Những dấu hiệu đột quỵ có thể xuất hiện vào ban đêm, khi cơ thể đang nghỉ ngơi, khiến người bệnh dễ chủ quan hoặc bỏ qua. Do đó, khi xuất hiện các triệu chứng thần kinh bất thường vào ban đêm, người mắc không nên xem nhẹ, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Dưới đây là những dấu hiệu khi xuất hiện vào ban đêm có thể là cảnh báo đột quỵ đang đến gần:
Nếu đang nghỉ ngơi hoặc trong lúc ngủ mà đột ngột xuất hiện cảm giác tê, yếu hoặc mất lực ở một bên tay, chân hoặc nửa khuôn mặt, nhưng các triệu chứng này chỉ kéo dài vài phút rồi tự biến mất, thì cần đặc biệt cảnh giác. Đây là biểu hiện điển hình của thiếu máu não cục bộ thoáng qua (TIA).
Theo Hiệp hội Đột quỵ Mỹ (ASA), TIA là tình trạng cần được xử lý khẩn cấp vì khoảng 1/3 người gặp TIA sẽ bị đột quỵ thật sự. Khoảng 5 – 10 % trong số đó xảy ra đột quỵ trong vòng 48 giờ đến 7 ngày sau. Tuy nhiên, chính vì chỉ kéo dài vài phút rồi tự hết mà nhiều người nhầm với tình trạng tê tay do nằm sai tư thế.
Nếu bỗng dưng giật mình nửa đêm do một cơn nhức đầu dữ dội, xuất hiện đột ngột thì có thể là dấu hiệu nguy hiểm của đột quỵ. Nguyên nhân cơn nhức đầu dữ dội và đột ngột này có thể do các biến cố mạch máu não, đặc biệt là đột quỵ xuất huyết. Cơn đau thường đến nhanh, đạt đỉnh chỉ trong vài giây hoặc vài phút, có thể kèm theo buồn nôn hoặc cứng cổ.
Nguyên nhân là do mạch máu não bị vỡ hoặc áp lực trong sọ tăng đột ngột, gây kích thích mạnh lên các cấu trúc thần kinh.
Một dấu hiệu khác cần chú ý là tình trạng nhìn mờ hoặc mất thị lực đột ngột ở một bên mắt khi giật mình tỉnh giấc vào ban đêm. Hiện tượng này là mất thị lực thoáng qua, một dạng triệu chứng của TIA thường gặp. Người bệnh có thể cảm thấy như có một màn che trước mắt nhưng sau vài phút thì thị lực trở lại bình thường.
Nguyên nhân là do dòng máu đến võng mạc hoặc vùng não xử lý thị giác bị gián đoạn tạm thời. Dù hồi phục nhanh, đây vẫn là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ tắc mạch nghiêm trọng hơn.
Chóng mặt nhẹ có thể do nhiều nguyên nhân lành tính. Thế nhưng, nếu đột ngột cảm thấy chóng mặt dữ dội, đứng không vững hoặc đi loạng choạng khi thức dậy ban đêm thì cần đặc biệt cảnh giác.
Đột quỵ ở vùng tiểu não hoặc thân não thường biểu hiện bằng mất thăng bằng và chóng mặt. Khác với chóng mặt thông thường, tình trạng này thường xuất hiện rất đột ngột và có thể kèm theo buồn nôn, nhìn đôi hoặc khó phối hợp động tác. Nguyên nhân là do lưu lượng máu đến vùng kiểm soát thăng bằng của não bị giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giữ ổn định cơ thể, theo Healthline.
Tiến sĩ Aswini Panigrahi, bác sĩ thận tại Bệnh viện chuyên khoa thận Apollo Dialysis (Ấn Độ), cảnh báo rằng người bệnh tiểu đường có nguy cơ cao bị ảnh hưởng đến thận, do đó tuân thủ một chế độ ăn uống lành mạnh càng quan trọng hơn, theo tờ Hindustan Times.
Tiến sĩ Panigrahi giải thích: Khi đường huyết duy trì ở mức cao trong thời gian dài, các mạch máu nhỏ cung cấp cho thận sẽ bị tổn thương; do đó, việc lọc chất thải từ máu của thận trở nên suy yếu. Tuy nhiên, chế độ ăn uống có thể góp phần giúp bảo tồn chức năng thận.
Bác sĩ Panigrahi chỉ ra những sai lầm thường gặp trong chế độ ăn uống hằng ngày.
Tiêu thụ quá nhiều muối: Ăn quá nhiều muối trong các bữa ăn hằng ngày, đặc biệt là thực phẩm đóng gói, đồ ăn nhẹ, đồ muối chua và bữa ăn chế biến sẵn chứa lượng natri quá mức. Điều này làm tăng huyết áp, gây căng thẳng ảnh hưởng đến thận.
