Tại cuộc hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ở Bắc Kinh sáng 15/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam luôn coi việc phát triển quan hệ với Trung Quốc là chủ trương nhất quán, lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu trong đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, đa phương hóa, đa dạng hóa. Việt Nam ủng hộ các sáng kiến toàn cầu của Trung Quốc về phát triển, an ninh, văn minh và quản trị, nhất quán thực hiện chính sách “một Trung Quốc”, theo Bộ Ngoại giao.
Ông Tập Cận Bình khẳng định Việt Nam là phương hướng ưu tiên trong chính sách ngoại giao láng giềng của Trung Quốc, tin tưởng Việt Nam sẽ hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ mà Đại hội XIV đề ra, sớm thực hiện thành công hai mục tiêu 100 năm, đưa Việt Nam thành nước phát triển thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Hai lãnh đạo khẳng định trong bối cảnh tình hình quốc tế phức tạp, Việt Nam và Trung Quốc cần đoàn kết, tăng cường tin cậy chiến lược, kết nối chính sách, thương mại, hạ tầng, năng lượng, tiếp tục làm sâu sắc, nâng tầm quan hệ trong giai đoạn mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên xác lập tầm cao mới cho hợp tác kinh tế – thương mại, đầu tư và du lịch, hiện thực hóa mục tiêu phát triển của mỗi nước.
Hai bên cần tập trung nguồn lực nâng tầm kết nối hạ tầng chiến lược, ưu tiên cao nhất cho hợp tác đường sắt, chuyển mạnh từ giao thương đơn thuần sang liên kết kinh tế, gắn thương mại song phương với kết nối hạ tầng, logistics và thị trường.
Việt Nam đề nghị Trung Quốc mở cửa tối đa cho hàng hóa của Việt Nam, thúc đẩy thương mại cân bằng, đẩy mạnh đầu tư, chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp phụ trợ, hình thành chuỗi cung ứng, chuỗi sản xuất hoàn chỉnh tại Việt Nam.
Hai nước phối hợp xây dựng cơ chế hợp tác bảo đảm cung ứng năng lượng chiến lược, đẩy mạnh hợp tác về giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, văn hóa, giao lưu nhân dân và hợp tác địa phương, cung cấp nhiều học bổng dành cho sinh viên Việt Nam, cũng như hợp tác giữa các trường đại học hàng đầu.
Lãnh đạo Việt Nam cũng đề nghị hai bên tăng cường tin cậy chính trị và phối hợp chiến lược ở tầm cao mới, đẩy mạnh tiếp xúc cấp cao, phát huy vai trò và nâng cao hiệu quả hợp tác toàn diện trên các kênh, tăng cường trao đổi lý luận, đào tạo cán bộ.
Hai nước tăng hợp tác giữa các cơ quan trọng yếu, thường xuyên là Ngoại giao, Quốc phòng, Công an, triển khai hiệu quả cơ chế Đối thoại chiến lược 3+3 cấp bộ trưởng, tăng cường hợp tác an ninh, công nghiệp quốc phòng, thương mại quân sự.
Tổng Bí thư, Chủ tịch Tập Cận Bình đánh giá cao và nhất trí với các đề xuất của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đề nghị hai bên thực hiện tốt hợp tác kết nối giữa Sáng kiến “Vành đai và Con đường” với Khuôn khổ “Hai hành lang, Một vành đai”, đẩy nhanh kết nối hạ tầng chiến lược, thúc đẩy triển khai ba dự án tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn kết nối hai nước.
Ông Tập Cận Bình hoan nghênh càng nhiều hàng hóa Việt Nam chất lượng cao xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, đề nghị hai bên tăng cường hợp tác trong các ngành nghề trọng điểm, chuỗi sản xuất và chuỗi cung ứng, khuyến khích doanh nghiệp Trung Quốc sang Việt Nam đầu tư, tăng cường kết nối chính sách khoa học công nghệ, giao lưu nhân văn.
Hai bên nhất trí tiếp tục giải quyết thỏa đáng bất đồng, thúc đẩy hợp tác phù hợp với tầm mức mới của quan hệ Việt – Trung trên cơ sở luật pháp quốc tế, tuân thủ nghiêm túc đồng thuận giữa ASEAN với Trung Quốc trong việc thực hiện DOC và thúc đẩy sớm đạt được COC phù hợp với luật pháp quốc tế và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên thực sự tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhau, giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982.
