Con gái đầu của chị Võ Anh Thư, ở phường Thủ Đức, TPHCM, đang học lớp 9, bé sau học lớp 4. Từ lâu, vợ chồng chị đã xác định khi lên THPT, con sẽ theo học tư thục, không tham gia kỳ thi vào lớp 10 công lập hằng năm.
Chị Thư cho hay, nhiều năm trước chị từng chứng kiến nhiều đồng nghiệp rơi vào căng thẳng khi con chuẩn bị thi vào lớp 10. Họ quay cuồng trong việc đưa đón con đi học thêm và tâm trạng thường bất an khi nghĩ đến việc con thi rớt.
Chị cũng chứng kiến cảnh nhiều trẻ phải học ngày đêm cho cuộc đua vào lớp 10, nhiều em không còn thời gian để nghỉ ngơi, giải trí.
Chị không muốn mình và con phải rơi vào guồng quay này và thống nhất với chồng, con sẽ không thi lớp 10 mà chủ động chọn học tư thục.
Với quan điểm này, lâu nay hai con chị gần như không học thêm, chỉ nhờ gia sư hỗ trợ những môn khó trong giai đoạn ngắn và học tiếng Anh ở trung tâm.
Nhờ vậy, các con có thời gian để học võ thuật, bơi lội; bé đầu còn học thêm vẽ, bé sau học nhạc. Đặc biệt, tinh thần học tập của các con rất thoải mái, không phải nơm nớp lo sợ việc phải đối mặt với kỳ thi.
“Nhiều năm nay, các con tôi đều đạt học sinh giỏi, ở trong top đầu của lớp. Cũng có khi nghĩ hay cho con thi thử sức nhưng cả nhà xác định điều đó là không cần thiết”, chị Thư nói.
Tuy nhiên, chị Thư thừa nhận lựa chọn nào cũng có cái giá của nó. Nhiều năm qua, vợ chồng chị đã chuẩn bị cho kế hoạch con học tư bằng cách “cày cuốc” kiếm tiền, chi tiêu hết sức tiết kiệm.
Anh chị phải cân nhắc kỹ lưỡng về vấn đề tài chính cho lộ trình hai con học trường tư và cả những năm học đại học sắp tới.
Không muốn tuổi 15 của con bị quyết định bởi một kỳ thi
Cách đây hai năm, con trai đầu của chị Bùi Ngọc Thân (phường An Đông, TPHCM) đã không tham gia kỳ thi lớp 10, đăng ký vào trường tư thục.
Bé sau đang học lớp 6, chị đã chọn cho con học trường song ngữ liên cấp để lên thẳng dựa trên kết quả học tập mà không phải trải qua kỳ thi nào.
Chị Thân thừa nhận mình là người mẹ “đưa con chạy trốn” khỏi kỳ thi lớp 10. Điều này phần nào xuất phát từ việc chị hiểu được sự khốc liệt và áp lực của kỳ thi đối với con trẻ.
Theo chị, việc thi cử để chọn đầu vào trong bối cảnh trường lớp còn thiếu, cùng với chính sách phân luồng sau THCS là điều khó tránh. Tuy nhiên, với chị điều đó không công bằng với những đứa trẻ đang ở tuổi ăn, tuổi học khi các em buộc phải “giành chỗ học”.
Hơn nữa, không đơn thuần chỉ là học tốt, ôn thi kỹ sẽ đảm bảo trúng tuyển, kỳ thi này còn khốc liệt ở chỗ là dù con học tốt nhưng nếu thiếu tỉnh táo và cả may mắn trong chuyện nguyện vọng vẫn có thể rớt.
“Tôi thấy thi lớp 10 như “đánh bạc”, các con chọn trường vừa sức các năm điểm chuẩn thấp để an toàn chọn nhưng năm nay điểm chuẩn có thể tăng vọt. Chỉ tiêu chỉ từng đó, số còn lại là buộc… phải rớt. Tôi không muốn quá trình học tập 9 năm của con tôi bị một kỳ thi chỉ khoảng 3 tiếng đồng hồ quyết định”, chị chia sẻ.
Chị Thư, chị Thân là hai trong nhiều phụ huynh chủ động “rút” con khỏi kỳ thi lớp 10 đã xuất hiện trong những năm gần đây tại TPHCM.
Năm 2025, TPHCM ghi nhận có hơn 12.000 học sinh không tham gia kỳ thi lớp 10. Năm 2024, con số này là khoảng 16.000 học sinh.
Theo khảo sát của Sở GD&ĐT TPHCM, học sinh không thi lớp 10 xuất phát từ nhiều lý do như thuộc diện tuyển thẳng, đi du học, thay đổi nơi ở; đặc biệt là lựa chọn học nghề tại các trường cao đẳng hoặc trung cấp, học tại trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp hoặc tiếp tục học tại các trường tư thục, chiếm tỷ lệ cao nhất.
