Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ngày 14/4 tới khảo sát thực địa và nghe giới thiệu bản đồ quy hoạch tổng thể khu khởi động và trao đổi kinh nghiệm xây dựng Khu mới Hùng An, nơi được gọi là “thành phố tương lai” của Trung Quốc, nằm cách Bắc Kinh 100 km về phía tây nam.
Trung Quốc công bố kế hoạch thành lập Khu mới Hùng An vào ngày 1/4/2017 trên diện tích 1.770 km2 ở tỉnh Hà Bắc, với nhiệm vụ chính là “giảm tải” cho thủ đô, đồng thời thúc đẩy phát triển vùng Bắc Kinh – Thiên Tân – Hà Bắc.
Sau 9 năm phát triển, Hùng An đến nay đã chuyển từ giai đoạn “xây dựng cơ bản” sang “xây dựng chất lượng cao”, với 8 doanh nghiệp nhà nước trung ương đã hoàn tất việc di dời hoặc đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng văn phòng tại Hùng An. Hơn 4.000 công ty có trụ sở tại Bắc Kinh cũng đã thiết lập sự hiện diện tại thành phố mới này.
Đối với Chu Phú Cường, nhân viên Tập đoàn quốc doanh Hoa Năng Trung Quốc, sức hấp dẫn của cuộc sống tại Hùng An đến từ không gian chạy bộ xanh và đẹp.
“Cơ sở vật chất thể thao ở đây rất tuyệt vời và có rất nhiều không gian xanh”, Chu, người thường xuyên chạy bộ tại Công viên Thung lũng Xanh Trung tâm gần văn phòng, cho hay.
Chu đã chuyển từ Bắc Kinh đến Hùng An mùa thu năm ngoái, khi Tập đoàn Hoa Năng Trung Quốc dời trụ sở chính cùng hơn 1.000 nhân viên tới thành phố. Vợ và con trai út của Chu cũng đã tới định cư tại Hùng An, giúp anh thêm hài lòng với cuộc sống nơi đây và sẵn sàng hòa nhập tốt hơn vào sự phát triển của thành phố.
Ngoài ra, 4 trường đại học ở Bắc Kinh đã khởi công xây dựng cơ sở mới tại Hùng An và 2 bệnh viện đang xây dựng các chi nhánh mới tại đây. Làn sóng di dời này đang thay đổi diện mạo của thành phố, với hơn 5.300 tòa nhà đang mọc lên trên những nơi trước đây chỉ là ruộng đồng.
Theo quy hoạch tổng thể, đến năm 2035, Khu mới Hùng An về cơ bản sẽ phát triển thành một thành phố hiện đại, xanh, thông minh và đáng sống, tương tác hài hòa giữa con người và môi trường, đồng thời có khả năng cạnh tranh mạnh mẽ với các đô thị khác của Trung Quốc.
Ngoài vai trò hỗ trợ chức năng cho thủ đô Bắc Kinh, chính phủ Trung Quốc còn mong muốn Hùng An trở thành trung tâm mới cho mở cửa và hợp tác quốc tế.
Thành phố hài hòa
Vào một buổi sáng yên tĩnh gần đây, những tiếng cười rộn rã vang lên từ các lớp học của Trường Mầm non Bạch Tháp ở Hùng An. Trẻ em ngồi trong những căn phòng sáng sủa và rộng rãi, gấp giấy, học số và thực hành tiếng Anh. Những bức vẽ của các em treo dọc các bức tường, minh chứng đầy màu sắc về một thế hệ mới đang lớn lên tại thành phố này.
Jimmy Redinger, giáo viên người Mỹ tại Trường Mầm non Bạch Tháp, đã sinh sống gần 15 năm ở Trung Quốc. Với ông, tư duy cởi mở của người dân Hùng An chính là lý do khiến ông chọn sinh sống và làm việc tại đây.
“Hùng An không giống như một số nơi khác. Ở đây có sự cởi mở và phóng khoáng mà bạn khó có thể tìm thấy ở nơi nào khác”, ông nói, thêm rằng thành phố mang lại cảm giác vừa mới mẻ vừa hòa nhập.
Jimmy hiện giảng dạy cho những đứa trẻ có gia đình đến từ khắp nơi trên đất nước Trung Quốc. Theo nhà trường, các học sinh tại đây phản chiếu chính sự đa dạng của thành phố, khi các gia đình từ nhiều khu vực ở Trung Quốc chuyển đến Hùng An để tìm kiếm cơ hội mới. Tính đến tháng 3, dân số thường trú tại đây đã đạt khoảng 1,41 triệu người.
Ngô Hạo, giám đốc khoa ngoại thần kinh tại Bệnh viện Tuyên Vũ Hùng An, cho hay trong ba năm qua, các tòa nhà quanh bệnh viện này đã mọc lên nhanh chóng và các đường phố ngày càng nhộn nhịp.
Ông Ngô, người thường xuyên đi lại giữa Bắc Kinh và Hùng An, đảm nhận vai trò kép, vừa đào tạo đội ngũ y tế địa phương, vừa cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao. Từ năm 2023, ông đã thực hiện gần 3.000 ca phẫu thuật tại Hùng An, góp phần vào sự phát triển nhanh chóng của hệ thống y tế nơi đây.
Với nhiều người, sự đầu tư về cơ sở vật chất và chất lượng y tế, giáo dục, đời sống là những yếu tố giúp họ quyết định lựa chọn gắn bó với Hùng An.