Tại hội đàm, hai lãnh đạo tuyên bố khởi động “Năm hợp tác du lịch Việt Nam – Trung Quốc 2026 – 2027”, nhất trí đẩy mạnh hợp tác, nâng cấp hạ tầng, dịch vụ du lịch, củng cố và giữ vững vị thế là thị trường khách du lịch lớn nhất của nhau. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên nghiên cứu miễn thị thực cho du khách theo đoàn tại một số địa điểm nhất định trên cơ sở có đi có lại.
Lãnh đạo hai nước đã chứng kiến Lễ ký các văn bản thỏa thuận hợp tác trên các lĩnh vực hợp tác mà hai bên đạt được trong chuyến thăm.
Sau tiệc chiêu đãi, Tổng Bí thư, Chủ tịch Tập Cận Bình và phu nhân đã mời và cùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân dự tiệc trà chia tay. Đây là hình thức tiếp xúc đặc biệt giữa lãnh đạo cấp cao nhất hai Đảng, hai nước, thể hiện sự coi trọng, tình cảm hữu nghị, thân tình, “đồng chí, anh em”.
Hình ảnh đăng trên mạng xã hội Nga ngày 14/4 cho thấy một xe tải quân sự Ural trên tuyến đường tại thành phố Oryol, phía sau có bệ lắp 4 tên lửa đối không tầm trung R-77-1.
Báo Rossiyskaya Gazeta cho biết hệ thống nâng hạ cụm tên lửa R-77-1 hoạt động tương tự bệ phóng của pháo phản lực BM-21 Grad. Thông tin chi tiết về hệ thống này, trong đó có phương thức dẫn bắn cho tên lửa, chưa được công bố.
Một số trang tin quân sự Nga cho biết bệ phóng tương tự từng xuất hiện trong tư liệu được công bố hồi tháng 5/2024, song sử dụng khung gầm khác.
Semyon Pegov, phóng viên chiến trường Nga, nói rằng bệ phòng không xuất hiện tại Oryol có cơ chế vận hành tương tự hệ thống NASAMS do Mỹ và Na Uy phát triển, trong đó tên lửa đối không AIM-120 và AIM-9X được lắp cho bệ phóng từ mặt đất để lấp khoảng trống phòng tầm trung.
Giải pháp này giúp tận dụng kho vũ khí đối không sẵn có, nhưng có nhược điểm là tầm bắn tên lửa giảm đáng kể so với phóng từ tiêm kích, do không tận dụng được độ cao và tốc độ của máy bay.
Theo Pegov, các kỹ sư Nga từng thử phóng tên lửa R-77 từ xe chiến đấu của tổ hợp phòng không 2K12 Kub và giá phóng lắp trên bệ pháo phòng không 57 mm. Tầm bắn hiệu quả của R-77 khi phóng từ mặt đất là 12 km, có thể đánh trúng mục tiêu ở độ cao 20-9.000 m.
"Chế tạo các bệ phòng không hoán cải kiểu 'Frankenstein' bị hủy bỏ trong thời Chiến tranh Lạnh, nhưng giờ được nối lại. Quyết định này xuất phát từ số lượng mục tiêu ngày càng tăng, trong khi vai trò của tiêm kích giảm xuống, đồng thời Nga còn sở hữu lượng đáng kể tên lửa đối không đã cũ", phóng viên này giải thích.
R-77 là tên lửa đối không tầm trung được Liên Xô phát triển từ thập niên 1980. Mẫu nguyên bản có tầm bắn 80 km, trong khi biến thể R-77-1 và R-77M do Nga phát triển có thể đánh trúng mục tiêu ở khoảng cách lần lượt 110 km và 190 km.
Tên lửa được trang bị hệ thống dẫn đường quán tính và đường truyền dữ liệu để cập nhật đường bay sau khi phóng, cùng đầu dò radar chủ động để tự khóa mục tiêu trong pha cuối mà không cần máy bay dẫn bắn. R-77 còn có khả năng bám bắt nguồn gây nhiễu, cho phép tấn công trực tiếp vào máy bay mang thiết bị tác chiến điện tử của đối phương.
