Câu chuyện tưởng như riêng tư ấy thực ra không hiếm gặp. Bạo lực gia đình vẫn tồn tại, lặng lẽ và dai dẳng.
Vì sao một vấn đề đã được nhắc đến nhiều năm, có luật pháp điều chỉnh, có truyền thông cảnh báo… vẫn chưa thể chấm dứt?
Không ít nạn nhân của bạo lực gia đình chọn cách im lặng. Có người vì sợ, có người vì xấu hổ, có người vì nghĩ “chuyện trong nhà thì đóng cửa bảo nhau”. Chính sự im lặng ấy vô tình trở thành “lá chắn” cho hành vi bạo lực tiếp diễn.
Một người phụ nữ từng chia sẻ: “Bị đánh nhiều lần nhưng không dám nói với ai. Sợ con cái bị ảnh hưởng, sợ hàng xóm dị nghị, sợ gia đình hai bên xấu hổ”. Những nỗi sợ rất đời thường, nhưng lại đủ lớn để giữ người ta ở lại trong một vòng xoáy tổn thương.
Khi không có tiếng nói, bạo lực không bị phát hiện, không bị ngăn chặn. Và rồi, nó lặp lại như một thói quen xấu, ngày càng khó dừng.
Dù xã hội đã thay đổi, nhưng đâu đó vẫn còn những suy nghĩ cũ kỹ: “Chồng nóng tính một chút cũng bình thường”, “vợ phải nhẫn nhịn để giữ hòa khí gia đình”, hay “vợ chồng phải đóng cửa dạy nhau”.
Những quan niệm ấy tưởng chừng vô hại, lại chính là mảnh đất để bạo lực tồn tại. Khi hành vi sai trái được “bình thường hóa”, người gây bạo lực dễ biện minh, còn nạn nhân thì dễ chấp nhận.
Ở nhiều gia đình, con cái lớn lên trong môi trường có bạo lực cũng dễ coi đó là điều “quen thuộc”. Một đứa trẻ chứng kiến cha đánh mẹ, hoặc cha mẹ thường xuyên mắng chửi nhau, có thể mang theo những tổn thương tâm lý kéo dài, thậm chí lặp lại hành vi đó khi trưởng thành.
Cuộc sống hiện đại mang đến nhiều cơ hội, nhưng cũng kéo theo không ít áp lực: công việc, tài chính, mối quan hệ… Khi không kiểm soát được cảm xúc, những áp lực ấy có thể bùng phát thành xung đột trong gia đình.
Một người đàn ông thất nghiệp, áp lực kinh tế đè nặng. Một người phụ nữ vừa đi làm vừa lo toan việc nhà. Những mâu thuẫn nhỏ tích tụ theo thời gian… Tất cả có thể trở thành “giọt nước tràn ly”.
Điều đáng nói là thay vì tìm cách giải quyết bằng đối thoại, nhiều người lại chọn cách trút giận bằng lời nói hoặc hành vi bạo lực. Và người thân – những người gần gũi nhất – lại trở thành đối tượng chịu đựng.
Không thể phủ nhận rằng hệ thống pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình đã ngày càng hoàn thiện. Các quy định xử lý hành vi bạo lực, bảo vệ nạn nhân, hỗ trợ khẩn cấp… đã được ban hành.
Tuy nhiên trong thực tế, việc áp dụng vẫn còn nhiều rào cản. Nhiều nạn nhân không biết đến quyền của mình, hoặc biết nhưng không dám sử dụng. Một số trường hợp, khi cơ quan chức năng can thiệp, nạn nhân lại xin “giải hòa” vì muốn giữ hòa khí gia đình.
Bên cạnh đó, việc phát hiện và xử lý bạo lực gia đình cũng không dễ dàng, bởi nó thường diễn ra trong không gian riêng tư, ít có chứng cứ rõ ràng.
Ở không ít nơi, khi nghe tiếng cãi vã, xô xát trong một gia đình, hàng xóm thường chọn cách đứng ngoài. Một phần vì ngại va chạm, phần khác vì nghĩ đó là chuyện riêng.
Nhưng chính sự thờ ơ ấy có thể khiến bạo lực kéo dài. Nếu có sự lên tiếng kịp thời, sự can thiệp từ cộng đồng hoặc chính quyền địa phương, nhiều vụ việc có thể được ngăn chặn sớm.