Thành phố công nghệ
Chạy xe dọc theo những con phố ở Hùng An, người ta dễ dàng nhận thấy một điều khá lạ lẫm: những dãy đèn xanh nối dài liên tiếp không ngắt quãng. Nhờ ứng dụng trí tuệ nhân tạo, hệ thống tín hiệu giao thông có thể điều chỉnh chỉ trong tích tắc, tùy theo lưu lượng phương tiện trên đường.
“Lái xe ở Hùng An, mọi người sẽ nhận thấy không còn phải canh cánh nhìn đèn giao thông nữa, chính hệ thống đèn đang chủ động quan sát dòng xe để điều tiết”, Trương Yến, người đã chuyển đến thành phố 4 năm trước, nói.
Trương phụ trách đội ngũ triển khai hệ thống này khắp quận Dung Đông ở Hùng An. Nhờ hạn chế các quãng dừng đèn đỏ không cần thiết, hệ thống đã giúp giao thông thông suốt hơn và nâng cao đáng kể hiệu quả lưu thông.
Hệ thống này không chỉ điều tiết giao thông mà còn làm được nhiều hơn thế. Nó theo dõi tình trạng đường sá theo thời gian thực, phát hiện sự cố thiết bị và tự động phát cảnh báo bảo trì.
“Thậm chí, nó có thể nhận ra vấn đề trước khi phần lớn tài xế kịp nhận thấy”, Bạch Gia Học, đại diện của Công ty Công nghệ Thành phố Kỹ thuật số China Telecom, cho hay.
Tại Hùng An, mọi người có thể thấy sự xuất hiện của taxi tự hành. Những chiếc xe này không có tài xế, vận hành êm ái và giá cước thấp, đại diện cho một hình thức di chuyển đô thị mới, theo Global Times.
Theo truyền thông địa phương, dịch vụ Apollo Go hiện hoạt động trên khu vực rộng khoảng 25 km² tại Hùng An, với khoảng 800 điểm đón trả. Hành khách có thể gọi xe bằng điện thoại thông minh, tương tự dùng Uber, với thời gian chờ chỉ vài phút và giá cước thường dưới 1 USD.
Trên bầu trời, máy bay không người lái (UAV) tuần tra khắp thành phố. Theo Hebei Daily, các UAV trang bị công nghệ nhận dạng tự động, theo đó có thể phát hiện cây đổ, hạ tầng hư hỏng, tắc nghẽn giao thông và thậm chí là dấu hiệu hỏa hoạn, truyền phát cảnh báo trong vòng 30 giây.
Dưới lòng đất, một lớp khác của thành phố đang dần hình thành, theo Global Times. Bên dưới khu trung tâm thương mại, một hệ thống giao thông quy mô lớn đang được xây dựng, tích hợp các tuyến tàu điện ngầm, đường sắt cao tốc và kết nối trực tiếp đến Sân bay Quốc tế Đại Hưng ở Bắc Kinh. Khi hệ thống này hoàn thành, thời gian di chuyển đến sân bay chỉ còn khoảng 30 phút.
Thành phố xanh
Nằm ở rìa Hùng An là hồ Bạch Dương Điện, nơi thường được mệnh danh là “lá phổi xanh của miền bắc Trung Quốc”. Đối với nhiếp ảnh gia địa phương Trương Học Nông, đây cũng là điểm đến hàng tuần của ông.
“Tôi cảm thấy thực sự hạnh phúc khi chứng kiến Hùng An thành hình”, ông Trương, chủ tịch Hiệp hội Nhiếp ảnh gia Bạch Dương Điện, cho biết.
Chất lượng nước ở Bạch Dương Điện đã cải thiện đáng kể qua nhiều năm, cho phép các loài sinh vật quý hiếm quay trở lại nơi đây.
“Chúng tôi lần đầu chụp được ảnh loài vịt lặn Baer vào năm 2018. Đến năm 2023, chúng tôi đã có thể chụp cảnh chúng bơi cùng đàn con. Giờ đây, chúng thường xuyên xuất hiện”, ông Trương nói về loài có nguy cơ tuyệt chủng.
Theo Global Times, Hùng An đã triển khai các biện pháp phục hồi sinh thái có hệ thống, bao gồm nạo vét, bổ sung nước và kiểm soát ô nhiễm. Đến năm 2026, 74,22 km2 đất nông nghiệp đã được chuyển đổi thành vùng đất ngập nước, trong khi mực nước được duy trì ổn định ở mức khoảng 7 m. Hiện có 296 loài chim hoang dã và 50 loài cá sinh sống tại khu vực này.
Trong lòng thành phố, các nguyên tắc thiết kế xanh cũng được thể hiện rõ nét. Nhiều công viên đô thị với quy mô khác nhau được bố trí khắp nơi, thường liên kết với nhau bằng hệ thống kênh nước, tạo thành một mạng lưới sinh thái liên tục.
Cư dân mô tả những buổi tối mùa hè bên mặt nước tràn ngập tiếng ếch nhái và côn trùng, điều được xem như “chút hơi thở thiên nhiên” ngay giữa lòng thành phố.
Theo trang web chính thức của Khu mới Hùng An, thành phố đã đạt được mục tiêu quy hoạch giúp cư dân có thể “tiếp cận rừng trong vòng 3 km, vành đai xanh trong vòng 1 km và công viên trong vòng 300 m”. Chất lượng nước mặt và tiêu chuẩn nước uống đều đạt mức tuân thủ 100%.
