Tờ Wall Street Journal ngày 10-4 dẫn lời các quan chức Mỹ nắm thông tin tình báo cho biết Iran vẫn còn hàng ngàn tên lửa đạn đạo, và có thể triển khai bằng cách đưa bệ phóng ra khỏi các cơ sở ngầm.
Đánh giá này xuất hiện trong bối cảnh Mỹ thúc đẩy củng cố thỏa thuận ngừng bắn, hướng tới mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz và hạn chế các cuộc tấn công nhằm vào Iran, lực lượng Mỹ cũng như các nước trong khu vực.
Tuy nhiên một số quan chức nước này cho rằng Tehran có thể tận dụng khoảng thời gian tạm ngừng giao tranh để tái thiết kho tên lửa.
Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Mỹ Pete Hegseth cho rằng chương trình tên lửa Iran đã bị “phá hủy về mặt chức năng”, khi nhiều bệ phóng và tên lửa bị cạn kiệt, tàn phá và suy giảm đáng kể năng lực chiến đấu.
Dù vậy các báo cáo tình báo của Mỹ lại cho thấy Iran vẫn có khả năng khôi phục một phần lực lượng tên lửa.
Hơn một nửa số bệ phóng được xác nhận đã bị phá hủy, hư hại hoặc chôn vùi, song không ít trong số đó có thể sửa chữa hoặc tái khai thác từ các tổ hợp ngầm.
Kho tên lửa của Iran đã suy giảm đáng kể sau xung đột, nhưng nước này vẫn duy trì hàng nghìn tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm trung, có thể được đưa ra khỏi nơi ẩn náu khi cần thiết, theo các quan chức Mỹ và Israel.
Số lượng drone tấn công của Iran cũng giảm mạnh, hiện chỉ còn chưa tới 50% so với thời điểm bắt đầu xung đột, do tiêu hao và các cơ sở sản xuất bị không kích.
Tehran vẫn có thể tìm nguồn bổ sung từ Nga, đồng thời duy trì một số tên lửa hành trình để tấn công tàu thuyền trên vịnh Ba Tư hoặc lực lượng Mỹ trong trường hợp đàm phán đổ vỡ.
Ông Kenneth Pollack, Phó chủ tịch phụ trách chính sách tại Viện Trung Đông, nhận định: “Iran thể hiện năng lực đáng kinh ngạc trong việc đổi mới và tái thiết lực lượng một cách nhanh chóng”.
“Đây là đối thủ đáng gờm hơn nhiều so với hầu hết các lực lượng quân sự Trung Đông, ngoại trừ Israel”, ông nói.
Các nhà phân tích Mỹ cho rằng Iran khó sớm khôi phục quy mô tên lửa và drone như trước chiến tranh, do thiệt hại từ các đợt tấn công từ Mỹ và Israel nhằm vào ngành công nghiệp quốc phòng.
Nước này vẫn được đánh giá có sức chịu đựng cao và vẫn có thể triển khai một số bệ phóng tên lửa đạn đạo của mình.
Phía Israel ước tính khoảng 2/3 số bệ phóng tên lửa đạn đạo của Iran đã bị loại khỏi vòng chiến, nhưng lưu ý nhiều hệ thống bị chôn dưới lòng đất có thể được thu hồi. Iran hiện còn hơn 1.000 tên lửa tầm trung, giảm so với khoảng 2.500 quả trước xung đột.
Lebanon đã bị kéo vào xung đột Mỹ - Israel với Iran vào đầu tháng 3, sau khi lực lượng Hezbollah (đóng tại Lebanon, được Iran hậu thuẫn) tiến hành tấn công Israel để ủng hộ Tehran, dẫn đến các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon.
Hôm 16-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố Lebanon và Israel đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày. Đại sứ hai nước này cũng đã gặp nhau tại Washington vào tuần trước, đánh dấu cuộc gặp song phương đầu tiên giữa hai chính phủ trong hơn 40 năm.
Theo Đài CNN, ngày 20-4, Tổng thống Lebanon Joseph Aoun cho biết các cuộc đàm phán hòa bình giữa nước này và Israel nên tách biệt khỏi mọi cuộc thảo luận nhằm giải quyết xung đột Mỹ - Israel với Iran.
