm 2015.
Khung cơ bản tại khoản 1 quy định phạt tiền từ 30 – 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 2 năm.
Khung tại khoản 2 nâng lên từ 2 đến 5 năm tù nếu thuộc một trong các trường hợp định khung tăng nặng như làm giả từ 2 đến 5 tài liệu, thu lợi bất chính từ 10 đến dưới 50 triệu đồng.
Khung tại khoản 3 là 3 đến 7 năm tù nếu làm giả từ 6 tài liệu trở lên hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên. Công an tỉnh Thái Nguyên đã khởi tố theo khoản 3 điều 341.
Vấn đề là khi người mua ký vào bộ hồ sơ do môi giới lập khống, biết rõ mình không đủ điều kiện mà vẫn nộp cho chủ đầu tư, họ cũng đã đồng phạm với vai trò người sử dụng tài liệu giả để thực hiện hành vi trái pháp luật.
Đây không phải là suy đoán mà là hệ quả trực tiếp từ cấu trúc tội danh ghép của điều 341. Giấc mơ an cư trong trường hợp này có thể kết thúc bằng một bản án treo hoặc một bản án tù giam tùy vào mức độ hiểu biết và sự thành khẩn khi bị phát hiện.
Nhưng tập trung toàn bộ sự chú ý vào người mua và nhóm môi giới sẽ là cách tiếp cận sai. Hồ sơ mua nhà ở xã hội không phải thứ người ta tự lập rồi tự phê duyệt.
Theo quy trình được quy định tại Nghị định 100/2024/NĐ-CP, đã được sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 261/2025/NĐ-CP và Nghị định 54/2026/NĐ-CP, bộ hồ sơ phải đi qua ít nhất 3 lớp kiểm tra, gồm: chủ đầu tư tiếp nhận và đối chiếu điều kiện, Sở Xây dựng địa phương kiểm tra nhằm loại trừ việc một đối tượng được hỗ trợ nhiều lần và công an cấp xã phối hợp hậu kiểm thông tin thu nhập theo quy định mới tại Nghị định 54/2026.
Ba lớp kiểm tra đó, trên lý thuyết, đủ để một bộ hồ sơ khống không thể lọt qua. Thực tế lại cho thấy hàng trăm bộ đã lọt qua tại dự án Thống Nhất Smart City và dự án khu dân cư Đại Thắng.
Khi một cơ chế 3 lớp không chặn được hành vi được thực hiện công khai thì cơ chế đó chỉ tồn tại trên văn bản hoặc là có người ở một trong 3 lớp đã “nhắm mắt cho qua”.
Cả hai khả năng đều đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của cơ quan chức năng chứ không chỉ của nhóm môi giới bị khởi tố.
Chỉ thị số 34/CT-TTg ngày 11.12.2025 của Thủ tướng Chính phủ đã xác định rất rõ nguyên tắc trách nhiệm. UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về kết quả thực hiện chính sách phát triển, bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội trên địa bàn.
Bộ Xây dựng có trách nhiệm hướng dẫn, hoàn thiện hệ thống thông tin phục vụ hậu kiểm trên phạm vi cả nước và tổ chức kiểm tra chuyên đề. Bộ Công an có trách nhiệm chỉ đạo công an cấp xã xác nhận điều kiện thu nhập và điều tra các hành vi môi giới trái phép.
Cả 3 cấp đều được giao nhiệm vụ cụ thể. Thế nhưng từ tháng 12.2025 đến nay, chưa có địa phương nào công khai danh tính cán bộ Sở Xây dựng hoặc công an cấp xã đã ký xác nhận trên các bộ hồ sơ bị làm giả mà hàng trăm căn hộ đã được bán. Chưa có chủ đầu tư nào bị xử lý hành chính với lý do tiếp nhận hồ sơ không đủ điều kiện.