“Tôi chỉ muốn ghi lại hình ảnh quê hương mình”, ông Trương nói. “Khi mới học nhiếp ảnh, tôi phải đi tìm phong cảnh. Giờ đây, mọi nơi ở Bạch Dương Điện đều đẹp, đi đến đâu bạn cũng có thể bắt được một khung hình đẹp”.
Thành phố văn hóa
Yếu tố văn hóa cũng là điều mà Khu mới Hùng An chú trọng trong quá trình xây dựng thành phố.
Vào một buổi sáng trong tuần gần đây, sự yên tĩnh của Thư viện Hùng An bị phá vỡ khi nhóm học sinh xuất hiện. Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, các em tò mò di chuyển khắp tòa nhà.
“Thư viện Hùng An cung cấp dịch vụ cho mọi nhóm tuổi”, Ngô Phàm Phàm, trưởng bộ phận vận hành thư viện, cho biết.
Tòa nhà bảy tầng này lưu giữ hơn 505.000 đầu sách và cung cấp khoảng 3.500 chỗ ngồi đọc. Thư viện còn có các bộ sưu tập chữ nổi, sách nói và thiết bị hỗ trợ đọc cho người khiếm thị, cũng như sách in chữ lớn và kính lúp cho người cao tuổi.
Kể từ khi mở cửa vào cuối tháng 9/2025, thư viện đã nhanh chóng trở thành một trong những không gian công cộng sôi động nhất thành phố. Nơi đây đã đón hơn 600.000 lượt khách, với khoảng 3.000 người mỗi ngày.
Trong khi đó, Bảo tàng Văn học Đầm Sen được xem là nơi kết nối giữa quá khứ với hiện tại.
“Văn học là sự trở về với cuộc sống và sáng tạo là sự phản hồi đối với thực tại”, Bạch Diệp, chủ tịch danh dự của Hiệp hội Nghiên cứu Văn học Đương đại Trung Quốc, cho hay.
Giáo viên người Mỹ Jimmy Redinger cho hay Hùng An đang không ngừng thay đổi và phát triển mỗi ngày. “Tôi thực sự tò mò muốn xem điều gì sẽ xảy ra tiếp theo”, ông nói.
Tổng thống Putin tuyên bố ngừng bắn dịp lễ Phục sinh
Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 9/4 đã tuyên bố ngừng bắn trong dịp cuối tuần lễ Phục sinh Chính thống giáo sắp tới.
"Do kỳ nghỉ lễ Phục sinh của Chính thống giáo đang đến gần, lệnh ngừng bắn được ban bố từ 16h ngày 11/4 cho đến hết ngày 12/4", Điện Kremlin cho biết.
Theo tuyên bố, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ra lệnh cho Bộ trưởng Quốc phòng Nga Andrey Belousov và Tổng Tham mưu trưởng Valery Gerasimov "ngừng các hoạt động thù địch trên mọi hướng" trong giai đoạn này.
Điện Kremlin cũng nói thêm rằng Moscow "kỳ vọng Ukraine sẽ hành động tương tự”.
Tuyên bố cũng nêu rõ: "Quân đội Nga vẫn phải duy trì trạng thái sẵn sàng để đẩy lùi bất kỳ hành động khiêu khích tiềm tàng nào từ đối phương”.
Thông báo này được đưa ra sau đề xuất trước đó của Ukraine về một lệnh ngừng bắn tạm thời nhân dịp lễ Phục sinh. Ngày 30/3, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố Kiev sẵn sàng thực hiện một thỏa thuận ngừng bắn trong kỳ nghỉ lễ Phục sinh và để ngỏ nhiều hình thức khác nhau, bao gồm cả việc ngừng hoàn toàn các hành động thù địch.
Ông Zelensky đã đáp lại tuyên bố của Điện Kremlin, nói rằng "Ukraine đã nhiều lần khẳng định chúng tôi sẵn sàng cho những bước đi tương tự. Chúng tôi đã đề xuất một thỏa thuận ngừng bắn trong kỳ nghỉ lễ Phục sinh năm nay và sẽ hành động theo đó".
Anh tuyên bố đã ngăn chặn tàu ngầm và tàu chiến Nga
Chính phủ Anh ngày 9/4 thông báo đã chặn đứng thành công một hoạt động quân sự của Nga gần cơ sở hạ tầng dưới nước quan trọng trong vùng biển Anh, Kyiv Independent đưa tin.
Một tàu ngầm tấn công của Nga đã tiến vào vùng biển Anh với mục đích đánh lạc hướng lực lượng vũ trang nước này, chính phủ Anh cho biết.
Các tàu khác thuộc Cục Nghiên cứu Biển Sâu (GUGI) của quân đội Nga được phát hiện "đang tiến hành các hoạt động bất thường trên cơ sở hạ tầng dưới nước quan trọng ở những nơi khác", theo thông cáo báo chí của chính phủ Anh.
Cùng với các đồng minh, cụ thể là Na Uy, chính phủ Anh cho biết đã thông báo cho tất cả các tàu Nga rằng chúng đang bị giám sát, và Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết chính sách của chính phủ là công khai tất cả các hoạt động như vậy.
"Tôi muốn nói với (Tổng thống Nga Vladimir) Putin rằng: chúng tôi nhìn thấy ông, chúng tôi thấy hoạt động của ông trên cơ sở hạ tầng dưới nước của chúng tôi. Ông nên biết rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm phá hoại nó sẽ không được dung thứ và sẽ có hậu quả nghiêm trọng", Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey nói.