Giữ gìn hạnh phúc gia đình là điều đáng trân trọng, nhưng không thể vì thế mà bỏ qua những hành vi gây tổn thương.
Để bạo lực gia đình không còn âm ỉ, có lẽ không chỉ cần những giải pháp lớn, mà còn cần thay đổi từ những điều rất nhỏ. Đó là cách mỗi người học cách kiểm soát cảm xúc, biết dừng lại trước khi lời nói trở nên tổn thương. Là việc xây dựng thói quen đối thoại trong gia đình, thay vì im lặng hoặc áp đặt.
Đó cũng là việc dạy con trẻ về sự tôn trọng, về cách giải quyết mâu thuẫn không dùng bạo lực. Một thế hệ lớn lên trong môi trường lành mạnh sẽ có nhiều khả năng tạo ra những gia đình tích cực hơn.
Bạo lực gia đình không chỉ ảnh hưởng đến một cá nhân hay một gia đình, mà còn tác động đến cả xã hội. Những tổn thương tâm lý, những đứa trẻ lớn lên trong sợ hãi, những mối quan hệ đổ vỡ…, tất cả đều để lại hệ lụy lâu dài.
Vì vậy đã đến lúc cần nhìn nhận rõ: bạo lực gia đình không phải là chuyện riêng. Đó là vấn đề chung, cần sự vào cuộc của cả hệ thống, từ pháp luật, cộng đồng đến từng cá nhân.
Ai cũng mong muốn trở về nhà sau một ngày dài tìm thấy sự bình yên và yêu thương. Nhưng với những người đang sống trong bạo lực, ngôi nhà lại trở thành nơi đáng sợ nhất.
Chấm dứt bạo lực gia đình không phải là việc dễ dàng, càng không thể làm trong một sớm một chiều. Nhưng nếu mỗi người dám lên tiếng, dám thay đổi, và dám nói “không” với bạo lực, thì những cánh cửa khép kín kia sẽ không còn che giấu những tổn thương.
Để căn nhà thật sự là nơi để trở về – không phải để chịu đựng, mà là mái ấm, là nơi cảm nhận được sự được yêu thương.
Ngày 17-4, Công an TP Hà Nội đã đưa ra khuyến cáo phòng ngừa nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân từ dịch vụ chụp ảnh tự động - photobooth.
Theo công an, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, nhiều tiện ích công nghệ phục vụ đời sống dân sinh ngày càng trở nên phổ biến. Trong đó dịch vụ photobooth kết hợp mã QR đang phát triển nhanh tại các đô thị lớn, đặc biệt ở trung tâm thương mại, sự kiện, lễ hội và các không gian công cộng.
Chỉ với vài thao tác đơn giản, người dùng có thể chụp ảnh, nhận ảnh in tại chỗ, tải ảnh số về điện thoại thông qua quét mã QR.
Tuy nhiên công an cho hay bên cạnh sự tiện lợi, loại hình dịch vụ này cũng tiềm ẩn nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân nếu hệ thống không bảo đảm an toàn thông tin.
Theo cảnh báo từ cộng đồng an ninh mạng, nhiều hệ thống photobooth hiện tồn tại lỗ hổng bảo mật, khiến hình ảnh cá nhân có thể bị truy cập trái phép, thậm chí trở thành dữ liệu công khai trên Internet mà người dùng không hay biết.
Điều này không chỉ xâm phạm quyền riêng tư mà còn có thể bị lợi dụng phục vụ các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng.
Qua thực tế hoạt động của các trạm photobooth trên địa bàn Hà Nội đang đứng trước nguy cơ rò rỉ dữ liệu cá nhân thông qua mã QR.
Hiện nay photobooth chủ yếu vận hành theo cơ chế sau khi chụp ảnh, hệ thống sẽ lưu dữ liệu trên máy chủ và cung cấp cho người dùng một đường dẫn truy cập thông qua mã QR.
Khi quét mã, người dùng được dẫn tới trang chứa ảnh để tải xuống hoặc chia sẻ.
Song theo phân tích của các chuyên gia, nhiều hệ thống đang sử dụng cơ chế tạo đường dẫn đơn giản, dựa trên các mã định danh có tính tuần tự hoặc dễ suy đoán.