Thực phẩm chế biến sẵn: Các loại thực phẩm ăn liền, bữa ăn chế biến sẵn và thịt đóng gói chứa lượng natri cao, chất béo không lành mạnh và chất bảo quản, có thể gây hại nhiều mặt cho cơ thể.
Chế độ ăn giàu protein một cách bất thường: Nhiều người tập trung vào xây dựng khối lượng cơ bắp mà thực hiện chế độ ăn giàu protein mà không có sự hướng dẫn của chuyên gia y tế. Bác sĩ Panigrahi cảnh báo: Tiêu thụ lượng lớn protein có thể gây thêm áp lực cho thận. Đối với người bệnh tiểu đường hoặc có dấu hiệu suy giảm chức năng thận sớm, tiêu thụ quá nhiều protein có thể dẫn đến suy chức năng thận nặng hơn, theo Hindustan Times.
Tiêu thụ quá nhiều đường: Ăn quá nhiều đường hoặc carbohydrate tinh chế như bánh mì trắng, kẹo, đồ uống có đường có thể khiến đường huyết tăng vọt nhanh chóng, dẫn đến các biến chứng dài hạn như suy thận.
Để bảo vệ thận, bác sĩ Panigrahi khuyến nghị:
Hạn chế ăn muối, tránh thực phẩm đóng gói và chế biến sẵn. Tự nấu ăn tại nhà là cách tốt nhất.
Ăn chế độ ăn cân bằng bao gồm rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và thực phẩm giàu chất béo lành mạnh (như các loại hạt).
Đảm bảo lượng protein nạp vào ở mức cân bằng và được hướng dẫn bởi chuyên gia.
Uống đủ nước để duy trì mức đường huyết tốt.
Cuối cùng, bác sĩ khuyên người bệnh tiểu đường phải theo dõi đường huyết thường xuyên, kiểm tra định kỳ và thực hiện các xét nghiệm chức năng thận.
Một bác sĩ khuyến khích mọi người nên thực hiện thói quen sau đây vì nó có thể giúp giảm thiểu rủi ro tim mạch, đột quỵ mà mọi người phải đối mặt ngay khi vừa thức dậy.
Hầu hết mọi người đều bắt tay ngay vào các hoạt động hằng ngày khi ngủ dậy, nhưng đây chính là thời điểm quy trình sinh học nguy hiểm bắt đầu vận hành. Sau nhiều giờ ngủ, cơ thể trải qua sự chuyển đổi đột ngột làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu não và nhồi máu cơ tim.
Bác sĩ Alberto Sanagustín, đang làm việc tại Tây Ban Nha, giải thích tại sao vào sáng sớm, đặc biệt là từ 6 đến 10 giờ sáng, lại ghi nhận số lượng lớn các biến cố tim mạch. Nguyên nhân là do một chuỗi các phản ứng nội bộ được kích hoạt khi thức dậy.
Chính vì vậy, bác sĩ khuyên hãy đặt 1 ly nước hoặc một chai nước ngay cạnh giường, điều này sẽ giúp ích rất nhiều cho bạn, theo tờ Express (Anh).
Bác sĩ Sanagustín giải thích: Có thể giúp ngăn ngừa mối nguy hiểm này bằng cách uống một ly nước ở nhiệt độ phòng ngay khi thức dậy, thậm chí trước cả khi ra khỏi giường. Bước đơn giản này có tác dụng tích cực ngay lập tức đối với hệ tuần hoàn. Nước hỗ trợ bù nước cho cơ thể và khuyến khích máu lưu thông được thông suốt hơn. Quan trọng hơn, theo bác sĩ, điều này "gửi tín hiệu ngay lập tức" đến cơ thể để điều chỉnh các mạch máu và tăng huyết áp vừa đủ để chống lại việc mất thăng bằng. Ông mô tả đây là cách không chỉ giúp lưu thông máu an toàn mà còn tăng cường quá trình hydrat hóa tổng thể cho các cơ quan, theo Express.
Khi vừa thức dậy, não bộ giải phóng một lượng lớn cortisol và adrenaline để “đánh thức” cơ thể và chuẩn bị cho ngày mới. Tuy nhiên, đây cũng là các hormone gây căng thẳng. Theo bác sĩ Sanagustín, sự gia tăng đột ngột này có thể khiến động mạch trở nên cứng hơn, co lại, làm tim phải chịu áp lực tăng lên. Chính sự tăng huyết áp vào buổi sáng này được xem là một trong những yếu tố nguy cơ đầu tiên trong ngày.