Tổng thống Claudia Sheinbaum ngày 22/4 thông báo Mexico đang điều tra vụ tai nạn ôtô ở bang Chihuahua khiến 4 người thiệt mạng, trong đó có hai công dân Mỹ. Sự việc xảy ra hôm 19/4, khi phương tiện đang trong đoàn trở về sau chiến dịch triệt phá ma túy ở vùng núi hẻo lánh. Chiếc xe trượt khỏi đường, rơi xuống vực và phát nổ.
Đại sứ Mỹ tại Mexico Ronald Johnson không tiết lộ thông tin về hai công dân Mỹ, chỉ nói rằng họ là "nhân viên đại sứ quán". Truyền thông Mỹ dẫn nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết hai người là nhân viên Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA).
"Quân đội Mexico rõ ràng không biết có cả người nước ngoài tham gia chiến dịch", bà Sheinbaum nói với các phóng viên, thêm rằng Mexico City đang xác định liệu họ có vi phạm luật an ninh quốc gia hay không. "Đây là chuyện mà người dân Mexico không nên xem nhẹ".
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cùng ngày phản bác những phát biểu của Tổng thống Sheinbaum, cho rằng nỗ lực của Mỹ trong đối phó các băng đảng ma túy tại Mexico "không chỉ mang lại lợi ích cho người dân Mỹ mà còn cho chính người dân của bà ấy".
"Tôi nghĩ Tổng thống Donald Trump cũng đồng ý rằng một chút cảm thông từ bà Sheinbaum là điều rất đáng giá đối với hai người Mỹ đã thiệt mạng, xét đến tất cả những gì chúng tôi đang làm nhằm ngăn chặn tai họa ma túy từ Mexico sang Mỹ", bà Leavitt cho hay.
Quan chức Nhà Trắng thêm rằng chính quyền Tổng thống Trump "muốn thấy nhiều sự hợp tác hơn" từ Mexico.
Luật an ninh quốc gia Mexico cấm đặc vụ nước ngoài hoạt động ở nước này khi chưa được chính phủ sở tại cho phép. Lực lượng Mỹ phối hợp trực tiếp với chính quyền cấp bang mà không thông qua chính phủ Mexico được coi là hành động vi hiến.
Chihuahua là một trong 4 bang tại Mexico có lãnh đạo chính quyền là thành viên đảng bảo thủ Hành động Quốc gia (PAN), đối lập với đảng cầm quyền thiên tả Morena của bà Sheinbaum. Tổng thống Mexico thông báo dự kiến gặp thống đốc Chihuahua để trao đổi về sự việc.
Mỹ đã tăng cường hiện diện quân sự ở phía nam vùng Caribe, mở chiến dịch đối phó với các băng đảng ma túy tại khu vực từ cuối năm 2025. Tổng thống Trump nhiều lần cảnh báo rằng quân đội Mỹ sẽ tự hành động nếu Mexico không triệt phá các băng đảng.
Tổng thống Sheinbaum luôn từ chối đề nghị từ Washington, đồng thời xoa dịu lo ngại của nước láng giềng bằng cách đầu tư nhiều hơn cho kiểm soát dòng người di cư và các lỗ hổng vượt biên, thúc đẩy chia sẻ tình báo với Mỹ và trấn áp các nhóm tội phạm.
Ngày 17/4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trong bài đăng trên mạng xã hội X tuyên bố eo biển Hormuz mở hoàn toàn cho các tàu thương mại. Động thái khiến giá dầu giảm và ngay lập tức nhận được sự hoan nghênh từ Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Araghchi là nhà ngoại giao kỳ cựu có tư tưởng thực dụng trong đội ngũ đàm phán. Một quan chức Iran giấu tên cho biết tuyên bố của ông Araghchi là nỗ lực phát đi tín hiệu sẵn sàng thỏa hiệp vào thời điểm lệnh ngừng bắn hai tuần với Mỹ, bắt đầu từ ngày 8/4, sắp hết hiệu lực.
"Tuyên bố của ông Araghchi dường như nhằm khơi thông đàm phán hơn là khai thông eo biển Hormuz", Michael Singh, cựu giám đốc cấp cao về các vấn đề Trung Đông tại Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, nhận định.