Nếu không có biện pháp xác thực quyền truy cập, người khác có thể thay đổi mã trong đường dẫn để truy cập dữ liệu của người dùng.
"Đây là dạng lỗ hổng bảo mật điển hình, tiềm ẩn nguy cơ làm lộ ảnh cá nhân, ảnh gia đình, ảnh trẻ em hoặc các dữ liệu nhạy cảm mà chủ sở hữu không hề hay biết", Công an TP Hà Nội thông tin.
Đáng chú ý, công an cho biết lỗ hổng này không đòi hỏi thủ đoạn kỹ thuật quá phức tạp. Nếu hệ thống không kiểm soát truy cập chặt chẽ, kẻ xấu có thể lợi dụng để thu thập dữ liệu với số lượng lớn thông qua các công cụ tự động.
Trong bối cảnh công nghệ AI và nhận diện khuôn mặt phát triển nhanh, dữ liệu hình ảnh bị lộ có thể bị khai thác để giả mạo danh tính, tạo hồ sơ giả, phục vụ hành vi lừa đảo, sử dụng cho các mục đích trái phép khác trên không gian mạng.
Từ tình hình trên, Công an thành phố Hà Nội khuyến cáo người dân không chia sẻ công khai đường link ảnh photobooth trên mạng xã hội hoặc gửi cho nhiều người khi chưa kiểm soát được phạm vi truy cập.
Các đường dẫn này có thể bị truy cập tự do nếu hệ thống không có cơ chế bảo mật phù hợp.
Không mặc định các thiết bị công nghệ đặt tại nơi công cộng đều an toàn. Người dân cần chú ý đến mức độ bảo mật của hệ thống trước khi sử dụng, nhất là với các thiết bị không có thông tin rõ ràng về đơn vị vận hành.
Nên tải hình ảnh về thiết bị cá nhân và chủ động xóa dữ liệu khỏi hệ thống nếu có thể. Việc này giúp giảm nguy cơ dữ liệu bị lưu trữ lâu dài trên các máy chủ không bảo đảm an toàn.
Không sử dụng các trạm photobooth không rõ nguồn gốc, không có thông tin về đơn vị quản lý, vận hành. Những thiết bị đặt tại nơi công cộng nhưng thiếu quản lý chặt chẽ có thể tiềm ẩn nguy cơ xâm phạm thông tin cá nhân.
Cần cảnh giác cao độ với các mã QR lạ hoặc không rõ nguồn gốc. Các mã QR này có thể dẫn tới đường link độc hại, trang web giả mạo hoặc bị lợi dụng để thu thập thông tin, dữ liệu của người dùng.
Năm 2024, Sarah Dallas tốt nghiệp tiến sĩ ngành Kỹ thuật sinh học tại Đại học Edinburgh, Scotland. Thời điểm đó, khoản nợ sinh viên của cô lên tới 76.000 bảng, bao gồm khoản vay ban đầu và lãi.
Sarah nộp hơn 200 đơn ứng tuyển cho nhiều vị trí trong suốt 16 tháng, từ nhân viên mới đến chuyên gia cao cấp, thậm chí cả thực tập không lương. Khoảng 90% nhà tuyển dụng không phản hồi. Với 10% còn lại, cô được phỏng vấn ba lần và đều bị từ chối do "quá đủ tiêu chuẩn" cho vị trí thấp, nhưng "thiếu kinh nghiệm" cho vai trò cao hơn. "Việc bị từ chối liên tục khiến tôi có cảm giác như mắc kẹt trong một hố đen", Sarah Dallas nói.
Để duy trì cuộc sống, cô làm biên tập viên tự do cho một tạp chí khoa học với thu nhập 600 bảng mỗi tháng, đồng thời vay thấu chi 8.000 bảng. Đến cuối năm 2025, cô mới nhận công việc đầu tiên là kỹ thuật viên phòng thí nghiệm với mức lương 28.500 bảng mỗi năm.
Hiện tại, thu nhập chính của cô khoảng 1.800 bảng mỗi tháng. Tuy nhiên, chỉ riêng tiền thuê nhà (1.025 bảng), hóa đơn (500 bảng) và trả nợ thấu chi (300 bảng) đã lên tới 1.825 bảng.