Một chính sách an sinh xã hội không thể chỉ được bảo vệ bằng việc khởi tố nhóm môi giới ở vòng ngoài. Nghị định 54/2026/NĐ-CP đã bổ sung cơ chế công khai danh sách người mua sau khi ký hợp đồng lên hệ thống thông tin quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản. Đồng thời giao công an cấp xã phối hợp hậu kiểm thu nhập trong các trường hợp cần thiết. Nhưng cơ chế hậu kiểm chỉ có ý nghĩa khi đi kèm một cơ chế truy trách nhiệm rõ ràng đối với người đã ký xác nhận sai.
Nếu một cán bộ xã ký xác nhận tình trạng nhà ở hoặc xác nhận thu nhập cho người không đủ điều kiện, hành vi đó có thể cấu thành tội “thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” theo điều 360 bộ luật Hình sự, hoặc tội “lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo điều 356 nếu có yếu tố vụ lợi.
Niềm tin vào chính sách an sinh xã hội không bị xói mòn bởi vài nhóm môi giới. Nó bị xói mòn khi người lao động thu nhập thấp sau khi tuân thủ đầy đủ quy định, vẫn nhìn thấy những căn hộ đáng lẽ dành cho mình được sang tay công khai với giá chênh lệch hàng trăm triệu đồng.
Một chính sách lớn không thể vận hành bằng những cú hích từ trên xuống mỗi khi có vụ việc nổi cộm. Nó phải vận hành bằng một cơ chế chịu trách nhiệm thường trực tại chính nơi bộ hồ sơ được ký xác nhận.
Từ 2 vụ án tại Bắc Ninh và Thái Nguyên, điều cần làm không phải là ban hành thêm chỉ thị hay thông tư. Cần làm ngay 3 việc cụ thể để thay đổi tình hình.
Thứ nhất là công khai trên cổng thông tin Sở Xây dựng danh tính đầy đủ của cán bộ đã ký xác nhận đối tượng và điều kiện thu nhập trên mỗi bộ hồ sơ được duyệt, kèm theo cơ chế khiếu nại của người dân.
Thứ hai là mở rộng điều tra các vụ án đã khởi tố theo hướng xem xét trách nhiệm hình sự của người ký xác nhận sai theo điều 360 hoặc điều 356 bộ luật Hình sự, không để dừng lại ở nhóm môi giới trung gian.
Thứ ba là bổ sung vào luật Nhà ở một điều khoản về trách nhiệm liên đới của chủ đầu tư khi tiếp nhận hồ sơ không đủ điều kiện, thay vì chỉ buộc người mua phải trả lại căn hộ.
Khi chịu trách nhiệm được phân bổ đều trên toàn bộ chuỗi xét duyệt, hành vi hợp thức hóa sẽ không còn chỗ để hình thành mặt bằng giá công khai như đã xảy ra.
Mục tiêu một triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030 không thể đạt được bằng những con số tiến độ trên báo cáo. Nó chỉ có ý nghĩa khi người công nhân thu nhập 8 triệu đồng/tháng tin rằng nếu mình tuân thủ đúng quy trình, mình sẽ có cơ hội.
Niềm tin một khi đã mất thì không thể khôi phục bằng cách khởi tố thêm vài nhóm môi giới mà chỉ có thể khôi phục bằng việc để người thu nhập thấp nhìn thấy cán bộ nào đã ký xác nhận sai phải chịu trách nhiệm hình sự tương xứng với hậu quả họ gây ra.
Đó không phải là một yêu cầu khắt khe mà là điều kiện tối thiểu để một chính sách an sinh xã hội giữ được tính chính danh.
Ngày 17.4, Công an tỉnh Đắk Lắk cho biết đã gửi thông tin, báo cáo Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) về vụ tai nạn khiến nam sinh lớp 12 tử vong trên quốc lộ 29.
Theo đó, vào khoảng 11 giờ 29 ngày 15.4, trên quốc lộ 29, đoạn qua xã Cư Pơng (Đắk Lắk) xảy ra vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng.
Nạn nhân được xác định là cháu V.Đ.Q (18 tuổi, ở xã Cư Pơng), điều khiển xe máy biển số 47AB - 325.78 lưu thông trên quốc lộ 29, theo hướng từ quốc lộ 14 đi xã Ea Kiết (Đắk Lắk).