"Các cuộc đàm phán sắp tới tách biệt với bất kỳ cuộc đàm phán nào khác, bởi Lebanon chỉ có hai lựa chọn: hoặc tiếp tục chiến tranh và nhận lấy hậu quả về nhân đạo, xã hội, kinh tế và chủ quyền, hoặc đàm phán để chấm dứt cuộc chiến này và đạt được sự ổn định bền vững", ông viết trên mạng xã hội X.
Ông nhấn mạnh mục tiêu của đàm phán là "chấm dứt các hành động thù địch, kết thúc sự chiếm đóng của Israel ở miền nam Lebanon, và triển khai quân đội tới biên giới phía nam được quốc tế công nhận".
Chính phủ của ông Aoun cũng cam kết giải giáp lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn.
Tổng thống Joseph Aoun cũng cho biết ông đã bổ nhiệm ông Simon Karam - cựu đại sứ tại Mỹ - dẫn đầu các cuộc đàm phán song phương với Israel, theo tờ New York Times.
Theo ông, Tổng thống Trump đã "can thiệp với Israel để đạt được ngừng bắn và chuẩn bị khởi động tiến trình đàm phán".
Các nguồn tin của Đài CNN cho biết đàm phán Lebanon - Israel có thể tiếp diễn trong tuần này, song chưa có thời gian cụ thể. Giai đoạn đầu sẽ diễn ra giữa các đại sứ hai nước, sau đó là phái đoàn do ông Simon Karam dẫn đầu.
Lời kêu gọi đàm phán trực tiếp với Israel của ông Aoun đã vấp phải chỉ trích từ lực lượng Hezbollah, nhưng ông bác bỏ những phản đối này.
"Tôi đã chọn con đường đàm phán và hy vọng chúng ta có thể cứu lấy Lebanon", ông Aoun chia sẻ.
Iran đã gắn yêu cầu Israel ngừng tấn công vào Lebanon như điều kiện cho lệnh ngừng bắn hai tuần đã đạt được với Mỹ.
Tuần trước, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nói với các nhà trung gian Pakistan rằng Lebanon phải được đưa vào nếu muốn đàm phán một thỏa thuận ngừng bắn toàn diện giữa Tehran và Washington.
Trong khi đó Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định nước này sẽ không rút quân khỏi các vị trí ở miền nam Lebanon trong 10 ngày ngừng bắn.
Theo Hãng tin Reuters ngày 20-4, ông Ali Hassan Khalil - trợ lý cấp cao của Chủ tịch Quốc hội Lebanon - cáo buộc kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, Israel đã tàn phá ở 39 làng mạc ở miền nam Lebanon.
Về phần mình, quân đội Israel tuyên bố đang hành động nhắm vào hạ tầng của lực lượng Hezbollah ở Lebanon.
Trong một tuyên bố được công bố vào tối 13.4, Toàn quyền Tuvalu Tofiga Vaevalu Falani nói rằng tình trạng khẩn cấp sẽ chỉ giới hạn ở Funafuti, hòn đảo chính của quốc gia này, theo AFP.
Quyết định được đưa ra trong bối cảnh sự bất ổn ngày càng gia tăng trong hệ thống sản xuất và phân phối điện, cùng với những rủi ro đối với nguồn cung nhiên liệu, đe dọa đến việc cung cấp các dịch vụ thiết yếu một cách đáng tin cậy ở Funafuti, theo tuyên bố.
Funafuti là nơi đặt thủ đô của Tuvalu và là nơi sinh sống của khoảng 2/3 trong tổng số 10.000 công dân của quốc gia Thái Bình Dương này.
Ông Falani cho hay Funafuti có vai trò trung tâm trong việc quản lý quốc gia và cung cấp dịch vụ, và cần phải được bảo vệ.
Ông nhấn mạnh việc ban bố tình trạng khẩn cấp sẽ "cho phép chính phủ hành động phối hợp và ngay lập tức để bảo vệ phúc lợi công cộng, đảm bảo tiếp cận công bằng các dịch vụ thiết yếu và duy trì ổn định quốc gia trong giai đoạn rủi ro cao này".
Tuyên bố tình trạng khẩn cấp cho phép chính phủ kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng nhiên liệu và hạn chế đi lại. Ông Falani cho hay tình trạng khẩn cấp sẽ kéo dài ít nhất 2 tuần.