"Giấc mơ" NATO của Ukraine có nguy cơ tan vỡ
Kênh Military Summary đưa tin, việc Ukraine gia nhập NATO dường như không còn được xem xét nữa. Thay vào đó, Liên minh sẽ cung cấp cho Kiev các đảm bảo an ninh, Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết.
Một số quốc gia phản đối việc Ukraine gia nhập Liên minh, bao gồm Đức, Slovakia, Hungary và Mỹ.
Trong ngày qua, quân đội Nga (RFAF) đã sử dụng UAV để tấn công các trạm biến áp ở các vùng Kharkov và Chernihiv, cũng như ở khu vực Zaporizhia do Kiev kiểm soát. Việc sử dụng một loại UAV mới, Geran-4, đã được ghi nhận.
Quân đội Ukraine (AFU) đã tấn công các mục tiêu ở vùng Krasnodar và Lugansk. Tại các khu vực do Moscow kiểm soát ở Kherson và Zaporizhia, tình trạng mất điện trên diện rộng được ghi nhận do các cuộc tấn công vào hạ tầng điện lực.
Tại Sloviansk, giao tranh ác liệt tiếp tục diễn ra trên các tuyến đường dẫn đến Rai-Aleksandrivka, nơi các đơn vị Moscow đang cố gắng tiến vào làng từ 2 hướng.
Giao tranh dữ dội tiếp tục diễn ra ở cánh đông Zaporizhia. Lực lượng Kiev tiếp tục cố gắng xâm nhập vào vùng Dnipropetrovsk. Trong khi tình hình ở cánh tây Zaporizhia vẫn vô cùng căng thẳng, quân đội Ukraine tiếp tục tấn công vùng lân cận Primorskoye và Stepnogorsk, nhằm tiến đến tuyến Kamenskoye - Stepovoye - Malyye Shcherbaky.
Ukraine dùng cả lính tên lửa phòng không thay bộ binh ở Sumy
Theo kênh Readovka, tại khu vực Sumy, quân đội Nga đang phát triển với tốc độ 150-400m mỗi ngày ở một số khu vực. Căng thẳng đang gia tăng trong phòng tuyến Ukraine ở vùng Sumy, và lực lượng dự bị của họ đang dần cạn kiệt.
Cụm tác chiến phía Bắc RFAF dồn dập tấn công tại các huyện Sumy, Krasnopolsky và Shostka, tiến vào 18 khu vực ở huyện Sumy và 4 khu vực ở huyện Glukhovsky. Các đơn vị xung kích đang dọn sạch rừng biên giới, thiết lập đường kiểm soát ổn định dọc biên giới và làm suy yếu khả năng của các nhóm trinh sát và phá hoại thuộc quân đội Ukraine.
Giao tranh ác liệt giành Novodmitrovka vẫn tiếp diễn tại huyện Krasnopolsky. Các Lữ đoàn đổ bộ đường không liên hợp 71, Lữ đoàn cơ giới độc lập 160, Lữ đoàn phòng thủ Lãnh thổ độc lập 119 và Tiểu đoàn trinh sát độc lập 53 của Ukraine đã được triển khai. Do tổn thất đáng kể mà Lữ đoàn 119 phải gánh chịu, Bộ chỉ huy Quân đoàn 14 AFU buộc phải triển khai các đơn vị trinh sát để giữ vững tuyến phòng thủ, cho thấy sự thiếu hụt bộ binh chính quy.
Phân tích các ấn phẩm và cáo phó của Ukraine cho thấy sự hình thành các nhóm xung kích hỗn hợp từ Lữ đoàn 71 và Lữ đoàn 160 AFU.
Ngoài ra, việc sử dụng nhân sự từ các Trung đoàn tên lửa phòng không 38 và 225, được điều chuyển từ các tỉnh Odessa và Poltava, làm bộ binh cũng được ghi nhận.
Đồng thời, các đơn vị Moscow đang tấn công các khu vực tập trung quân và trang thiết bị của đối phương ở Konotop, Kiyanitsa, Svarovka, Malaya Rybitsa, Shostka, Khoten, Fotovizh và Novaya Sich, hạn chế khả năng điều động lực lượng dự bị của Ukraine và làm phức tạp việc hỗ trợ hậu cần cho các đơn vị tiền tuyến.
Diễn biến giao tranh cho thấy sự hình thành dần dần một vùng đệm sâu của Nga trong khu vực Sumy và Kiev buộc phải tái bố trí lực lượng từ các hướng khác, bao gồm cả việc triển khai các đơn vị phòng không.
Nếu RFAF duy trì tốc độ tiến công hiện tại, họ sẽ có điều kiện mở rộng hơn nữa vùng kiểm soát ở khu vực biên giới và gia tăng áp lực lên các trung tâm hậu cần của đối phương ở phía bắc khu vực này.
Trận chiến Gaichur ác liệt
Giao tranh ác liệt vẫn tiếp diễn ở cánh đông Zaporizhia. Lực lượng Kiev tiếp tục cố gắng xâm nhập vùng Dnipropetrovsk. Các đoạn phim tư liệu về việc đẩy lùi các cuộc tấn công và phá hủy xe cộ của AFU thỉnh thoảng xuất hiện trên mạng, thường được hiểu là những đoạn phim mới nhất. Mặc dù vẫn còn một số nhóm binh sĩ Ukraine xâm nhập riêng lẻ, nhưng hoạt động của họ đang dần giảm bớt.