Năm học 2026-2027, chỉ tiêu của khoảng 170 trường THPT công lập tại TPHCM chưa đến 104.000 học sinh, trong khi số học sinh tốt nghiệp lớp 9 năm học 2025-2026 là 169.080 học sinh.
Nếu dựa theo số học sinh và chỉ tiêu tiếp nhận của các trường, có gần 40% học sinh (khoảng 65.000 em) không có chỗ học ở lớp 10 công lập.
TPHCM đang tìm mọi cách để tăng khả năng tiếp nhận học sinh vào lớp 10 lên 70%. Nếu đạt được mục tiêu này thì vẫn có trên 51.000 học sinh phải tìm lối đi khác thay cho theo học tại trường THPT công lập.
Tinh thần đổi mới ấy đã được thể hiện rõ nét tại Hội nghị Toàn quốc Khoa học Xã hội và Ngôn ngữ 2026, do Trường Đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH) phối hợp cùng Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM (UEF) tổ chức.
Ghi nhận 145 bài báo toàn văn đến từ 35 cơ sở đào tạo và nghiên cứu trong nước cùng nhiều trường đại học quốc tế như Đại học Quốc lập Thanh Hoa, Đại học Ngôn ngữ Bắc Kinh và Học viện Công nghệ Bắc Kinh (Trung Quốc), sự kiện trở thành ‘điểm hẹn’ nghiên cứu, thu hút đông đảo nhà khoa học, học giả tham gia.
GS.TS. Lê Văn Cảnh - Phó hiệu trưởng HUTECH - cho rằng: "Các nhà nghiên cứu cần chủ động thích ứng, khai thác hiệu quả công nghệ mới, đồng thời bảo tồn các giá trị nhân văn và cảm xúc con người.
Đây không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để khoa học xã hội khẳng định vị thế trong hệ sinh thái tri thức hiện đại".
GS.TS. Lê Văn Cảnh phát biểu khai mạc chương trình - Ảnh: NTCC
Mở đầu phiên toàn thể, 4 tham luận tiêu biểu đến từ các báo cáo viên thuộc nhiều trường đại học uy tín đã tập trung vào các vấn đề trọng tâm của khoa học xã hội và ngôn ngữ trong bối cảnh chuyển đổi số.
Nội dung các báo cáo bao quát nhiều hướng tiếp cận như hệ giá trị văn hóa, giáo dục ngôn ngữ, nghiên cứu liên ngành và các xu hướng quản lý trong lĩnh vực mới, thể hiện bức tranh đa chiều của hoạt động nghiên cứu hiện nay.
Các tham luận gắn với thực tiễn, thu hút nhiều ý kiến trao đổi đa chiều - Ảnh: NTCC
Bên cạnh phiên toàn thể, hội nghị tổ chức 06 tiểu ban chuyên môn gồm: Khoa học xã hội; Khoa học giáo dục; Luật học và Quan hệ quốc tế; Du lịch bền vững; Khoa học chính trị và các ngành ngôn ngữ (Trung Quốc học, Hàn Quốc học, Nhật Bản học, Ngôn ngữ Anh).
Tại đây, hơn 40 báo cáo viên đã trình bày, trao đổi và phản biện các kết quả nghiên cứu trong môi trường học thuật, tăng cường kết nối chuyên môn và thúc đẩy hợp tác liên ngành.
Hơn 40 báo cáo viên trình bày tại các phiên tiểu ban - Ảnh: NTCC
Góp phần khuyến khích các hình thức truyền đạt và tiếp cận tri thức sáng tạo, hội nghị đã trưng bày hơn 20 poster nghiên cứu về đa dạng các vấn đề khoa học xã hội và ngôn ngữ.
Hoạt động không chỉ ghi nhận nỗ lực của các tác giả mà còn tạo nên không gian học thuật năng động, thúc đẩy các ý tưởng mới đến cộng đồng nghiên cứu trẻ.
Chia sẻ về điểm đặc biệt của hội nghị năm nay, PGS.TS. Phạm Văn Việt - Trưởng phòng Khoa học Công nghệ HUTECH cho biết, lần đầu tiên hội nghị áp dụng hệ thống quản lý bài nộp trực tuyến thực hiện hoàn toàn trên nền tảng số.
Các bản thảo đều được kiểm tra trùng lặp, phân công biên tập viên chuyên môn phụ trách và đánh giá bởi hai phản biện độc lập theo mô hình ‘mù đôi’. Qua đó nâng cao chất lượng học thuật và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế trong xuất bản khoa học.
Tối 8/4, một số phụ huynh cho biết đường link nói trên xuất hiện trong câu 3, trang 59 của Vở bài tập Tin học lớp 3, Nhà xuất bản Đại học Huế. Sách yêu cầu học sinh truy cập link, thực hiện một số thao tác như dùng nút cuộn của chuột, rồi nhận xét chức năng của nút này khi tìm kiếm video.