Ông thêm rằng động thái này diễn ra sau một nhượng bộ từ phía Washington. Mỹ đã thúc đẩy lệnh ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon và tuyên bố "cấm" Israel tiếp tục ném bom nước láng giềng. Tehran trước đó yêu cầu Israel phải chấm dứt chiến dịch chống lại Hezbollah, nhóm vũ trang mà Iran hậu thuẫn ở Lebanon.
Tuy nhiên, nỗ lực của ông Araghchi lập tức vấp phản kháng từ chính trong nội bộ Iran. Ngay trong đêm đó, một người tự xưng là thành viên hải quân của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phát tin nhắn qua đài vô tuyến hàng hải, tuyên bố eo biển vẫn đóng cửa và các tàu cần có sự cho phép của lực lượng này mới được đi qua.
"Chúng tôi mở cửa theo lệnh của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, chứ không phải theo những dòng tweet của một kẻ ngớ ngẩn nào đó", nội dung tin nhắn nêu rõ.
Cùng lúc đó, hãng tin Tasnim thân cận với IRGC cũng chỉ trích gay gắt Ngoại trưởng Iran vì tuyên bố trên mạng xã hội, khẳng định "Bộ Ngoại giao nên xem xét lại kiểu truyền thông này".
Morteza Mahmoudi, nghị sĩ cấp cao thuộc phe cứng rắn ở Iran, thậm chí còn kêu gọi cách chức ông Araghchi, cho rằng tuyên bố của ông đã làm hạ giá dầu và là một "món quà" tặng cho Mỹ.
Ngày 18/4, Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran chính thức thông báo tái áp đặt hạn chế ở eo biển Hormuz. Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết đã nhận được thông tin rằng một tàu dầu ngoài khơi Oman bị xuồng cao tốc Iran áp sát và nổ súng, không có thương vong trong sự việc.
Hải quân IRGC cảnh báo các chủ tàu rằng mọi nỗ lực vượt eo biển mà không được cấp phép "sẽ phải đối mặt với phản ứng khốc liệt từ lực lượng Iran". Một cố vấn cấp cao của IRGC cho biết lực lượng này cảm thấy tức giận khi ông Araghchi đã không phối hợp với họ trước khi đưa ra tuyên bố.
Trong khi các bên trung gian cho biết Mỹ và Iran đã thể hiện sự linh hoạt về lập trường đàm phán và ông Trump tuyên bố thỏa thuận đã cận kề, những gì diễn ra ở eo biển Hormuz cho thấy những người sẵn lòng thỏa hiệp ở Iran có thể không nhận được sự ủng hộ hoàn toàn từ phe cứng rắn đầy quyền lực.
"Phương Tây nghĩ Iran là một quốc gia có chuỗi mệnh lệnh xuyên suốt: Bạn đàm phán với Bộ Ngoại giao, họ trình lên để phê chuẩn, các quyết định được đưa ra. Xong chuyện", Mohamed Amersi, chuyên gia về Iran kiêm thành viên Hội đồng Cố vấn Toàn cầu thuộc Trung tâm Wilson ở Mỹ, nhận định. "Nhưng khi tình hình trở nên căng thẳng, tiếng nói quyết định lại thường thuộc về lực lượng đang nắm trong tay vũ khí, máy bay không người lái và xuồng cao tốc".
Trita Parsi, Phó chủ tịch điều hành Viện Quincy, cảnh báo sự phản kháng của phe cứng rắn đối với thỏa thuận hòa bình "đang ngày càng lớn hơn, tạo ra thách thức chính trị lớn".
Diễn biến tại eo biển Hormuz cuối tuần qua gợi nhớ đến tình huống hồi đầu cuộc chiến, khi Tổng thống Masoud Pezeshkian xin lỗi về các cuộc tấn công vào các nước láng giềng vùng Vịnh và hứa sẽ cắt giảm quy mô tấn công. Ngay lập tức, ông bị phe cứng rắn công khai phản bác.
Các nhà phân tích cho rằng sau khi lãnh tụ tối cao Ali Khamenei bị hạ sát trong những cuộc tập kích đầu tiên của Mỹ - Israel, giới lãnh đạo ở Iran đã mất đi sự thống nhất.
"Vì trọng tài chính đã không còn, mâu thuẫn giữa các phe phái đã bắt đầu bùng nổ", Saeid Golkar, chuyên gia về an ninh Iran tại Đại học Tennessee ở Mỹ, kết luận.