Trong khi đó, quân đội Nga đang xây dựng lại vị trí của mình ở sườn phía bắc. Các chiến binh đang dần mở rộng vùng kiểm soát và tạo điều kiện cho việc đột phá xa hơn. Đồng thời, các nhóm trinh sát và những tay súng Ukraine sống sót sau những cuộc không kích trước đó tiếp tục bị quét sạch khỏi các khu dân cư. Lực lượng tăng viện của AFU cũng nhanh chóng bị đánh bại khi tiếp cận.
Bên ngoài Gaichur, ở sườn phía tây của mặt trận, lực lượng Moscow vẫn tiếp tục hoạt động mạnh. Sau khi đẩy lùi các cuộc phản công, họ đang phát triển dọc theo một mặt trận khá rộng, giành những thắng lợi cục bộ ở vùng lân cận Boykovo và Rozhdestvenskoye.
Tại khu vực này, hệ thống hậu cần của Ukraine đang bị phá hủy tích cực. Giao tranh tiếp diễn trên những tuyến đường dẫn đến Vozdvizhevka và Verkhnyaya Tersa, một số khu dân cư bị bao vây từ phía bắc và phía tây để chặn đứng lực lượng Kiev trong các làng mạc. Ở phía nam, cuộc đụng độ đang chuyển sang Volshebnoye và Gulyaipolskoye.
Như trước đây, cuộc tấn công của Nga được tiến hành bởi các nhóm nhỏ nhưng hiếm khi bị ghi hình bởi các camera giám sát khách quan cho đến khi mỗi khu dân cư được giải tỏa. Sự hiện diện dày đặc của UAV Ukraine làm chậm đáng kể tốc độ tiến công, và các cuộc đột kích bằng lực lượng lớn, như kinh nghiệm cho thấy, không còn hiệu quả, ngoại trừ trong những một vài trường hợp cực kỳ hiếm hoi.
Một cuộc tấn công ổn định ở phía đông Zaporizhia, khu vực đang nằm dưới sự kiểm soát của AFU, sẽ cho phép quân đội Nga vượt qua Orekhov từ phía bắc và cuối cùng giải tỏa nó. Thị trấn này là một cái gai trong mắt lực lượng Moscow đang tiến công, và việc kiểm soát sẽ giúp giảm bớt căng thẳng ở cánh tây Zaporizhia lân cận, nơi Ukraine đang tiến công, tận dụng ưu thế về quân số.
Căng thẳng gần đây giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Giáo hoàng Leo XIV đang bộc lộ khác biệt sâu sắc giữa Nhà Trắng và Tòa thánh Vatican về cuộc chiến ở Iran. Từ những lời kêu gọi chấm dứt xung đột của Giáo hoàng đến phản ứng gay gắt từ phía ông Trump, bất đồng này đang thu hút sự chú ý toàn cầu.
"Chiến tranh như vậy là đủ rồi", Giáo hoàng Leo XIV nói trong buổi cầu nguyện cho hòa bình hôm 11/4. Ông lên án "ảo tưởng về quyền năng vô hạn" đang thúc đẩy xung đột leo thang. Thông điệp không nhắc đích danh bên nào, được hiểu là lời kêu gọi quay lại con đường đối thoại và giải pháp đa phương.
Tổng thống Trump ngày 12/4 phản ứng lại bằng bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, cho rằng Giáo hoàng Leo XIV "yếu đuối trong việc chống tội phạm và rất tệ trong chính sách đối ngoại". "Tôi không muốn một Giáo hoàng nghĩ rằng Iran có thể sở hữu vũ khí hạt nhân. Tôi không muốn một Giáo hoàng cho rằng thật tệ khi Mỹ tấn công Venezuela, đất nước đã chuyển lượng lớn ma túy vào Mỹ", ông Trump viết.
Giáo hoàng Leo XIV ngày 13/4 tuyên bố "không e sợ chính quyền Trump" và vẫn sẽ tiếp tục lên tiếng cho hòa bình, lần hiếm hoi người đứng đầu Vatican nhắc đích danh một chính quyền tổng thống Mỹ. Giáo hoàng nhấn mạnh ông "không công kích bất kỳ ai" và "phúc cho những người kiến tạo hòa bình".
Đây không phải lần đầu tiên ông Trump tranh cãi với một giáo hoàng, và cũng không phải lần đầu tiên một tổng thống Mỹ có bất đồng với lãnh đạo cộng đồng Công giáo thế giới.
Tổng thống Trump và Giáo hoàng Francis
Khi tranh cử nhiệm kỳ đầu tiên năm 2016, ông Trump đã vướng vào tranh cãi với Giáo hoàng Francis, người tiền nhiệm của Giáo hoàng Leo XIV, liên quan cam kết xây tường dọc biên giới Mỹ - Mexico.
"Một người chỉ nghĩ đến việc xây tường ở bất cứ đâu mà không xây cầu nối thì không phải là Cơ đốc nhân", Giáo hoàng Francis nói với các phóng viên vào tháng 2/2016, trên chuyến bay trở về Vatican sau khi thăm Mexico.
Ông Trump gọi những bình luận của Giáo hoàng Francis là "không thể tin nổi" và "đáng xấu hổ".