Sarah phải tiếp tục làm thêm tự do khoảng 40 giờ mỗi tháng. Khoản thu nhập phụ 600 bảng giúp cô chi trả tiền ăn uống, đi lại và tiết kiệm được 50 bảng. Cô cho biết mỗi tháng đóng 37 bảng cho khoản nợ học phí và đến nay mới trả được 95 bảng.
"Tôi không nghĩ cuộc sống ở tuổi 32 lại như vậy. Thu nhập chính dành hết cho các hóa đơn, còn công việc làm thêm mới giúp tôi tồn tại", cô cho biết.
Tình trạng "thừa tiêu chuẩn nhưng thiếu kinh nghiệm" đang là nghịch lý với nhiều người có bằng tiến sĩ tại Anh. Theo khảo sát do Times Higher Education trích dẫn, 42% tiến sĩ tại nước này tiếp tục làm việc trong môi trường học thuật sau một năm tốt nghiệp. Số còn lại chuyển sang khối doanh nghiệp nhưng gặp rào cản vì chưa từng đi làm.
Báo cáo "Kỹ năng người trưởng thành" của OECD năm 2025 cũng chỉ ra Anh nằm trong nhóm có tỷ lệ lao động làm việc không phù hợp trình độ cao nhất khối, khoảng 37%. Điều này khiến thu nhập trung bình của họ giảm 18% so với người làm đúng chuyên môn.
Tiến sĩ Isaiah Hankel, chuyên gia tư vấn nghề nghiệp, tác giả cuốn The Power of a PhD, nhận định rào cản không nằm ở tấm bằng, mà ở cách ứng viên định vị bản thân. Ông cho biết nhiều tiến sĩ viết hồ sơ theo hướng nghiên cứu, trong khi doanh nghiệp cần bản tóm tắt ngắn gọn, tập trung vào kỹ năng làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, phân tích dữ liệu và quản lý dự án.
Ông khuyên người tìm việc cần nhanh chóng bù đắp kinh nghiệm thực tế qua các dự án ngắn hạn, thực tập, công việc tự do hoặc hoạt động tình nguyện. Việc có thêm trải nghiệm thực tế trong vài tháng sẽ giúp lấp đầy khoảng trống kinh nghiệm mà các nhà tuyển dụng lo ngại.
Giữa tháng 3, xã Sơn Lộ, tỉnh Cao Bằng chào đón đoàn tình nguyện "Kỷ yếu trên bản" bằng một trận mưa rừng. Con đường đất dẫn vào xã vốn đã khó đi, nay biến thành những rãnh bùn đỏ quạch. Những chiếc ôtô chở gần 100 thành viên phải nhích từng mét. Nhiều lần họ phải xuống đẩy xe vượt vũng lầy.
"Cảnh chúng tôi hay gặp trong 7 năm đi chụp ảnh ở vùng cao", Lưu Minh Khương, 32 tuổi, trưởng đoàn nói. "Mỗi lần thấy mệt mỏi, tôi lại nhớ nụ cười của đám trẻ khi thấy mình trong khung hình làm động lực".
Khương là người dân tộc Tày, quê ở bản Cây Thị, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang cũ (nay là Bắc Ninh), làm nhiếp ảnh tự do tại Hà Nội. Năm 2019, trong chuyến đi săn ảnh tại Y Tý (Lào Cai), anh mang theo chiếc máy in ảnh. Thấy đám trẻ vây quanh, anh chụp và in tặng vài tấm.
"Hôm đó tôi chỉ mang đủ giấy in 5 tấm ảnh. Những đứa trẻ còn lại chạy theo xe, ánh mắt hụt hẫng khi thấy bạn có ảnh còn mình thì không khiến tôi áy náy", chàng trai 32 tuổi kể. Anh tự hứa sẽ quay lại để tất cả đều có ảnh.
Từ tiếc nuối đó, Khương nảy ra ý tưởng chụp ảnh kỷ yếu cho mọi học sinh từ mầm non đến trung học cơ sở vùng cao. Thời gian đầu chỉ có anh và mấy người bạn cùng làm. Với thu nhập của thợ ảnh tự do, việc tự túc kinh phí cho những chuyến đi dài ngày là bài toán khó. Anh dành dụm tiền lương, tranh thủ ngày trống lịch khách để lên đường. Họ thường chỉ đến được một, hai trường mỗi năm. Có chuyến, Khương một mình chạy xe máy hàng trăm km, mang theo máy ảnh, máy in lên với lũ trẻ. Anh thường xin ngủ nhờ tại các điểm trường để tiết kiệm.