Khi đến địa điểm trên, xe máy lao xuống mương thoát nước ở bên trái theo hướng ngược lại, V.Đ.Q tử vong tại bệnh viện.
Sau vụ việc, lãnh đạo Công an tỉnh Đắk Lắk đã chỉ đạo các đơn vị có liên quan phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk khẩn trương tiến hành điều tra, xác minh theo quy định của pháp luật.
Đồng thời, phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức thăm hỏi, động viên gia đình có nạn nhân tử vong do tai nạn giao thông. Nguyên nhân vụ tai nạn giao thông đang được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk thụ lý điều tra, xác minh theo quy định của pháp luật.
Đáng chú ý, khi có kết quả Công an tỉnh Đắk Lắk sẽ tổ chức họp báo công khai về kết quả điều tra, xác minh để thông báo rộng rãi đến các cơ quan thông tấn báo chí và quần chúng nhân dân.
Như Thanh Niên đã thông tin, ngày 15.4, vụ tai nạn khiến nam sinh lớp 12 tử vong đã được ghi lại bởi camera an ninh của người dân và được đăng tải lên mạng xã hội. Theo nội dung clip, nam sinh điều khiển xe máy chạy với tốc độ cao, lao xuống mương nước.
Theo hình ảnh clip ghi lại, vào thời điểm xảy ra vụ việc, có một chiếc xe mô tô chạy phía sau xe nam sinh lớp 12 nói trên, đã quay đầu rời khỏi hiện trường và 1 người đàn ông khác lái xe máy chạy ở chiều ngược lại cũng không dừng phương tiện ứng cứu nạn nhân.
Sáng 17/4, làm việc với Bộ Nội vụ, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Thanh tra Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu ngành nội vụ tiếp tục rà soát, tham mưu sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập, nhất là trong giáo dục và y tế. Đồng thời, cơ quan này phải đánh giá sau một năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, vận hành chính quyền địa phương hai cấp và xử lý dứt điểm các vướng mắc.
Người đứng đầu Chính phủ giao Bộ Nội vụ triển khai "năm cán bộ cơ sở", bảo đảm đủ số lượng, nâng cao chất lượng đội ngũ. Bộ cũng phải xây dựng hệ thống học liệu số dùng chung toàn quốc cho cán bộ cấp xã; nghiên cứu cơ chế liên thông nhân sự giữa khu vực công và tư, đề xuất giải pháp đột phá trong tuyển dụng, bố trí, sử dụng, đãi ngộ và tham mưu chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài.
Chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố đã được Chính phủ đặt ra từ tháng 4/2025 trong đề án tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo đó, Bộ Nội vụ được giao nghiên cứu lộ trình sắp xếp theo hướng tinh gọn, phục vụ trực tiếp đời sống cộng đồng dân cư.
Theo quy định hiện hành, thôn được tổ chức ở xã, gồm các tên gọi như thôn, làng, ấp, bản, buôn, bon, phum, sóc; tổ dân phố được tổ chức ở phường với các tên gọi như tổ dân phố, khu phố, khối phố, khóm, tiểu khu. Đến hết năm 2021, cả nước có hơn 90.000 thôn, tổ dân phố, trong đó khoảng 69.500 thôn và 20.900 tổ dân phố, với gần 297.800 người hoạt động không chuyên trách.
Thôn, tổ dân phố không phải cấp hành chính mà là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư trên cùng địa bàn cư trú, hoạt động theo nguyên tắc tự quản, chịu sự quản lý trực tiếp của chính quyền cấp xã và sự lãnh đạo của cấp ủy đảng, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch. Mỗi thôn có trưởng thôn, mỗi tổ dân phố có tổ trưởng; trường hợp cần thiết có thêm một phó.
Đối với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo sửa đổi; hướng dẫn triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia theo hướng tránh trùng lặp, lãng phí nguồn lực. Bộ này cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo hoàn thiện chính sách đối với học sinh, sinh viên, thanh niên dân tộc thiểu số; xây dựng đề án tạo việc làm, phát triển dịch vụ, kết nối lao động bền vững đến năm 2031.