"Không một lãnh đạo nào, đặc biệt là lãnh đạo tôn giáo, có quyền đặt câu hỏi về tôn giáo hay đức tin của người khác. Tôi tự hào là một Cơ đốc nhân và với tư cách tổng thống, tôi sẽ không cho phép Cơ đốc giáo liên tục bị tấn công và suy yếu", ông Trump viết trên mạng xã hội khi đó.
Bất đồng công khai giữa Giáo hoàng Francis và Tổng thống Trump về vấn đề nhập cư tiếp diễn trong suốt nhiệm kỳ đầu và kéo dài sang cả nhiệm kỳ thứ hai của ông.
Tháng 2/2025, Vatican công bố một bức thư của Giáo hoàng Francis gửi tới các giám mục Công giáo Mỹ, trong đó chỉ trích mạnh mẽ chính sách trục xuất hàng loạt của Tổng thống Trump.
"Hành động trục xuất những người mà trong nhiều trường hợp đã rời bỏ quê hương vì nghèo đói cùng cực, bất an, bị bóc lột, bị đàn áp hoặc do môi trường suy thoái nghiêm trọng, làm tổn hại đến phẩm giá của nhiều đàn ông và phụ nữ, cũng như của các gia đình, và đặt họ vào tình trạng đặc biệt dễ bị tổn thương và không được bảo vệ", Giáo hoàng Francis viết trong thư.
Tổng thống George W. Bush và Giáo hoàng John Paul II
Tháng 7/2001, trong cuộc gặp đầu tiên với Tổng thống George W. Bush, Giáo hoàng John Paul II đã kêu gọi Mỹ "từ chối" việc nghiên cứu tế bào gốc từ phôi người. Cuộc gặp diễn ra tại dinh thự mùa hè Castel Gandolfo của Giáo hoàng ở gần thủ đô Rome, nhân dịp ông Bush đến Italy dự hội nghị thượng đỉnh G8.
"Một xã hội tự do và có đạo đức, điều mà nước Mỹ hướng tới, phải từ chối những hành động làm hạ thấp và xâm phạm sự sống con người ở bất kỳ giai đoạn nào, từ lúc thụ thai đến khi chết tự nhiên", Giáo hoàng John Paul II nói với Tổng thống Bush.
Một tháng sau cuộc gặp với Giáo hoàng John Paul II, Tổng thống Bush tuyên bố trong bài phát biểu trên truyền hình rằng ông chấp thuận tài trợ liên bang cho nghiên cứu tế bào gốc, sử dụng các dòng tế bào gốc đã tồn tại.
Ông chủ Nhà Trắng lưu ý rằng "vấn đề này vẫn đang được tranh luận trong giáo hội, với những người thuộc các đức tin khác nhau". Ông cho biết chính phủ Mỹ phê duyệt tài trợ vì các nghiên cứu từ lĩnh vực tư nhân đã cho thấy "nhiều triển vọng lớn" trong việc cải thiện cuộc sống của những người mắc các bệnh như tiểu đường type 1, Alzheimer, Parkinson và chấn thương tủy sống.
"Về cốt lõi, vấn đề này buộc chúng ta phải đối diện với những câu hỏi nền tảng về sự khởi đầu của sự sống và giới hạn của khoa học", ông Bush phát biểu. "Nó đặt chúng ta vào một điểm giao thoa đạo đức đầy khó khăn. Một bên là nhu cầu bảo vệ sự sống ở mọi giai đoạn, bên kia là cơ hội phục vụ và cải thiện chất lượng cuộc sống ở mọi thời điểm".
Tổng thống Bill Clinton và Giáo hoàng John Paul II
Tổng thống Mỹ Bill Clinton đã có bất đồng với Giáo hoàng John Paul II về vấn đề phá thai. Trong chiến dịch tranh cử năm 1992, ông Clinton cho biết lập trường của mình về phá thai là làm cho việc này "an toàn, hiếm xảy ra và hợp pháp".
Tại cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa hai người tại thành phố Denver, bang Colorado tháng 8/1993, Giáo hoàng John Paul II đã nhấn mạnh quan điểm "quyền được sống".
"Nếu các bạn muốn công lý bình đẳng cho tất cả, tự do đích thực và hòa bình lâu dài, thì hỡi nước Mỹ, hãy bảo vệ sự sống. Tất cả những mục tiêu lớn lao mà các bạn đang theo đuổi ngày hôm nay chỉ có ý nghĩa khi các bạn bảo đảm quyền được sống và bảo vệ con người", Giáo hoàng John Paul II phát biểu tại Denver, khi ông Clinton đứng bên cạnh.
Trong cuộc gặp tại Vatican tháng 6/1994, ông Clinton thừa nhận tồn tại "những bất đồng thực sự" với Giáo hoàng John Paul II về tránh thai và chính sách dân số. Hai người tiếp tục bày tỏ quan điểm khác biệt trong vấn đề này tại hội nghị về dân số của Liên Hợp Quốc tổ chức ở Ai Cập vào tháng 9 cùng năm.
Bất chấp căng thẳng, ông Clinton vẫn ca ngợi vai trò lãnh đạo về mặt đạo đức của Giáo hoàng John Paul II. Hai bên cũng tìm được điểm chung trong các nỗ lực hỗ trợ người nghèo, chấm dứt xung đột và thúc đẩy trách nhiệm toàn cầu của Mỹ.