"Có đêm nằm lại bản, tôi trằn trọc về những điểm trường tiếp theo sẽ làm thế nào, tự hỏi liệu việc này có thay đổi được gì không. Nhưng chính những cái ôm của đám trẻ khi nhận ảnh là động lực cho tôi bước tiếp", chàng trai Bắc Giang nói.
Bước ngoặt đến vào năm 2023 khi các video về hành trình của Khương lan truyền trên mạng xã hội, hút hàng triệu lượt xem. Hơn 1.000 người từ mọi miền đã đăng ký làm tình nguyện viên, đồng hành cùng anh. Dự án "Kỷ yếu trên bản" ra đời với đội ngũ nòng cốt 20 người và hàng trăm tình nguyện viên thay đổi theo từng mùa. Kinh phí đi lại do các thành viên tự túc, chi phí in ấn, khung ảnh do cộng đồng đóng góp.
Khương kể khó khăn nhất khi chụp trẻ vùng cao là các em chưa quen ống kính. Thấy máy ảnh, nhiều bé bỏ chạy. Để tiếp cận, nhóm tổ chức nấu trà sữa, bày gian hàng quà bánh. Khi các em bắt đầu chơi đùa, những chiếc máy ảnh mới hoạt động.
"Chúng tôi không yêu cầu các bé tạo dáng, thậm chí giữ nguyên những vệt lấm lem trên tay hay đôi má nẻ. Đó mới là vẻ đẹp", Khương nói. Ảnh được chỉnh sửa, in và đóng khung ngay tại chỗ.
Gắn bó hơn ba năm với dự án, anh Minh Phụng, 38 tuổi, thợ ảnh ở Tuyên Quang, cho biết chuyến đi xã Sơn Lộ hồi tháng 3 là mùa kỷ yếu đặc biệt nhất. Nhóm phải di chuyển lên điểm lẻ Thôm Ngàn của trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Sơn Lập, cách trường chính hơn 15 km. Đường đi chỉ vừa lọt một bánh xe máy, một bên vách đá, một bên vực sâu. Giữa núi rừng không sóng điện thoại, cả nhóm phải vừa đi vừa hỏi đường dân bản.
"Mất gần ba tiếng đến nơi, quần áo đầy bùn đất nhưng thấy đám trẻ mặc đồ đẹp đợi sẵn giữa sân, mệt mỏi tan biến", anh Phụng nói. Chuyến đi này, nhóm còn vào nhà chụp ảnh chân dung tặng các cụ già và cựu chiến binh, những người mà bức ảnh rõ nét nhất họ có là căn cước công dân.
Ông Đàm Văn Thắng, Phó bí thư Đảng ủy xã Sơn Lộ, cho biết đây là lần đầu học sinh địa phương được chụp kỷ yếu. Sơn Lộ là xã vùng cao đặc biệt khó khăn với 5 dân tộc thiểu số chung sống. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo chiếm hơn 45%; 3 xóm và 12 nhóm hộ chưa có điện lưới quốc gia. "Nhiều gia đình nhận được ảnh, trân trọng treo ở vị trí cao nhất trong nhà", ông Thắng nói.
Cầm tấm hình trên tay, Hoàng Thị Phương, học sinh lớp 8A trường Sơn Lập, khóc. Trong ảnh, Phương mặc đồ dân tộc Mông đứng giữa sân trường. "Nhà không có điện thoại chụp hình. Em sẽ giữ bức ảnh này vì có thể đây là lần duy nhất em được chụp", cô bé nói.
Bảy năm qua, hơn 10.000 khung ảnh từ "Kỷ yếu trên bản" được trao đi khắp các tỉnh Điện Biên, Cao Bằng, Bắc Kạn, Hà Giang. Những lá thư tay viết lời nhắn "Cháu nhớ chú lắm", "Chú đợi cháu đậu đại học xuống dưới xuôi nhé" là động lực để cả nhóm tiếp tục hành trình.
"Mong mỏi của tôi là sau này đi xa bản làng, các em nhìn lại ảnh để nhớ mình có một tuổi thơ nơi vùng cao", Khương nói.