Tuy nhiên, dù tên link mang nội dung là video cho trẻ em, thực tế website này lại chứa nội dung không lành mạnh.
Sự việc nhanh chóng được chia sẻ. Các phụ huynh bày tỏ lo lắng nếu con cái xem được, và băn khoăn vì sao một website không phù hợp lại xuất hiện trong sách dành cho học sinh, được lưu hành trong trường.
Ngay trong tối 8/4, Tiểu học 8-4 Mộc Châu (Sơn La), một trong những trường sử dụng sách này, cho biết đã nhận được phản ánh của phụ huynh.
Trường cho biết trước đây, đường dẫn website trong sách "hoàn toàn bình thường" với các video phù hợp cho thiếu nhi. Trường cho rằng có thể trang web đã bị hack, chiếm quyền quản lý hoặc đổi chủ tên miền nên nội dung thay đổi ngoài kiểm soát. Theo nhà trường, sách được tất cả trường học trên địa bàn sử dụng ba năm qua.
Trả lời VnExpress chiều 9/4, Nhà xuất bản Đại học Huế cho biết ở thời điểm biên soạn, đường link trong sách dẫn đến trang web có video các bài hát thiếu nhi, phù hợp với học sinh. Song, hiện link dẫn tới những "nội dung không phù hợp với môi trường giáo dục". Họ đang rà soát và phối hợp với các tác giả, đối tác để báo cáo Cục An ninh mạng và cơ quan chức năng, nhằm sớm xử lý.
Trên fanpage, trưa nay, Công ty Đại Trường Phát (DTP Group) - đơn vị phát hành sách, nhìn nhận đây là "sự cố kỹ thuật nghiêm trọng".
"Chúng tôi đang khẩn trương triển khai các giải pháp khắc phục, hướng tới một nền tảng truy cập an toàn và ổn định hơn trong thời gian sớm nhất", thông báo nêu.
Hiện, cả trường học và đơn vị phát hành đều khuyến cáo học sinh không truy cập link để tránh tiếp cận nội dung độc hại, khuyến nghị phụ huynh kiểm tra các nội dung trên Internet trước khi cho con em sử dụng.
Vở bài tập Tin học lớp 3 là sách của ba tác giả Nguyễn Tương Tri (chủ biên), Nguyễn Văn Khang, Nguyễn Phúc Xuân Quỳnh. Đây là tài liệu tham khảo, không nằm trong danh mục sách giáo khoa được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt.
Theo các chuyên gia, một trong những sức hút của kỳ thi liên quan đến giá trị sử dụng kết quả bài thi này trong tuyển sinh năm nay.
Thạc sĩ Cù Xuân Tiến, Trưởng phòng Tuyển sinh và công tác sinh viên Trường ĐH Kinh tế - Luật (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho rằng: "Một trong những nguyên nhân khiến số lượng thí sinh (TS) đăng ký tham gia kỳ thi đánh giá năng lực (ĐGNL) của ĐH Quốc gia TP.HCM năm 2026 đông kỷ lục là do nhiều trường ĐH chuyển qua sử dụng phương thức xét tuyển tổng hợp; trong đó, một thành phần điểm quan trọng trong phương thức này là kết quả bài thi ĐGNL". Dẫn ra ví dụ, thạc sĩ Tiến chỉ ra thực tế Trường ĐH Kinh tế - Luật cùng 7 trường thành viên khác của ĐH Quốc gia TP.HCM sử dụng phương thức xét tuyển tổng hợp, căn cứ trên điểm bài thi tốt nghiệp THPT, điểm học bạ và điểm bài thi ĐGNL do ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức.
Thạc sĩ Tiến nhấn mạnh: "Đặc biệt điểm bài thi ĐGNL chiếm trọng số chính trong phương thức tổng hợp này". Cụ thể với Trường ĐH Kinh tế - Luật năm 2026 tỷ lệ lần lượt của 3 điểm thành phần bài thi ĐGNL, bài thi tốt nghiệp THPT, học bạ là 55 - 35 - 10%. Với năm 2027, tỷ lệ này lần lượt là 60 - 30 - 10%, từ năm 2028 trở đi tỷ lệ này là 65 - 25 - 10%. Trường hợp TS không sử dụng bài thi ĐGNL để xét tuyển vào trường thì sẽ được thay thế bằng bài thi tốt nghiệp THPT với tỷ lệ quy đổi là 1:1 cho năm 2026, 1:0,9 cho năm 2027, từ năm 2028 là 1:0,8.