David Campbell, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Notre Dame, cho hay bất đồng chính sách giữa các tổng thống Mỹ và giáo hoàng là điều bình thường, nhưng ông và các đồng nghiệp chưa từng thấy "cuộc đấu khẩu" nào giống như những gì đang xảy ra giữa ông Trump và Giáo hoàng Leo XIV.
Thủ tướng Hungary Viktor Orban đã phải nhận thất bại nặng nề nhất trong cuộc bầu cử cuối tuần trước, khi đảng trung hữu đối lập Tisza của chính trị gia Peter Magyar giành được 138 trong tổng số 199 ghế tại quốc hội, trong khi đảng Fidesz của ông Orban chỉ giành khoảng 55 ghế.
Điều này đồng nghĩa Tisza sẽ tự thành lập chính phủ mới với Magyar, 45 tuổi, làm Thủ tướng, chấm dứt 16 năm cầm quyền của Orban, chính trị gia nổi tiếng với tư tưởng cánh hữu dân túy.
"Đây là kết quả đau đớn nhưng không thể phủ nhận: Chúng tôi không còn được người dân tin tưởng giao phó trách nhiệm và cơ hội lãnh đạo", ông Orban hôm 12/4 phát biểu thừa nhận thất bại.
Tibor Dessewffy, giám đốc trung tâm nghiên cứu xã hội học kỹ thuật số tại Đại học Eotvos Lorand, Budapest, đồng thời là thành viên Hội đồng châu Âu về Quan hệ Đối ngoại, nhận định thất bại này cho thấy ông Orban đã trở thành nạn nhân của chính hệ thống do mình tạo ra.
Năm 2010, khi đảng Fidesz lần đầu lên nắm quyền, họ nhận được 53% phiếu bầu và giành được 2/3 số ghế tại quốc hội, giúp đảng này có thể thay đổi các quy định quan trọng về bầu cử.
Tận dụng lợi thế này, ông Orban đã thiết kế một hệ thống bầu cử giúp tối đa hóa số ghế tại quốc hội mà đảng Fidesz giành được. Fidesz đã chia lại các khu vực bầu cử theo hướng có lợi cho mình, mở rộng quyền bỏ phiếu cho những người Hungary sống ở nước ngoài vốn đa phần có tư tưởng bảo thủ.
Họ cũng thiết lập một hệ thống bỏ phiếu hỗn hợp nhằm phân bổ số ghế áp đảo cho đảng giành được tỷ lệ phiếu bầu cao nhất, ngay cả khi đảng đó chỉ đạt được đa số tương đối chứ không phải đa số tuyệt đối.
Nhờ những thay đổi này, đến cuộc bầu cử năm 2014, đảng Fidesz chỉ nhận được 45% số phiếu bầu, nhưng tỷ lệ đa số tuyệt đối tại quốc hội của họ về cơ bản vẫn không thay đổi.
Điều đó cho phép Fidesz tiếp tục thông qua các đạo luật, sửa đổi hiến pháp và bổ nhiệm những người trung thành với đảng vào các vị trí quan trọng mà không cần phải tham khảo ý kiến từ các đảng đối lập.
Ông Orban thời gian này cũng thành công trong nỗ lực tăng cường kiểm soát truyền thông. Đảng Fidesz đã phủ kín các kênh truyền thông bằng vô số thông điệp báo động về những thế lực "đang tấn công Hungary".
Họ cho rằng Hungary đang bị bao vây, công kích bởi người nhập cư trái phép, các nhóm thiểu số về giới, những chính trị gia quan liêu tại Liên minh châu Âu (EU) và cả chính phủ Ukraine.
Những thông điệp đó đã tạo nên cảm giác bất an trong công chúng và giúp Fidesz giữ vững thành trì của mình ở phe cánh hữu, thường xuyên lôi kéo được ủng hộ từ các đảng cực hữu khác. Khi phản hồi lại những thông tin này, các đảng đối lập bị buộc phải bảo vệ những quan điểm vốn không nhận được đồng thuận từ đại đa số người dân Hungary, như ủng hộ quyền LGBTQ+, thể hiện đồng cảm với người nhập cư Hồi giáo và lặp lại những lời chỉ trích chính phủ Hungary từ EU.
Trong hơn một thập kỷ, chiến thuật của Fidesz đã đem lại nhiều thành công về mặt bầu cử. Ông Orban tái đắc cử vào năm 2014, 2018 và 2022, trở thành thủ tướng tại vị lâu nhất ở châu Âu.
Trong suốt thời gian đó, ông lãnh đạo chính phủ với thế đa số tuyệt đối tại quốc hội, giúp ông xây dựng các thiết chế kinh tế, chính trị, tư pháp và thậm chí là văn hóa của Hungary mà không gặp phải bất kỳ kiểm soát hay đối trọng nào.
Trụ cột suy yếu
Hệ thống mà đảng Fidesz dày công xây dựng đã trở thành trụ cột đảm bảo rằng đảng lớn nhất đất nước có thể lãnh đạo với quyền lực gần như tuyệt đối, nhờ vào việc dễ dàng chiếm được đa số áp đảo tại quốc hội. Nó đã vận hành trơn tru qua ba cuộc bầu cử liên tiếp, cho đến khi một lực lượng mới là đảng Tisza xuất hiện và tỏ ra được lòng dân hơn cả Fidesz.