Tuvalu đang nỗ lực chuyển đổi từ sản xuất điện bằng diesel sang 100% năng lượng mặt trời vào năm 2030, nhưng vẫn chi một phần lớn ngân sách hằng năm cho nhiên liệu hóa thạch.
Vào năm 2021, Tuvalu đã chi tương đương 70% GDP cho nhiên liệu hóa thạch, nhưng con số này hiện đã giảm xuống còn khoảng 25%, theo AFP dẫn tài liệu về ngân sách.
"Tàu sân bay USS Abraham Lincoln đang hoạt động tại Trung Đông, thực thi lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các tàu đến và đi từ cảng Iran", Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội hôm nay.
Vị trí cụ thể của chiến hạm Mỹ không được tiết lộ. Bài viết kèm hình ảnh trực thăng chở nhu yếu phẩm từ tàu hậu cần USNS Carl Brashear để chuyển cho USS Abraham Lincoln trên biển Arab hôm 18/4.
CENTCOM cũng thông báo tàu sân bay USS Gerald R. Ford đã tiến vào khu vực do cơ quan này phụ trách, bắt đầu thực hiện các nhiệm vụ hàng không ở Biển Đỏ. Trong khi đó, nhóm tác chiến tàu sân bay George H. W. Bush đang di chuyển ngoài khơi Madagascar, phía đông châu Phi để hướng tới Trung Đông.
Đây là lần đầu tiên CENTCOM xác nhận tàu sân bay USS Abraham Lincoln trực tiếp tham gia chiến dịch phong tỏa các cảng biển của Iran.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine hôm 16/4 cho biết chiến dịch phong tỏa do một khu trục hạm dẫn đầu và USS Abraham Lincoln "chỉ hiện diện trong khu vực". CENTCOM sau đó cũng mô tả tàu sân bay "đang di chuyển trên biển Arab".
Tàu sân bay USS Abraham Lincoln mang theo loạt tiêm kích tàng hình F-35C, chiến đấu cơ F/A-18E/F, máy bay tác chiến điện tử EA-18G, phi cơ cảnh báo sớm E-2D, trực thăng lai CMV-22B và trực thăng săn ngầm.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) từng nhiều lần phát động tấn công USS Abraham Lincoln bằng tên lửa, máy bay không người lái và xuồng tự sát, nhưng hải quân Mỹ khẳng định nỗ lực này không ảnh hưởng tới hoạt động của chiến hạm.
Trong sự việc hồi giữa tháng 3, một phương tiện của Iran đã áp sát USS Abraham Lincoln. Khu trục hạm hộ tống của Mỹ bắn pháo nhưng không ngăn được đối phương, buộc trực thăng vũ trang cất cánh và phóng tên lửa hạ mục tiêu.
Quân đội Mỹ ngày 13/4 bắt đầu nỗ lực chặn tàu thuyền đến và đi từ các cảng của Iran, sau khi cuộc đàm phán ở Pakistan hai ngày trước đó kết thúc mà không có kết quả và Iran từ chối mở cửa trở lại tuyến đường biển trọng yếu nói trên.
Iran ngày 17/4 thông báo mở cửa eo biển Hormuz để hoan nghênh lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon có hiệu lực, song tiếp tục phong tỏa tuyến hàng hải này chỉ sau một ngày để đáp trả chiến dịch ngăn chặn cảng biển do Mỹ thực thi.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei tuyên bố Mỹ phong tỏa các cảng và bờ biển của Iran không chỉ vi phạm lệnh ngừng bắn do Pakistan làm trung gian, mà còn là "hành động bất hợp pháp, phạm tội và trừng phạt tập thể người dân".
Căng thẳng leo thang từ hôm 19/4, khi tàu khu trục USS Spruance của Mỹ nã pháo, vô hiệu hóa tàu hàng Touska treo cờ Iran khi nó di chuyển ở biển Oman. Thủy quân lục chiến Mỹ triển khai từ tàu đổ bộ USS Tripoli đã khống chế tàu hàng Iran sau đó.
Tehran cáo buộc đây là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn, đồng thời cảnh báo sẽ đáp trả quyết liệt. Giới chức Iran cũng cho rằng các động thái của Mỹ gần đây cho thấy nước này không nghiêm túc về đàm phán hòa bình, do đó chưa xác nhận sẽ tham gia vòng đối thoại thứ hai tại Islamabad.