"Trong khi đó, dù sử dụng phương thức xét tuyển tổng hợp nhưng trường có nhiều cách thức dành cho các nhóm đối tượng TS khác nhau. Khi đăng ký vào một ngành/chương trình, TS đủ điều kiện xét tuyển sẽ được xét đồng thời để đảm bảo cơ hội trúng tuyển cao nhất. Trường hợp TS có đồng thời kết quả thi ĐGNL và kết quả thi tốt nghiệp THPT, TS sẽ được xét theo kết quả cao nhất của 2 loại điểm này", thạc sĩ Tiến phân tích thêm về giá trị điểm bài thi ĐGNL trong xét tuyển năm nay.
Thạc sĩ Hoàng Thanh Tú, Phó trưởng phòng Thông tin - Truyền thông Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho hay năm 2026 trường bắt đầu xét tuyển theo phương thức xét tuyển tổng hợp kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 hoặc kết quả kỳ thi ĐGNL do ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức năm 2026 với điểm học bạ 3 năm lớp 10, 11, 12. Đối với những TS có đầy đủ cả điểm thi tốt nghiệp THPT và điểm thi ĐGNL, nhà trường sẽ xét đồng thời các phương án kết hợp và lựa chọn kết quả có lợi nhất, tức phương án cho tổng điểm cao hơn. Trong đó, hệ số dành cho kết quả kỳ thi ĐGNL hoặc kỳ thi tốt nghiệp THPT dự kiến dao động từ 0,7 - 0,9.
"Sau khi quy đổi điểm thi ĐGNL về thang điểm 30 như điểm thi tốt nghiệp THPT, trường hợp TS có điểm ĐGNL cộng với điểm học bạ cao hơn điểm tốt nghiệp THPT cộng với học bạ thì trường sẽ lấy kết quả cao hơn để xét tuyển", thạc sĩ Tú nói thêm.
Như vậy, theo thạc sĩ Tú, việc tham gia kỳ thi ĐGNL không chỉ giúp TS gia tăng cơ hội trúng tuyển vào ngành học phù hợp với năng lực và định hướng cá nhân, mà còn là dịp cọ sát, làm quen với dạng bài thi ĐGNL trước kỳ thi tốt nghiệp THPT. Qua đó, TS có thêm sự chuẩn bị về tâm lý và chiến lược, chủ động hơn trong kỳ xét tuyển ĐH.
PGS-TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho hay qua theo dõi kết quả xét tuyển tổng hợp các năm vừa qua, trường nhận thấy học lực của TS khá tương đồng với nguyên tắc tính điểm xét tuyển của trường, trong đó trọng số phần điểm thi ĐGNL chiếm cao hơn, ở mức 70%. Năm 2026, trường tiếp tục thực hiện chính sách tuyển sinh kết hợp giữa các thành phần: điểm thi ĐGNL giữ nguyên trọng số 70%, điểm thi tốt nghiệp THPT 20% và điểm học tập THPT 10%. Trong đó, tất cả các điểm toán có hệ số 2.
Đối với các TS không có điểm thi ĐGNL ĐH Quốc gia TP.HCM năm nay, theo PGS Thắng, Trường ĐH Bách khoa sẽ dùng điểm thi tốt nghiệp THPT (toán x 2) để quy đổi về thành phần năng lực để bù cho điểm thiếu. Theo đánh giá đối sánh giữa kết quả học tập với điểm thi tốt nghiệp THPT và với điểm thi ĐGNL, trường chọn hệ số quy đổi từ điểm thi tốt nghiệp THPT sang điểm năng lực là 0,75. Do đó, PGS Thắng nhìn nhận: "Các TS không có điểm thi ĐGNL cần nỗ lực cao trong kỳ thi tốt nghiệp THPT để có điểm xét tuyển tốt vào Trường ĐH Bách khoa. Nói cách khác, các TS có điểm thi ĐGNL cao sẽ có nhiều lợi thế cạnh tranh hơn trong quá trình tuyển sinh vào trường".
PGS-TS Đinh Đức Anh Vũ, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Quốc tế (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho hay theo thông tin tuyển sinh 2026 của trường và kết quả học tập của các TS trúng tuyển vào trường các năm trước từ điểm thi ĐGNL, kết quả học tập của các TS này khá tốt. Năm nay, trường xét tuyển tổng hợp căn cứ vào điểm học lực, điểm cộng và điểm ưu tiên (nếu có). Trong đó, điểm học lực gồm 3 thành phần: điểm thi tốt nghiệp THPT 2026, điểm thi ĐGNL năm 2026 và điểm học bạ THPT nhân với các hệ số tương ứng. Trong đó, hệ số từ điểm thi ĐGNL dao động trong khoảng 40 - 50%, là thành phần điểm chiếm trọng số cao nhất. "Do đó, các TS có điểm thi ĐGNL cao sẽ có lợi thế hơn", PGS-TS Vũ khẳng định.