Là một chính trị gia trẻ tuổi, Magyar đã thích nghi nhanh chóng với môi trường truyền thông mới, nơi Fidesz bấy lâu nay dường như không có đối thủ. Ông đã nhanh chóng xây dựng Tisza thành một lực lượng chính trị lớn, kết hợp giữa việc kiện toàn tổ chức đảng, vận động không ngừng nghỉ và tạo tầm ảnh hưởng sâu rộng trên mạng xã hội để thu hút cử tri trẻ tuổi.
Ông thu hút sự ủng hộ trong bối cảnh kinh tế trì trệ, tìm cách kết nối với cử tri khi liên tục đến thăm các thị trấn và thành phố, đồng thời thường ở lại hàng giờ sau bài phát biểu để gặp gỡ người dân địa phương.
Trong chiến dịch tranh cử, trong khi Thủ tướng Orban chủ yếu tập trung vào chính sách đối ngoại và quan hệ với các lãnh đạo thế giới. Magyar lại chú trọng vào các vấn đề trong nước như kinh tế và tham nhũng.
Trong các cuộc bầu cử trước đây, Fidesz giành chiến thắng dựa trên việc phe đối lập bị phân mảnh, chia rẽ. Năm nay, Tisza là lực lượng chính trị đầu tiên hợp nhất được các đảng đối địch thành một phong trào duy nhất.
Điểm gây chú ý là tổng số phiếu bầu ngày 12/4 dành cho tất cả các đảng dân chủ ngoài Tisza chỉ chiếm chưa đầy 2%. Điều này có nghĩa bất kể những khác biệt về chính trị và tư tưởng, cử tri đã đoàn kết lại để ủng hộ ông Magyar.
Mối đoàn kết này là kết quả từ tình trạng phân cực sâu sắc trong xã hội Hungary. Chiến thuật của ông Orban khi xoáy sâu vào các vấn đề gây chia rẽ như nhập cư hay mối nguy từ cuộc xung đột Ukraine đã tạo ra một môi trường chính trị rạn nứt nghiêm trọng.
Nhưng khi những mối đe dọa thực tế mà ông Orban đưa ra không bao giờ thành hiện thực, niềm tin của cử tri với Fidesz cũng bắt đầu lung lay, theo Jorn Fleck, giám đốc điều hành Trung tâm châu Âu thuộc Hội đồng Đại Tây Dương.
Chiến lược của ông Orban khi đổ lỗi cho EU và Ukraine về những vấn đề nội tại mà Hungary đối mặt đã không còn thuyết phục được đa số cử tri. Ông Magyar đã thành công khi chỉ ra mối liên hệ giữa chính quyền Orban với tình trạng bệnh viện xuống cấp, cơ sở hạ tầng rệu rã và lạm phát tăng cao, đồng thời vạch trần nạn tham nhũng trong giới lãnh đạo cấp cao của Fidesz.
Trong bối cảnh đó, ranh giới chia rẽ chính trong xã hội Hungary giờ đây chỉ xoay quanh câu hỏi người dân muốn ông Orban ở lại hay ra đi. Lựa chọn mang tính đối đầu trực diện này đã giúp ông Magyar dễ dàng tập hợp cử tri từ nhiều hệ tư tưởng khác nhau về phía mình. Ông đã trở thành gương mặt đại diện cho toàn bộ bộ phận xã hội phản đối Thủ tướng Orban.
Vì hệ thống bầu cử được Fidesz thiết kế để khuếch đại quyền lực ngay cả với thế đa số tương đối nhỏ, đảng Tisza giờ đây cũng được hưởng lợi với đa số 2/3 ghế tại quốc hội, trao cho họ công cụ để xóa bỏ những đạo luật mà ông Orban đã đưa ra trước đây, đảo ngược hoàn toàn di sản chính trị của Fidesz.
"Bộ máy bầu cử của Hungary, vốn được thiết kế để biến thế đa số tương đối thành sức mạnh áp đảo tuyệt đối tại quốc hội, đã vận hành hoàn hảo, nhưng không dành cho ông Orban", Dessewffy nói.
Theo chuyên gia này, Magyar giành chiến thắng bằng cách hiểu thấu luật chơi và tận dụng nó để đánh bại ông Orban.
"Những đạo luật bầu cử do chính ông Orban ký thông qua nhằm chia rẽ phe đối lập cuối cùng lại trở thành đòn chí mạng cho người tạo ra chúng, khi ông phải đối mặt với một đối thủ nắm rõ cơ chế và biến nó thành lợi thế riêng mình", Dessewffy cho hay.
Chuyên gia Fleck cho rằng thất bại của Thủ tướng Orban cùng đảng Fidesz đã báo hiệu những cơ hội mới quan trọng không chỉ cho Hungary mà cho toàn bộ châu Âu.
Emma Nix, phó giám đốc tại Trung tâm châu Âu thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, kỳ vọng chính phủ do ông Magyar dẫn dắt sẽ rũ bỏ vai trò "kẻ ngoài lề" trên bàn nghị sự EU. Quan trọng nhất, điều này có thể chấm dứt việc Hungary phủ quyết gói hỗ trợ 90 tỷ USD của EU dành cho Ukraine.
"Dù Hungary vẫn giữ quan điểm bảo thủ trong các vấn đề từ nhập cư đến mở rộng liên minh, Budapest sẽ quay lại lập trường mang tính xây dựng hơn đối với các vấn đề châu Âu khác", Fleck nhận xét. "Người dân Hungary đã bác bỏ việc ông Orban công kích mối quan hệ với Brussels, cho thấy họ hy vọng nước này trở thành một thành viên bình thường của liên minh".