Thanh tra Chính phủ được giao tập trung thanh tra các lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tham nhũng, tiêu cực; đồng thời đổi mới theo hướng không chỉ phát hiện, xử lý vi phạm mà còn phòng ngừa, cảnh báo, tổng kết thực tiễn, hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy phát triển. Cơ quan này cũng hướng dẫn địa phương xử lý dứt điểm các dự án gặp khó khăn trên địa bàn.
Văn phòng UBND TPHCM vừa truyền đạt kết luận của Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được tại hội thảo về giải pháp thúc đẩy tăng trưởng 2 con số trong bối cảnh đảm bảo ổn định năng lượng tại TPHCM.
Hội thảo thống nhất nhận định, để đạt được mục tiêu tăng trưởng 2 con số, thành phố không chỉ cần những giải pháp kinh tế thuần túy, mà phải triển khai giải pháp tổng thể, đồng bộ, bao trùm và mang tính đột phá. TPHCM cần phải hành động nhanh, mạnh, quyết liệt hơn để khẳng định vai trò là cực tăng trưởng quan trọng của cả nước.
Trong đó, cơ sở để TPHCM tăng trưởng 2 con số là truyền thống tiên phong thí điểm các cơ chế, chính sách, đi đầu trong đổi mới. Đây là bản sắc, tạo nền tảng kinh nghiệm, niềm tin cho thành phố triển khai các giải pháp đột phá trong giai đoạn tới.
Thành phố đã và đang tập trung đầu tư kết cấu hạ tầng với nhiều dự án lớn, nhất là hạ tầng giao thông, đường sắt đô thị, logistics. Bên cạnh nguồn vốn đầu tư công, TPHCM huy động mạnh mẽ nguồn lực từ khu vực tư nhân với quy mô, tỷ trọng ngày càng lớn.
Chủ tịch UBND TPHCM cho biết, các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị và cơ chế, chính sách đặc thù của Trung ương đã tạo những cú hích quan trọng để thành phố phát triển; mở rộng không gian chính sách, tháo gỡ vướng mắc thể chế, thủ tục đầu tư. Các cơ chế, chính sách đặc thù cũng giúp thành phố đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị, khởi công và triển khai nhiều dự án trọng điểm, quy mô lớn.
Đặc biệt, Trung ương đã thống nhất chủ trương ban hành cơ chế đặc thù mạnh mẽ hơn cho TPHCM, cho phép thành phố nghiên cứu xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, dự kiến trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại kỳ họp cuối năm 2026.
Chủ tịch UBND TPHCM nhìn nhận, đây sẽ là một đòn bẩy cực lớn, cú hích tạo thêm dư địa để thành phố phát huy đầy đủ vai trò trung tâm kinh tế lớn nhất của cả nước.
Từ những cơ sở trên, cùng với sự quan tâm, hỗ trợ của Trung ương, quyết tâm chính trị cao của thành phố và sự tin tưởng đồng hành của người dân, doanh nghiệp, TPHCM sẽ thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng 2 con số, tiếp tục giữ vững vai trò đầu tàu, động lực phát triển của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn mới.
Chủ tịch UBND TPHCM cũng nêu rõ, để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững, thành phố cần tiếp tục chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên tri thức, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo; chuyển đổi xanh, chuyển đổi số. Ngoài những động lực truyền thống, thành phố cần tập trung phát triển các động lực tăng trưởng mới.
Bên cạnh đó, TPHCM cần chủ động xây dựng kịch bản, phương án phát triển toàn diện, bao gồm kinh tế, năng lượng, chuỗi cung ứng và đô thị hiện đại. Vấn đề trọng tâm hiện nay là bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định cho sản xuất và đời sống; thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu năng lượng theo hướng xanh và hiệu quả; nâng cao năng lực dự báo, điều hành và xây dựng các kịch bản ứng phó với biến động năng lượng toàn cầu.