Cùng lúc đó, cơ thể còn giải phóng một chất gọi là PAI-1. Theo bác sĩ Sanagustín, chất này làm suy giảm cơ chế “tự làm sạch” của cơ thể - vốn có nhiệm vụ phá vỡ các cục máu đông nhỏ có thể hình thành khi dòng máu đang ở trạng thái nhạy cảm nhất. Vì vậy, uống một cốc nước ngay sau khi thức dậy được xem là bước khởi đầu đơn giản nhưng quan trọng, giúp bảo vệ hệ tim mạch trước những biến đổi sinh học bất lợi này.
TP HCM ghi nhận 940 trẻ mắc bệnh tay chân miệng trong tuần qua, tăng 42,7% so với trung bình 4 tuần trước đó, nâng tổng số ca mắc từ đầu năm vượt 9.100. Theo dữ liệu giám sát, chủng virus EV71 hiện chiếm 56% mẫu bệnh phẩm, với sự xuất hiện của biến thể C1 mang độc lực cao và có khả năng "né miễn dịch", khiến trẻ dù từng mắc tay chân miệng vẫn có nguy cơ tái nhiễm.
BS.CK1 Võ Thành Luân, Phó Khoa Hồi sức tích cực Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết chủng EV71 thường gây bệnh nặng hơn các chủng khác, tuy nhiên lại dễ bị bỏ sót vì trẻ nổi ban rất ít hoặc kín đáo. Nhiều trường hợp trẻ vào viện trong tình trạng nguy kịch, suy hô hấp, sốc tim mà không hề có hồng ban hay loét miệng rõ rệt.
Virus ít biểu hiện tổn thương da mà tấn công thẳng vào hệ thần kinh trung ương, gây tổn thương nghiêm trọng các cơ quan và tử vong nhanh chóng chỉ trong vòng 12-24 giờ. Hầu hết các trường hợp nhập viện trễ trong tình trạng nguy kịch đều ít nổi hồng ban hoặc nổi kín đáo dẫn đến bỏ sót bệnh.
Theo bác sĩ Luân, khi bệnh bắt đầu có dấu hiệu tác động lên hệ thần kinh, mỗi phút giây chậm trễ đều có thể ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ. Phụ huynh cần đưa con mình đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu phát hiện các biểu hiện báo động sau, ngay cả khi không thấy hồng ban hay loét miệng:
Giật mình chới với là dấu hiệu báo động đỏ. Trẻ giật mình nẩy người khi bắt đầu ngủ hoặc ngay cả khi đang thức. Nếu tần suất 2 lần trong 30 phút, đây là tình trạng nguy hiểm.
Bên cạnh đó, cần cảnh giác khi trẻ sốt trên kéo dài hơn 48 giờ và không đáp ứng với các loại thuốc hạ sốt thông thường. Trẻ đi đứng loạng choạng, mất thăng bằng, run chi, tay chân yếu hoặc ngồi không vững. Trẻ nôn vọt, nôn nhiều lần trong ngày; quấy khóc dai dẳng, lừ đừ hoặc trằn trọc không yên.
Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh tay chân miệng. Việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ và can thiệp hồi sức tích cực tùy theo mức độ nặng. Nếu phát hiện sớm ở giai đoạn đầu, trẻ có cơ hội hồi phục tốt. Ngược lại, nếu chậm trễ do chủ quan, virus EV71 sẽ gây tổn thương não bộ và tim mạch không thể hồi phục. Trẻ sẽ rơi vào trạng thái sốc, tổn thương đa cơ quan, phù phổi cấp với nguy cơ tử vong rất cao hoặc để lại di chứng thần kinh nặng nề lâu dài.
Tay chân miệng lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ người bệnh. Để bảo vệ trẻ, phụ huynh cần thực hiện nguyên tắc "3 sạch" theo khuyến cáo của Bộ Y tế, gồm bàn tay sạch, ăn uống sạch, môi trường sạch.
Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng cho cả trẻ và người chăm sóc. Ăn chín, uống sôi, tuyệt đối không dùng chung vật dụng cá nhân hay mớm thức ăn cho trẻ. Thường xuyên khử khuẩn bề mặt tiếp xúc và đồ chơi. Cách ly trẻ bệnh tại nhà tối thiểu 10-14 ngày đầu của bệnh.
"Cần ghi nhớ các dấu hiệu nguy hiểm, theo dõi sát và đưa trẻ nhập viện sớm ngay khi có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào, kể cả khi không thấy hồng ban hay loét miệng", bác sĩ Luân nhấn mạnh.
